Verwey_Jonker_Online-extreemrechtse-radicalisering

Extreme-Right Violence and Terrorism: Concepts, Patterns, and Responses.” ICCT Research Paper, International Centre for Counter-Terrorism. Bliuc, A., Betts, J., Vergani, M., Iqbal, M. & Dunn, K. (2020). The growing power of online communities of the extreme-right: deriving strength, meaning, and direction from significant socio-political events ‘in real life’. International Centre for Counter-Terrorism. Geraadpleegd via: https://www.jstor.org/stable/resrep25261?seq=1.

Cankor, E. & Noor, S. (2021). Weerbare individuen, weerbare gemeenschappen: Een inventarisatie van interventies gericht op het versterken van weerbaarheid van individuen en gemeenschappen. Movisie. Damen, F. & Kraak, H. (2 december 2021). Deze extreem-rechtse mensen willen de samenleving verwoesten, om hem daarna met witte mensen opnieuw op te bouwen. Wie zijn deze ‘accelerationisten’? Volkskrant, zie: https://www.volkskrant.nl/ nieuws-achtergrond/deze-extreem-rechtse-mensen-willen-de-samenleving-verwoesten-om-hem-daarna-met-witte-mensen-opnieuw-op-te-bouwen-wie-zijn-deze-accelerationisten~b56cd597/ Davey, J., & Ebner, J. (2017). The Fringe Insurgency: Connectivity, Convergence and Mainstreaming of the Extreme Right. Institute for Strategic Dialogue (ISD). Geraadpleegd via: https://www.isdglobal.org/wp-content/uploads/2017/10/The-FringeInsurgency-221017_2.pdf. Daymon, C., & Margolin, D. (2022). Women in American violent extremism: An examination of far-right and Salafi jihadist movements. Washington, D.C.: Program on Extremism at George Washington University. Duff, M. (2019). Gaming culture and the alt-right: The weaponisation of hate | Stuff. co.nz Downes, J. (2020). How the far right took over the mainstream. Open Democracy. Geraadpleegd via: https://www.opendemocracy.net/en/countering-radical-right/ how-far-right-took-over-mainstream/. Ducol, B. (2015).

“A Radical sociability: in defense of an online/offline multidimensional approach to radicalization,” in Social Networks, Terrorism and Counter-Terrorism: Radical and Connected. New York: Routledge, 82–104.

37

Ebner, J. (2019). Counter-Creativity: Innovative Ways to Counter Far-Right Communication Tactics, in M. Fielitz & N. (eds.), Post-Digital Cultures of the Far Right: Online Actions and Offline Consequences in Europe and the US. Bielefeld: Transcript.

Graaff, B, de. (22 juli 2009). De ongrijpbare vijand: Hoe effectief is terrorismebestrijding? De Groene Amsterdammer, zie: https://www.groene.nl/artikel/ de-ongrijpbare-vijand

Expertise-unit Sociale Stabiliteit (2019). Vernieuwde Tool Triggerfactoren radicalisering. Geraadpleegd via: https://www.socialestabiliteit.nl/actueel/nieuws/2019/03/ lancering-website-triggerfactoren/index.

Hart, M., Davey, J., Maharasingam-Shah, E., Gallagher, A., & O’Connor, C. (2021). An Online Environmental Scan of Right-wing Extremism in Canada. ISD Global.

Expertise-unit Sociale Stabiliteit (2021). Factsheet Online radicaal- en extremistisch gedrag. Geraadpleegd via: https://www.platformjep.nl/binaries/platformjep/documenten/publicaties/2021/02/12/factsheet-online-radicaal-en-extremistisch-gedrag/ Factsheet+online+radicaal+en+extremistisch+gedrag.pdf. Fuchs, M. (2003). Rechtsextremismus von Jugendlichen: Zur Erklärungskraft verschiedener theoretischer Konzepte. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 55, 654-678. Gaudette, T., Scrivens, R. & Venkatesh, V. (2020). The Role of the Internet in Facilitating Violent Extremism: Insights from Former Right-Wing Extremists. Terrorism and Political Violence. Geraadpleegd via: https://doi.org/10.1080/09546553.2020.1784147. Gielen, A.-J. (2008). Radicalisering en identiteit. Radicale rechtse en moslimjongeren vergeleken. Amsterdam: Aksant. Gill, P. (2015) Toward a scientific approach to identifying and understanding indicators of radicalization and terrorist intent: Eight key problems. J Threat Assess Manag, 2(3–4):187–191. Gill, P., Corner, E., Thornton, A. & Conway, M. (2015). What are the roles of the internet in terrorism? Measuring online behaviours of convicted UK terrorists. Voxpol. Geraadpleegd via: https://www.voxpol.eu/download/vox-pol_publication/What-arethe-Roles-of-the-Internet-in-Terrorism.pdf. Gill, P., Corner, E. Conway, M., Thornton, A., Bloom, M.

& Horgan, J. (2017). Terrorist Use of the Internet by the Numbers. Quantifying Behaviours, Patterns, and Processes. Criminology & Public Policy, vol. 16(1), 99-117. Geraadpleegd via: https://onlinelibrary. wiley.com/doi/full/10.1111/1745-9133.12249. GNET Team (2022). Offline Versus Online Radicalisation: Which is the Bigger Threat? Global Network on Extremism & Technology. Geraadpleegd via: https://gnet-research. org/2022/02/21/offline-versus-online-radicalisation-which-is-the-bigger-threat/.

Hassan, G., Brouillette-Alarie, S., Ousman, S., Kilinc, D., Savard, É. L., Varela, W., Lavoie, L., Fetiu, A., Harris-Hogan, S., Borokhovski, E., Pickup, D., Madriaza, P., Rousseau, C., Thompson, S. K., McCoy, J., Venkatesh, V., Boivin, M., Srimathi Narayana, M., Morin, D., ... the CPN-PREV team. (2021). A systematic review on the outcomes of primary and secondary prevention programs in the field of violent radicalization. Canadian Practitioners Network for the Prevention of Radicalization and Extremist Violence. Geraadpleegd via: https://cpnprev.ca/systematic-review-2/ Hirschi, T. (1969). Causes of delinquency. Berkeley, CA: University of California Press. Holmer, G., Bauman, P. & Aryaeinejad, K. (2018). Measuring Up: Evaluating the impact of P/CVE Programs. USA: USIP. Kennisnet, 2017. Monitor Jeugd en Media 2017. Zoetermeer: Kennisnet. Kenyon, J., Binder, J. & Baker-Beall, C. (2021). Exploring the role of the Internet in Radicalisation and offending of convicted extremists. HM Prison & Probation Service. Geraadpleegd via: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/ system/uploads/attachment_data/file/1017413/exploring-role-internet-radicalisation. pdf. Kimmel, M. (8 april 2018). Almost all violent extremists share one thing: their gender. The Guardian.

Geraadpleegd via: https://www.theguardian.com/world/2018/apr/08/ violent-extremists-share-one-thing-gender-michael-kimmel Kleuver, J., Dijk, van., & Ramirez, A. (2017). Zorgelijke signalen: De lokale preventieve aanpak van radicalisering. DSP. Lally, C. & Bermingham, R. (2020). Online extremism. UK Parliament Post, no. 622. Geraadpleegd via: https://post.parliament.uk/research-briefings/post-pn-0622/. Landelijk Steunpunt Extremisme (g.d.). Radicalisering en Extremisme. Geraadpleegd via: https://www.landelijksteunpuntextremisme.nl/radicalisering-en-extremisme.

38

Langelaan, L. (19 november 2021). Waarom doen ‘coronacomplotten’ het goed bij extreemrechts? One world, Geraadpleegd via: https://www.oneworld.nl/lezen/politiek/ waarom-doen-coronacomplotten-het-goed-bij-extreemrechts/ Lee, B. (2021). Only Playing: Extreme-Right Gamification (crestresearch.ac.uk). Leidig, E. (26 oktober 2021). “We Are Worth Fighting for”: Women in FarRight Extremism. ICCT. Geraadpleegd via: https://icct.nl/publication/ women-far-right-extremism/ Liht, J. & Savage, S. (2013). Preventing Violent Extremism through Value Complexity: Being Muslim Being British. Journal of Strategic Security, 6(4): 44-66. Lösel, F., & Farrington, D. P. (2012). Direct protective and buffering protective factors in the development of youth violence. American Journal of Preventive Medicine, 43(2S1), 8-23. Lösel, F., Bender, D. Jugl, I. & King, S. (2020). Resilience against Political and Religious Extremism, Radicalization, and Related Violence: A Systematic Review of Studies on Protective Factors, in: Weisburd, D., Savona, E.U., Hasisi, B. en Calderoni, F., Understanding Recruitment to Organized Crime and Terrorism. Cham: Springer. Maly, I. (2018). Nieuw rechts. Eco. Mattheis, A. (2019). Disrupting the Digital Divide: Extremism’s Integration of Offline/ Online Practice. In: Interventionen: Zeitschrift für Verantwortungspädagogik, issue 14: 4-18.

Geraadpleegd via: https://violence-prevention-network.de/wp-content/ uploads/2020/01/Interventionen_14-2019.pdf. McClintlock, A. (6 januari 2022). The Woman Paradox: Misogyny and Women In the Far-Right. Australian Institute of International Affairs. Geraadpleegd via: https://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/ the-woman-paradox-misogyny-and-women-in-the-far-right/ Mølmen, G. (2021). The Role of the Internet in the Radicalisation of Extreme-Right Lone Actors. Global Network on Extremism & Technology. Geraadpleegd via: https://gnet-research-org.translate.goog/2021/12/14/the-role-of-the-internet-in-the-radicalisationof-extreme-right-lone-actors/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=nl&_x_tr_hl=nl&_x_tr_pto=sc.

Terrorism and Political Aggression. Geraadpleegd via: https://www.tandfonline.com/ doi/citedby/10.1080/19434472.2021.1993302?scroll=top&needAccess=true. Momas, B. (2021). The Radical Right Is Targeting Neurodivergent Groups. Rantt Media, geraapdpleegd via: https://rantt.com/ are-autistic-people-now-at-a-greater-risk-of-radicalization-than-ever Mudde, C. (2019). The far right today. Polity press. Mulhall, J. & Khan-Ruf, S. (eds.) (2021). State of hate: Far-right extremism in Europe 2021. London: HOPE not hate Charitable Trust. Mutsaers, P. & Demir, S. (2020). Handen ineen voor meer veerkracht bij jongeren: Preventie van radicalisering en polarisatie, een literatuuronderzoek naar beleid, prioriteiten, programma’s en samenwerkingspartners. Platform JEP, Expertise-unit Sociale Stabiliteit. Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (2021). Rechts-Terrorisme. Actueel Dreigingsniveau. Geraadpleegd via: https://www.nctv.nl/onderwerpen/dtn/ actueel-dreigingsniveau/rechts-terrorisme. NCTV (z.d.). Definities gebruikt in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland, zie: https://www.nctv.nl/onderwerpen/dtn/definities-gebruikt-in-het-dtn#:~:text=Extreemrechts%20%E2%80%93%20Tot%20extreemrechts%20gedachtegoed%20worden,(cultuur)elementen%20en%20ultranationalisme. Neo, L. S. (2016). An Internet-Mediated Pathway for Online Radicalisation: RECRO. In M. Kader, L. S. Neo, G. Ong, E. T.

Mingyi, & J. Chin. pp. 197–224. Neumann, P. (2013). Options and Strategies for Countering Online Radicalization in the United States. Studies in Conflict & Terrorism, 36(6), 431-459. Nienierza, A., Reinemann, C., Fawzi, N., Riesmeyer, C., & Neumann, K. (2021) Too dark to see? Explaining adolescents’ contact with online extremism and their ability to recognize it, Information, Communication & Society, 24:9, 1229-1246. Nieuwsuur (2021). ‘Radicale rechts-extremistische jongeren zijn te redden, net als ik’. NOS Nieuws. Geraadpleegd via: https://nos.nl/nieuwsuur/ artikel/2362831-radicale-recht-extremistische-jongeren-zijn-te-redden-net-als-ik.

Mølmen, G. & Ravndal, J. (2021). Mechanisms of online radicalisation: how the internet affects the radicalisation of extreme-right lone actor terrorists. Behavioral Sciences of

39

Norris F.H., Stevens S.P., Pfefferbaum B., Wyche K.F., Pfefferbaum R.L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. Am J Community Psychol., 41(1-2):127-50.

Rogers, R. & Niederer, S. (2021). Conclusions: Mainstream under fire, in: Richard Rogers and Sabine Niederer (eds.), The Politics of Social Media Manipulation, Amsterdam: Amsterdam University Press.

NTA (2018). De nieuwe generatie extreemrechts en haar online schaduw. Geraadpleegd via: https://ntadvies.nl/media/1009/de-nieuwe-generatie-extreemrechts-en-haar-online-schaduw.pdf.

Roks, R., & Schoot, J. van der. (2019). Het aanpassingsdilemma online: een verkennend onderzoek naar extreemrechts op social media. Tijdschrift voor Criminologie, (61)3.

Parker, J. (2020). Accelerationism in America: Threat Perceptions. Global Network on Extremism & Technology. Geraadpleegd via: https://gnet-research.org/2020/02/04/ accelerationism-in-america-threat-perceptions/. Platform JEP (g.d.). Hoe een extreemrechtse jongen deradicaliseerde. Geraadpleegd via: https://www.platformjep.nl/ervaringsverhalen/michel-letteboer. Platform JEP (2019). Licht verstandelijke beperking (LVB) en radicalisering. Geraadpleegd via: https://www.platformjep.nl/documenten/publicaties/2019/12/13/ licht-verstandelijke-beperking-en-radicalisering Pauwels, L., & De Waele, M. (2014). Youth involvement in politically motivated violence: Why do social integration, perceived legitimacy, and perceived discrimination matter? International Journal of Conflict and Violence, 8, 134-153. Pauwels, L. J. R., & Svensson, R. (2017). How robust is the moderating effect of extremist beliefs on the relationship between self-control and violent extremism? Crime and Delinquency, 63, 1000-1016. Puffelen, M. van (2021). Rechtsextremisme: Geweld met een rechtsextremistisch motief. Amsterdam: DSP. Radicalisation Awareness Network (2021). Contemporary manifestations of violent right-wing extremism in the EU: An overview of P/CVE practices. Geraadpleegd via: https://ec.europa.eu/home-affairs/system/files/2021-04/ ran_adhoc_cont_manif_vrwe_eu_overv_pcve_pract_2021_en.pdf.

Reed, A., Ingram, H. J., & Whittaker, J. (2017). Countering Terrorist Narratives. European Parliament: Policy Department for Citizens’ rights and constitutional affairs. Reinares, F., García-Calvo C., and Vicente, A. (2017) Differential association explaining jihadi radicalisation in Spain: A quantitative study. CTC Sentinel 10(6), 29–34.

Rose, H. & AC (2021). “We are Generation Terror!”: Youth-on-youth Radicalisation in Extreme-right Youth Groups. International Centre for the Study of Radicalisation. Geraadpleegd via: https://icsr.info/wp-content/uploads/2021/12/ICSR-CST-ReportWe-are-Generation-Terror-Youth%E2%80%91on%E2%80%91youth-Radicalisation-inExtreme%E2%80%91right-Youth-Groups.pdf. Rottweiler B. & Gill P. 2022. Individual Differences in Personality Moderate the Effects of Perceived Group Deprivation on Violent Extremism: Evidence From a United Kingdom Nationally Representative Survey. Front Psychol. Saarijärvi, J., & Siafaka, A. (27 juli 2021). The role of women in far-right extremism. The Counterterrorism Group. Geraadpleegd via: https://www.counterterrorismgroup.com/ post/the-role-of-women-in-far-right-extremism Schlegel, L. (2018). Online-Radicalisation: Myth or Reality? In: Facts & Findings. Counter-terrorism and Internal Security, no. 314. Geraadpleegd via: http://library.kas.de/GetObject.ashx?GUID=5e49e42d-8df4-e811-a5af-0050 56b96343&IDUSER=NotAllowed. Schlegel, L. (2021a). The gamification of violent extremism & lessons for P/CVE, 2021 (europa.eu) Schlegel, L. (2021b). Extremists’ use of gaming (adjacent) platforms ‒ Insights regarding primary and secondary prevention measures, August 2021 (europa.eu) Sieckelinck, S. & Gielen, A. (2020).

Veerkracht bevorderen bij opgroeiende jongeren: Inzetten op beschermende factoren. Platform JEP, Expertise-unit Sociale Stabiliteit. Simi, P., Sporer, K., and Bubolz, B. F. (2016). Narratives of childhood adversity and adolescent misconduct as precursors to violent extremism: a life-course criminological approach. J. Res. Crime Delinquency 53, 536–563. Spaaij, R. (2012). Understanding Lone Wolf Terrorism: Global Patterns, Motivations and Prevention. New York: Springer.

40

Stephens, W. Sieckelinck, S. & Boutellier, H. (2021) Preventing Violent Extremism: A Review of the Literature, Studies in Conflict & Terrorism, 44:4, 346-361.

Wojcieszak, M. (2009). Carrying online participation offline: mobilization by radical online groups and politically dissimilar offline ties. J. Commun. 59, 564–586.

Sterkenburg, N. (2021). Maar dat mag je niet zeggen: De nieuwe generatie radicaal- en extreemrechts in Nederland. Das Mag.

Wojcieszak, M. (2010). “Don’t talk to me”- effects of ideologically homogeneous online groups and politically dissimilar offline ties on extremism. New Media Soc. 12, 637–655.

Tokmetzis, D. (10 mei 2019). Wat is het verschil tussen radicaal- en extreemrechts (en wat is fascisme)? De correspondent, zie: https://decorrespondent.nl/9473/wat-is-hetverschil-tussen-radicaal-en-extreemrechts-en-wat-is-fascisme/461306681-86ef641e Tranos, E., & Stich, C. (2020). Individual internet usage and the availability of online content of local interest: A multilevel approach. Computers, Environment and Urban Systems, 79.

Wolfowicz, M., Litmanovitz, Y., Weisburd, D., & Hasisi, B. (2019). A Field‑Wide Systematic Review and Meta‑analysis of Putative Risk and Protective Factors for Radicalization Outcomes. Journal of Quantitative Criminology.

Valentini, D., Lorusso, A. & Stephan, A. (2020). Onlife Extremism: Dynamic Integration of Digital and Physical Spaces in Radicalization. Front. Psychology, 11(524). Geraadpleegd via: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2020.00524/ full#B38. Valk, I. van der, & Wagenaar, W. (2010). Monitor Racisme & Extremisme: in en uit extreemrechts. Amsterdam: Anne Frank Stichting / Amsterdam University Von Behr, I., Reding, A., Edwards, C. & Gribbon, L. (2013). Radicalisation in the digital era: the use of the internet in 15 cases of terrorism and extremism. RAND Europe. Geraadpleegd via: https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/ RR400/RR453/RAND_RR453.pdf. Wagenaar, W. (2021). Extreemrechts in Nederlandse Gemeentes. Factsheet 13, Anne Frank Stichting. Welzen, A. van, Caarels, M., & Potters, P. (2017). Vanzelf Mediawijs? 2017. The Choice marktonderzoek & advies. Whittaker, J. & Herath, C. (2021). Online Radicalisation: Moving Beyond a Simple Dichotomy. Global Network on Extremism & Technology. Geraadpleegd via: https://gnet-research.org/2021/12/20/ online-radicalisation-moving-beyond-a-simple-dichotomy/. Winter, C., Neumann, P., Meleagrou-Hitchens, A., Ranstorp, M., Vidino, L. & Fürst, J. (2020). Online Extremism: Research Trends in Internet Activism, Radicalization, and Counter-Strageties. International Journal of Conflict and Violence, vol. 14(2), 1-20.

Geraadpleegd via: https://www.ijcv.org/index.php/ijcv/article/view/3809/3868.

41

COLOFON Opdrachtgever Auteurs

Foto omslag Uitgave

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Dr. T.D. Peeters Drs. R. van Wonderen D.W.M. Burggraaff, BA N. de Wit, MSc Canva Verwey-Jonker Instituut Kromme Nieuwegracht 6 3512 HG Utrecht T (030) 230 07 99 E secr@verwey-jonker.nl I www.verwey-jonker.nl

De begeleidingscommissie van dit onderzoek bestond uit een hoogleraar en twee vertegenwoordigers van de NCTV, één van de ESS en één van een middelgrote gemeente. De publicatie kan gedownload worden via onze website: http://www.verwey-jonker.nl ISBN 978-94-6409-182-3 © Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, september 2022. Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het Verwey-Jonker Instituut. Gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. The copyright of this publication rests with the Verwey-Jonker Institute. Partial reproduction of the text is allowed, on condition that the source is mentioned.