Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 [25-0033006]
Tekst van het document
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
Datum: Corsanummer:
1
1 8 juni 2025 25-0033006
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................................... 2 Samenvatting.............................................................................................................................................................. 4 1 Inleiding .................................................................................................................................................................... 5 1.1 Waarom een nieuw beleidskader............................................................................................................5 1.2 Doel en scope Strategisch Beleidskader Sociaal Domein ......................................................... 5 1.3 De Piramide van Zorg .................................................................................................................................. 6 1.4 Financieel perspectief.................................................................................................................................. 7 1.5 Opbouw strategisch beleidskader..........................................................................................................
9 1.6 Totstandkoming van dit beleidskader...................................................................................................9 2 Onze visie en uitgangspunten....................................................................................................................10 2.1 Gemeentelijke visie op het sociaaldomein .......................................................................................10 2.2 Wat we gaan doen: normaliseren......................................................................................................... 10 2.3 Uitgangspunten............................................................................................................................................. 11 3 Bestaanszekerheid ........................................................................................................................................... 14 3.1 Structurele zekerheid................................................................................................................................. 14 3.2 Inburgering...................................................................................................................................................... 14 4 Sociale basis en gezondheid en laagdrempelige ondersteuning ........................................
16 4.1 Sociale basis en laagdrempelige ondersteuning.......................................................................... 16 4.2 Gezondheid .................................................................................................................................................... 17 4.3 Jeugd en onderwijs..................................................................................................................................... 20 4.4 Sport en bewegen........................................................................................................................................ 22 4.5 Cultuur, kunst en erfgoed........................................................................................................................23 4.6 Wonen en zorg.............................................................................................................................................. 23 4.6.1 Wonen en zorg.......................................................................................................................................24 4.6.2 Decentralisatie Beschermd Wonen ............................................................................................. 25 4.7 Openbare orde en Veiligheid ................................................................................................................
25 5 Toegang met een brede blik........................................................................................................................27 5.1 Waar staan we nu?..................................................................................................................................... 27 5.2 Wat willen we bereiken ............................................................................................................................ 27 5.2.1 Doel van onze gezamenlijke integrale benadering .............................................................. 27 5.2.2 Waar we naar toe gaan: toegang met een brede blik.......................................................28 5.2.3 Hoe maken we dit concreet?...........................................................................................................28 5.2.4
Wat hebben we daarvoor nodig? ............................................................................................30
6 Geïndiceerde voorzieningen en maatwerkvoorzieningen ..........................................................31 6.1 Specialistische jeugdhulp ........................................................................................................................31 6.2 Wet maatschappelijke ondersteuning ............................................................................................... 31
2
6.3 Werk en inkomen
32
6.3.1 Participatiewet....................................................................................................................................... 32 6.3.2 Participatiewet in balans..................................................................................................................32 6.3.3 Minimaregelingen en schuldhulpverlening.............................................................................. 33 7 Monitoring, sturing en vervolg.................................................................................................................34 7.1 Monitoring ....................................................................................................................................................... 34 7.2 Sturing.............................................................................................................................................................. 34 7.3 Vervolg ............................................................................................................................................................. 34 Bijlage 1 Gezondheidsbeleid .........................................................................................................................
36 GGD............................................................................................................................................................................ 36 JGZ............................................................................................................................................................................. 37 Ouderenbeleid....................................................................................................................................................... 38 Aanvullende gemeentelijke thema's ...........................................................................................................39 Bijlage 2 Betekenis van afkortingen...........................................................................................................41
3
Samenvatting In onze gemeente streven we naar een samenleving waar iedereen kan deelnemen en zich kan ontplooien. We investeren in veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners: hoe eerder we inwoners kunnen bereiken, hoe beter. We geloven dat normaliseren, zonder de inwoners in een kwetsbare periode te raken, de sleutel is. We richten de ondersteuning efficiënt en effectief in, met aandacht voor bereikbaarheid en beschikbaarheid. Waar nodig bieden we maatwerk. Wij streven naar een sociaal domein waarin alle inwoners zich gehoord en gesteund voelen, laagdrempelig en tijdig passende ondersteuning krijgen, met een integrale en toegankelijke aanpak waarbij de kracht van maatschappelijke partners maximaal benut wordt. Deze visie is leidend voor dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein. Ontwikkelingen in de samenleving zijn zorgelijk, zoals de stijgende zorgvraag, afname van mantelzorgers en vrijwilligers,
krapte
op
de
arbeidsmarkt
en
tekort
aan
woningen.
Ook
financieel
is
ongewijzigd voortzetten van de ondersteuning en zorg niet houdbaar. De opgave voor de komende tijd is, hoe het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Om de zorg en ondersteuning in Westland beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden, moet het gebruik van professionele zorgverlening afnemen en/of anders georganiseerd worden. Deze opgave kunnen we alleen samen oplossen: gemeente, organisaties, zorg- en welzijnsprofessionals,
mantelzorgers,
sport-
en
beweegaanbieders,
vrijwilligers
en
gemeenschappen. Centrale begrippen zijn daarbij normalisering, versterken van ieders vermogen om zelf en samen met anderen oplossingen te vinden, toegang tot zorg en bestaanszekerheid. Dit vraagt om een fundamentele transformatie. Niet langer spannen we het vangnet voornamelijk met zorgaanbieders. Normaliseren (zie voor de definitie ş 2.2) betekent
een
andere
samenwerking
met
onze
maatschappelijke
partners,
meer
laagdrempelige ondersteuning en hulp in de kernen. De verschillende vormen van ondersteuning en zorg en hoe ze zich tot elkaar verhouden binnen het sociaal domein maken we zichtbaar in de piramide van Zorg. De lagen hebben vloeiende overgangen. Inwoners kunnen gelijktijdig gebruik maken van verschillende vormen van hulp en ondersteuning. Bestaanszekerheid en een sterke sociale basis vormen het fundament.
Inwoners
kennen
en
zorgen
voor
elkaar,
ondersteund
door
gemeente,
professionals en informele ondersteuning. Als er meer nodig is, dan is laagdrempelige hulp beschikbaar. Bij complexe vragen volgt een gesprek met brede blik:
met openheid en
nieuwsgierigheid. Gemeente en uitvoerende organisaties werken als partners samen. De top van de piramide omvat Specialistische jeugdhulp, Wmo en Werk & Inkomen. Hoewel klein in aantal gebruikers, vergt de top de meeste middelen. We beginnen met het kader voor bestaanszekerheid. Daarna volgen de sociale basis en gezondheid, jeugd en onderwijs, sport en bewegen, cultuur, kunst en erfgoed, en wonen. Vervolgens komen de kaders voor laagdrempelige ondersteuning en brede toegang, en daarna
de
wettelijk
vastgelegde
geïndiceerde
voorzieningen.
Om
de
kosten
van
geïndiceerde zorg te verminderen, herverdelen we middelen naar preventie in verenigingen, voorzieningen en netwerken. Dit vraagt tijd voor zichtbare resultaten. We sturen bij door samen met partners te meten of activiteiten effect hebben, en passen doelen aan indien nodig. De wijze van monitoring en evalueren werken we uit in het uitvoeringsplan.
4
1 Inleiding Westland is een trotse en sterke gemeente met karakteristieke kernen waar mensen prettig wonen,
werken,
functioneren.
leren,
sporten,
Het sociaal
recreëren,
domein
is
de
vrijwilligerswerk
afgelopen jaren
bedrijven
goed
aanzienlijk veranderd,
doen
en
zowel
maatschappelijk als financieel. Daarom is een nieuw strategisch beleidskader voor het sociaal domein nodig.
1.1 Waarom een nieuw beleidskader Als we willen dat zorg en ondersteuning in Westland beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven voor onze inwoners en voor toekomstige generaties, dan moeten we nu maatregelen nemen. De zorgvraag neemt sterk toe doordat het aantal 75-plussers verdubbelt, terwijl het aantal mantelzorgers en vrijwilligers afneemt. Het aantal zorgprofessionals blijft in het gunstigste geval gelijk. Mensen met zorgbehoefte wonen langer thuis. Er is een tekort aan betaalbare woningen voor iedereen, en jeugdhulpaanvragen stijgen. Bovendien krijgen gemeenten naar verwachting vanaf 2026 minder financiële middelen van het rijk. In dit beleidskader geven we aan op welke manier we de middelen die we hebben, zo optimaal mogelijk inzetten voor passende zorg en ondersteuning. De kernvraag die we willen beantwoorden met dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein is: hoe maken we het sociaal domein toekomstbestendig?
1.2 Doel en scope Strategisch Beleidskader Sociaal Domein Dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein vormt de komende jaren het kader, de paraplu, voor veel beleidsthema's in het sociaal domein. Het is het uitgangspunt van beleid van het Sociaal Domein, d at na vaststelling van dit kader, wordt opgesteld. De thema's die onder dit beleidskader vallen hebben we in figuur 1 inzichtelijk gemaakt. Dit is de scope van dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein.
Wonen
Sociaal domein: Sociale basis Gezondheid
Openbare orde en veiligheid
Laagdrempelige ondersteuning Jeugdwet Wmo Participatiewet Wet schuldhulpverlening Wet inburgering
Onderwijs
Figuur 1. Sociaal domein
5
Cultuur
Het tekort aan zorgmedewerkers, de groei van het aantal ouderen en de bezuinigingen van het Rijk vormen de directe aanleidingen voor herziening van ons Sociaal Beleidskader. Dit nieuwe Strategisch Beleidskader vormt het uitgangspunt van de aanpak ombuigingen binnen het sociaal domein waarbij het vertrekpunt het normaliseren is. We gaan er in deze zin direct uitvoering aan geven.
1.3 De Piramide van Zorg We maken de verschillende vormen van ondersteuning en zorg en hoe ze zich tot elkaar verhouden zichtbaar in de piramide van Zorg. De meeste inwoners kunnen zelf zorgen voor hun
basisvoorzieningen, zoals voeding,
verzorging, kleding, huisvesting en energie. Bestaanszekerheid is het fundament, maar inwoners hebben meer nodig. In de kernen van Westland is een rijk verenigingsleven en zijn er netwerken van contacten waarin mensen voor elkaar klaarstaan. Denk aan vrijwilligers die inwoners met schulden helpen, of aan taalmaatjes en buddy's die inwoners die zich eenzaam voelen opzoeken. We noemen dit de sterke sociale basis.
Soms is meer nodig dan steun van de eigen omgeving. Ouderen kunnen hulpmiddelen, zoals een rolstoel, of huishoudelijke hulp nodig hebben. Ouders met een kind met psychische problemen kunnen behoefte hebben aan ondersteuning. Inwoners willen dan snel geholpen worden
en weten waar ze terecht
kunnen.
Onze
partners,
zoals Vitis Welzijn,
SKT,
Patijnenburg en gemeentelijke teams, staan klaar om te helpen. Soms is specialistische zorg nodig, zoals schuldhulpverlening, jeugdhulp, inkomensondersteuning en ouderenzorg. De Piramide van Zorg in figuur 2 geeft al deze ‘lagen' weer. In het fundament van de bestaanszekerheid en de sterke sociale basis vinden we al onze inwoners. Dit is de basis van
onze
Westlandse
samenleving.
In
de
tussenlaag
vinden
we
(kortdurende)
laagdrempelige ondersteuning door vrijwilligers en professionals. In de kleine top vinden we die inwoners die (tijdelijk) niet zonder gespecialiseerde, intensieve zorg kunnen. Onze toegangsorganisaties en de gemeentelijke uitvoeringsteams maken deze hulp beschikbaar.
6
De scheiding tussen de lagen is niet statisch. Inwoners kunnen gelijktijdig gebruik maken van verschillende vormen van hulp en ondersteuning. Voor langdurige en intensieve zorg, zoals verpleeghuiszorg of zorg voor mensen met een zware beperking, biedt de Wet langdurige zorg (Wlz) een oplossing. Daarnaast valt de meeste medische zorg en behandeling onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). De gemeente is niet verantwoordelijk voor deze zorg, maar kan inwoners wel helpen bij het vinden van de juiste weg naar deze voorzieningen.
1.4 Financieel perspectief In 2015 kregen gemeenten extra taken. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) om lichte zorg te bieden aan inwoners die hulp nodig hebben. De Jeugdwet om gezinnen, kinderen en jongeren te helpen en de Participatiewet om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk te begeleiden en inkomensondersteuning te bieden. De
wetgever
wilde
dat
gemeenten
deze
taken
samenhangend
met
welzijn
gingen
organiseren, wat kosten zou besparen en de kwaliteit zou verbeteren. Daarom is gelijk met de transitie een bezuiniging doorgevoerd. In het Sociaal Beleidskader (2016) beschreven we hoe we deze taken uitvoeren. Ook de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), de Wet Inburgering 2021 en afspraken over sociale basis en gezondheid vallen hieronder. Deze aanpak werkt nog steeds. Deze verantwoordelijkheden brengen aanzienlijke financiële lasten met zich mee, die de gemeentelijke begrotingen onder druk zetten. Het grootste deel van de middelen gaat naar geïndiceerde zorg en ondersteuning. Onderstaande tabel toont de verwachte uitgaven in 2026. Per saldo wordt er f 103,8 mln uitgegeven aan het sociaal domein. Hiervan is f 91,3 mln (700Zo van de totale lasten) geïndiceerde zorg en ondersteuning.
sociaal domein AON-40.1 Dóórontwikkeling dienstverlening Sociaal Domein AON-41.1 Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) AON-41.2 Inkomen(svoorzieningen) inclusieftoezicht AON-41.3A Schuldhulpverlening
baten
lasten
saldo
■0,3
0,5 28,0
0,5 27,7
32,6 2,0
7,4 2,0
-25,2
AON-41.3B Integratie AON-41.4 Jeugd(hulp)
-0,1
10,3 42,7
10,3 42,6
AON-41.5 Sterke basis
-1,4
14,2
12,8
AON-51 Inburgering
0,0 -27,0
0,5
0,5
130,8
103,8
Endtotaal
Tabel 1: baten en lasten sociaal domein, prognose 2026 - bedragen mln C
Sinds 2015 is het aantal gebruikers en daarmee ook de kosten sterk gestegen. Ter illustratie in 2022 gaven we f 17,7 mln uit aan geïndiceerde Wmo zorg, in 2026 naar verwachting f 22,8 mln, een stijging van 220Zo. Voor jeugdzorg gaat de stijging van f 26,5 naar f 29,6 mln, een stijging van 110Zo. Jeugdzorg, Wmo en verlening van bijstand in het kader van de Participatiewet zijn openeinderegelingen. Aan deze regelingen wordt dus geen budgettair plafond toegekend. De kosten ervan kunnen alleen worden beperkt door beperking van de instroom en/of verhoging van de doorstroom (tijdsduur trajecten). Daarover moeten dan normatieve afspraken worden gemaakt. De ontwikkeling waarbij gemeenten meer taken krijgen en minder middelen heeft zich de afgelopen jaren doorgezet. We benoemen enkele trends en ontwikkelingen:
7
"
Jeugdzorg: sinds 2015 stijgen de kosten en leiden gemeenten verlies. Met de landelijke hervormingsagenda ontvangen we extra middelen van het Rijk tot 2025. Per 2026 krijgt Westland vooralsnog f 3 mln minder per jaar (Ravijnjaar).
*
Vergrijzing (Wmo): aantal ouderen (75 + ) verdubbelt in 20 jaar. Complexe ziektebeelden, waaronder dementie nemen sterk toe.
*
Krapte op de arbeidsmarkt: op dit moment werkt 150Zo van de werknemers in de zorg, Door de vergrijzing vermindert het aantal mensen dat toetreedt tot de arbeidsmarkt, terwijl de vraag naar zorg juist stijgt.
*
Problematische schulden: deze nemen toe vooral bij jongeren en mensen met een taalachterstand.
Stijgende
energieprijzen
verergeren
de
situatie.
Als
gevolg
van
vroegsignalering en verkorting van het hulpverleningstraject melden meer mensen zich aan voor schuldhulpverlening. *
Toenemende druk op de gemeenten en sociale basis: de huidige medische benadering is niet houdbaar, zowel qua beschikbaarheid van zorg als betaalbaarheid. Context en achtergrond van klachten zijn belangrijk. Inzet van het sociaal domein kan de vraag naar gespecialiseerde zorg verminderen. Dit is landelijk gezien een goede ontwikkeling, maar vooralsnog komen de kosten bij de gemeenten terecht en de besparingen vooral in het medisch domein.
De ontwikkeling van zorgkosten wordt sterk beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen en factoren die vallen onder het rijksbeleid (zie figuur 6 in Ş4.2). Hierdoor is het heel moeilijk voor gemeenten om daadwerkelijk zorgkosten fors te verlagen. De ambitie is meer om de stijging van de kosten te beperken en wellicht op onderdelen te verlagen. Het strategisch beleidskader is het raamwerk waarbinnen de maatregelen tot normalisering en bijvoorbeeld collectivisering genomen worden om de geïndiceerde zorg en ondersteuning zo laag mogelijk te houden. De trends
en
ontwikkelingen
leiden
ertoe
dat de
kosten voor gemeenten,
waaronder
Westland, sterk stijgen. De meeste middelen gaan op in de top van de piramide, in de intensieve, geïndiceerde voorzieningen. De piramide is financieel als het ware omgekeerd. We investeren naar verhouding het minst in welzijn, de sociale basis en gezondheid, terwijl daar de meeste inwoners in het dagelijkse, gewone leven steun en zingeving vinden. Daarbij is er nu ook landelijk een beweging van de bovenste laag van de piramide naar beneden ingezet: meer druk op laagdrempelige ondersteuning en de sociale basis en gezondheid.
Figuur 3. Omgekeerde Piramide van Zorg die de financiële kosten in het sociaal domein zichtbaar maakt.
8
1.5 Opbouw strategisch beleidskader We nemen de lagen van de Piramide van Zorg als basis, als kapstok, voor dit beleidskader. Per laag geven we aan waar we staan en wat we willen bereiken. Alle onderwerpen die onder het sociaal domein vallen (figuur 1), passen hier goed in. Ook geven we de bewegingen aan die er zijn bij de piramide door de lagen heen en van boven naar beneden: het meebewegen met inwoners, op een vroeg moment het goede gesprek aangaan, passende antwoorden bieden, hulp of ondersteuning gelijktijdig inzetten. Maar ook de beweging die we willen maken met normaliseren: van bijvoorbeeld geïndiceerde zorg naar laagdrempelige ondersteuning wanneer dat passend is. En de beweging van boven naar beneden, van het Rijk naar de gemeente of bijvoorbeeld vanuit medische zorg naar de sociale basis en de druk die dit oplevert.
1.6 Totstandkoming van dit beleidskader De ontwikkelingen en keuzes, die gemaakt worden voor het sociaal domein, zijn van invloed op inwoners, (subsidie)partners, (zorg)aanbieders en de gemeentelijke organisatie, zowel op uitvoerend als beleidsniveau. Dit beleidskader is daarom ook ontwikkeld met hun inbreng. We hebben met veel betrokkenen overlegd op meerdere momenten. O
Inwonersbijeenkomsten.
Er zijn twee inwonersbijeenkomsten georganiseerd over
opgroeien en respectievelijk ouder worden in Westland; O
Overleg met partners en gemeentelijke uitvoeringsteams. We hebben met diverse partners gesproken. Niet alleen onze kernpartners (Vitis Welzijn, SKT, Patijnenburg), maar
ook
met
de
Jongerenraad
Westland,
de
Seniorenraad
en
onze
eigen
uitvoeringsdiensten; O
Adviesraad Sociaal Domein Westland (ASDW). We hebben gesproken met de ASDW en hen om advies gevraagd;
O
Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) en schoolbesturen. Het concept is met hen afgestemd;
O
Brede bijeenkomst. Met belangenbehartigers van inwoners, alle (maatschappelijke) partners, (zorg)aanbieders en vertegenwoordiging van de gemeente hebben we de kernpunten besproken.
Dankzij hun expertise hebben we beter inzicht gekregen in de ideeën en behoeften van verschillende groepen in de gemeente. De gesprekken stelden ons in staat om een passend beleidsplan voor Westland te maken met een breed gedragen visie voor het sociaal domein.
9
2 Onze visie en uitgangspunten 2.1 Gemeentelijke visie op het sociaal domein Rekening houdend met de hiervoor beschreven omstandigheden hebben wij de volgende visie op het sociaal domein: "In onze gemeente streven we naar een samenleving waar iedereen kan deelnemen en zich kan ontplooien. We investeren in veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners: hoe eerder we inwoners kunnen bereiken, hoe beter. We geloven dat normaliseren, zonder de inwoners in een kwetsbare periode te raken, de sleutel is. We richten de ondersteuning efficiënt en effectief in, met aandacht voor bereikbaarheid en beschikbaarheid. Waar nodig bieden we maatwerk. Wij streven naar een sociaal domein waarin alle inwoners zich gehoord en gesteund voelen, laagdrempelig en tijdig passende ondersteuning krijgen, met een integrale
en
toegankelijke
aanpak
waarbij
de
kracht
van
maatschappelijke
partners
maximaal benut wordt."
2.2 Wat we gaan doen: normaliseren Om een beter evenwicht te bereiken tussen de investeringen in geïndiceerde voorzieningen en de hulp en steun in het normale leven, is het noodzakelijk om het sociaal domein te transformeren. In nauwe samenwerking met onze partners, zoals SKT, onderwijsinstellingen, zorginstellingen,
huisartsen,
Bibliotheek
Westland,
verenigingen,
Vitis
Welzijn
en
gemeentelijke uitvoeringsteams, willen we een breed, laagdrempelig vangnet creëren voor inwoners die hulp kunnen gebruiken. Dit vangnet richt zich op gezondheid, welzijn en bestaanszekerheid. Normaliseren betekent niet besparen, maar preventieve oplossingen versterken. De definitie die wij hanteren voor normaliseren is: Normaliseren
is
het
tegenovergestelde
van
problematiseren
en
medicaliseren.
Het
benadrukt dat afwijken van de norm niet altijd een probleem hoeft te zijn. Bij normaliseren kijk je vooral wat wél kan en welke passende oplossingen er zijn in het dagelijks leven, bijvoorbeeld informele steun die langere tijd ingezet kan worden. Normaliseren vermindert de afhankelijkheid van professionele hulp waar dat mogelijk is en dat maakt de inwoner minder kwetsbaar. Daarnaast zorgt het voor een veerkrachtigere samenleving. In
Westland
werken
we
aan
een
goede
start
voor
kinderen
en
aan
sterke
gemeenschapsbanden voor later in het leven. Deze elementen vormen de preventieve, sociale basis. In samenwerking met onze partners versterken we deze sociale basis in de komende jaren. Met een sterke sociale basis kunnen natuurlijk niet alle problemen worden opgelost, maar samen zorgen we wel voor minder behoefte aan intensieve zorg. Dit doen we door informele netwerken en algemene voorzieningen te stimuleren waardoor inwoners meer zorg en steun vinden in hun directe omgeving, in de samenleving. Dit vereist dat we anders gaan samenwerken met onze partners. We streven naar de best passende oplossing voor een zorg- of ondersteuningsvraag. Dat is het uitgangspunt. De samenwerking
baseren
we
op
deze
gezamenlijke
opdracht.
Daarbij
passen
andere
procesafspraken, gebaseerd op het vertrouwen en het besef dat we voor dezelfde opgave staan, dat we gedeeld eigenaar zijn van het sociale domein en dat we alleen tot de beste vorm van dienstverlening komen als we elkaar vertrouwen. Die samenwerking krijgt komende jaren vorm in de afspraken die we met elkaar maken. Dit vraagt ook om een andere vorm
10
van opdrachtverlening. We stellen daarom gezamenlijk een jaarlijkse “basis overeenkoms t” op voor onze kernpartners en de uitvoeringsteams van de gemeente in het sociaal domein die
de
basis
vormt
subsidieafspraken
en
voor
de
verschillende
uitvoeringsafspraken.
Zo
dienstverleningsovereenkomsten,
bouwen
we
in
co-creatie
aan
een
samenhangend sociaal domein. Voor Jeugd is de inzet op normalisering al eerder afgestemd met de Raad en is de uitvoering ervan gestart. In brede zin zien we normaliseren als onze voornaamste veranderopgave.
2.3 Uitgangspunten Normalisering vraagt soms om ingrijpende keuzes. We nemen maatregelen in lijn met onze visie. We laten oude ideeën los en werken met nieuwe uitgangspunten. Hieronder werken wij uit wat we anders gaan doen en wat onze nieuwe uitgangspunten zijn. We merken daarbij op
dat de
linker kolom
uitgangspunten
van
het
(“waar komen Sociaal
we vandaan?”) vooral
beleidskader 2016.
In
de
betrekking
heeft op de
afgelopen jaren
zijn
door
verschillende partijen, zoals Vitis Welzijn, het SKT, Bibliotheek Westland en Patijnenburg al stappen gezet naar een meer integrale werkwijze. Dit moet echter vorm krijgen in het gehele sociaal domein. Waar komen we
Wat gaan we doen?
vandaan? (2016)
(uitgangspunten 2025)
Uitwerking
Bij zorgaanvragen die
Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij
Hoofdstuk 3
worden ingediend bij de
houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is.
Hoofdstuk 4
gemeentelijke
Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van
toegangsorganisaties
algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en
wordt minder de prioriteit
aanvullende, professionele hulp.
gegeven aan zelfregie en eigen verantwoordelijkheid. Zorgvragen leiden vrijwel altijd tot een toekenning van een publieke voorziening. Bij zorgaanvragen die
We denken en handelen vanuit de veerkracht en
worden ingediend bij de
vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners. We
gemeentelijke
investeren daarom in preventieve maatregelen en
toegangsorganisaties
vroegtijdige signalering om problemen in een vroeg
denken en handelen we
stadium te herkennen en aan te pakken. Dit voorkomt
voornamelijk vanuit zorg.
escalatie en zorgt voor een betere kwaliteit van leven
Hoofdstuk 4
voor onze inwoners. Bij zorgaanvragen die
Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus
worden ingediend bij de
waar nodig kiezen we voor een doelgebied
gemeentelijke
/doelgroepgerichte aanpak en maatwerk.
Hoofdstuk 4
toegangsorganisaties krijgen inwoners doorgaans een gelijke behandeling. Bij zorgaanvragen die
De laagdrempelige ondersteuning en zorg is zoveel
worden ingediend bij de
mogelijk collectief en wordt zoveel mogelijk geboden
gemeentelijke
door het sociale netwerk en vrijwilligers.
toegangsorganisaties
11
Hoofdstuk 4
wordt zorg en ondersteuning veelal individueel geboden. De ene
Elke toegangsorganisatie is laagdrempelig bereikbaar
toegangsorganisatie
(digitaal, telefonisch, inlooppunt, andere fysieke
(Vitis Welzijn, SKT,
contactmomenten) en stemt onderling af. We voorkomen
Patijnenburg en
dat mensen onnodig meerdere keren hun verhaal
uitvoeringsorganisatie
moeten doen.
Hoofdstuk 5
van de gemeente) werkt nabij en heeft een fysieke ‘poort'. De andere toegangsorganisatie hanteert vooral een telefonische of digitale poort Toegangsorganisaties
Elke toegangsorganisatie is laagdrempelig bereikbaar
wijzen naar elkaar door
en stemt onderling af.
Toegangsorganisaties
Elke toegangsorganisatie hanteert dezelfde, brede blik
hebben allemaal een
naar een hulp- of zorgvraag. Dit is een gezamenlijke
andere zorgbenadering
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 5
integrale benadering en een breed gedeelde werkwijze, zowel digitaal, telefonisch, in de verschillende inlooppunten in onze kernen als bij de overige fysieke contactmomenten.
Bij zorgaanvragen die
We houden de intensieve zorg beschikbaar voor
worden ingediend bij de
inwoners die het nodig hebben. Een zorgaanvraag wordt
gemeentelijke
zo snel mogelijk, maar ten minste binnen de wettelijke
toegangsorganisaties
termijn, afgehandeld. We sturen er op dat zorg niet
nemen we nemen de
langer duurt dan nodig en we sturen op de effectiviteit.
Hoofdstuk 6
geïndiceerde voorzieningen als uitgangspunt in plaats van als een van de mogelijke, passende oplossingen. We streven ernaar om elke aanvraag binnen de daartoe wettelijk vastgestelde termijn te helpen. Dat lukt niet altijd. De aandacht gaat voornamelijk naar het toekennen van de zorg en niet naar de duur en effectiviteit van het zorgtraject. Kosten stijgen
Kostenstijging beheersen en voorspelbaar maken door
onbeheersbaar. Tekorten
monitoring en bijsturing, investeren in voorliggende
gaan ten koste van
voorzieningen en maatschappelijke oplossingen.
12
Hoofdstuk 7
ambities in andere begrotingsprogramma's.
We
werken
bovenstaande
uitgangspunten
zo
concreet
mogelijk
uit
in
de
komende
hoofdstukken. Met onze maatschappelijke partners en de gemeentelijke uitvoeringsteams stellen we een uitvoeringsplan op. De koers is helder, maar echte vernieuwing wordt vooral zichtbaar in de uitvoering — in hóe er wordt samengewerkt en gehandeld. Daarom creëren we
binnen
deze
koers
ruimte
voor
innovatieve
werkwijzen,
experimenten
en
een
gemeentelijke houding die actief uitnodigt tot innovatief denken. We houden niet vast aan 'zo
doen
we
dat
hier’,
maar
staan
actief
open
voor
andere
oplossingen
en
frisse
perspectieven. Zo wordt de transformatie niet alleen een plan op papier, maar ook een daadwerkelijke stap richting duurzame verandering.
13
3 Bestaanszekerheid Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is. Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en aanvullende, professionele hulp.
3.1 Structurele zekerheid Inwoners moeten in hun basisbehoeften kunnen voorzien en een stabiel leven leiden. Onzekerheid
over huis
en
inkomen veroorzaakt
stress
en
gezondheidsproblemen.
De
gemeentelijke teams en partners signaleren en pakken deze onzekerheden vroegtijdig aan met een
integrale
benadering van sociaal, economisch en zorgbeleid.
Handhaving
en
toezicht is ook een onderdeel van bestaanszekerheid om te zorgen dat het gebruik van sociale voorzieningen rechtmatig is. Waar staan we nu? De gemeente biedt structurele zekerheid via sociale voorzieningen,
minimaregelingen,
schuldhulpverlening,
het
inburgering
en
inkomensondersteuning.
Vanuit
minimabeleid
bieden we onder andere het kindpakket, de computerregeling, de gemeentepolis en de individuele inkomenstoeslag.
Ook ondersteunen we inwoners bij participatie en bij het
vinden van werk. Sociale netwerken en vrijwilligers zijn waardevolle partners, maar geen vervanging voor professionele hulp. We blijven verantwoordelijk voor basisvoorzieningen en gelijke toegang tot hulp en ondersteuning en werken nauw samen met het maatschappelijk middenveld. We
faciliteren
bijvoorbeeld
en
ondersteunen
subsidies
en
sociale
netwerken
trainingsmogelijkheden
en
vrijwilligersinitiatieven
voor vrijwilligers
aan
te
door
bieden
en
ontmoetingsruimten te realiseren. Wat willen we bereiken? We voeren de Participatiewet uit (zie Ş6.3.1), zodat mensen die tijdelijk niet genoeg inkomen hebben, zich meer bestaanszeker voelen. Door meer inwoners te begeleiden naar een betaalde
baan
of
dagbesteding
en
bestaande
voorzieningen
(zoals
bijvoorbeeld
formulierenbrigade, weerbaarheidstrainingen, lotgenotencontact) verminderen we de druk op begeleid wonen, intensieve zorg en begeleiding en schuldhulpverlening (zie hiervoor Ş6.3.3). Want werkende mensen doen sociale contacten op, zijn gelukkiger en gezonder en doen daardoor minder een beroep op andere voorzieningen. Werk is de beste vorm van zorg. Betaald werk is in
het belang van
toekomstbestendigheid
van
het
de cliënt,
sociaal
maar draagt ook bij
domein.
We
versterken
het
aan
de financiële
minimabeleid
en
evalueren het beleid waarbij we ook de huidige behoefte van de inwoners in kaart brengen (zie ook Ş6.3.3). Daarnaast versterken we handhaving om misbruik te voorkomen.
3.2 Inburgering Gemeenten
zijn
verantwoordelijk
voor
de
ondersteuning
van
nieuwkomers
bij
hun
inburgering volgens de Wet inburgering 2021. We bieden op maat gemaakte begeleiding om hun integratie te verbeteren. Het
inburgeringstraject
begint
met
een
intake
waarin
taalvaardigheden,
opleiding,
werkervaring en de persoonlijke situatie in kaart worden gebracht. Vervolgens stellen we een Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op, waarin wordt vastgelegd wat
14
iemand gaat doen om aan de inburgeringsplicht te voldoen en actief deel te nemen aan de samenleving. Waar staan we nu? Sinds het ingaan van de Nieuwe Wet Inburgering 2021 is het mogelijk geworden om binnen dit plan drie leerroutes aan te bieden. Deze zijn afgestemd op het niveau van de inburgeraar: ^
De
B1-route
richt zich
op
het
behalen van
taalniveau
B1,
gecombineerd
met
participatie zoals werk of vrijwilligerswerk. •
De onderwijsroute is bedoeld voor jongere nieuwkomers die zich willen voorbereiden
^
Voor inwoners die niet in staat zijn een hoger taalniveau te bereiken, biedt de
op vervolgonderwijs, zoals het mbo of hoger onderwijs. zelfredzaamheidsroute (Z-route) ondersteuning bij het ontwikkelen van praktische vaardigheden om zich in het dagelijks leven te redden. Tot 2026 zijn de B1 en de zelfredzaamheidsroute van het inburgeringstraject aanbesteed bij Patijnenburg. Voor de onderwijsroute wordt samengewerkt met regiogemeenten. Daarnaast is het participatieverklaringstraject een verplicht onderdeel van de inburgering. Hiermee laten we inburgeraars kennis maken
met de normen, waarden en rechten in
Nederland en bereiden we hen voor op actieve deelname aan de samenleving. Dit draagt niet alleen bij aan de integratie, maar ook aan het sociale weefsel van onze gemeente. Wat willen we bereiken? We zien het ondersteunen van inburgeraars als een belangrijke stap om hen uiteindelijk zelfstandig te laten participeren in de samenleving. We richten ons op maatwerk en kijken naar het niveau van participeren
in
de
de
inburgeraar. We willen
Westlandse
samenleving.
We
uiteindelijk dat zij creëren
kansen
duurzaam kunnen zodat
inburgeraars
duurzaam de arbeidsmarkt kunnen instromen. Dit doen we onder andere in samenwerking met werkgevers, vluchtelingenwerk en Patijnenburg. De komende jaren ontwikkelen we dit door.
15
4 Sociale basis en gezondheid en laagdrempelige ondersteuning Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is. Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en aanvullende, professionele hulp. We denken en handelen vanuit de veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners. We investeren daarom in preventieve maatregelen en vroegtijdige signalering om problemen in een vroeg stadium te herkennen en aan te pakken. Dit voorkomt escalatie en zorgt voor een betere kwaliteit van leven voor onze inwoners. Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus waar nodig kiezen we voor een doelgebied-^oelgroepgerichte aanpak en maatwerk. De laagdrempelige ondersteuning en zorg is zoveel mogelijk collectief en wordt zoveel mogelijk geboden door het sociale netwerk en vrijwilligers.
4.1 Sociale basis en laagdrempelige ondersteuning Een sterke sociale basis helpt inwoners hun problemen zelf of met hun sociale netwerk op te lossen. Dit versterkt de cohesie, de onderlinge zorg en zelfstandigheid, waardoor minder professionele
hulp
nodig
is.
De sociale
basis
betekent:
vrij toegankelijke formele en
informele activiteiten en voorzieningen gericht op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen die zorgen dat mensen kunnen samenleven en meedoen. Het versterken van de sociale basis gaat over het omzien naar elkaar in de wijken, buurten en dorpen. Maar ook over het autonoom kunnen leiden van het leven met eigen regie en een netwerk vanuit die basis. (Definitie Gezond en Actief Leven Akkoord).
1
Bron: Wat is de sociale basis precies? | Movisie
16
Waar staan we nu? De sociale basis in Westland staat stevig. Sinds 2016 hebben we uitwerking gegeven aan de centrale ambitie van het Sociaal Beleidskader 'iedereen kan meedoen'. Vanuit die ambitie en de bijbehorende doelen is er veel geïnvesteerd
in goede sociale voorzieningen
in
Westland met Vitis Welzijn en haar wijkcentra als spin in het web. Als gemeente Westland erkennen we de waarde van de bestaande lokale netwerken. Zo is het overleg van de geloofsgemeenschappen met de gemeente hervat en worden Bibliotheek Westland, sport en
cultuurverenigingen
en
Vitis
Welzijn
nadrukkelijk
betrokken
in
preventie,
vroegsignalering en toegankelijkheid van ondersteuning. Er is ook een goede samenwerking en afstemming met zorgpartners, onderwijs andere culturele organisaties en gemeentelijke uitvoeringsteams. De activiteiten zijn gericht op meedoen en versterken van het eigen netwerk en het bieden van lichte ondersteuning. Bij lichte ondersteuning kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan
de
buurtinformatiepunten,
de formulierenbrigade,
de wooncoach,
allerlei soorten maatjes en Digisterker. Laagdrempelige ondersteuning bieden we ook vanuit uitvoering van de leerplichtwet en met ons beleid voortijdig schoolverlaters, waarmee we jongeren ondersteunen om weer terug te gaan naar school en een diploma te halen. Wat willen we bereiken? Wij willen de sociale basis versterken om de zorg toekomstbestendig te maken en de kwaliteit van leven van de Westlandse inwoners te behouden. Dit doen we door het zorg- en ondersteuningsaanbod naar onder in de Piramide van Zorg te verschuiven en te focussen op veerkracht en vitaliteit van
de
kernen,
wijken
en
inwoners.
We
moeten
de
basis
versterken omdat landelijke ontwikkelingen, zoals verschuivingen vanuit het medisch naar het sociaal domein, meer druk op de sociale basis leggen. We ondersteunen inwoners en organisaties die iets voor anderen willen doen door gerichte subsidies en opdrachten aan maatschappelijke organisaties te verstrekken. Vitis Welzijn koppelt
vraag
en
aanbod
van
vrijwilligers(organisaties)
en
leidt
het
netwerk
van
vrijwilligersorganisaties en -coördinatoren op. We versterken de sociale structuur door te werken aan inclusie, toegankelijkheid en een dementievriendelijke samenleving. We streven naar een sociale structuur waarin iedereen welkom is, mee kan doen en zichzelf kan zijn. We bieden gelijke kansen door ongelijk te investeren, gericht op inwoners in een (potentieel) kwetsbare
positie zodat ook bij
hen
ruimte ontstaat voor perspectief.
We signaleren
problemen vroegtijdig en ondersteunen inwoners bij het oplossen ervan. Waar mogelijk bieden we collectieve activiteiten aan,
maar individuele hulp blijft beschikbaar omdat
onderlinge openheid in groepen niet altijd vanzelfsprekend is. We zorgen voor een passend aanbod aan algemene voorzieningen en houden het overzicht actueel door te monitoren welke interventies er zijn, welke partijen daarmee bezig zijn en of deze goed werken vanuit de beleving van inwoners en aansluiten bij hun behoeften.
4.2 Gezondheid De gezondheidsverschillen tussen mensen worden steeds groter. Zoals in figuur 5 te zien leven mensen met een laag inkomen en praktische opleiding gemiddeld zes jaar korter dan welvarende hoogopgeleide mensen. Ook kampen ze vijftien jaar langer met een minder goede gezondheid. We willen dat iedereen dezelfde kansen krijgt op een gezond leven.
17
(Niet) even lang en gelukkig Armere mensen met (vaak) een praktische opleiding leven gemiddeld zes jaar korter dan welvarende, ho
leide mensen Onderwijs en opleiding
LEVENSVERWACHTING
LEVENSVERWACHTING GEZOND ERVAREN JAREN
Fysieke leefomgeving
Participatie
ERVAREN JAREN
Sociale omgeving
Vaardigheden, gedrag en achtergrond
Inkomen en werk
Negen Oplossingen
Benieuwd naar
.v Bred*, domeinoverstijgende
1
onze aanpak? www.pharos.nl
P H&RtS
onsge richt
Figuur 5. Zeven actiepunten om de gezondheidskloof te dichten2
Laten we zorgen dat inwoners zich goed en sterk voelen in Westland. Als inwoners de kennis en vaardigheden hebben om te kiezen voor gezond leven en de leefomgeving dit stimuleert, dan vinden we dat inwoners primair zelf verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van hun gezondheid. Vanuit de gemeente zetten we onder andere in op sport en bewegen en houden we bij de inrichting van de leefomgeving rekening met de invloed hiervan op gezondheid. Gezondheid
heeft
raakvlakken
met
een
groot
aantal
andere
domeinen.
Zo
is
bestaansonzekerheid de grootste oorzaak voor gezondheidsproblemen, zie figuur 6. De belangrijkste factoren voor een vroegtijdige sterfte en de hoge zorgkosten in Nederland zijn roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik.
2 Bron: #7 actiepunten om de gezondheidskloof te dichten - Pharos
18
Figuur 6. Achterliggende oorzaken van verschillen in zelf gerapporteerde gezondheid tussen hoogen laagopgeleiden, gebaseerd op een Europese studie van de WHO (2019)3
Aansluitend bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), is het doel “Een gezonde generatie in 2040 met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een samenleving waarin sprake is van een sterke sociale basis. gezondheid wordt vanaf het prille begin
bevorderd en
behouden en
De fysieke
er gaat speciale
aandacht uit naar mensen in kwetsbare situaties.” Onze uitgangspunten voor de inzet rondom gezondheid zijn: ^
Het model Positieve gezondheid3 4 waarbij het accent niet ligt op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt;
^
Inwoners
zijn
primair
zelf
verantwoordelijk
voor
het
bevorderen
van
hun
•
We gaan met de inwoners in gesprek over hoe we hen zoveel mogelijk kunnen
gezondheid, mits ze hier voldoende voor toegerust zijn (kennis en vaardigheden); stimuleren om zich goed en sterk te voelen. •
Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus waar nodig kiezen we voor een doelgroepgerichte aanpak, mogelijk gericht op een bepaalde kern of wijk;
•
We leggen verbinding met andere terreinen zoals ruimte en bestaanszekerheid;
•
Bevorderen van gezondheid vraagt om consistentie en een lange adem;
3 Bron:https:^www.pharos. nl/weekvandegezondheidsverschillen/alles-wat-je-moet-weten-overgezondheidsverschillen/ 4 Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Bron: Wat is Positieve Gezondheid? - Institute for Positive Health 19
^
We zetten in op brede preventie waaronder een sterke sociale basis, activiteiten tegen eenzaamheid etc.
Waar staan we nu? Binnen het preventiecollectief werken we samen met onze partners aan thema's als roken, alcoholgebruik, mentale gezondheid en seksuele gezondheid. Daarnaast voeren we met partners het Uitvoeringsplan Brede SPUK uit. In dit Uitvoeringsplan ligt vast wat we doen rondom
de
thema's:
het
Sportakkoord,
combinatiefunctionarissen,
terugdringen
van
gezondheidsachterstanden, ondersteuning van jonge ouders en hun kind (Kansrijke Start), mentale
gezondheid,
vroegsignalering eenzaamheid),
aanpak
van
van
overgewicht
alcoholproblematiek,
valpreventie,
welzijn
op
en
obesitas,
mantelzorg,
recept
en
gezonde
leefomgeving,
eenzaamheid
het versterken
van
(een de
tegen
kennis-
en
adviesfunctie van de GGD. In de WSD-regio werken we daarnaast samen met de gemeenten Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp,
Maassluis,
Vlaardingen,
Schiedam
en
Lansingerland
en
zorg-
en
welzijnspartijen aan het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA), een regionale uitwerking
van
het
Integraal
Zorgakkoord
(IZA)
met
meer
aandacht
voor
gezondheidsbevordering en preventie. We streven naar een omgeving waarin inwoners prettig en gezond kunnen leven, met toegankelijke zorg en ondersteuning. Binnen het RIGA richten we ons op vijf programmalijnen: Gezond Leven, Inwoners in een kwetsbare situatie, Ouderen,
Acute
zorg
en
Digitale
transformatie.
We
maken
concrete
afspraken
per
programmalijn en betrekken hierbij de input van inwoners. Voorbeelden zijn de versterking van de regionale samenwerking op het terrein van preventie, laagdrempelige steunpunten GGZ en een pilot waar professionals uit het sociaal domein de GGZ kunnen consulteren. (consultatiefunctie GGZ). Wat willen we bereiken? We
ondersteunen
inwoners
gezondheidsvaardigheden gezonde
keuzes
activiteiten
het
maken
ontwikkelen.
aantrekkelijk
maakt.
af
behoeften.
beter
dienstverleners
te
bij
om
op
hun
toegankelijk
en
We
Door
van
gezonde
creëren
een
keuzes gezonde
inwonersparticipatie
We
stimuleren
begrijpelijk
te
zijn,
en
hen
leefomgeving
stemmen
gesubsidieerde met
helpen we
die onze
partijen
en
communicatief vaardige
medewerkers en gebruik van ervaringskennis, zodat iedereen bereikt wordt. Daar waar dit kan, kijken we naar innovatieve manieren die bijdragen aan gezondheidsbevordering, bijv. door samenwerking met studenten HBO of MBO als onderdeel van de programmering Horti Health onderdeel Flora Campus.
4.3 Jeugd en onderwijs De jeugd is de toekomst van Westland. We willen dat onze jongeren opgroeien tot stabiele volwassenen die onze samenleving versterken. Onderwijs vormt de basis voor een gezonde ontwikkeling. De afgelopen jaren ligt de focus in de jeugdhulp vooral op kostenbeheersing. Ook in Westland stijgen de kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp jaarlijks. Dit gaat ten koste van andere voorzieningen. We moeten daarom actie ondernemen om jeugdhulp beschikbaar en betaalbaar te houden.
Binnen
het
onderwijsbeleid
zorgen
we
ervoor
dat
kinderen
op
school
blijven
en
laaggeletterdheid wordt aangepakt. De gemeente voert de leerplichtwet uit en richt zich op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten (VSV) door jongeren vroegtijdig en proactief te benaderen. We faciliteren ook leerlingenvervoer voor degenen die dit nodig hebben en
20
hebben een aanpak voor laaggeletterdheid. Omdat laaggeletterdheid vaak van generatie op generatie wordt doorgegeven, zetten we preventief in op zowel jonge kinderen als hun ouders, naast ons reguliere aanbod van taallessen. Waar staan we nu? Op dit moment ontvangt 1 op de 10 jeugdigen in Westland gespecialiseerde jeugdhulp. Hiermee zitten we onder het Nederlands gemiddelde (1 op 7). Ook ten aanzien van het aantal rechterlijke maatregelen zoals ondertoezichtstellingen en uithuisplaatsingen scoren we beter dan het landelijk gemiddelde. In Westland passen we normaliseren toe in jeugdhulp en onderwijs. Samen met partners zoals onderwijs, SKT, GGD, huisartsen, JGZ, Vitis Welzijn en kinderopvang hebben we de uitgangspunten uitgewerkt. We accepteren dat hobbels in het leven erbij horen en dat diagnoses niet altijd nodig zijn, hoewel ze houvast kunnen bieden. Normaliseren vraagt tijd en inspanning om goed te landen in de samenleving. We nemen maatregelen om de instroom in jeugdhulp te verminderen en de uitstroom te bevorderen. We zoeken naar alternatieven voor hulp en letten op de duur van trajecten. We zijn scherp op het nut en resultaat van jeugdhulp en vermijden drempels voor degenen die we willen helpen. We
volgen
de
hervormingsagenda
jeugd
en
implementeren
concrete
en
behulpzame
maatregelen van het Rijk in Westland. Wat willen we bereiken? Binnen
het jeugd- en onderwijsdomein werken we komende jaren vanuit de volgende
leidende principes: 1.
Integrale hulp voor kwetsbare gezinnen.
2.
Normaliseren: het dagelijkse leven versterken.
3.
De juiste hulp op het juiste moment.
4.
Wijkgerichte aanpak - gerichte aanpak op populatie
5.
Zo thuis mogelijk.
6.
Een lerend systeem van gezamenlijke verantwoordelijkheid.
We willen jongeren in Westland gezond laten opgroeien en hun talenten ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond. Dit bereiken we door te normaliseren en het dagelijks leven te versterken, waarbij onderwijs een cruciale rol speelt. We zetten ongelijk in voor gelijke kansen, zodat kinderen en jongeren gezond kunnen opgroeien, ongeacht hun wijk, ouderlijk inkomen of zorgbehoefte. We kunnen met behulp van monitoring van data gerichtere inzet doen op wijken/scholen die extra aandacht nodig hebben. Voor jonge kinderen met een (dreigende) ontwikkelachterstand stimuleren we voorschoolse educatie en betrekken we ouders bij de ontwikkeling van hun kinderen. Voor kinderen met grotere uitdagingen zijn speciale groepen beschikbaar. We werken samen met het onderwijs aan waar mogelijk collectieve hulp binnen scholen, gericht op het systeem rondom jeugdigen en hun omgeving. De gemeente werkt samen met scholen, samenwerkingsverbanden, SKT en ouders om te voorkomen
dat
kinderen
thuiszitten.
Door
vroegtijdig
problemen
te
signaleren
en
maatwerktrajecten aan te bieden, zorgen onderwijs en zorg ervoor dat kinderen weer actief kunnen deelnemen aan het leerproces.
21
We zoeken verbinding met aanpalende domeinen om de juiste middelen in te zetten voor gezinnen
en
beschrijven
duidelijk
voor
welke
doelgroepen
specialistische jeugdhulp
beschikbaar moet zijn. Laaggeletterdheid pakken we preventief aan door in te zetten op jonge
kinderen
en
hun
ouders,
en
professionals
te
scholen
in
het
herkennen
en
doorverwijzen bij laaggeletterdheid. We voeren campagne om het onderwerp bespreekbaar te maken. We werken gemeenschapsgericht vanuit de directe omgeving met het motto: 'we leren van elkaar en een
probleem is nooit alleen jouw probleem'. We zetten
in op preventieve
cursussen en trainingen voor mentale gezondheid bij jongeren van 12-18 jaar en organiseren activiteiten om de weerbaarheid en het zelfvertrouwen van jongeren te vergroten, met rolmodellen uit de eigen gemeenschap. Jongerenwerkers fungeren als laagdrempelige aanspreekpunten voor jongeren die extra ondersteuning
nodig
hebben en
benaderen actief jongeren die de aansluiting
maatschappij
dreigen te verliezen.
We werken
vanuit het Toekomstscenario
met de kind- en
gezinsbescherming (een landelijk programma) toe naar een regionaal veiligheidsteam in de jeugd- en gezinsbescherming om de hulpverlening te verkorten, dubbel werk te elimineren en betere samenwerking tussen partners te bewerkstelligen. Wij gunnen de Westlandse kinderen een jeugd zonder jeugdhulp. Jeugdhulp is niet altijd de juiste oplossing voor problemen binnen gezinnen, zoals bestaanszekerheid of huiselijk geweld.
Het kan ineffectief,
duur en soms schadelijk zijn. We erkennen dat sommige
gezinnen en jeugdigen wel specialistische jeugdhulp nodig hebben. Voor hen willen we snelle en kwalitatieve hulp beschikbaar maken en houden.
4.4 Sport en bewegen Sport
draagt
bij
aan
gezondheid,
sociale
Regelmatig sporten verbetert de fysieke en
cohesie,
inclusie,
participatie
en
welzijn.
mentale gezondheid, voorkomt chronische
ziekten en vermindert stress. Sport brengt mensen samen, bevordert wederzijds begrip en doorbreekt sociaal isolement, vooral bij kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een beperking. overlast
en
Het verbetert de sociale cohesie en leefbaarheid in wijken, vermindert
criminaliteit,
bevolkingsgroepen.
Sport
en
bevordert
stimuleert
integratie
participatie,
en
dient
als
inclusie
van
verschillende
toegangspoort
tot
andere
activiteiten en speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van jongeren door discipline, teamwork en doorzettingsvermogen te bevorderen. Kortom, sport verbetert de kwaliteit van leven op diverse manieren. Waar staan we nu? Vanuit wetenschappelijk onderzoek is bekend dat sporten goed is voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Dit leidt tot lagere zorgkosten. Het Kennis en Informatie Systeem Sport (KISS) van NOC*NSF levert kengetallen met betrekking tot het lidmaatschap van sportbonden. Uit deze cijfers blijkt dat in 2023 28,60Zo van de Westlanders lid was een sportvereniging. Daarmee scoort Westland aanmerkelijk hoger dan Nederland (24,20Zo). De Westlandse data zijn beschikbaar per kern, leeftijdscategorie en geslacht. Het Sportakkoord Westland 2023-2026 is gericht op het bevorderen van sport en bewegen voor
alle
inwoners,
waarbij
speciale
aandacht
wordt
besteed
aan
doelgroepen
met
kwetsbaarheid zoals mensen met een laag inkomen of gezondheidsproblemen. Initiatieven vanuit het Sportakkoord richten zich niet alleen op de fysieke voordelen van sport, maar ook
22
op mentale gezondheid en het creëren van sociale verbindingen.
Indien nodig kunnen
initiatiefnemers een financiële bijdrage vanuit het sportakkoord aanvragen bij Vitis Welzijn. Wat willen we bereiken? Wij willen zoveel mogelijk Westlanders laten sporten en bewegen en dat alle Westlanders de
mogelijkheid
hebben
om
ongeorganiseerd.
Goede
accommodaties
dat
in
hun
eigen
voor
sport
buurt en
te
doen,
ontmoeting
georganiseerd
of
zijn
De
cruciaal.
capaciteit van onze sportaccommodaties groeit mee met onze bevolking. Daarbij is het wenselijk om ook andere sociale en maatschappelijke functies die elkaar versterken onder te brengen op sportaccommodaties. Wij stimuleren en faciliteren sportverenigingen bij hun ontwikkeling
en
zorgen
ervoor
dat
er
in
iedere
kern
passende
en
toegankelijke
sportvoorzieningen zijn. Ook zetten we in op een groene en toegankelijke openbare ruimte die aantrekkelijk is om te sporten en te bewegen.
4.5 Cultuur, kunst en erfgoed Cultuur bevordert sociale cohesie, gezondheid en participatie. Het brengt mensen samen, ongeacht achtergrond,
en vermindert sociaal isolement, vooral bij kwetsbare groepen.
Cultuur stimuleert integratie en inclusie van verschillende bevolkingsgroepen en speelt een belangrijke rol in de algemene ontwikkeling van jongeren. Waar staan we nu? Vitis Welzijn en onze vier grote culturele partners, Cultuurweb, De Naald, het Westlands museum en de bibliotheek organiseren samen activiteiten die gericht zijn op het bevorderen van deelname aan cultuur en talentontwikkeling. Er is speciale aandacht voor kwetsbare doelgroepen. De Bibliotheek Westland fungeert als ontmoetingsplek en draagt bij aan maatschappelijke doelen zoals het verlagen van laaggeletterdheid, bevorderen van Leven Lang Ontwikkelen, en versterken van sociale samenhang en zelfredzaamheid. Het Digitaalhuis en Taalhuis Westland zijn voorbeeld van de vele activiteiten van de bibliotheek.
Vanaf 2026 zijn
gemeenten verplicht om zorg te dragen voor de uitvoering van wettelijke bibliotheektaken. Wat willen we bereiken? Wij willen dat zoveel mogelijk inwoners deelnemen aan kunst, cultuur en erfgoed en gebruik maken van de vele activiteiten van de bibliotheek. We zetten in op toekomstbestendigheid door een uitbreiding van het Westlands Museum en goede huisvesting van de bibliotheken in de kernen die voldoet aan de vereisten van de zorgplicht. Bovendien overwegen we een nieuw theater te
bouwen.
Wij
stimuleren
en
faciliteren
culturele
instellingen
bij
hun
ontwikkeling en het vergroten van de toegankelijkheid van cultuurparticipatie in projecten voor inwoners die niet vanzelfsprekend gebruik (kunnen) maken van het reguliere aanbod in Westland.
4.6 Wonen en zorg Goed wonen is een belangrijke randvoorwaarde in de sociale basis en bestaanszekerheid. Onzekerheid over een dak boven je hoofd en een stabiel inkomen zorgt voor chronische stress. Naast gezondheidsproblemen is het gevolg ook dat mensen minder goed in staat zijn om keuzes te maken. Westland heeft haar beleid over wonen vastgelegd in de Woonvisie 2020-2030, in het Visiedocument Goed Wonen in een Goede Woning 2022-2027 en het Convenant Wonen en zorg. Onderstaande paragraaf gaat niet over wonen in het algemeen en wil niet herhalen wat is vastgelegd in bovengenoemde documenten, maar gaat kort in op de onderwerpen Wonen en zorg en Beschermd Wonen.
23
4.6.1 Wonen en zorg Ouderen, volwassenen en jongeren met een hulpvraag blijven steeds langer zelfstandig wonen.
Binnen deze diverse groep vormen senioren de grootste doelgroep,
maar ook
volwassenen en jongeren met een fysieke, verstandelijke of meervoudige beperking hebben passende ondersteuning en woonvoorzieningen nodig. Om dit te ondersteunen, geeft de gemeente
Westland
particuliere
initiatieven
de
ruimte
en
werkt
ze
samen
met
woningcorporaties, ontwikkelaars, zorg- en welzijnsaanbieders en het zorgkantoor. Uit woningbehoefteprognoses blijkt dat onder senioren in de gemeente Westland vooral behoefte is aan drie typen woningen: ^
Nultredenwoningen: woningen zonder drempels, die volledig toegankelijk zijn voor mensen met mobiliteitsbeperkingen.
^
Geclusterde woningen: woningen in een kleinschalig wooncomplex of hofje, waar zelfstandig wonen wordt gecombineerd met gemeenschappelijke voorzieningen en ontmoetingsmogelijkheden.
^
Zorggeschikte woningen: nultredenwoningen waarin Wlz-zorg geleverd kan worden voor inwoners en die onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm.
Naast deze woningtypes blijft er vraag naar intramurale zorg (verpleeghuisbedden) voor mensen met een zware zorgindicatie. Door landelijke bezuinigingen ligt de nadruk steeds meer op het realiseren van zorggeschikte woningen
in
plaats van
uitbreiding van
de
intramurale capaciteit. Dit betekent dat inwoners met een zware zorgbehoefte vaker thuis of in een aangepaste woning zullen worden verzorgd. Waar staan we nu? D e druk op de woningmarkt is erg groot. Preventie en het bouwen van nieuwe woningen is niet (alleen) de oplossing. Rekening houdend met demografische veranderingen ontwikkelen we woonconcepten die inspelen op de veranderende vraag. In alle kernen groeit de behoefte aan geclusterde woonvormen, zoals woongroepen voor senioren. Deze concepten bieden ouderen zelfstandigheid
met gedeelde faciliteiten en een sociaal netwerk. We creëren
woonzorgconcepten die passen bij Westland, waar we elkaar helpen en ondersteunen. Samen met partners zijn we al gestart met kleinschalige wooncomplexen in diverse kernen. Door beperkte ruimte in dorpskernen kijken we ook naar innovatieve woonconcepten in nieuwbouwwijken. Wat willen we bereiken? Ons
doel
is
om
inwoners
toekomstbestendige
zo
woningen
lang te
mogelijk
creëren
zelfstandig
voor
senioren
thuis en
te
laten
wonen
hulpbehoevenden.
en
Deze
woningen worden bij voorkeur ontwikkeld in woonzorgzones, waar levensloopbestendige woningen
en
uitgebreide zorg- en
woonzorgconcept.
Nieuwbouwwijken
welzijnsvoorzieningen bieden
samenkomen
en
binnen
kansen om deze zones vanaf de
een
basis te
integreren met een op elkaar afgestemde aanpak voor wonen, zorg en welzijn. Een voorbeeld van een woonzorgconcept is Gezond en Wel Thuis. Dit is een woonzorgconcept voor ouderen tussen zelfstandig thuis en
het verpleeghuis
in,
waarbij zorg
en
gemeenschappelijke
activiteiten in samenhang worden georganiseerd en gefinancierd. Ook willen we de doorstroming op de woningmarkt bevorderen, omdat we bijvoorbeeld zien dat senioren grote woningen achterlaten wanneer ze verhuizen naar een passend alternatief. Om
hoge
kosten
voor
individuele
woningaanpassingen
voor
inwoners
te
voorkomen
investeren we samen met corporaties in het toegankelijk maken van (senioren)co mplexen in onze gemeente.
24