Regiobeeld RIGA Delfland, Schieland, Westland [25-0073479]
Tekst van het document
Regiobeeld Westland Schīeland Versie 30-06-2023
Contactpersonen Regionale samenwerkingsstructuur: Naam: Soesja Boode Functie: Programmamanager Mailadres: soesjaboode@dsw.nl Telefoonnummer: OIO 2466 466 Coördinerende zorgverzekeraar: Naam: Joerie Mulder Functie: Manager Zorg Mailadres: joeriemulder@dsw.nl Telefoonnummer: OIO 246 6466 Coördinerende gemeente: Naam: José van Dijk Functie: Senior adviseur strategie gemeente Delft Mailadres: jovdijk@delft.nl Telefoonnummer: 06 527 39 168
1
Doel van het regiobeeld Dit regiobeeld geeft inzicht in: 1.
Prognoses van en ontwikkelingen in de zorgbehoefte en andere relevante informatie over de bevolking van de regio; en
2.
De capaciteit en prestaties van zorg, sociaal domein en ondersteuning in de regio.
Het regiobeeld vormt de basis voor het regioplan. In het regioplan stellen de regionale zorgpartijen vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en staan de afspraken hoe deze gezamenlijk worden aangepakt.
Zie voor meer informatie, verdiepende data en vergelijking met andere regio's: www.reaiobeeld.nl
2
Betrokken partijen Bij het opstellen van dit regiobeeld zijn de volgende partijen betrokken:
gemeente Schiedam
GGD RotterdamRijnmond
A gemeente
Maassluis gemeente
Pijnacker-IMootdorp Gemeente Vlaardingen
GEMEENTE
GGD
Lansingerland
Haaglanden
Uitgevoerd door
□SUJ Westland - Schieland - Delfland
"
Gemeente Midden-Delfland
MM Gemeente Delft
Gebruikte bronnen « « « « « « « « « « « « « « « « «
Open data CBS en CBS (CBS Remote Access) Statline RIVM GGD Haaglanden GGD Rijnmond Gezondheidsmonitor GGD, CBS en RIVM Vektis Prognosemodel Zorg en Welzijn Veiligheid.nl Penned Kansrijke Start Regiobeeld VNG waarstaatjegemeente.nl Buurtatlas vzinfo.nl Kankeratlas.IKNL.nl Geletterdheid in zicht Atlasleefomgeving.nl Primos-prognose (ABF Research) Gezondheid in kaart
4
Inhoudsopgave
Samenvatting A. Kenmerken van de regio:
Samenvatting 1. Demografie 2. Sociale determinanten 3. Gezondheid en leefstijl 4. Fysieke omgeving 5. IZA-doelgroepen B. Zorg in de regio (per sector):
Samenvatting 6. Preventie 7. Jeugdwet 8. Wmo 9. Stapeling sociaal domein: complexe multiproblematiek 10. Algemeen Zvw
11. Huisartsenzorg 12. Farmacie 13. Hulpmiddelen 14. Geboortezorg 15. Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) 16. Medisch specialistische zorg (MSZ) 17. Acute zorg 18. VVT (Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg) 19. Gehandicaptenzorg C. Regionale samenwerking
De conclusies uit het regiobeeld zijn in de oplegger opgenomen.
5
Samenvatting hoofdstuk A Demog rafie » » » »
De zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland heeft 545.120 inwoners (1-1-2022) en ligt in de provincie Zuid-Holland. De regio kenmerkt zich door een sterkere bevolkingsgroei (13,40zb) dan het landelijk gemiddelde (8,30zb). Ondanks het stijgende geboortecijfer in de regio, is er sprake van een groeiende demografische druk. Binnen de regio zijn er grote verschillen demografische opbouw. De regio kent specifieke wijken met een hoog percentage inwoners met een migratieachtergrond.
Gezondheid » »
De gezonde levensverwachting verschilt aanzienlijk tussen gemeenten in de regio (10 jaar tussen hoogste en laagste). In de regio heeft een hoger percentage (50,8ozb) van de bevolking minimaal één chronische aandoening ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
Sociale kenmerken » »
De lage SES-WOA in specifieke wijken laat een correlerend verband zien met het zorggebruik. In wijken waar er een hoge mate van moeite met rondkomen bestaat, wordt ook een lage gezondheid ervaren.
Leefomstandigheden »
Er is sprake van een lagere leefbaarheid in de MVS-gemeenten en Delft ten opzichte van de rest van de regio.
Doelgroepen » » »
» » »
Het percentage laaggeletterden in de gemeente Schiedam (320zb) ligt sterk boven het regionaal en landelijk gemiddelde. De percentage meisjes met psychische klachten ligt veel hoger (40,2ozb) dan het percentage jongens (18,30zb). De totale prevalentie van kanker in de regio is niet sterk afwijkend van het landelijk gemiddelde. In het Westland ligt het aantalinwoners met plaveicelcarcinoom veel hoger dan het landelijk gemiddelde. In de MVS-gemeenten geldt dit voor inwoners met mesothelioom (vorm van longkanker). Het percentage mensen met (risico op) hart- en vaatziekten is het hoogst in Vlaardingen en Maassluis. Het percentage van ouderen met een broze gezondheid is het hoogst in de stedelijke gebieden (Schiedam, Vlaardingen, Maassluis, Delft). Het arbeidsmarkttekort in de zorg zal de komende 10 jaar verdriedubbelen indien niet met beleid fors ingegrepen wordt.
Leeswijzer Beknopte omschrijving van de regio Wijken in de regio
Beknopte omschrijving van de regio * De zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland is gelegen in het westen I zuidwesten van Nederland en bestaat uit 8 gemeenten. De regio heeft 545.120 in 2022 inwoners. * De zorgkantoorregio overlapt grotendeels met de Provincie Zuid-Holland, de GGD-regio Haaglanden, GGD regio Rijnmond, de ROAZ-regio West, en de ROAZ-regio Zuidwest-Nederland. * De regio kenmerkt zich door een grote diversiteit in stedelijk en landelijk gebied op een relatief klein oppervlakte. De regio wordt geografisch "omarmt" door de steden Den Haag en Rotterdam.
Wijken in de regio - namen Nr. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35
Binnenstad Vrijenban Delft Hof van Delft Delft Voordiikshoorn Delft Delftse Hout Delft Tanthof-West Delft Tanthof-Oost Delft Voorhof Delft Buitenhof Delft Abtswoude Delft Delft Schiewea Wijk 28 Wippolder Delft Wijk 29 Ruiven Delft Taanschuurpolder Maassluis Dijkpolder Maassluis Sluispolder Maassluis Kapelpolder Maassluis Buraemeesterswiik Maassluis Steendijkpolder Maassluis Aalkeetpolder Maassluis Wilaenriik Maassluis Centrum Schiedam Oost Schiedam Tussen Havens en Grachten Schiedam West Schiedam Zuid Schiedam Nieuw Mathenesse Schiedam Nieuwland Schiedam Groenoord en Kethel Schiedam Industrieaeb. ten N. v. Riikswec Schiedam Woudhoek/Spalan/Sveaparken Schiedam Centrum Vlaardinaen Westwiik Vlaardinaen Vettenoordse Polder Vlaardinaen Oostwiik Vlaardinaen
Nr. 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70
Wijk Vlaardinaer Ambacht Holy Zuid Holy Noord Broekpolder Beraschenhoek De Ackers BoterdorD Wildersziide Oosteindsche Polder Berkel Noordoolder Meerpolder Noordeinde Zuidoolder De Wadden Westpolder Rodenrijs Bleiswiik Hoekeindse Zoom Bleiswiik Buiten Naaldwijk Honselersdijk Maasdijk s-Gravenzande Monster Waterinaen De Lier Kwintsheul Poeldijk Ter Heijde Schipluiden Maasland Piinacker Nootdorp Delfaauw
Gemeente Vlaardinaen Vlaardinaen Vlaardinaen Vlaardinaen Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Lansinaerland Westland Westland Westland Westland Westland Westland Westland Westland Westland Westland Midden-Delfland Midden-Delfland Piinacker-Nootdorp Pijnacker-Nootdorp Piinacker-Nootdorp
Aantal inwoners in 2021, met wijknummers
5000
10000
15000
20000
25000
9
A. Kenmerken van de regio
10
1. Demografie A.
Bevolkingsontwikkeling
B.
Geboorte en vergrijzing
C.
Demografische druk, grijze en groene druk
D.
Leeftijdsopbouw
E.
Migratieachtergrond
11
IA. Bevolkingsontwikkeling De bevolkingsomvang groeit naar verwachting sterker dan landelijk, met name in Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, Delft en Westland. Bevolkingsgroei prognose: 2021 en 2035
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.e.m. primos'p.ognose (Aor Research)
Het bevolkingsaantal in de regio stijgt naar verwachting van
Bron: C0S statLine - Regionale prognose 2022-2050
Binnen de regio Westland, Schieland, Delfland is de grootste
545.120 in 2022, naar 621.130 in 2040. Dit is een stijging van
bevolkingsgroei in Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, Delft en
circa 13,40Zo.
Westland.
De bevolkingsgroei in de regio Westland Schieland Delfland is
Dit betekent dat de bevolkingsgroei het grootst is in de
sterker dan de gemiddelde bevolkingsgroei in Nederland.
gebieden waar de verstedelijking het grootst is.
12
1B.1 Geboorte Het geboortecijfer is structureel hoger dan landelijk gemiddeld, maar wel net als landelijk afgenomen. Vanaf 2020 is er een stijgende trend te zien*. Aantal levend geboren kinderen in 2021
Aantal per 10.000
Trend in levend geboren kinderen 105
index
Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
—^ Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek, CBS, bewerking RIVM Bron: Bevolkingsstatistiek, CBS, bewerking RIVM
»
Het aantal levend geboren kinderen in de regio Westland Schieland Delfland in de periode 2002 - 2021 laat tot 2013 een dalende trend zien, die
vervolgens weer stijgt. De regio laat een gelijkmatige trend zien vergeleken met de gemiddelde trend in Nederland. Het aantal kinderen dat in WSD wordt geboren ligt relatief hoger dan in Nederland. Dit heeft gevolgen voor de vraag naar geboortezorg en heeft invloed op de verwachte demografische druk. »
Het aantal levend geboren kinderen in de regio Westland Schieland Delfland bedroeg 5.800 in 2021.
»
Per 10.000 inwoners waren er de meeste geboortes in Schiedam en de minste in Midden-Delfland en Delft.
*Het is ten tijde van het schrijven van het regiobeeld onduidelijk in welke mate deze trend zich voortzet
IB.2 Vergrijzing De regio is momenteel minder vergrijsd dan landelijk maar kent eenzelfde trend als landelijk in toename van 65+ers en 80+ers tot 2040. Percentage 65 jaar en ouder
Percentage 80 jaar en ouder
percentage
percentage
3 ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ , 2015
—Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
—Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m. Primos-prognose (ABF Research), bewerking RIVM
*
Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder stijgt van 18,807o in 2023, naar 22,60Zo in 2040.
*
*
2020
2025
2030
—Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
2035
2040
—Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m. Primos-prognose (ABF Research), bewerking RIVM
Het percentage inwoners van 80 jaar en ouder stijgt van 4,70Zo in 2023, naar 7,40Zo in 2040.
Absoluut stijgt het aantal ouderen van 102.820 in 2023 naar
Absoluut stijgt het aantal ouderen van 25.510 in 2023 naar
140.540 in 2040; een toename van 37.720 personen.
46.140 in 2040; een toename van 20.630 personen.
Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder ligt in de
Het percentage inwoners van 80 jaar en ouder ligt in de
zorgkantoorregio WSD lager dan het gemiddelde in
zorgkantoorregio WSD lager dan het gemiddelde in
Nederland.
Nederland. Naast een toename in aantal inwoners is er dus ook sprake van dubbele vergrijzing in WSD. Dit heeft gevolgen voor de
zorgvraag en het benodigde zorgaanbod.
IC.1 Demografische druk De demografische druk is lager dan landelijk gemiddeld, maar neemt wel toe. *
De demografische druk in de regio Westland Schieland Delfland neemt in de periode 2023 - 2040 toe van 69,00Zo
naar 82,40Zo. *
Demografische druk
De demografische druk is in de regio Westland Schieland Delfland lager dan gemiddeld in Nederland. Dat komt omdat in de WSD regio het aandeel ouderen minder groot is dan
^ percentage van de bevolking
landelijk. *
85
De regio Westland Schieland Delfland laat qua demografische druk een vergelijkbare trend zien met de rest van
Nederland.
80
75
70
Demografische druk geeft de verhouding aan tussen de som van het aantal personen van 0-19 jaar en 65 jaar of ouder en de personen
65 * 2015
in de zogenaamde 'productieve leeftijdsgroep' van 20-64 jaar. Het 2020
2025
2030
2035
2040
cijfer van de demografische druk geeft inzicht in de verhouding tussen het niet-werkende deel van de bevolking en het werkende
—Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
—Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m Pr imos-prognose (ABC Research), bewerking RIVM
deel van de bevolking. Een hogere demografische druk kan zich uiten in een tekort op de
arbeidsmarkt, ook in de gezondheidszorg.
15
1C.2 Grijze en groene druk De grijze druk is lager en de groene druk is hoger dan landelijk gemiddeld. Groene druk
Grijze druk
percentage van de bevolking
percentage van de bevolking
40
25 ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,
34 ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,
2015
2015
2020
2025
2030
—Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
2035
2040
—Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m. Primos-prognose (ABF Research), bewerking RIVM
2025
2030
—— Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
2035
2040
—— Nederland
Bron: Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m. Primos-prognose (ABF Research), bewerking RIVM
* *
2020
De grijze druk neemt in de periode 2023 - 2040 toe van 31,70/0
De groene druk neemt in de periode 2023 - 2040 toe van 37,307o naar 41,207o.
naar 41,30/0. * *
De grijze druk is lager dan gemiddeld in Nederland.
*
De groene druk is hoger dan gemiddeld in Nederland voor de periode 2015 - 2036.
De Zorgkantoorregio WSD laat een vergelijkbare trend zien met de rest van Nederland.
*
De Zorgkantoorregio WSD laat een vergelijkbare trend zien met de rest van Nederland.
Grijze druk geeft de verhouding tussen het aantal personen van 65
Groene druk is de verhouding tussen het aantal personen van 0 tot
jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar weer. Dit
20 jaar en het aantal personen van 20 tot 65 jaar. Het cijfer van de
cijfer laat de verhouding tussen de ouderen en de 'productieve
groene druk laat de verhouding tussen de jeugd en de
leeftijdsgroep' zien.
'productieve leeftijdsgroep' zien.
16
ID. Leeftijdsopbouw per wijk De leeftijdsopbouw kent binnen de regio grote verschillen Dit heeft onder andere te maken met een aantal grote nieuwbouwwijken in de regio.
Inwoners van 0-15 jaar oud, 2021 (Bron: CBS)
Inwoners van 65 jaar of ouder, 2021 (Bron: CBS)
De wijken Vlaardingen - Vettenoordse Polder (470zb) en *
De wijk Vlaardingen - Broekpolder (50ozb) heeft het hoogste
Vlaardingen - Holy Zuid (330zb) hebben het hoogste aandeel
percentage kinderen, maar heeft tegelijkertijd heel weinig
inwoners van 65 jaar en ouder.
inwoners. Daarna heeft Lansingerland - Wijk 27 Westpolder (310zb) het grootste aandeel inwoners van 0-15 jaar.
De hoogste percentages ouderen zijn in Vlaardingen,
Maassluis en Schiedam te vinden.
IE. Migratieachtergrond De regio heeft een hoger percentage inwoners met per wijk. 9b Inwoners in Nederland met een migratieachtergrond
• “/o Inwoners met een migratieachtergrond •Vo Inwoners zonder migratieachtergrond
migratieachtergrond met grote verschillen Inwoners met een migratieachtergrond, 2021 (Bron: CBS)
1)6 Inwoners in Zorgkantoorregio WSD met een migratieachtergrond
lnwoners met een migratieachtergrond
Inwoners zonder migratieachtergrond 10
Bron: CBS-Bevolking naar migratieachtergrond
»
20
30 l
40
50
60
l Geen waarde
Het percentage inwoners met een migratieachtergrond is in de regio hoger dan in Nederland. Ruim een kwart (159.276) van
Verschillende factoren kunnen een rol spelen, zoals dat zij ook
de inwoners in WSD heeft een migratieachtergrond.
oververtegenwoordigd zijn in lagere sociaaleconomische
Het percentage inwoners met een migratieachtergrond is het
zorgsysteem ongeacht opleidingsniveau is ook een overeenkomst
hoogst in een aantal wijken in Schiedam, Vlaardingen en Delft.
bij deze groep die een rol kan spelen (Bron: o.a. signalen en
posities. Een onbekendheid met het Nederlandse »
rapporten Pharos). Een aandachtspunt is het leveren van Iemand heeft een migratieachtergrond als er tenminste één ouder in het buitenland is geboren.
cultuursensitieve zorg (Pharos 2023). Ook een taalbarrière kan een rol spelen. Zorgverleners geven aan
Mensen met een migratieachtergrond zijn oververtegenwoordigd
in 4107o van de contacten met anderstaligen een taalbarrière te
in vier van de vijf IZA-doelgroepen: beperkte
ervaren (Nivel, 2016). Daarin zegt 720Io van de zorgverleners zelden
gezondheidsvaardigheden, psychische klachten, hart- en
of nooit een tolk in te zetten in situaties waarin ze daar wel
vaatziekten, kwetsbare ouderen.
behoefte aan hebben (Berenschot 2022).
2. Sociale determinanten A.
SES-WOA per gemeente
B.
Schulden en armoede
C.
Eenzaamheid
19
2A. SES-WOA Binnen de regio zijn er grote verschillen op wijkniveau De wijken met de laagste SES-WOA-scores liggen in Vlaardingen, Schiedam en Delft.
SES-WOA Score. 2019 (Bron: CBS)
*
Deze kaart toont per gemeente de gemiddelde
sociaaleconomische status (SES-WOA). DE SES-WOA score ligt voor de helft van de gemeenten onder en de helft boven het landelijk gemiddelde. *
De gemeente Delft scoort het laagst met een SES-WOA score van -0,30Xo. De gemeente Maassluis scoort 0,00Xo, de gemeenten Schiedam en Vlaardingen scoren -0,loXo, Westland heeft een SES-WOA score van 0,20Xo en Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp en Midden-Delfland 0,30Xo.
De SES-WOA score is voor het eerst bepaald door het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van gegevens over financiële welvaart (W), opleidingsniveau (O) en recent arbeidsverleden (A) van de huishoudens in de betreffende regio. Een hogere score reflecteert een hogere sociaaleconomische status. Een lagere sociaaleconomische positie is geassocieerd met
een slechtere gezondheid en een hoger zorggebruik. Zo is bijvoorbeeld de gezonde levensverwachting van mensen met lagere (praktijk)opleidingen korter dan van mensen met hogere (theoretische) opleidingen. Gezonde levensverwachting I Opleiding I Volksgezondheid en Zorg (vzinfo.nl)
20
2B. Schulden en armoede Het percentage huishoudens dat moeite heeft met rondkomen stijgt - na een daling tot 2020 - weer. Enige tot grote moeite met rondkomen, 18jaar en ouder
»
In 4 van de 8 gemeenten ligt het 0Zo volwassenen dat moeite heeft met
rondkomen hoger dan gemiddeld in Nederland(12,707o). Het betreft de 3096
gemeenten Maassluis(14,307o), Delft(17,0o7o), Vlaardingen(17,307o) en
Schiedam (19,507o).
2096
»
1096
In de wijken waarin de hoogste percentages moeite met rondkomen te zien zijn, is ook het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden
het hoogst. Deze trend is ook door te trekken voor armoede. Dit zijn
096 2012
2016
Delft
»
2020
Midden-Delfland
Westland
Lansingerland
Schiedam
huishoudens waar het inkomen lager ligt dan 120o7o van het beleidsmatig
2022 »
minimum.
Pijnacker-Nootdorp Maassluis
»
^^—Vlaardingen
In de gemeenten Schiedam(16,707o), Vlaardingen(16,307o), Delft(1507o) en Maassluis(13,307o) is het percentage kinderen dat in armoede leeft boven het landelijk gemiddelde(7,807o). In Westland (6,507o), Midden-Delfland(6,507o),
07o huishouden met geregistreerde problematische schulden, 2020-10 (Bron: CBS)
Lansingerland(5,607o) en Pijnacker-Nootdorp(4,907o) ligt dit onder het landelijk gemiddelde. Kinderen die in armoede leven krijgen vaker jeugdhulp. »
In gemeente Delft heeft 36,207o van de jongvolwassenen(16-25 jaar) moeite
om rond te komen, dit is hoger dan het landelijk gemiddelde van 30,9o7o. In de andere gemeenten is dit percentage lager: Pijnacker-Nootdorp 26,707o, Westland
25,5, Midden-Delfland 20,4o7o. Uit analyse van de GGD Haaglanden blijkt een sterke associatie tussen
ervaren gezondheid en moeite met rondkomen. Bij de groep die grote moeite heeft met rondkomen heeft 3107o een goede ervaren gezondheid, ten opzichte van 740Zo met een goede ervaren gezondheid in de groep die geen of enige moeite met rondkomen heeft. [ 5.0
7.5 I
10.0
12.5
15.0
I Geen waarde
17.5
21
2C.1 Eenzaamheid - Volwassenen I Ouderen Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder waarbij sprake is van eenzaamheid ligt in de regio hoger dan het gemiddelde in Nederland. Percentage eenzaam ernstig, volwassenen/ouderen, 2020 (Bron: Gezondheidsmeter) Eenzaamheid percentage
43 ŗ!______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,_______________ ,
2015
2020
2025
2030
—Zorgkantoorregio Westland Schīeland Delfland
2035
2040
—— Nederland
Bron: Volksgezond heid Toekomst Verkenning 2018, RIVM, gemeentelijke verdeling RIVM
*
Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder waarbij sprake
Meer dan de helft van alle inwoners ervaart eenzaamheid in
is van eenzaamheid, laat volgens de prognose een licht
een groot deel van de zorgkantoorregio WSD. Dit centreert zich
stijgende trend zien.
voornamelijk in de wijken rond het centrum van Delft,
Schiedam en Vlaardingen. Het ervaren van eenzaamheid kan gevolgen hebben voor de gezondheid, zoals een mogelijk verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer en hartaandoeningen en kan leiden tot depressie, suïcide
Ongeveer in de helft van de gemeenten ligt het gemiddelde beneden het landelijk gemiddelde (46.60zb) en voor de helft erboven.
en een hogere kans op overlijden. (RIVM, vzinfo.nl) In dezelfde wijken waar een hoog percentage aan inwoners Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder waarbij sprake is van ernstige of zeer ernstige eenzaamheid ligt hoger in de stedelijke
gebieden.
eenzaamheid ervaart, ligt het percentage dat ernstige
eenzaamheid ervaart boven het landelijke gemiddelde (H.0%).
22
2C.2 Eenzaamheid - Jongeren I Jongvolwassenen Het percentage jongeren waarbij sprake is van eenzaamheid ligt in de regio hoger dan het gemiddelde in Nederland. D7o (Zeer) vaak of (bijna) altijd eenzaam, Jongeren (12-18)
5
6
7 I
8
9
10
07o Enigszins-sterk eenzaam, Jongvolwassenen (16-25)
11
55
l Geen waarde
65
70
l Geen waarde
Bron:corona gezondheidsmonitor jongvolwassenen, 2021, GGD'en/RIVM/CBS
Bron:corona gezondheidsmonitor jeugd, 2021, GGD'en/RIVM/CBS
Het percentage jongeren (12-18 jaar) dat zich de voorgaande
60 I
*
Jongvolwassenen (16-25 jaar) in gemeenten Schiedam (720To),
vier weken vaak tot altijd eenzaam heeft gevoeld ligt in een
Vlaardingen (70oTo) en Pijnacker-Nootdorp (6507o) geven vaker
aantal gemeenten hoger dan het landelijk gemiddelde van
aan enigszins tot sterk eenzaam te zijn dan het landelijk
9,70fo. Dit betreft de gemeenten Schiedam (1207o) en
gemiddelde van 63,l0zb-
Lansingerland (ll^o). Van Delft en Midden-Delfland zijn geen gegevens bekend.
*
In de andere gemeenten zijn de percentages lager: Westland
6107o, Delft 5607o, Midden-Delfland 5107o.
3. Gezondheid en leefstijl A.
Ervaren gezondheid en Levensverwachting
B.
Prevalentie aandoeningen
C.
Medicijngebruik
D.
Leefstijl Indicatoren
24
3A.1 Ervaren gezondheid De ervaren gezondheid van de inwoners van de gemeenten Maassluis, Schiedam en Vlaardingen is het laagst. 96 Ervaren gezondheid goed/zeer goed, 18 jaar of ouder, 2020 (Bron: CBS)
Ervaart gezondheid als (zeer) goed, 18 jaar en ouder
6096 5096 2012 Delft Westland ^^“Schiedam
«
2016
2020
2022
Midden-Delfland
Pijnacker-Nootdorp
Lansingerland
Maassluis
^^“Vlaardingen
Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder met een als goed
70
ervaren gezondheid ligt in de regio (76,507o) hoger dan gemiddeld in Nederland (75,807o). «
Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder met een als goed
«
75
80
I
I Geen waarde
85
De ervaren gezondheid is het laagst in wijken van Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, en Delft.
ervaren gezondheid daalt in de periode net als de landelijke trend in 2023 - 2030 in de regio licht; van 76,507o naar 76,207o. De ervaren gezondheid is een gezondheidsmaat van alle relevante gezondheidsaspecten voor een persoon. De gezondheidsaspecten variëren per persoon. Ze hebben vaak betrekking op de lichamelijke en de geestelijke gezondheid. Voorbeelden zijn ziekten, lichamelijke beperkingen en handicaps, fitheid, vermoeidheid en depressieve gevoelens.
Ook leefstijlfactoren, zoals voeding, roken en lichamelijke activiteit kunnen het oordeel over de eigen gezondheid mede bepalen (Ik wandel iedere dag, dus ik ben gezond). Ervaren gezondheid noemen we ook wel subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving. (RIVM, vgzinfo.nl)
3A.2 Gezonde levensverwachting De levensverwachting bij geboorte ligt in de regio hoger dan gemiddeld in Nederland en laat een vergelijkbare stijgende trend zien in de periode 2000 tot 2023. De gezonde levensverwachting verschilt per gemeente. Gezonde levensverwachting bij geboorte, 2020
Levensverwachting bij geboorte levensverwachting
76,--------------------,------------------- ,------------------- ,------------------2000
2005
2010
2015
—Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland 64
(bron: CBS). «
66
68
70
72
2020
—Nederland
Bron: DoodsoorcakenstaUstiek, CBS (via CBS Remote Access), bewerking RĨVM
Bron: Gezondheidsmonitor GGD'en/RIVM/CBS en Doodsoorzakenstatistiek CBS
De gezonde levensverwachting bij geboorte is in Zorgkantoorregio WSD in 2 gemeenten lager dan het
landelijk gemiddelde: Schiedam (63,1 jaar) en Delft (65,2 jaar). «
Het verschil tussen de hoogste (Midden-Delfland; 73,1 jaar) en laagste (Schiedam) gezonde levensverwachting bedraagt 10 jaar.
26
3B. Prevalentie aandoeningen De relatieve stijging van het aantal inwoners met een chronische aandoening is in de regio groter dan het gemiddelde in Nederland. Prevalentie van aandoeningen in Westland Schieland Delfland
Personen met Eén aandoening 120
index 160
index
115
110 120 105
100,*'
** 80 ,______________________________ ,_______________________________T______________ ,
95 ,______________ ,______________ ,______________ ,______________ ,______________ , 2015
2020
2025
2030
—1 — Zorgkantoorregio Westland Schieland Delfland
2035 —Nederland
Bron: Volksyezondheid Toekomst Verkenning 2010, RIVM, gemeentelijke verdeling RIVM
*
2015
2020
2025
2030
2035
2040
2040 —Angststoornissen —COPD
—Beroerte —Dementie
Coronaire Hartziekten
Bron: Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, RIVM, gemeentelijke verdeling RIVM
In 2023 heeft 50,80Xo van de inwoners in de regio Westland
De prevalentie van de in de grafiek getoonde zes
Schieland Delfland minimaal één chronische aandoening.
veelvoorkomende aandoeningen, neemt in de periode tot 2030 sterk toe in de regio Westland Schieland Delfland.
*
Het aantal inwoners met één chronische aandoening stijgt van 277.100 in 2023 naar 293.380 in 2030; een toename van
Met name de prevalentie van ouderdom gerelateerde
16.280 personen in 7 jaar.
aandoeningen neemt sterk toe. De prevalentie van dementie stijgt het hardst. Dit heeft gevolgen voor de zorgvraag van de toekomst. Ondanks dat er minder vergrijzing is in Nederland, is er wel vergrijzing in deze regio met een toename van ouderdom gerelateerde aandoeningen.
27
3C. Medicijngebruik Het medicijngebruik in de regio ligt lager of rondom het Nederlandse gemiddelde, voor zowel somatische als psychische aandoeningen. Astma
Chronische stemmingsstoornissen
SchildkBeraandoeningen
ADHD
Chronische antistolling Psychose Diabetes type II met hypertensīe Angststoomissen
Glaucoom Hartaandoeningen
Psychose depot
Copďzware astma
Bipolaire stoornissen regulier
Chronische pijn exclusief opioiden
Verslaving
Diabetes type II zonder hypertensīe
Bipolaire stoornissen complex
Diabetes type I met hypertensīe 00
Chronische stemmingsstoornissen complex 0.5
1.0
1.5
aandeel van de bevolking IX)
blauw: Westland Schieland Delfland zwart: Nederland Bron: risicoverevening
Alleen het medicijngebruik voor glaucoom ligt boven het Nederlandse gemiddelde.
0
1
2 aandeel van de bevolking ("/o)
blauw: Westland Schieland Delfland zwart: Nederland Bron: risicoverevening
3D.1 Leefstijlindicatoren De regio kent positievere cijfers op leefstijdindicatoren dan landelijk gemiddeld. Roken (soms)
Overmatig alcoholgebruik
percentage
7,4
percentage
7,2 _____
7
Het percentage wekelijkse sporters 6,8*.-.
ligt in de zorgkantoorregio
6,6
Westland Schieland Delfland hoger dan het gemiddelde in Nederland,
14,_______________ ________________, 2015
2020
2025
, 2030
—7orgkantooirftţ; o Westland Sdiieland Demand
. 2035
6,4,_______________ ________________________________,___________ 2040
2015
Nederland
2020
2025
2030
—7ûrgkantoûireQ o Westland Schfeland Delfland
Rrnr: VMMsg«7niu1hA.1 'üpIidikI VAuVMnnlng ĴQifi, ftwv, gpinpprrp||j*vi vp.I.IIi.j RIVM
Rrnr: Vr4ksi}P7nni1hft.1 -nplconst VpiVAnning ĴQifi, RIVW, gpinpprtpIIj*.p vp..IpIIi.ĵ BH
Overgewicht (BMI > 25)
Wekelijkse sporters
2035 Nederland
het percentage rokers, mensen met overmatig alcoholgebruik en overgewicht lager ligt. Het percentage rokers neemt in de periode tot 2030 sterk af. De
percentage
58 Peroentafle
prognose is dat het percentage personen met overgewicht sterk toe zal nemen.
52
V
46 ______________ _ ____________ ______________ _ 2015
2020
2025
2030
7orgkanroûirftço West land Sdiieland Delfland
203j Nederland
Rrnr: VMWsg«7nnr1hA.1 'Mlamd W-iomr ing ĴQift, RIVW, gpnipprrolijwi ««Tripling RIVM
2040 7ongkantooireço Westland Sdiieland Delfland
Nederland
Rrnr: VMWsg«7nnr1h«.1 "npkonst VeiVAnning ĴQift, RWH, gpnipprtalljk« vi .IpIIi.j RIVM
29
3D.2 Roken Er zijn minder rokers dan landelijk gemiddeld, wel zijn grote verschillen op wijkniveau. 96 Roker, 18 jaar of ouder, 2020 (Bron: CBS)
Rookt, 18 jaar en ouder 3096 2596 2096 1596 1096 596 096 2012
9 9
Delft Westland Schiedam
2016
2020
2022
9
Midden-Delfland
9
Pijnacker-Nootdorp
9
Lansingerland
9
Maassluis
^^—Vlaardingen
Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2012-2022, GGD'en/RIVM/CBS. 10
15 I
20
25
I Geen waarde
Rokers hebben een groter risico op een psychiatrische aandoening Het hoogste percentage rokers in wijken Schiedam Oost
dan niet-rokers. Zo blijkt de kans om manisch depressief te worden
(27,507b), Centrum (26,307o) en Nieuwland (24,407o), ~807o
anderhalf keer (1,5) zo groot onder rokers, dan niet-rokers. Ook is
hoger dan landelijk gemiddelde.
bekend dat de helft van de mensen met een depressie rookt en dat 670fo van de mensen met ernstige psychoses rookt
Ook in wijken in Vlaardingen, Maassluis en Delft hoog percentage
(Volksgezondheid Toekomst Verkenning RIVM, 2018).
rokers ten opzichte van.andere wijken in regio. Daarnaast worden o.a. 8607o van de kosten voor longkanker en 790fo De prognose uit slide 3D.1 is dat het percentage rokers in de
van de kosten voor COPD door roken veroorzaakt. Hiermee is roken
periode tot 2030 sterk afneemt. Uit de data tot en met 2022
verantwoordelijk voor 3,807o van de totale zorguitgaven in NL
blijkt er wel een afname, deze lijkt zich echter te stabiliseren.
(Zorgkosten van ongezond gedrag en preventie, RIVM 2012).
30
3D.3 Alcoholgebruik Er is minder alcoholgebruik dan landelijk gemiddelde, in Delftse wijken.
is wel een hoog percentage zware drinkers
96 Overmatige drinker, 18 jaar of ouder, 2020 (Bron: CBS)
Overmatige drinker, 18 jaar en ouder 1096
596
2012 -Delft
2016 Midden-Delfland
-Westland
^-Lansingerland
-Schiedam
Vlaardingen
2020
2022
»
Pijnacker-Nootdorp
»
Maassluis
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2012-2022, GGD'en/RIVM/CBS. 4
5
6 I
7
8
9
I Geen waarde
In de WSD regio ligt het overmatig alcoholgebruik met 6,70Zo
onder het landelijk gemiddelde (7,20zb) Overmatig alcoholgebruik heeft consequenties voor fysieke en
Hoogste percentage zware drinkers in Delftse wijken
mentale gezondheid. Naast dat er ziekten zijn die volledig toe te
Binnenstad, Hof van Delft, Wippolder en Aalkeetpolder in
schrijven zijn aan alcoholgebruik (o.a. leverontsteking), zijn er ook
Maassluis, ~207o hoger dan landelijk gemiddelde. Concentratie in
aandoeningen waarvan overmatig alcoholgebruik een risicofactor is
Delft te verklaren door grote studentenpopulatie.
(bijv. darmkanker).
In 2022 drinkt in de regio 507o (Pijnacker-Nootdorp) tot 907o (Delft)
Circa l,507o van de totale ziektelast in Nederland kan toegeschreven
overmatig.
worden aan overmatig alcoholgebruik (Volksgezondheid Toekomst Verkenning RIVM, 2018). Aan zorg voor verslaving aan alcohol en drugs werd in 2019 1.1 miljard euro uitgegeven, waarvan het
Overmatig alcoholgebruik is meer dan 14 (vrouwen) of meer dan 21
meeste aan geestelijke gezondheidszorg (979 miljoen)( Zorgkosten
(mannen) glazen alcohol per week.
van ongezond gedrag en preventie, RIVM 2012).
3D.4 Beweging en overgewicht Het overgewicht in de regio onder het landelijk gemiddelde, het hoogst in wijken Schiedam en Vlaardingen.
»
In de gemeenten Schiedam (1507o) en Pijnacker-Nootdorp (1407o)
»
In 2022 voldoet in de regio met een gemiddelde van 4207o
is het percentage jongeren (12-18 jaar) die dagelijks minimaal 1
(Maassluis) tot 5807o (Delft) aan de beweegrichtlijn (RIVM: 150
uur beweegt het laagst. Het landelijk gemiddelde is 1607o.
min per week). Overgewicht bij zowel volwassenen als kinderen,
Op 2-jarige leeftijd heeft 407o (Pijnacker-Nootdorp) tot 907o
voldoet aan de beweegrichtlijn het laagst is.
is te zien in dezelfde gebieden als waarin het percentage dat »
(Vlaardingen en Maassluis) overgewicht of obesitas. Overgewicht neemt toe met de leeftijd. Op 5,5-jarige leeftijd zijn de hoogste percentages kinderen met overgewicht in Vlaardingen(1607o) en Schiedam (1607o). Meer informatie in slide 19C.4.
»
In Maassluis, Vlaardingen, en Schiedam is meer ernstig overgewicht dan in de rest van de regio. De wijken Kapelpolder
(20,lo7o); Vettenoordse Polder (20,4o7o) en Holy Zuid (18,907o) steken sterk boven het gemiddelde uit.
Overgewicht is bepaald op basis van lengte- en gewichtsmetingen bij kinderen. Doordat de gemeenten in twee GGD regio's vallen kunnen
De gezondheidsgevolgen zijn extra groot als men al vanaf een jonge
de meetprotocollen afwijken.
leeftijd kampt met overgewicht. (RIVM, 2012)
Het risico op bepaalde ziekten en aandoeningen, zoals suikerziekte
Naar schatting wordt 2,207o van de totale zorguitgaven in Nederland
en hart- en vaatziekten, stijgt naarmate de BMI of de buikomvang
besteed aan aandoeningen die gerelateerd zijn aan overgewicht,
toeneemt. (Gezondheidsraad, 2003)
zoals diabetes (Kosten van Ziekten-studie, RIVM 2019).
4. Fysieke omgeving A. Luchtkwaliteit B. Omgevingsgeluid C. Leefbaarheid D.
Beweegvriendelijke omgeving
33
4A. Luchtkwaliteit
M ill
In de volledige regio voldoet de luchtkwaliteit niet aan de WHO-normen.
Bron:
apport 2020-0164 Bijlage bevolkingsgewogen gemiddelden per gemeente I RIVM
Gezondheidsklachten die met luchtkwaliteit samen kunnen hangen zijn laag geboortegewicht, longklachten, beroerte, hart en vaatziekten en kanker. 1907o van de incidentie van hartinfarcten wordt door PM2,5 veroorzaakt. 2307o van de incidentie van astma bij kinderen wordt door N02 veroorzaakt De belangrijkste soorten luchtvervuiling zijn fijnstof (PM2,5 en PM 10) en stikstofdioxide (N02). Belangrijkste bronnen voor PM2,5 zijn houtstook van consumenten en daarna wegverkeer. De belangrijkste bronnen voor N02 = wegverkeer en landbouw
4B. Omgevingsgeluid De geluidshinder is langs drukke wegen het grootst. Geluid in Nederland: cumulatie van alle bronnen
Zelfgerapporteerde geluidshinder volwassenen en ouderen
Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu (RIVM), 2020 Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen, 2020, GGD'en/RIVM/CBS
»
Er is meer geluid langs de drukke wegen in de WSD regio. De kaart toont het geluid gemeten in decibel (dB). »
Van de verschillende bronnen die geluidshinder kunnen opleveren geven inwoners het vaakst aan dat ze ernstige
Ter bescherming van gezondheid gebruikt de GGD de volgende gezondheidskundige richtwaarde op de hoogst belaste
geluidshinder ervaren van brommers/scooters. Buren en wegverkeer worden ook redelijk vaak genoemd.
gevel voor het cumulatieve geluid van weg-, railverkeer en bedrijven: overdag 50 dB en 's nachts 40 dB. Langdurige blootstelling aan te veel geluid is gerelateerd met Blootstelling aan geluid kan leiden tot hinder, verstoring van de
verhoogde bloeddruk en verhoogde niveaus van het stresshormoon
slaap, verstoring van de dagelijkse activiteiten, stress,
cortisol, waardoor het risico op hart- en vaatziekten en psychische
slechtere leerprestaties bij kinderen.
aandoeningen wordt vergroot.
35
4C. Leefbaarheid De gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam scoren relatief slecht op leefbaarheid ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Afwijking t.o.v. gemiddelde In NI. Schaalafhankelijk.
2020
Gemeentegrenzen
B Zeer grote negatieve afwijking BI Grote negatieve afwijking D Negatieve afwijking ö kleine negatieve afwijking D Gemiddelde score O kletne positieve afwijking D Positieve afwijking
B Grote positieve afwijking B Zeer grote positieve afwijking
De gemeenten Maassluis, Vlaardingen, en Schiedam scoren
De Leefbaarometer (Rijksoverheid, 2020) brengt in kaart hoe het
relatief slecht ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
staat met de leefbaarheid in gemeenten. De leefbaarheid wordt
Bepaalde wijken in Delft hebben ook een lage leefbaarheid ten
gemeten aan de hand van omgevingskenmerken zoals de
opzichte van het landelijke gemiddelde.
aanwezigheid van voorzieningen, overlast, onveiligheid, etc.
4D. Beweegvriendelijke omgeving De regio scoort grotendeels onder het landelijk gemiddelde. Beweeg vriendelijkheid
Gemiddelde afstand tot sportaccommodaties Legenda:
Legenda:
Keinindlcator Be*eegvnendeli(fc:e omgeving 2022
Cr qw :diî«* tie afstand ťan vwontn- naat tic «tefctMb ajrd* ‘DCri#íc«TioaM ê íkmî
< 2.5 B 2.5 - 3.5 m 2.5 4.5
B c 20 (geen be*eeçvr omgeving)
□ 20-40
■ 45 5.5
□ 40-60
B 5 5 - ».5
----- Nederlands gemiddelde □ 60-80
M 80 -100 (wel beweegur. omgeving) Q Geen gegevens
Beweegvriendelijke Omgeving van het Mulier Instituut, 2022 MulierInstituut, 2022 ('Kaarten I Atlas Leefomgeving) *
In grote delen van Midden Delfland en Westland is de beweegvriendelijkheid het laagst. Ook in wijken van Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, en Lansingerland is de
Op de kaart zie je hoe ver mensen moeten reizen naar sportaccommodaties. In de gemeente Lansingerland is de gemiddelde afstand het grootst. In de gemeenten Schiedam en Delft is de afstand het laagst.
beweegvriendelijkheid onder het landelijke gemiddelde. Het Mulier Instituut heeft in kaart gebracht hoeveel de woonomgeving
Sportaccommodaties zijn plekken waar je kunt sporten. De afstand
bijdraagt om te sporten en te bewegen. Hoe hoger de score op een
is een gemiddelde en aangegeven in kilometers. In de berekening
schaal van 0 tot 100, hoe meer de omgeving is ingericht om te
zitten negen verschillende soorten sportaccommodaties, namelijk:
sporten en te bewegen, denk aan de aanwezigheid van
fitnessruimtes, voetbalvelden, tennisbanen, sporthallen,
sportaccommodaties, sport- en speelplekken, de afstand tot
binnenzwembaden, buitenzwembaden, korfbalzalen, hockeyvelden
voorzieningen en de hoeveelheid recreatief groen en water.
en golfbanen.
5. īZA-doelgroepen A.
Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden
B.
Mensen met psychische klachten
C.
Mensen met (risico op) kanker
D.
Mensen met (risico op) hart- en vaatziekten
E.
Ouderen met een kwetsbare gezondheid
5A. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden De laaggeletterdheid is in de gemeente Schiedam een stuk hoger dan landelijk gemiddeld. Percentage van de Nederlandse bevolking ^18 jaar) met onvoldoende of beperkte gezondheidsvaardigheden in de periode 2012-2021.
Lage gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn "de vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen". De Engelse term voor gezondheidsvaardigheden is "Health Literacy". Bron: Nivel 2021, factsheet Gezondheidsvaardigheden in Nederland Gezondheidsvaardigheden worden wereldwijd gezien als één van de belangrijkste determinanten van gezondheid en sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Mensen
met beperkte gezondheidsvaardigheden maken meer gebruik van zorg en hebben meer moeite om hier hun weg in te vinden. Daarnaast vinden ze het moeilijker om een actieve gesprekspartner te zijn in een consult met een zorgverlener en vinden ze het lastiger om verschillende behandelmogelijkheden te beoordelen. Ook zijn ze minder goed in staat om thuis zelf om te gaan met gezondheid en ziekte en hebben ze over het algemeen slechtere gezondheidsuitkomsten en overlijden ze eerder. “/o Laaggeletterden in zorgkantoorregio WSD
*
De laaggeletterdheid van de gemeente Schiedam (3207o) is aanzienlijk hoger dan het landelijke gemiddelde (1807o). In de rest van de regio is de laaggeletterdheid lager dan het landelijke gemiddelde.
Een deel van de mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden is laaggeletterd. Deze
groep mensen heeft bijvoorbeeld moeite met lezen, schrijven en/of rekenen.
I Bron: Geletterdheid in zicht
Anderstaligen zijn niet per definitie laaggeletterd. Met hen kun je in veel gevallen in hun eigen taal (of in een gezamenlijke taal) wel 'op niveau' spreken. In sommige gevallen zijn mensen ook in hun moedertaal laaggeletterd of ongeletterd. Mensen die laaggeletterd zijn maken 257 miljoen hogere zorg kosten. Vergeleken met niet-laaggeletterden geldt dat laaggeletterden: vaker minder gezond zijn en zich minder gezond voelen, meer kans hebben om eerder te sterven, meer gebruikmaken van de zorg van huisarts en ziekenhuis en minder gebruikmaken van zorg vooraf en van nazorg. (Bronġg Stichting Lezen en Schrijven, Kennisblad Laaggeletterdheid in Nederland)
5B.1 Mensen met psychische klachten - volwassenen Het percentage inwoners met een hoog risico op angststoornis of depressie stijgt de laatste járen. »
In 2022 is het percentage inwoners met een hoog risico op een angststoornis of depressie hoger dan in 2020.
07o Hoog risico op angst of depressie, 18 jaar of ouder, 2020 (Bron: CBS)
»
In 2022 varieerde het percentage van 607o in Lansingerland tot 1307o in Schiedam.
»
Ook per wijk zijn er (grote) verschillen te zien in het percentage met een hoog risico op angststoornis of depressie.
Angststoornissen en depressie behoren tot de meest voorkomende psychische aandoeningen in Nederland en staan in de top tien van ziekten met de hoogst ervaren ziektelast. Angststoornissen is een verzamelnaam voor alle stoornissen waarbij er heftige angstklachten optreden zonder reële bedreiging. Voorbeelden van type angststoornissen zijn de paniekstoornis I
3 Geen waarde
of de specifieke fobie.
Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen, 2012-2022, GGD'en/RIVM/CBS
Depressie valt onder de stemmingsstoornissen. Er kan gesproken worden Heeft een hoog risico op een angststoornis of
van depressie wanneer er ten minste twee weken sprake is van een
depressie, 18 jaar en ouder
aanhoudende depressieve stemming, die bijna dagelijks en gedurende het
1596
grootste deel van de dag aanwezig is. Ongeveer één op de vijf volwassenen 1096
heeft ooit in het leven een angststoornis of depressie gehad.
596
Het hebben van deze stoornissen kan gevolgen hebben voor het lichamelijk, sociaal en dagelijks functioneren. (De Graaf, Ten Have, Van Dorsselaer,
096 2012
2016
-Delft
»
Midden-Delfland
—Westland
•— Lansingerland
—Schiedam
Vlaardingen
2020
2022
»
Pijnacker-Nootdorp
»
Maassluis
2010; VTV, vgzinfo, RIVM; Van Marwijk, Grundmeijer et al, 2009)
40
5B.2 Mensen met psychische klachten - jongeren Meisjes hebben veel vaker last van psychische klachten t.o.v jongens. Regionaal ligt dit boven het landelijk gemiddelde. 07o Heeft psychische klachten, Jongeren (12-18), Jongen
10
20 I
30
40
50
I Geen waarde
07o Heeft psychische klachten, Jongeren (12-18), Meisje
10
20 I
30
40
50
I Geen waarde
Bron: corona gezondheidsmonitor jeugd, 2021, GGD'en/RIVM/CBS
»
Het percentage meisjes dat aangeeft psychische klachten te hebben ligt veel hoger (40,2o7o) dan het percentage jongens (18,307o).
»
In de gemeenten Schiedam (4107o), Vlaardingen (40o7o), Pijnacker-Nootdorp (40o7o) en Westland (4707o) geeft een groter deel dan landelijk gemiddeld (36,707o) van de meisjes (12-18 jaar) aan psychische klachten te hebben.
»
In de gemeenten Pijnacker-Nootdorp (1807o), Vlaardingen (1807o), Schiedam (20o7o) en Lansingerland (2107o) geeft een groter deel dan landelijk gemiddeld (16,407o) van de jongens (12-18 jaar) aan psychische klachten te hebben. Van gemeenten Delft en Midden-Delfland is onvoldoende data beschikbaar.
41
5C. Mensen met (risico op) kanker De totale prevalentie van kanker is niet sterk afwijkend van het landelijk gemiddelde. Er zijn specifieke kankersoorten die in de regio vaker voorkomen, zoals huidkanker en mesothelioom. Bron: kankeratlas.IKNL.nl
Alle kankersoorten
Huidkanker - Plaveiselcelcarcinoom
Mesothelioom
Landelijke data (IKNL) *
Huidkanker is de kankersoort die het meest voorkomt in Nederland. Plaveiselcarcinoom van de huid is een veelvoorkomende vorm van huidkanker. In de periode 2011 tot en met 2020 werden in Nederland gemiddeld 10.583 diagnoses plaveiselcelcarcinoom van de huid per jaar vastgesteld. Plaveiselcelcarcinoom wordt veroorzaakt door zongedrag en huidtype van mensen. Het risico op plaveiselcelcarcinoom van de huid is groter bij mensen met een lichter huidtype die snel verbranden en bij mensen die jarenlang veel zijn blootgesteld aan uv-straling van de zon of zonnebank.
*
In de periode 2011 tot en met 2020 werden in Nederland gemiddeld minder dan duizend diagnoses mesothelioom per jaar gesteld (556 per jaar). Mesothelioom wordt meestal veroorzaakt door blootstelling aan asbest. Asbest is een materiaal dat vroeger veel gebruikt werd in de bouw, de industrie en op scheepswerven. Het overgrote deel van de mensen die mesothelioom krijgen zijn mannen die in het verleden hebben gewerkt met asbest.
*
Longkanker is de derde meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. In de periode 2011 tot en met 2020 werden in Nederland gemiddeld 13.138 longkankerdiagnoses per jaar gesteld.Veruit de belangrijkste risicofactor voor het krijgen van longkanker is roken. Tachtig procent van de longkankergevallen wordt veroorzaakt door roken. Andere risicofactoren zijn meeroken, luchtvervuiling, chronische longaandoeningen zoals COPD, radioactieve straling zoals radon (uit de bodem en bouwmaterialen) en schadelijke stoffen zoals asbest.
Prostaatkanker is de meest voorkomende kankersoort bij mannen, borstkanker is de meest voorkomende kankersoort bij vrouwen.
42
5D. Mensen met (risico op) hart- en vaatziekten De prevalentie van hart- en vaatziekten kent grote verschillen in de regio en kent een sterk verband met de demografische en leefstijlkenmerken van de betreffende gemeente. Prevalentie van mensen met hart- en vaatziekten, 2021 (Bron: Vektis)
De kaart toont de prevalentie van personen met een gedeclareerde DBC gerelateerd aan hart- en vaatziekten in 2021. Deze cijfers zijn afkomstig van Vektis. Hierin vallen de MVS-gemeenten op, omdat deze meer aan de hoge kant van de bandbreedte zitten. Hart- en vaataandoeningen doen zich over het algemeen op latere leeftijd voor en zijn tevens gelieerd aan roken en overgewicht. Met name Maassluis en Vlaardingen (met de hoogste percentages) staan bekend als sterk vergrijzende gemeenten in de WSD-regio.
5E. Ouderen met een kwetsbare gezondheid Het percentage ouderen met een broze gezondheid is het hoogst in Schiedam en Vlaardingen en het laagst in Midden-Delfland.
07o broze gezondheid, 65 en ouder, 2020
*
Het landelijk gemiddelde van ouderen met een broze gezondheid was in 2020 28,1 0zb.
*
Midden-Delfland heeft met 23,207o het laagste percentage ouderen met een broze gezondheid. Maassluis (28,7), Delft
(30,lo7o), Vlaardingen (31,907o) en Schiedam (32,907o) zitten boven het landelijk gemiddelde.
Broosheid (frailty) is een vaak voorkomend syndroom bij ouderen. Broosheid verwijst naar een toenemende kwetsbaarheid bij ouderen doordat er sprake is van een verminderde 'reservecapaciteit'. Daardoor kunnen kleine kwalen of, normaal gesproken, onschuldige 24
26
28
30
32
incidenten, zoals een toevallige valpartij, eenvoudig uitgroeien tot grote gezondheidsproblemen.
Bron: Broze gezondheid | Buurtatlas (vzinfo.nh Het percentage ouderen met een broze gezondheid is berekend op basis van 37 vragen uit de Gezondheidsmonitor.
44
B. Zorg in de regio (per sector)
45
Samenvatting hoofdstuk B (1/3) De demografische en sociale kenmerken van een wijk hebben een sterk verband met zorgvraag SES-WOA Score. 2019 (Bron: CBS)
inwoners van 65 jaar of ouder, 2021 (8ron: CBS) Kosten per inwoner, Totaal Zorgverzekeringswet, 2021 (Bron: Vektis)
Zorgaanbod:
Zorgvraag: 1. 2.
Er zijn grote verschillen per wijk in zorggebruik De verschillen in zorggebruik zijn deels te duiden door: a. De SES-WOA van de wijk b.
3.
1.
De leeftijdsopbouw in de wijk
De zorgvraag gaat de komende járen stijgen
Het arbeidsmarkttekort in WSD-regio neemt in het komende decennia fors toe. Het grootste arbeidsmarkttekort in de regio bij verplegend en
2.
verzorgend personeel. Het mantelzorgpotentieel neemt af in de regio
De opgave: de huidige en toekomstige zorgvraag opvangen met relatief minder personeel en ondersteuning
Samenvatting hoofdstuk B (2/3) In de wijken waar meer sociale problematiek heerst en/of vergrijzing is, is meer vraag naar Zvw-zorg, Wlz-zorg en het sociale domein (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet)
De opgave: de zorg en ondersteuning beter op elkaar te laten aansluiten om de belasting op de zorg relatief te verlagen (synergie).
47
Samenvatting hoofdstuk B (3/3) De grootste "winst" zit in de wijken 1 huishoudens waar de
De gezondheid en vraag naar zorg wordt sterk beïnvloed door:
relatief grootste afstand is tot gezond leven. Deze doelgroep
De start van het leven
heeft momenteel een zeer grote zorgbehoefte vanuit de verschillende domeinen. Dit vraagt om een wijkgerichte
De leeftijd van de populatie De mentale gezondheid
aanpak met oog voor de specifieke kenmerken van de doelgroepen.
De mate waarin een zorgvraag op tijd en adequaat wordt beantwoord (en dus niet escaleert)
♦CD
afstand tot gezond leven
1. Levensloop (fysieke gezondheid)
2. Ouderen
3. Kwetsbare inwoners (mentale gezondheid)
4. Inwoners met acute zorgvraag
6. Preventie A.
Collectieve preventie
B.
Individuele preventie
C.
Ketenaanpakken
49
6A.1 Preventieaanbod in de regio
Binnen de regio wordt op verschillende niveaus samengewerkt aan
De hieronder genoemde initiatieven geven een goed beeld van de
initiatieven en pilots rondom preventie.
diversiteit van deze initiatieven, maar omvat niet het gehele bestaande aanbod in de regio.
Vanuit landelijk beleid worden universele vormen van preventie uitgevoerd zoals vaccinaties, bevolkingsonderzoeken en een
Gemeentelijk 81 GGD-aanbod Nu niet zwanger
stimulatie van tandartsbezoeken door de jeugd.
Preventiedokters Powerful ageing
De regio zelf geeft invulling aan de uitvoering van selectieve en
Positieve gezondheid
individuele preventie. Hierbij wordt rekening gehouden met de
Een tegen eenzaamheid
regionale verschillen. Voor het starten van een pilot zoals de Sociale Benadering Dementie wordt eerst goed in kaart gebracht waar een dergelijke pilot en met welke insteek deze het meeste effect zal
»
Gezonde school
»
Rookvrije generatie Leefstijlloket Vlaardingen
hebben. Dit is mogelijk door de hechte samenwerkingsverbanden die
Preventieakkoorden en sportakkoorden in de gemeenten
binnen de regio bestaan.
In de regio is veel aandacht voor multiproblematiek en zijn de lijntjes tussen samenwerkingspartners kort.
Programma Regionale Aanpak Ouderenzorg: »
Sociaal Vitaal (in kleur) - Vlaardingen, Westland - start
»
Gezond en Wel Thuis -WSD-regio -start
»
Sociale benadering dementie -Delft,Westland
2024 2024
50
6A.2 Universeel - Vaccinatiegraad Vaccinatiegraad DKTP en BMR voor Vlaardingen, Schiedam en Maassluis het slechts t.o.v. landelijk gemiddelde. DKTP-vaccinatie beschermt tegen Difterie, Kinkhoest, Tetanus en Polio. BMR-vaccinatie beschermt tegen Bof, Mazelen en Rode Vaccinatiegraad griep bij 60 plussers, 2020 (Bron: RIVM)
Hond.
De vaccinatiegraad voor DKTP bij zuigelingen (2 jaar) in Zorgkantoorregio WSD ligt tussen de 91,607o in Vlaardingen, en
97,00Zo in Westland. De vaccinatiegraad voor BMR bij zuigelingen (2 jaar) in Zorgkantoorregio Westland, Schieland, Delfland ligt tussen de Vaccinatiegraad BMR, verslagjaar 2022
90,70Zo in Maassluis en 97,40Zo in Westland. Landelijk zien we een licht dalende trend in zowel de DKTP-vaccinatiegraad als de BMR-vaccinatiegraad. In januari 2022 was het aandeel baby's landelijk dat een BMR- of DKTP-vaccinatie kreeg 92,607o respectievelijk 94,007o (RIVM).
HPV- vaccinatie beschermd tegen 6 soorten kanker die veroorzaakt worden door het humaan papilloma virus.
De vaccinatiegraad voor HPV bij adolescente (14-jarige) meisjes Vaccinatiegraad HPV, verslagjaar 2022
in Zorgkantoorregio Westland, Schieland, Delfland wisselt sterk tussen gemeenten: in Schiedam is de vaccinatiegraad het laagst
100
*
met 61,l07o en in Midden-Delfland het hoogst met 84,907o.
Sinds 2019 neemt de vaccinatiegraad voor HPV landelijk licht toe.
De griepvaccinatiegraad bij 60 plussers is het laagst in Westland (62,007o) en het hoogst in Delft (7807o).
*
De griepvaccinatiegraad voor 60+ ligt in de meeste gemeenten rond of is hoger dan het landelijk gemiddelde (66,60Zo), behalve in Westland en Maassluis.
In 2022 was de vaccinatiegraad voor 14-jarige meisjes 740Zo. Vanaf dit jaar krijgen meisjes én jongens een uitnodiging voor de HPV-vaccinatie in het jaar dat ze 10 worden(RIVM).
Bron: RIVM
51
6A.3 Universeel - Tandartsbezoek jeugd In Schiedam, Vlaardingen en Delft ligt het tandartsbezoek van de jeugd onder het landelijk gemiddelde.
Kinderen zonder periodieke controle bij een tandarts - 2020 - Wijken (indeling 2019)
*
Ongeveer een op de vijf kinderen onder de 18 jaar in regio heeft in 2020 geen tandarts bezocht.
*
Landelijk is het gemiddelde in 2020 23,30zb. In Schiedam(260zb) is het percentage kinderen dat geen tandarts bezocht het hoogst. Daarop volgen Vlaardingen (25,50zb) en Delft(24,50zb). In Maassluis(210zb), Westland (20,60zb), Lansingerland(20,lozb), Pijnacker-Nootdorp(17,30zb) en Midden-delfland(14,90zb) ligt het percentage kinderen dat geen tandarts bezoekt onder het landelijk gemiddelde.
*
Tandartsbezoek is voor kinderen onder de 18 verzekerd via het basispakket. Vanaf 18 jaar zit tandartsenzorg niet in het basispakket. Door preventie vanaf jonge leeftijd kan gebitsbederf worden vertraagd en de kwaliteit van leven verhoogd.
*
Een slecht gebit kan leiden tot een slechtere gezondheid en extra zorgkosten, bijvoorbeeld via verdere infecties, diabetes,
< 15.95
15.95 « 17,95
|
17.95 < 19,95
19.95 « 21.95
^ 21.95
overgewicht, psychische aandoeningen en dementie.
Eenheid: X Niet van toepassing Bron: Vektis - Gebiedsindicatoren Gezond in
52
6A.4 Universeel - Deelname bevolkingsonderzoek De opkomst voor bevolkingsonderzoeken is lager in Schiedam, Vlaardingen, Maassluis en Delft dan het landelijk gemiddelde. Opkomstpercentage bevolkingsonderzoek borstkanker, 2019 (Bron: RIVM)
Opkomstpercentage bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, 2016 (Bron: RIVM)
Opkomstpercentage bevolkingsonderzoek darmkanker, 2019 (Bron: RIVM)
65.096, 66.496 66.496, 70.296
0 0 0
*
Het percentage van deelname aan het
*
Ook voor baarmoederhalskanker is het
*
70.296, 75.296 75.296,76.296 76.296, 78.596
Voor darmkanker is het opkomstpercentage in
bevolkingsonderzoek voor borstkanker ligt in
opkomstpercentage in alle gemeenten dan het
de helft van alle gemeenten lager dan het
drie van de acht gemeenten lager dan het
landelijk gemiddelde van 60,30Xo.
landelijk gemiddelde van 71,50Xo.
landelijk gemiddelde van 75,70Xo * * *
Met name in Schiedam is deze laag met 68,00Xo In de andere gemeenten ligt het opkomstpercentage dichter bij het landelijk gemiddelde: Delft (72,20Xo), Vlaardingen (74,00Xo) en Pijnacker-Nootdorp (75,50Xo).
*
De opkomst is het laagst in Schiedam(48,00Xo),
*
De opkomst is het laagst in Schiedam
gevolgd door Delft (51,50Xo), Vlaardingen
(650Xo), gevolgd door Delft
(53,00Xo) en Maassluis (55,00Xo).
(660Xo), Vlaardingen (670Xo) en Maassluis (710Xo).
De andere gemeenten hebben een opkomst hoger dan het landelijk gemiddelde.
*
De andere gemeenten hebben een opkomst hoger dan het landelijk gemiddelde.
De andere gemeenten hebben een opkomst hoger dan het landelijk gemiddelde.
53
6B. Individueel - GLI volwassenen Tussen 2020 en 2022 is een toename te zien in de deelnemers van de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). 2020 2022 Deelnemers gecombineerde leefstijl interventie (GLI)
Deelnemers gecombineerde leefstijl interventie (GLI)
Aantal deelnemers per 10.000 inwoners
Bron: Zorginstituut Nederland, verantwoordingsinformatie en declaratiedata zorgverzekeraars (via Vektisj
Bron: Zorginstituut Nederland, verantwoordingsinformatie en declaratiedata zorgverzekeraars (via Vektisj
In 2022 zijn er wel regionale verschillen te zien. In Schiedam wordt het minste gebruik gemaakt van de GLI.
54
6C.1 Ketenaanpak Kansrijke Start Het percentage te vroeg en/ofte licht geboren kinderen daalt in de regio en komt hiermee onder het landelijk gemiddelde. "/o kínderen met een vroeggeboorte en/ofte laag geboortegewicht 2021. binnen zorgkantoorregio WSD
Aantal perinatale overlijden (vanaf 24 weken zwangerschapsduur) per 1.000 geboorten 2021. binnen zorgkantoorregio WSD
Bron: Perined
Bron: Perined
De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een
In de regio lopen in de volgende gemeenten trajecten rondom kansrijke
belangrijke voorspeller te zijn van het verloop van diens latere leven. De
start:
omgeving waarin een kind wordt geboren, groeit en zich ontwikkelt in
de eerste 1.000 dagen, bepaalt in grote mate de kansen voor later.
Delft Maassluis, Vlaardingen, Schiedam
Uit onderzoek blijkt dat sterfte rond de geboorte relatief vaker voorkomt
De meeste kinderen in Nederland maken een goede start in het leven en
bij pasgeborenen met een niet-westerse afkomst dan bij pasgeborenen
groeien gezond op. Er zijn echter ook kinderen die een minder goede start
van Nederlandse afkomst. Behalve niet-westerse herkomst is ook een
maken door bijvoorbeeld vroeggeboorte/laag geboortegewicht en/of
lage sociaal-economische status (lage opleiding, laag inkomen of
blootstaan aan medische of sociale risicofactoren zoals stress, rook, slechte
armoede) en het wonen in wijken met achterstand een risicofactor voor
voeding of gebrek aan liefdevolle aandacht. Dit heefteen levenslang
perinatale sterfte.
effect op zowel de fysieke als mentale gezondheid en ontwikkeling, en daarmee op de kansen op school, op de arbeidsmarkt en in de maatschappij.
Bron: Sterfte rond de geboorte I Oorzaken I Volksgezondheid en Zorg ('vzinfo.nh
Bron: Kansrijke Start I Kansrijke Start fkansnikestartnl.nll
55
6C.2 Ketenaanpak Kind naar Gezond Gewicht Overgewicht jonge kinderen in Schiedam en Vlaardingen het hoogst. 0Zo 2-jarige kinderen met overgewicht
4
5
6
7
8
9
Bron: JGZ Zuid-Holland West en CJG Rijnmond
In bepaalde delen van onze regio aanzienlijk meer jonge kinderen met overgewicht dan in andere delen van onze regio. Op 2-jarige leeftijd heeft 40Io (Pijnacker-Nootdorp) tot 90Zo (Vlaardingen en Maassluis) overgewicht of obesitas. Overgewicht neemt toe met de leeftijd. Op 5,5-jarige leeftijd zijn de hoogste percentages kinderen met overgewicht in Vlaardingen(1607o) en Schiedam(1607o). Overgewicht is bepaald op basis van lengte- en gewichtsmetingen bij kinderen. Doordat de gemeenten in twee regio's vallen kunnen de meetprotocollen afwijken.
0Zo 5.5-jarige kinderen met overgewicht
8
10
12
14
16
Bron: JGZ Zuid-Holland West en CJG Rijnmond
Landelijk is bepaald dat er vanaf 2024 een ketenaanpak GLI-jeugd (gecombineerde leefstijl interventie - jeugd) opgetuigd dient te zijn; een samenwerking tussen zorgverzekeraar, gemeenten en zorgaanbieders om overgewicht bij kinderen tegen te gaan en te voorkomen. Gezien het belang wat de regio hecht aan een goede inrichting van deze ketenaanpak hebben de verschillende zorgverleners rondom het kind in 2023 samen toegewerkt naar het opzetten van deze ketenaanpak. Hiertoe heeft bijvoorbeeld ook een regiobijeenkomst plaatsgevonden (met brede genodigden).
6C.3 Ketenaanpak Valpreventie Het aantal Ô5+ ers met risico op vallen is het hoogst in Delft en Westland. “/o 6S+ dat in de afgelopen 12 maanden minimaal 1x is gevallen, binnen zorgkantoorregio WSD
Valrisico, 65 jaar en ouder, 2020
Aantal inwoners van 55 jaar en ouder, 2022 50
50.000
42
Nootdorp (21*)
jŕ jtŕ
j* jŕ
(32‘ft)
Bron: Veiligheid.nl
»
Valongelukken bij ouderen veroorzaken gezondheidsproblemen, zoals
»
mobiliteitsproblemen en de angst om te vallen.
verwondingen, opnames in een ziekenhuis en/of vroegtijdig overlijden. Ook kunnen valongelukken indirect leiden tot vermindering van de
»
Valrisico wordt berekend aan de hand van het valverleden,
»
Grofweg heeft zo'n 30oZo tot (ruim) 40oZo van de 65-plussers een
zelfstandigheid, zelfredzaamheid, mobiliteit, zelfvertrouwen en activiteit,
verhoogd valrisico. Van 4 van de 8 gemeenten is helaas geen
waardoor het risico op toekomstige gezondheidsklachten toeneemt.
inschatting te maken vanwege gebrek aan data.
De doelgroep van de ketenaanpak Valpreventie is 554. Het grootste aantal
»
55-i-'ers van de gemeenten in Westland, Schieland, Delfland woont in
Zowel het aantal 65-plussers met een verhoogd valrisico als de zorgkosten nemen komende járen naar verwachting flink toe.
Westland, gevolgd door Delft, Vlaardingen en Schiedam. » » »
Belangrijkste valrisicofactoren:
Gegevens over het aantal valincidenten zijn alleen beschikbaar voor 65-K
»
Mobiliteit
»
Cognitie en stemming
Van de 65-plussers is het percentage dat de afgelopen 12 maanden
»
Incontinentie
»
Omgevingsfactoren
minimaal lx is gevallen het hoogst in Schiedam (350Zo), gevolgd door
»
Medicijngebruik
»
Gezichtsvermogen
Vlaardingen (320Zo) en Lansingerland (320Zo), en het laagst in
»
Gehoorproblemen
»
Voetproblemen en Schoeisel
»
Valangst
»
Duizeligheid
»
Algemene Dagelijkse Verrichtingen »
Pijnacker-Nootdorp.