reactie Groenvisie (G21-001924)

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Heenweg (15m2/woning), Kwintsheul (16m2/woning) en Maasdijk (18m2 /woning) zijn de vier kernen met het minst oppervlakte groen per woning, zie hiernaast het inzetkader en bijlage 2. Bewoners ervaren Westland over het algemeen als een prettige gemeente om in te wonen en te verblijven. Dit klinkt ook door in de bewonersenquêtes. Ongeveer de helft is tevreden over het groen, zowel over kwaliteit en aanbod als over het onderhoud. De Westlanders missen vooral groen in de straat en in het centrum. Ze ervaren veel steen in hun omgeving en de bermen bestaat vooral uit gras en weinig andere soorten planten. Ze fietsen en wandelen graag in het groen en zouden dit graag meer terug zien. Op de fiets zijn ze binnen 15 minuten in een recreatie/natuurgebied of duinen/strand. Echter lopend doen ze hier zeker een half uur over.

Met opmerkingen [avU48]: Er is gerekend met alle openbaar groen per woning in een dorp, dus ook de enkele boom tussen de auto’s telt dan mee. Met opmerkingen [avU49]: Bijzonder! Met opmerkingen [avU50]: Opmerkelijk! Met opmerkingen [avU51]: Bloeiende bermen zijn zeer rijk aan soorten, wat wil men dan, rozenstruikjes in de bermen? Met opmerkingen [avU52]: Meet in afstand, niet in tijd.

Om de kwaliteit en behoud van groen in Westland op peil te houden, zijn op basis van de bovenstaande analyse een aantal verbeterpunten van belang: De bovenstaande vragen en de beschrijving van de huidige situatie in Westland leidt tot een aantal concrete aandachtspunten voor deze groenvisie. Om de kwaliteit van het groen in Westland op een aanvaardbaar peil te krijgen en te houden, zijn de hieronderstaande verbeterpunten van belang: 1. meer aanbod van verblijf-/gebruiksgroen op loopafstand; 2. herstel en ontwikkeling van de groen/blauwe verbinding in het buitengebied met aandacht voor ecologie; 3. vergroening in de woonkernen en wijken; 4. verbetering matige groeiomstandigheden bij de bomen; 5. vergroten van groen bewustzijn; 6. van reactief naar programmatisch meerjarenonderhoudsprogramma; 7. groencapaciteit, kennisniveau en samenwerking.

Met opmerkingen [avU53]: Te vaag en algemeen

[NB: Deze verbeterpunten zijn nader toegelicht in bijlage 2.]

2.1. Noodzaak en toenemende urgentie voor groen Gemeente Westland wil een zo hoog mogelijke levenskwaliteit voor haar inwoners. Hierin neemt groen duidelijk een belangrijke plaats in. Maar groen als basis voor een gezond leefklimaat concurreert sinds jaar en dag met alle andere functies, ontwikkelingen en ambities om de beperkte aandacht, ruimte en budgetten. In die dynamiek is groen van oudsher belangrijk, maar kleeft er ook een aura aan van ‘aankleding’, welke ondergeschikt is aan ‘fundamentelere’ functies zoals huisvesting en infrastructuur. Die opvatting is achterhaald. Onder druk van het veranderende klimaat, toename van hitte, verdroging of juist extreem veel wateroverlast op piekmomenten en teruglopende biodiversiteit, ervaringen uit de corona-crisis en uitgesproken wensen van inwoners neemt landelijk én lokaal het belang van groen toe. Werken aan een gezond, toekomstbestendig leefklimaat met groen als basis vraagt om een innovatieve en bewuste benadering, met groendragers die robuust genoeg zijn om de uitdagingen van de toekomst te kunnen opvangen.

Groenvisie

27

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU54]: Zeggen dat groen belangrijk is, maar dat er eigenlijk geen plek en geld voor is…

Met opmerkingen [avU55]: Groen in de straat is vooral het decoratieve boompje dat niet hoog en groot mag worden; kegelvorm, bolvorm e.d. Dat helpt niet mee tegen hittestress en ook niet voor de biodiversiteit.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

•

•

•

•

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Groen is van betekenis voor de economie: een aantrekkelijke, groene omgeving is een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en biedt een prettige werkomgeving voor werknemers. Ook is groen waarde verhogend voor onroerend goed in een versteende woonomgeving; Groen is van betekenis voor klimaatadaptatie: investeringen in het groen dragen bij aan het voorkomen van wateroverlast op straat, vertraagd afvoeren van regenwater op piekmomenten, waardoor geen extra investeringen noodzakelijk zijn voor capaciteitsuitbreiding van het riool. Daarnaast nivelleert het groen temperatuurschommelingen; Groen is van belang voor de biodiversiteit. Biodiversiteit is onontbeerlijk voor een rijke, veerkrachtige leefomgeving en natuur: groen biedt leefgebieden, schuilplaatsen, foerageermogelijkheden en verbindingszones voor dieren en planten; Groen zorgt voor zuurstof, vangt fijnstof af en neemt CO2 op.

Uitgaande van de duurzaamheidsprincipes 'people, planet, prosperity’ onderscheiden we vier waarden van groen in de woonomgeving: gezondheid, ecologisch, klimatologisch en economisch. In een vitale, veerkrachtige en toekomstbestendige woonomgeving zijn deze vier waarden met elkaar in evenwicht. In bijlage 3 zijn deze waarden verder toegelicht.

Groenvisie

29

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU56]: Altijd de mens centraal, laten we nu eens de aarde centraal stellen!

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

3. GROENOPGAVE WESTLAND Westland wil een gezond, toekomstbestendig leefklimaat bieden aan haar inwoners. Groen in de woonomgeving is daarvoor een cruciale, essentiële basis. Als wij nu en in de toekomst invulling willen geven aan deze ambitie, rekening houdend met de eerder beschreven urgentie en waarde van het groen, dan is voldoende groene ruimte in Westland van grootste belang. De centrale ambitie leidt zo tot de centrale opgave voor deze groenvisie in de komende jaren: het verder vergroenen van Westland. De centrale opgave van vergroening is verder onder te verdelen in vier samenhangende speerpunten: 1. Naar een robuust groenblauw netwerk 2. Naar een kwalitatiever, groener woonomgeving 3. Naar een toekomstbestendige woonomgeving 4. Naar een groenbewuster Westland Deze speerpunten geven aan wat we willen bereiken. Zo brengen we focus en richting aan in deze groenvisie. De speerpunten zijn in de volgende paragrafen verder toegelicht.

Groenvisie

30

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

3.1. Naar een robuust groenblauw netwerk

NAAR EEN ROBUUST GROENBLAUW NETWERK Het inrichten en beheren van het groen in Westland op een wijze zodat de groendragers en -structuren in zowel binnen de woonkernen en recreatie-/natuurgebieden onderling goed zijn verbonden en van optimale, robuuste kwaliteit zijn.

Omschrijving: Wij werken aan de verbinding en de verbetering van het groen in het omringende landschap met en tussen de elf woonkernen. Hiermee ondersteunen wij zowel de biodiversiteit als het welzijn en de gezondheid van de Westlanders. Ons doel is de groene/blauwe structuur, zoals aangeven in het Natuur Netwerk Nederland, natura -2000 gebied en de recreatie-/natuurgebieden beter te laten aansluiten, te beschermen en robuuster te maken. Het is gericht op het verbinden van het landschap met recreatie/natuurgebieden en groen in de woonkernen. Dit sluit aan bij de ambitie van de omgevingsvisie. Door deze verbinding ontstaan er meer mogelijkheden voor dieren en planten om te leven en voor de mensen om daarvan te genieten. Geleidelijk ontstaat er een samenhangend robuust groenstructuur waarin en waardoor de mens, dier en plant kunnen bewegen. Daarom houden we wat groen is groen; waar groen moet verdwijnen compenseren we dit.

Een nadere uitwerking en de maatregelen om dit speerpunt te realiseren staan beschreven in paragraaf 4.1 en 4.3.

Groenvisie

31

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU57]: Dit vereist een totale landschapsvisie voor Westland De wet natuurbescherming gaat straks op in de Omgevingswet. Natura2000 en NNN is met name Rijk, Provincie en HHvD. De gemeente moet vooral zorgen voor natuur en groen in de dorpen en zorgen voor parken en recreatiegroen. EN, STEL EEN BUDGET VAST. NU CA, 1 % VAN DE BEGROTING, NAAR 3 TOT 4 IN 2030 EN BEPAAL CONCRETE STAPPEN.

Met opmerkingen [avU58]: Begin nu eens bestaand groen niet te slopen, maar bouw het uit tot een sterk groen netwerk. Compensatiegroen heeft geen ecologische kwaliteit en voor biodiversiteit heeft het pas waarde na decennia.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

3.2. Naar een kwalitatiever, groener woonomgeving

NAAR EEN KWALITATIEVER, GROENER WOONOMGEVING Omschrijving Het inrichten en beheren van groen in Westland zodat dat er in elke woonkern en wijk voldoende aantrekkelijk, kwalitatief en bruikbaar groen aanwezig is voor de inwoners

Met opmerkingen [avU59]: Geen tijd noemen, maar afstand. Zie schema. En niet noemen ‘van enige omvang’ dat is te vaag. Wees concreet zoals: per 1000 inwoners x meter park, x meter groen etc. Sierwaarde is te vaag, is dat een rozenstruikje of een wilde berm? GEEN werfafval! Definieer ‘duurzaam’ nu is een boom 30 jaar in Westland, is dat duurzaam voor een Linde?

Omschrijving We werken aan voldoende bloeiende planten en groene routes. Die beginnen bij de woning en zijn via straten, Met opmerkingen [avU60]: Verduidelijk ‘bloeiende pleinen, wegen en parken te volgen tot in het buitengebied rondom de woonkernen. Hierdoor is het vooraf planten’ wilde planten, rozenstruikjes??? duidelijk wat behouden en beschermd moet worden en biedt het handvatten en houvast bij toekomstige ontwikkelingen, maar geeft ook ruimte dat het overige groen (buurtgroen) flexibeler ingevuld kan worden. Een groene toegankelijk woonomgeving, vergroot de groenbeleving en stimuleert inwoners om meer te bewegen, even een ommetje te lopen, een rondje te joggen en te ontspannen. Uit de bewonersenquête blijkt ook dat inwoners graag meer willen bewegen en sporten in de natuur. Deze groenstructuur met de groendragers is in paragraaf 4.1 nader beschreven en in bijlage 4 staat een aanzet tot een groenstructuurkaart. De kwaliteit van de inrichting is bepalend voor het beheer en onderhoud dat nodig is om dit in stand te houden. Dat begint met het maken van natuur- en beheervriendelijke ontwerpkeuzes, gericht op een samenhangende groenstructuur.

We streven naar de juiste inrichting op de juiste plaats, waar groeiplaatsen zijn afgestemd op de boomgrootte, boomsoort en beoogde levensduur/afschrijving en waar met de beoogde beheerinspanningen de gevraagde groenwaarde, functie en kwaliteit haalbaar is. Een nadere uitwerking en de maatregelen om dit speerpunt te realiseren staan beschreven in paragraaf 4.1, 4.2 en 4.3.

Groenvisie

32

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

3.3. Naar een toekomstbestendige woonomgeving

Met opmerkingen [avU61]: Herhaling, noem geen tijd, maar afstand. Een quickscan flora en fauna moet, maar de natuurwaardenkaart moet op orde worden gebracht. Wet natuurbescherming gaat op in de Omgevingswet.

NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE WOONOMGEVING

Omschrijving Het inrichten en beheren van het groen op een wijze die zorgt voor opvang en verzachting van concrete effecten van klimaatverandering, met name hittestress, droogte en wateroverlast

Omschrijving Ook in Westland kan er wateroverlast op straat, extreme droogte en hittestress door de klimaatverandering Met opmerkingen [avU62]: Kan? Dat is zeker. Weer veel ontstaan. Door groen en/of water toe te voegen of door meer schaduw te creëren, draagt vergroening van de herhalingen… Zet voor- en nadelen van groen e.d. in een enkel hoofstukje en herhaal het niet telkens (deels) woonkernen bij aan de klimaatopgave. Groen zorgt voor verkoeling door middel van verdamping. Groen houdt water beter vast en zorgt voor een geleidelijke afvoer van water. Een groene woonomgeving draagt zo bij aan droge voeten, maar ook aan het tegengaan van extreme droogte. De openbare ruimte wordt groener ingericht, zodat een natuurlijke vorm (verdamping en schaduwwerking) van koeling ontstaat. Vooral bomen, met name oudere grotere bomen, spelen een belangrijke rol: ze filteren stof, leveren zuurstof en in hun schaduw is de temperatuur al snel enkele graden lager dan in de volle zon. Westland wil de aanwezige biodiversiteit behouden en de ecologische potenties verder versterken, zodanig dat het voldoet aan zijn wettelijke verplichting in het kader van de Wet natuurbescherming. Verbinding en realistisch ecologisch beheer zijn de sleutelwoorden bij het vergroten van de biodiversiteit. Grote recreatie-/natuurgebieden, Met opmerkingen [avU63]: Dit is redundantie.

Recreatiestroken en Westlandse parken leveren waarschijnlijk dorp-/wijkparken, randen om de sportterreinen en de verbindingen daartussen, zorgen voor een groen ecologisch bitter weinig biodiversiteit op. netwerk: de ecologische groendrager. Planten en dieren in de woonkernen verplaatsen en verspreiden zich langs deze groene ecologische drager. Zo kunnen ze zich als soort handhaven. Anders beheren en biodivers inrichten zal

Groenvisie

33

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

zeker zijn vruchten afwerpen. Door in te zetten op de robuuste groendragers, met aandacht voor het bevorderen vanopmerkingen [avU64]: Definieer Robuste Met de biodiversiteit in de ecologisch groendragers en natuurinclusief bouwen, verwacht Westland meerwaarde te Groendragers. bereiken voor de biodiversiteit. Met opmerkingen [avU65]: Welke meerwaarde, beginsituatie en eindsituatie?

Een nadere uitwerking en de maatregelen om dit speerpunt te realiseren staan beschreven in paragraaf 4.1, 4.2 en 4.3.

3.4. Naar groen bewuster Westland

NAAR EEN GROEN BEWUSTER WESTLAND

Met opmerkingen [avU66]: Is het soms Groenbewuster Westland?

Omschrijving

Met opmerkingen [avU67]: Bedoel je de gemeente, of de burgers, bedrijven,???

“Het stimuleren, ondersteunen en bundelen van de inzet en kennis op het gebied van groen, klimaatadaptatieWaarom stimuleringsfondsen oprichten? Een goede en biodiversiteit” gemeentebegroting waarbij natuur en groen van 1 naar 3 %

stijgt is duidelijker. Voor stimuleren van burgers e.d. bijv. een gratis boom is een subsidie wel handig.

Omschrijving Vergroening start bij bewustzijn. Westland wil dat het belang en de positieve invloed van groen Met opmerkingen [avU68]: Leuk, maar volgens de VN, vanzelfsprekender wordt. We streven daarom naar een groter bewustzijn en een stevigere positie van het MOET de biodiversiteit in 2030 in de herstelstand staan, groen binnen de gemeentelijke organisatie en bij de Westlanders. Een groot deel van de vergroeningsopgaveanders lukt het niet meer. Dan is een langdurig proces van bewustwording onhandig. Beter is duidelijkheid, faciliteren, in Westland ligt echter in het privaat gebied, bij inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. eisen stellen zoals maximale verstening van een tuin, geen Bevorderen van het groenbewustzijn in Westland, bijvoorbeeld door communicatie en kennisdeling, kan exoten er in etc. ervoor zorgen dat vergroening en handelen vanuit groen, klimaat en ecologie herkenbaarder en breder gedragen worden. En hoe meer mensen het belang en de waarde van groen beseffen, hoe meer iedereen daarnaar gaat handelen, individueel of in samenwerking. Een nadere uitwerking en de maatregelen om dit speerpunt te realiseren staan beschreven in paragraaf 4.1, 4.2 en 4.3. Groenvisie

34

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

4. GROENPROGRAMMA: WAT GAAN WE DOEN? Dit hoofdstuk beschrijft met welke maatregelen we de ambitie, de centrale vergroeningsopgave en de speerpunten gaan realiseren. Om verandering op gang te brengen stellen wij de volgende drie groenprogramma’s voor, met bijbehorende maatregelen en/of richtlijnen. Dit groenprogramma zal de komende jaren worden uitgevoerd op basis van de beschreven strategie (hoofdstuk 5) en de beoogde routekaart (bijlage 9). De groenopgave van Westland is daarbij niet alleen een opgave voor de gemeente, maar voor iedereen die bij het groen betrokken is en gebruik maakt van de openbare ruimte. Samen maken we Westland groener. In het onderstaand schema staan de drie groenprogramma’s en wie aan zet is voor de uitvoering ervan. GROENPROGRAMMA

WIE IS AAN ZET?

Actief werken aan de groendragers (& 4.1)

Gemeente

Groenere woonomgeving: experimenten/ vergroeningsprojecten (& 4.2)

Gemeente en i.s.m. bewoners.

Groeninclusief ontwerpen (& 4.3)

Initiatiefnemer (gemeente en/of projectontwikkelaar)

De volgende paragrafen lichten het programma de concrete maatregelen, experimenten en instrumenten toe. Om deze groenprogramma’s te realiseren reiken wij handvatten, referentienormen en/of richtlijnen aan om de discussie over ruimteclaims goed te kunnen voeren en het belang van groen in het verdere proces te bewaken en ook uitgangspunten/richtlijnen voor beheer en onderhoud. Deze handvatten, referentienormen en richtlijnen, opgenomen in bijlage 6 en 7, dienen opgenomen te worden in de Programma van Standaarden.

Met opmerkingen [avU69]: Waarom experimenteren?

Met opmerkingen [avU70]: Moet Natuurinclusief zijn.

Met opmerkingen [avU71]: Welke standaarden?

4.1. Actief werken aan groendragers Wij werken actief aan de groendragers door het vastleggen en vaststellen van een robuuste groenstructuurkaart. De groenstructuurkaart maakt inzichtelijk welk groen voor de lange termijn behouden blijft en waar kansen liggen voor het ontwikkelen en/of versterken van (ecologische) verbindingen. De groendragers zorgen voor een visuele verbinding van de woonkernen onderling en met het omringende landschap. De robuuste groendragers kennen een gevarieerd groen palet: van bloemen tot bomen, van rustige tot drukkere gebieden, van natuurlijk groen tot speelgroen. De robuuste groendragers functioneren als de 'longen' van de gemeente Westland, die de Westlanders rust en ontspanning geeft en de openbare ruimte weerbaarder maakt tegen hittestress en ander extreem weer. Hiermee geven wij uitvoering aan de opgave uit de omgevingsvisie om de groenstructuur te verstevigen, te optimaliseren, te verbinden en actief te gaan werken aan het realiseren van het Natuur Netwerk Nederland. Groenvisie

35

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU72]: Bestaat er al een groenstructuurkaart? Met opmerkingen [avU73]: Waar vinden we hier omringend landschap, Westland is voor 90 % volgebouwd? Met opmerkingen [avU74]: Het Staelduinsebos is een robuuste groendrager, noem er nog een paar en waar wil je er meer aanleggen? Hoeveel ha van dit robuuste groen is nodig om een longfunctie te realiseren? Met opmerkingen [avU75R74]: NNN is vooral een zaak van de Provincie.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

door de aanwezige erfbeplanting al een groen karakter. Door het stimuleren van erfbeplanting en door aanvullende maatregelen, zoals aanbrengen van hagen of het beperken van doorgaand autoverkeer, kunnen de linten veel aantrekkelijker worden gemaakt voor de recreatie en natuurbeleving. In het buitengebied is sporadisch laanbeplanting aanwezig. Vanwege de beschaduwing zijn hoge bomen in het kassengebied namelijk ongewenst. Waar het kan versterken wij de laanbeplanting, en zorgen beplanting en grasbermen voor de verbinding. Om actief te werken aan robuuste groendragers is het waardevol om de groenstructuur vast te leggen op kaart en als bestemming groen/ecologie juridisch vast te leggen in omgevingsplannen. De aanzet voor deze groenstructuur is vastgelegd op de Natuur- en groennetwerkkaart van de omgevingsvisie (bijlage 4a).

Deze dient nader verfijnd te worden, waarin de groenstructuur wordt ingedeeld in: • De ecologische groendragers: Duin- en kuststrook, Natura 2000 gebied en Natuur Netwerk Nederland (NNN) en de recreatie-/natuurgebieden; • De recreatieve dragers: groene linten en dijken (recreatieve routes), doorgaande water/groenstructuur van het boezemstelsel, die zorgen voor verbinding op regionaal niveau; • De groendragers in de woonkernen: dorps-/wijkpark, begraafplaatsen, groen rondom speelplekken en sportterreinen/velden en groenstructuren langs water en wijkontsluitingswegen. In de onderstaande inzet worden deze groendragers nader toegelicht.

Met opmerkingen [avU79]: Er is meer dan genoeg ruimte om hoog wordende bomen te planten, de gemeente wil dat niet, kapt juist alle hoge bomen, met schade voor boomtopbroeders, vleermuizen etc. Met opmerkingen [avU80]: Ook de toekomstige groenstructuur juridisch beschermen.

Met opmerkingen [avU81]: Dit is bijna allemaal niet gemeente Westland…

Met opmerkingen [avU82]: Groot groen is/wordt juist bij sportvelden gekapt en steeds meer velden worden kunstgras…

Met opmerkingen [avU83]: Het moet zijn gemeente Westland, niet het Westland. Steppingstones zijn kleiner dan het Staelduinsebos, dat laatste is 95 h. Groene linten vanuit de dorpen, is heel mooi, maar waar Ecologische groendragers bestaan uit het groenblauw netwerk, zoals het Natuur Netwerk Nederland, realiseerbaar? Helaas wordt telkens in het document het groen en natuur natura-2000 gebieden en de recreatie-/natuurgebieden van Westland. Door de ecologische dragers te gezien vanuit recreatie, dus vanuit economie. Dat is een optimaliseren en te versterken, verbinden we de unieke omliggende omgeving van het Westland met historische denkfout als je natuurwaarden wilt verbeteren. elkaar: de duinstrook, met een waardevolle natura-2000 gebied (Solleveld) en met aan de andere kant hetWaar veel recreatie is, fietspaden, wandelpaden, groene hart van de regio: Midden-Delfland. De Wenzone, Poelzone, Zwethzone en Gantelzone. Het ruiterpaden… delft de natuur het onderspit. Staelduinsebos, Wollebrand, Plas van alle Winden en Prinsenbos functioneren als stepping stones in dezeVeel dijken zijn er niet meer in Westland… Het lijkt er vooral ecologische groendrager. Bij gebiedsontwikkelingsopgaven en bij beheer en onderhoud streven wij naar op dat de gemeente recreatie wil versterken en dat het groen daarvoor is bestemd.

Er wordt steeds gesproken over het verbinden van de ecologische groendragers en het vergroten van de biodiversiteit. In bijlage 4a staan verblijfsgroen en gebruiksgroen! Waar is het groen voor de deze dragers weergegeven natuurversterking? Wat er in het groene vak staat, betekent feitelijk, Westland als geheel opnieuw inrichten, want binnen de al volgebouwde omgeving kan dit niet lukken.

De recreatieve dragers verbinden het omringende landschap met het groen in de woonkernen. De groene linten samen met de dijken vormen deze recreatieve dragers. In bijlage 4c staan de groene linten en dijken weergegeven. Deze dienen in de groenstructuur als waardevolle recreatieve drager te worden opgenomen. De groene linten samen met dijken vormen ook de recreatieve uitvalroutes vanuit de dorpen naar de recreatie-/natuurgebieden en de omliggende landschappen. Juist voor deze groene linten wordt ingezet op het versterken van het groene karakter en het aantrekkelijker maken voor de recreatie.

Groenvisie

37

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Voorgesteld wordt om de linten primair in te richten voor het fietsverkeer, waarbij de auto’s te gast zijn. Naast de groene linten zijn ook de dijken belangrijk als recreatieve routes. De dijken hebben als lange lijnen een belangrijke recreatieve en ecologische verbindingsfunctie. Ze verbinden bijvoorbeeld het Staelduinse Bos met de duinen. Om de ecologische waarden te verstevigen en te stimuleren wordt erbij beheer en onderhoud gestreefd naar het vergroten van de biodiversiteit, en wordt het maaibeleid hierop aangepast. Groendragers in de woonkern zorgen voor de groene aankleding van de buurt, scheiding van functies (bijvoorbeeld voetpaden en rijwegen) en ruimte om te ontspannen en te bewegen. Deze groendragers bepalen het aanzicht van de woonkernen en wijken en zorgen voor vrijetijdsmogelijkheden en het welbevinden van veel Westlanders. Het is het groen dat bewoners zien door hun raam, of als ze hun woning uitstappen. Het zijn de plekken waar (kleine) kinderen spelen, bewoners hun hond uitlaten en de meeste tijd doorbrengen. Hier staat vooral de zorg voor een prettige groene leefomgeving centraal , in samenwerking met de bewoners. Bewoners hebben hier een belangrijke inbreng voor het groen.

De groendragers in de woonkern bestaan uit verblijf-/gebruiksgroen in de groengebieden (parken, begraafplaatsen, dierenweiden, groen rondom speelplekken), functioneel-/ begeleidingsgroen langs (wijk)ontsluitingswegen, aankledingsgroen in de woonstraten en natuurgroen langs watergangen en rondom sportterreinen/-velden. In principe dient er in elke wijk een gebruik-/verblijfsgroengebied op loopafstand (10 minuten lopen) aanwezig te zijn. Wij realiseren bij gebiedsontwikkelingen een dorp/wijkpark als gebruiks-/verblijfsgroen. We maken groene routes, die beginnen bij de woningen en via straten, pleinen, wegen en parken tot de landschappen rondom de woonkernen. Wij hanteren een referentienorm dat gebruiks-/verblijfsgroen (dorps-/wijkpark) te voet binnen circa 10 minuten bereikbaar moet zijn, en randgroen en het buitengebied binnen 15 minuten met de fiets. Het in samenspraak realiseren van Groene ommetjes als ‘koelteroutes’, wordt nader beschreven bij de

Actief werken aan Natuur Netwerk Nederland De provincie wil het NNN in Zuid-Holland in 2027 afgerond hebben. Daarbij horen ruim 37 hectare aan te leggen ecologische verbindingen binnen Westland. De Wenzone, Poelzone, Zwethzone en Gantelzone. Staelduinsebos, Wollebrand, Plas van alle Winden en Prinsenbos functioneren als stepping stones in deze ecologische groendragers. Natuur Netwerk Nederland (NNN) moet in Westland grotendeels nog gerealiseerd worden. Actief werken aan NNN doen wij door actief aan te haken bij de nog uit te werken uitvoeringsplannen van de provincie, door het maken van heldere procesafspraken en door het gemeentelijk grondgebied zoveel mogelijk natuurlijk/ecologisch in te richten en te beheren. Daarnaast gaan we actief samen werken met andere partners (o.a. provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschap Delfland, Zuid Hollands Landschap, Staatsbosbeheer) om de ecologische groendragers robuust, veerkrachtig, aaneengesloten en beleefbaar maken. Dat geldt voor Natura2000 gebied, het Natuur Netwerk Nederland, recreatie-/natuurgebieden en het Nationaal Park Hollandse Duinen, een plan dat momenteel door de provincie Zuid-Holland wordt uitgewerkt. Groenvisie

38

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU84]: NNN zou beter in Westland moeten worden uitgerold, nu is het minimaal. Intussen verdwijnt er dagelijks groen en bomen… Westland werkt al jaren niet mee aan NNN. En Westland noemt elk slootje in een nieuwbouwwijk al een ecologische zone, dat is best hilarisch.

Met opmerkingen [avU85]: Dit NP is ook primair gericht op economisch nuttig maken, niet op natuurbescherming.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Hierbij is belangrijk om mee te liften bij ontwikkelprojecten, de herstructurering van de glastuinbouw (Poelzone) en de infrastructuurontwikkelingen van de verbinding tussen A4 en A20. Hiermee kunnen de kosten voor het actief verwerven van de gronden wellicht naar beneden gebracht worden, maar dient dan vooraf strak geformuleerd te worden wat de beoogde ecologische en recreatieve doelstellingen zijn, om de breedtes en dus de natuurlijke of ecologische doelstellingen te halen. Er zijn voor projecten wellicht subsidies of medefinancieringsopties te vinden via provincie, Hoogheemraadschap, Europa (in verband met ecologische doelstellingen en waterkwaliteit) en het rijk (in verband met mobiliteit van de A4-A20). Door deze ecologische structuur ook te koppelen aan recreatie kan een toeristenbelasting (gedeeltelijk) als kostendrager bijdragen. Het beheer en onderhoud zou eventueel ook overgedragen kunnen worden aan staatbosbeheer of andere natuurorganisaties. We werken actief aan een Structuurkaart NNN, waarin NNN nader wordt uitgewerkt, de waarde bepaald (doel- en streefsoorten) en de functie toegekend. Dit wordt vertaald naar inrichtingsprincipes, maatvoering en profielen.

Met opmerkingen [avU86]: In de Poelzone is sinds de aanleg vrijwel niets gebeurd met herinrichten van de glastuinbouw.De verlengde bloemenroute is een dodenakker voor ganzen en andere dieren…

Met opmerkingen [avU87]: Welke (nieuw) groot groen of natuurgebied zou dan in aanmerking komen voor beheer door derden? De kust is al in beheer van HHvD, ZHL en Dunea en het Staeludinsebos en de Zevengaten bij ZHL ??? Voor al deze gebieden zijn er beheerplannen.

Om de ecologische waarden van de recreatie-/natuurgebieden te behouden en/of te verstevigen bepalen wij de waarde en de functie per recreatie-/natuurgebied, met behulp van de soorteninventarisatie flora en fauna. Afhankelijk van de waarde en functie stellen wij een inrichtingsvisie en/of een integraal beheerplan op. Zie ook uitvoeringsprogramma kwaliteitsimpuls recreatie-/natuurgebieden. Ontbrekende schakels Het huidige netwerk van groendragers vertoont ontbrekende schakels en barrières, die de kwaliteit van de groendragers en hun verbindingen binnen de woonkernen en naar het buitengebied belemmeren. Het opheffen van deze barrières en aansluiten van deze schakels levert dus een directe positieve bijdrage aan een robuust netwerk van groendragers. Deze ontbrekende schakels dienen nader te worden geanalyseerd en geïnventariseerd, gelijktijdig met de verdere uitwerking van de groenstructuurkaart.

Kwaliteitsimpuls recreatie- en natuurgebieden De recreatie- en natuurgebieden hebben verschillende waarden en functies, die vaak goed verweven kunnen worden, maar soms ook tegenstrijdig zijn. Deze recreatie- en natuurgebieden zijn een belangrijk onderdeel van de ecologische dragers en de recreatieve verbindingen. Om deze waarden en de functies van de recreatie- en natuurgebieden verder te ontwikkelen en te verstevigen, willen wij de deze gebieden een kwaliteitsimpuls geven, door in eerste instantie hun waarde en functie vast te stellen en te bestendingen in een inrichtingsvisie, verbeterplan en/of een integraal beheerplan. Momenteel is het onduidelijk welke waarde en functie deze gebieden hebben; dit is mede de oorzaak van hun wisselende kwaliteit.

Groenvisie

39

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU88]: Definieer de gebieden

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Gebieden Winkelgebied

natuur groen

functioneel-/ begeleidingsgroen

Functies

Klimatologisch Economisch Gezondheid Ecologisch

aankledingsgroen

Groenwaarde

verblijf-/gebruiksgroen

Waarde en functie groendragers in de woonkernen De groendragers in de woonkernen zorgen voor de groene aankleding van de buurt, scheiding van functies en ruimte om te ontspannen en te bewegen. Een groene woonomgeving draagt bij aan droge voeten, maar ook aan het tegengaan van extreme droogte en zorgt voor verkoeling door middel van verdamping. Kortom het groen in de woonkernen heeft waarde voor de gezondheid van onze inwoners, klimaat en ecologisch en is bovendien waarde verhogend voor vastgoed.

Met opmerkingen [avU89]: Verkoeling lukt niet met de miezerboompjes die tegenwoordig worden geplant, alleen een fors bladerdak kan leiden tot verkoeling. Het kaartje is nauwelijks leesbaar.

Ontsluitingsweg Watergangen

Het verbeteren van de waarde en kwaliteit van het groen in de woonkernen is een aspect waar wij, naast het verbinden, veel waarde aan hechten. Dat het groen schoon en goed onderhouden is, is een voorwaarde om van de waarde en kwaliteit van het groen te genieten. Daarnaast is waardevol dat de woonkernen beter herkenbaar zijn ook in de wijken en onderling van elkaar verschillen, zowel door de inrichting als door de functie.

Woonwijk Bedrijventerrein Begraafplaatsen Dierenweide (wijk)parken Speelplek Sportterrein (velden) Ontlsuitingsweg buitengebied

Het toekennen van functies aan de groeninrichting maakt duidelijk wat wij met het groen in de woonkernen op een bepaalde plek wil bereiken. Zo wordt duidelijk wat nodig is aan inrichting, beheer en onderhoud om optimaal aan deze waarde en functievervulling te voldoen. Door gebruik te maken van functies is het ook eenvoudiger om uit te leggen, aan bijvoorbeeld inwoners en bezoekers, wat wij met een bepaalde plek voor ogen hebben. Voor de groeninrichting op bedrijventerreinen gelden bijvoorbeeld andere verwachtingen dan voor groen in woonwijken, accenten en winkelstraten. De beschrijving van de groenfuncties maakt duidelijk dat niet elke groenfunctie op elke plek kan voorkomen. In bijlage 5 zijn de functies nader toegelicht en in de tabel (zie inzet) maakt duidelijk wat de groenwaarde, groenfunctie(s) zijn per gebiedstype. Vervolgens dient deze functies in een Programma van Standaarden gedetailleerder uitgewerkt te worden (streefbeelden, profiel met bijbehorende maatvoering).

Uitwerking bomenbeleidsplan Uitgangspunten vanuit de groenvisie voor het bomenbeleid zijn: • Behoud van het bestaande gemeentelijke bomenareaal (“Nee, tenzij”) en uitbreiding van het areaal (waar dit kan); • Om de bomenstructuren duurzaam te kunnen handhaven wordt met de theoretische afschrijvingstijd gerekend en een vervangingsbudget vastgesteld; • De juiste soort op de juiste plek; • Liever een kwalitieve ‘grote’ boom op een goede groeiplaats (voldoende ondergrondse groeiruimte), dan (meerdere) kleine bomen op een slechte groeiplaats (onvoldoende ondergrondse groeiplaats) die zich niet volledig ontwikkelen (= kwaliteit boven kwantiteit);

Groenvisie

40

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU90]: Wij… is de gemeente, niet de samenleving. De gemeente moet nog ontdekken dat zij in dienst is van de samenleving en niet andersom. Dat is ook zo voor de raad en het college… Wij moet dus zijn ‘het volk’.

Met opmerkingen [avU91]: Hoe zit het met beschermde, waardevolle, bijzondere, herdenkingsbomen? Met opmerkingen [avU92]: Deze zin maakt al duidelijk dat het nee is. Men ontkent hierin de noodzaak van vergroenen. Met opmerkingen [avU93]: Dat is nu voor bomen 30 jaar. Een Eik die 700 jaar wel kan halen of een Linde met honderden jaren, wordt na 30 jaar als oud gezien en gekapt.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

ontstening (Operatie Steenbreek), en zo de afvoer van bestrating voor bewoners vereenvoudigen. Waar mogelijk reiken wij concrete handvatten aan, bijvoorbeeld door te verwijzen naar bestaande subsidiegelden en/of een financiële bijdrage beschikbaar te stellen voor het realiseren van groene initiatieven van bewoners. We evalueren jaarlijks de buurtvergroeningsprojecten. De best practices nemen we op in een inspiratieboek, die we vervolgens publiceren via social media en de gemeentelijke website. Jaarlijks stellen wij een lijst op voor vergroeningsprojecten waarmee we het volgend jaar gaan experimenteren.

Bomenoffensief: aanplant extra bomen We planten bomen waar dat kan en gewenst is of waar ze gekapt zijn. In de groenarme wijken met hittestress in de woonkernen Kwintsheul, Maasdijk en Honselersdijk gaan we vergroenen door extra bomen aan te planten, “bomenoffensief” waar het kan. Hierbij kijken we kritisch naar betere groeiplaatsomstandigheden door vooraf de locaties te inventariseren op de aanwezigheid kabelsen leidingen en voldoende beschikbare ruimte zowel onder- als bovengronds en planten wij de juiste boom op de juiste plek. Gelijktijdig schenken wij ook de bewoners in deze wijk een boom, met verzorgingstips voor het beheer en onderhoud.

Met opmerkingen [avU98]: Ga nu niet het wiel uitvinden, er zijn afgelopen jaren door het land heen al vele van dergelijke projecten geweest, trek daar eerst eens lering uit. Experimenteren is een manier van uitstellen.

Met opmerkingen [avU99]: Stel een lijst bruikbare soorten vast. Ga bewoners geen bomen geven die te groot worden qua soort.

De ervaringen vanuit dit project worden meegenomen in het nieuwe bomenbeleid (2022). In het bomenbeleid werken we het bomenoffensief verder uit en sluiten we aan op de groenambities uit deze groenvisie: doorzetten van het jaarlijkse aantal extra bomen uit het huidige plan tot 2030 (accent) of versnellen en uitbreiden van het pakket tot 2030 (optimaal) en geven we in de uitvoering de groenarme wijken en buurten voorrang. In de uitwerking van de groenvisie zal het voortzetten en de uitvoering van het bomenoffensief met bijbehorende financiële onderbouwing nader worden uitgewerkt.

Natuurvriendelijke oevers We realiseren natuurvriendelijke oevers in de verbinding met de ecologische groendrager. Op basis van de opgestelde kansenkaart, maken we, daar waar mogelijk, meer ruimte voor natuurvriendelijke oevers en water in plaats van verhard oppervlak. Uitwerking is beschreven in het waterplan (uitvoeringsplan jaarplan Water Westland - HHD 2021 def). Hiermee zetten we de aanleg van natuurvriendelijke oevers voort. Aanleggen van Tiny forests Dit jaar (2021) wordt op enkele locaties een Tiny Forest aangelegd. Dit is een dichtbegroeid, inheems bos ter grootte van een tennisbaan. Dit bos is niet alleen een prettige plek voor vlinders, vogels, bijen en kleine zoogdieren, maar ook voor mensen. Kinderen leren in het buitenlokaal over de Nederlandse natuur en buurtbewoners ontmoeten elkaar op een prettige en gezonde plek. Het beheer en onderhoud doen wij samen met scholen. Tijdelijke vergroening braakliggende terreinen/overhoeken privaat terrein We vergroenen braakliggende terreinen/overhoeken: terreinen die braak liggen in afwachting van een nieuwe functie of ontwikkeling en/of overhoeken op privaat terrein. We benutten hierbij aanwezige provinciale regelingen en voeren de vergroening uit in partnerschap met wijkorganisaties, bedrijven en inwoners. Hiermee creëren we ‘pauzelandschappen’: tijdelijke Groenvisie

44

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU100]: Hier is Natuur-Westland al sinds 2015 mee bezig met de gemeente, prima plannen liggen er, maar die liggen ver onderop de stapel. Lees ook het rapport van Natuurlijk Delfland, analyse over Tiny forest en biodiversiteit, erg belangrijk. Tiny forest is een beschermde naam, dat mag je niet gebruiken. Met opmerkingen [avU101]: Tiny forest (mini leefbos) hoeveel prettige plek voor buurtbewoners neemt het in, hoeveel blijft er over voor natuur? Een mini leefbos heeft ecologisch alleen zin als er ook natuurlijke verbindingen zijn (via tuinen, daken, watergangen)

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

groene oases die kunnen dienen als recreatieve verblijfplaats of als tijdelijke ecologische hotspot. Doormiddel van voorlichting en informatie (o.a. informatieborden) informeren wij de bewoners dat dit het om tijdelijke situatie gaat. Deze terreinen dragen zo ook tijdelijk bij aan de beleving van het groen en het microklimaat in de woonomgeving en glastuinbouwgebied. In de drie wijken gaan we hiermee ervaring opdoen door de braakliggende terreinen te inventariseren. Aan de hand van de pilot stellen we een plan van aanpak op om hier een vervolg uitwerking aan te geven.

Met opmerkingen [avU102]: Tijdelijk betekent bij opheffen vernielen van veel biodiversiteit en leven! Ook dat moet goed worden aangestuurd. Al jaren geleden hebben wij en anderen plannen ingediend voor tijdelijk gebruik van braakliggende grond, de gemeente heeft dat alsmaar tegengewerkt en daarom is er niets van terechtgekomen.

Aan de hand van vorige inventarisatie van de overhoeken op privaat terrein bekijken wij waar we al direct aan de slag kunnen. Deze plekken dienen als voorbeeld voor andere overhoeklocaties.

Groene, koele ommetjes Er ontstaat meer behoefte aan recreatieve routes ‘ommetjes’ dicht bij huis. Hierbij geldt als uitgangspunt dat vanuit huis rondgaande wandelingen van maximaal een uur via groene, koele routes mogelijk zouden moeten zijn. Deze recreatieve routes maken we toegankelijk voor gebruik, door het te verbinden met de wandelroutes door de buurten. We leggen goede groene, koele verbindingsroutes aan tussen de woonwijken en het robuuste groendragers en de omgeving, die uitdagen tot bewegen en mensen bewust maken van het belang van groen (bijvoorbeeld door QRcodes). We maken de wandelroutes ook toegankelijk voor mensen met een beperking. De groene ommetjes zijn al eerder geïnventariseerd, deze inventarisatie vullen we aan met de inventarisatie voor de koele routes en tijdens het opstellen van een gebiedsplan en/of (her)inrichting worden deze groene, koelteroutes samen met de inwoners nader uitgewerkt. Om hier ervaring in op te doen nemen we dit in eerste instantie mee bij de uitwerking van de drie wijken. Ondersteunings- en stimuleringsregelingen (in samenhang met de klimaatopgave) Wij ondersteunen en stimuleren vergroening van de directe woonomgeving en tuin door informatie te verstrekken over de verschillende subsidieregelingen (provincie, waterschap, rijk).

Daarnaast stellen we, mede ten gunste voor de klimaatopgave en de wateropgave in samenwerking met klimaatopgave en het uitvoeringsplan jaarplan Water Westland (HHD 2021 def) een stimuleringsregeling in, waarbij een geldbedrag aangevraagd kan worden om de tuin en de directe woonomgeving te vergroenen. Met deze bijdrage kunnen de inwoners zelf aan de slag gaan met het vergroenen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan: vergroenen door tegels te vervangen door planten, groene daken (Sedumbeplanting), vergroenen van de gevels etc. Wij gaan onderzoeken of we een hemelwaterverordening in kunnen voeren. Daarmee kan bij nieuwbouw, renovaties en de aanleg van verhardingen de afkoppelverplichting uit het Waterplan worden gehandhaafd. Bij (her)inrichtingsprojecten en bij opleveringen van nieuwe woningen organiseren wij een plantenmarkt, waarbij gratis een beplantingsplan voor een geveltuin wordt uitgereikt. We werken hierin samen met lokale tuincentra (verantwoord, inheems plantmateriaal), hoveniers en plaatselijke wijkverenigingen.

Experimenteren met kleinschalig beheer Wij gaan experimenteren met kleinschalig beheer in de vorm van een Wijkdeal en/of Right to Challenge. Een Wijkdeal is een afspraak tussen bewoner(s) en gemeente om de buurt groener, schoner en gezelliger te maken. In een Wijkdeal staat beschreven wat de inwoners willen doen en

Groenvisie

45

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU103]: Hoe en waar doe je dat in het al bebouwde Westland?

Met opmerkingen [avU104]: Welke subsidieregeling heeft de gemeente? Met opmerkingen [avU105R104]:

Met opmerkingen [avU106]: Mooi, wel een budget bepalen. Stel dat 20.000 huiseigenaren de tuin willen vergroenen en ontstenen/ en bijv ook dakgroen aanleggen: x subsidie van 500 Euro = 10 miljoen! Het jaarbudget voor alle openbaar groen in Westland is nu 4 miljoen! Met opmerkingen [avU107]: In Vlaanderen al jaren normaal.

Met opmerkingen [avU108]: Bepaal een budget ander komt er niets van terecht.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

• •

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

bestaande instrumenten zoals I-tree of TEEB-stad (of andere waarde bepalende instrumenten); We stellen een boomeffectanalyse op; We verplichten ecologisch onderzoek bij elke ruimtelijke ingreep (wettelijke verplichting), om te zorgen voor onderbouwde verwijderingsbesluiten.

Hierbij horen referentienormen en richtlijnen met specifieke onderdelen, waarbinnen per project en ontwerpproces de ruimte en creativiteit opgezocht kan worden. Referentienormen zijn dynamisch van aard: ze zijn gebaseerd op beleid en/of een extrapolatie van datgene dat in Westland aanwezig is. Door de referentienorm aan de voorkant van het proces onderdeel te maken van de planvorming kan in elke fase gemakkelijk berekend worden welke voorzieningen er nodig zijn en welke globale ruimteclaim daarbij hoort. Zo kan hier al in een vroeg stadium rekening mee worden gehouden. In bijlage 6 staan enkele specifiek geformuleerde referentienormen/richtlijnen die betrekking hebben op groeninclusief ontwerpen. Deze zullen nader worden uitgewerkt en opgenomen in Programma van Standaarden met eventueel streefbeelden, profiel met bijbehorende maatvoering.

Compensatieverplichting In de praktijk zijn er vele redenen om groen ergens weg te halen: verkeersveiligheid, sociale veiligheid, onderhoud van wegen, renovatie van de infrastructuur, het bouwen van woningen. Dit groen herplanten we het liefst, maar dat is niet altijd mogelijk. Dan compenseren we het groen . Het liefst binnen het project of direct in de omgeving, als het niet anders kan elders in de gemeente. Als het in project (herinrichting- en gebiedsontwikkelingsgebieden) niet mogelijk is om groen terug te brengen, kijken we naar mogelijkheden, voor zover dat kan binnen de wettelijke naar compensatie-regelingen. Dit geld kan dan gebruikt worden om groen te compenseren op een groenarme plek. Op die manier zorgen we dat het groenvolume in de hele gemeente op zijn minst gelijk blijft. Het bestaande robuuste netwerk van groendragers (vastgelegd op groenstructuurkaart) wordt in principe niet aangetast. Alleen als er sprake is van een aantoonbaar en zwaarwegend maatschappelijk belang en er onderbouwd is dat er geen alternatief kan worden gevonden, dan kan de college besluiten tot verwijdering. Daarnaast werken we de compensatie van bomen verder uit in het bomenbeleid (zie 5.1), waarbij we kijken naar mogelijkheden voor her- en verplanten en naar vergelijkbare kroonvolumes, om klimaateffecten in balans te houden.

Vergroening door natuurinclusief in te richten Zoals vastgelegd in de omgevingsvisie hanteren wij vergroening als aanbestedingscriterium bij gebiedsontwikkeling en/of (her)inrichtingsprojecten. Hierbij is natuurinclusief inrichten 11 de norm, om meer natuur in de woonomgeving te stimuleren. We stellen dusdanige selectiecriteria op dat (project)ontwikkelaars gestimuleerd worden een plan te maken dat optimaal aansluit bij de

11 Natuurinclusief betekent bijvoorbeeld dat meer oevers natuurvriendelijk worden. Ook leggen we faunapassages aan als er gewerkt wordt aan bruggen en wegen. Bij natuurinclusieve bouw nemen we neststenen of voorzieningen op voor vogels en vleermuizen.

Groenvisie

50

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU116]: Er wordt nu standaard groen gekapt bij wijkaanleg, herplanten gebeurt niet, te weinig of onvoldoende. Daarbij is herplanten van een jong boompje die een volwaardige vervangt lang niet voldoende om gelijkwaardige biodiversiteit te verkrijgen.

Met opmerkingen [avU117]: Dit betekent geenszins dat het toch niet kan verdwijnen.

Met opmerkingen [avU118]: Groeninclusief en Natuurinclusief komen beiden voor in dit document.

Met opmerkingen [avU119]: Stimuleren is niet voldoende, de omgevingsvergunning moet dwingend voorschrijven anders gebeurt er niets.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

5. STRATEGIE: HOE MAKEN WE WESTLAND GROENER? In dit hoofdstuk beschrijven we de te volgen strategie om de groenopgave in Westland, de ambitie en de vier speerpunten in de komende 10 jaar te realiseren. De bestaande middelen zijn daarbij het vertrekpunt. Duidelijk is dat de vergroeningsambities grote (organisatorische en financiële) inzet vragen van de gemeente. Het actief verwerven van grond voor vergroening, het eventueel stimuleren van vergroeningsmaatregelen bij bewoners, of voor het actief kansen benutten, behoeft capaciteit en middelen die op het ogenblik niet beschikbaar zijn in de begroting. In deze strategie gaan we er echter vanuit dat indien we deze route naar vergroening willen vasthouden, hiervoor financiële claims aangeleverd kunnen worden. Jaarlijks dient een uitvoeringsprogramma te worden opgesteld met een transparant verantwoordingsoverzicht. Hierin moet dan worden weergegeven wat de beschikbare middelen zijn en welke resultaten behaald zijn met welke uitgaven. Voor de korte termijn zullen we de groenopgave op een verantwoorde manier vormgeven binnen de huidige middelen. We stellen voor de korte termijn voor om de focus te leggen op: 1. Wendbaar te worden in realisatie, door te werken met een ambitiekeuzekaart; 2. Het groenbewustzijn procesmatig te verankeren binnen plan- en projectprocessen; 3. De kracht van de samenleving te benutten;

Met opmerkingen [avU121]: Bestaande middelen, bedoel je het jaarbudget van slechts 4 miljoen? Dan kan je dit hele plan gelijk dumpen! Het jaarbudget moet groeien van nu ca. 1 % naar 3 tot 4 % van de jaarbegroting.

Met opmerkingen [avU122]: Onmogelijk.

Met opmerkingen [avU123]: Dooddoener.

Deze drie strategische lijnen zijn hieronder verder toegelicht.

5.1. Wendbaar uitvoeringsprogramma met ambitiekeuzekaart Het liefst willen we de groenopgave zo snel mogelijk realiseren. Gezien de aandachtspunten, de knelpunten en de huidige financiële dekking moeten we het echter beschouwen als een ontwikkeltraject, dat waar nodig en op elk moment bijgesteld kan worden. De keuze voor een ambitieniveau staat in deze groenvisie los van de financiering ervan omdat het doel van dit document een inhoudelijke keuze op de lange termijn betreft. Op basis van de gemaakte keuzen wordt in 2021/2022 een uitvoeringsprogramma opgesteld. In het traject van ambitie naar uitvoering zal de structurele dan wel incidentele financiering van projecten en maatregelen en daarmee de haalbaarheid inzichtelijk worden gemaakt. Projecten en maatregelen zullen uitgevoerd worden op basis van de gemeentebegroting, eventueel aangevuld met financiering door andere overheden. Wanneer extra middelen nodig zijn, is het aan B en W en de gemeenteraad om deze toe te kennen of de ambitie bij te stellen.

Met opmerkingen [avU124]: Het duurt zo nog decennia voordat er resultaten zijn en zonder goed budget gaat ook dat niet gebeuren en blijft Westland de minst groene gemeente.

Om een wendbaar en realistisch uitvoeringsprogramma op te kunnen stellen zijn er drie ambities uitgewerkt. Dit biedt keuzeruimte op bestuurlijk niveau en de mogelijkheid om in de toekomst de ambitie op elk moment terug te schroeven of juist te verhogen. Maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe financieringsbronnen of andere aanleidingen kunnen de gemeente bewegen tot bijsturing in de uitvoeringsambities. De voorgestelde opzet in drie ambities stelt de gemeente daartoe in staat. Hoe hoger het ambitieniveau, des te sneller de uitvoering en des te hoger de kwaliteit van de

Met opmerkingen [avU125]: Wat is dit nu weer voor onzin, je doet het goed of rommelt door…

Groenvisie

52

Gemeente Westland

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

inzet. Jaarlijks zal in de voorjaarsnota de ambitie worden vastgelegd, als basis voor een concreet jaarprogramma. In het uitvoeringsprogramma maken we inzichtelijk met welke maatregelen in de komende 10 jaar welke speerpunten worden gerealiseerd. En welke consequenties dit heeft voor het budget en de benodigde capaciteit. Hieronder volgt een beschrijving van de drie ambitieniveaus.

GROEN BASIS (meeliften en kansen benutten voor vergroening) Het eerste ambitieniveau is het niveau om zoveel mogelijk binnen het bestaande budget en de bestaande formatie veranderingen te realiseren die bijdragen aan de groenvisie. Met dit basisniveau zijn er beperkte verbeteringen te realiseren, die noodzakelijk zijn om op termijn verdere uitholling van de groenkwaliteit te voorkomen. De consequentie is dat vanuit de gemeente minder gedaan kan worden. De korte termijnstrategie is om mee te liften met klimaatopgave, uitvoeringsprogramma Water en kansen benutten waar we kunnen vergroenen. Hiermee leggen we een basis om uiteindelijk structureel te kunnen gaan vergroenen. Hierdoor ligt er voor uitvoering meer druk bij de samenleving en duurt het langer voordat het totale programma met alle ambities is uitgevoerd en kan de tevreden inwoners afnemen en meldingen gaan toenemen.

Met opmerkingen [avU126]: Het enige juiste niveau is Optimaal, al het andere is hetzelfde als nu, dan blijft het waardeloos. De keuze en de beschrijving van deze 3 niveaus is politieke nonsens. Het moet duidelijke worden gemaakt wat het klimaatprobleem is wat de gevolgen zijn van de biodiversiteitscrisis etc. Dat gebeurt onvoldoende in dit document.

GROEN ACCENT (kansen creëren voor vergroening) De tweede variant zet in op gerichte accenten in de uitvoering boven op de basisvariant. Jaarlijks worden dezelfde locaties en onderwerpen door de organisatie aangepakt als in Groen Basis, de maatregelen zullen gerichter zijn, we gaan kansen creëren en er zal worden geïnvesteerd in slimmere ingrepen en een hogere kwaliteit van de werkzaamheden. De bijdrage aan groenopgaven, klimaatadaptatie en biodiversiteit is daardoor groter. Hiervoor is beperkt extra budget en formatie nodig. GROEN OPTIMAAL (actief werken aan vergroening) De derde variant laat zien hoe de gemeente Westland daadwerkelijk veranderingen in het groen kan realiseren in 10 jaar. Er zal een robuustere groenstructuur zijn, soorten en groeiplaatsen zijn op elkaar afgestemd en het groen draagt optimaal bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Wij gaan actief werken aan de groenopgave en de vergroening van Westland. De ambities van deze visie worden grotendeels gerealiseerd. Aan het eind zullen er nog steeds uitdagingen zijn.

5.2. Procesmatig verankeren van het groenbewustzijn Om de groene opgave in deze visie te realiseren reiken wij in hoofdstuk 4 instrumenten aan om de discussie over ruimteclaims goed te kunnen voeren en om het belang van groen en het groenbewustzijn in het verdere proces beter te kunnen verankeren. Met alleen het instrumentarium zijn we er echter nog niet. Het scherp houden van de organisatie om te werken vanuit een groen bewustzijn een doorlopende opgave voor alle betrokkenen, zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie. Doel is een duidelijke richting in te slaan in ontwerpprocessen, waarbij groene functies die in het verleden soms in het gedrang kwamen, meer ruimte zullen krijgen.

Groenvisie

53

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU127]: Alleen Groen optimaal is een aanvaardbare keuze, al het andere levert weinig tot niets op. Ook moet duidelijk worden wat de glastuinbouw en de bedrijventerreinen gaan bijdragen aan meer groen en een betere biodiversiteit. Ook moet het lozen van pesticiden stoppen. Het gebruik moet worden teruggedrongen en de bodem opgeschoond.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

Vergroening vraagt uiteindelijk om een sterke groene positie in de ontwikkelingsopgave, van inrichting en ontwerp tot aanleg en beheer/onderhoud. Om verder te kunnen gaan op de ingeslagen weg is een heldere koers, voldoende capaciteit, kennis en middelen, en duidelijkheid over rollen, taken en verantwoordelijkheden nodig in elke stap van elk proces, of het nu gaat over participatie, kleinschalig experiment of grootschalige herinrichting. In deze groenvisie leggen we hiervoor de basis, onder andere door duidelijkheid in het planproces te schetsen, gekoppeld aan groen instrumentarium (zie 4.3), focus aan te brengen in ambitie en uitvoering (zie hoofdstuk 3), effectieve maatregelen te bepalen (zie hoofdstuk 4 en bijlage 9), een wendbare, haalbare strategie te formuleren (hoofdstuk 5) en de basis te leggen voor het organiseren van voldoende capaciteit en middelen om dit waar te maken. Maar hiermee staan we aan het begin van een uitdaging: vergroting van het groenbewustzijn.

Groenbewustzijn in ruimtelijke projecten De maatregelen op het gebied van experimenten, vergroeningsprojecten en partnerschap dragen actief bij aan groen bewustzijn. De grootste uitdagingen op dit vlak liggen dan ook in de ruimtelijke projecten, om te beginnen bij (her)inrichting. Het gaat dan vooral om het groenbewust omgaan met ruimteconflicten en om groeninclusiever ontwerpen. Dit bereiken we door actief deel te nemen aan het projectproces, van begin tot eind. De tweede, misschien nog wel grotere uitdaging ligt in gebieds- en locatieontwikkelingen. Hierin trekt de gemeente vaak samen op met projectontwikkelaars en andere externe partijen, waardoor het verankeren van het groenbewustzijn vaak andere processtappen vraagt. Het gaat immers om een investeringssamenwerking, waarbij extern een verdienmodel wordt gehanteerd dat opbrengsten moet genereren. Hierdoor kan vergroening in gebiedsontwikkelingen snel ondergeschikt raken aan onder andere de actuele marktprijzen, risico’s, het vereiste bouwprogramma en de eisen van de locatie zelf. Gebieds- en locatieontwikkeling is echter altijd ook een vrijwillige samenwerking tussen partijen, in wederzijds begrip en vertrouwen, en een rationele investering, die zich op andere terreinen terugverdient. De gemeente kan vergroening van gebieds- en locatieontwikkelingen concreet bevorderen.

5.3. Partnerschap Het vergroenen van Westland doen we met elkaar. Voor het realiseren van de groene opgave benutten we de kracht van de samenleving in partnerschap. Een groot deel van de vergroeningsopgave in Westland ligt immers niet in de openbare ruimte, maar in de 70% privaat gebied die de woonomgeving telt. En iedereen is nodig, om mee te denken over de vergroening in de directe woonomgeving en actief mee te werken aan concrete projecten en groene experimenten in de woonomgeving. De gemeente is een partner voor bewoners, bedrijven, instellingen in het werken aan een groenere woonomgeving. Dat betekent dat de gemeente ruimte geeft aan maatschappelijke initiatieven, samenwerking zoekt met de samenleving en waar nodig het voortouw neemt met als doel het

Groenvisie

54

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU128]: De gemeente moet harde eisen stellen in de omgevingsvergunning anders blijft het rommelen zonder resultaat.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

privaatgebied te vergroenen en dus te ontstenen (groene tuinen, groene daken, e.d.) De bewoner wordt de ruimte gegeven, de gemeente faciliteert en dereguleert waar nodig, en trekt zich indien mogelijk terug. Doel is naast het vergroenen ook bevordering van eigenaarschap en sociale cohesie. Op dit moment moet het belang en de positieve invloed van groen voor de Westland en de woonkernen nog vanzelfsprekender worden dan het al is. Hierin kunnen we elkaar helpen, iedereen vanuit zijn eigen kwaliteit en rol. Onze rol is het goede voorbeelden te laten zien, door projecten en activiteiten zichtbaar te maken, informatie en kennis te delen, en door duidelij k te maken wat het groen bijdraagt aan de Westland en binnen de woonkernen en wat er mogelijk is als we samenwerken. Doel is dat we hetzelfde doel voor ogen hebben: vergroening van de stad. En de boodschap is: samen maken we Westland groener! Het informeren en betrekken van bewoners bij wat er gebeurt met het groen in de wijken, zorgt voor meer begrip en tevredenheid. Ook als het gaat om een gebiedsontwikkeling, herinrichting en natuurlijker en duurzamer beheer, en om keuzes die worden gemaakt in relatie tot aanwezige bomen. Vanuit de groenvisie en de gemeente vraagt dit om heldere communicatie en benaderbaarheid, om informeren en kennis delen, om inspireren en ondersteunen, om verbinden en co-creëren.

Hierbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij de bestaande organisaties en structuren. Wij ontwikkelen een communicatiestrategie en campagne in combinatie met het klimaatprogramma: ‘Samen maken we Westland groener!’

Groenvisie

55

Gemeente Westland

Met opmerkingen [avU129]: Tot nog toe heeft inspraak, meedenken, participeren en noem maar op geen zin, de gemeente luistert niet, doet wel alsof, maar doet toch haar eigen ding.

GOED GROEN, DOEN WAT NODIG IS!

BELE VEILIGH EID & DUURZ AAMH E

6. KOSTEN, DEKKING EN CO-FINANCIERING Deze groenvisie geeft inzicht in het groenprogramma en aanzet tot een routekaart voor de middellange termijn. Afhankelijk van de gekozen ambitie is er meer of minder investering noodzakelijk. Hierdoor ontstaat er een dynamisch programma dat, met behulp van de ambitiekeuzekaart, elk jaar wordt aangepast, op basis van beschikbare middelen en kansen die zich voordoen. Dit biedt keuzeruimte aan de politiek en de mogelijkheid om in de toekomst de ambitie terug te schroeven of te verhogen. Hierin moet dan worden weergegeven wat de beschikbare middelen zijn en welke resultaten behaald zijn met welke uitgaven. Op basis van evaluatie en voortgang groenvisie zal er in de jaarlijkse P&C cyclus jaarlijks een uitvoeringsprogramma worden opgesteld en vastgesteld door het College, die in lijn is met de vastgestelde groenvisie en groenprogramma’s. Deze groenvisie zal in 2030 (of indien nodig eerder) worden geactualiseerd.

Met opmerkingen [avU130]: Vol uitschrijven

Het borgen van meer (kwalitatief) groen vraagt extra maatregelen in ruimtelijke ontwikkelingen. Er kan vanuit gegaan worden, dat dit zal leiden tot hogere kosten per project. Hoe hoog deze extra kosten zijn, is sterk afhankelijk van de situatie in het gebied en de mogelijkheden voor vergroening. Het komende jaar zal aan de hand van een aantal cases een inschatting opgesteld worden van deze kosten. De extra kosten zullen naar verwachting direct gerelateerd kunnen worden aan het ambitieniveau van de gemeente. Met de vaststelling van deze groenvisie, wordt de routekaart met bijbehorende prioriteit en dekking, zoals beschreven in bijlage 9 beoogd als start. De beschikbaarheid van budget is bepalend voor de feitelijke uitvoering van het uitvoeringsprogramma. Op het ogenblik zijn er geen middelen voor de uitvoering. Het uitvoeringsprogramma bevat maatregelen die bijdragen aan de ambitie, groenopgave en speerpunten van de groenvisie. Elk jaar stemmen wij de uitvoering en de daarbij behorende financiële middelen van lopende en nieuwe maatregelen voor het komende jaar met elkaar af en geven een doorkijk voor de jaren daarop. Dit resulteert in een gedetailleerd uitvoeringsprogramma voor de groenvisie voor de komende jaren.