CConstaterende datWestland
Koppel je AI →
Document · PDF

Participatie in het Westland - feitenrapport

Commissie Bestuur en Economie 10 september 2026, gemeente WestlandBij agendapunt: Voorstel tot het overnemen van de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek Participatiebeleid20.714 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

De participatieadviseur heeft meegedacht over de projectpagina50, de opzet van participatiebijeenkomsten en de communicatie. De projectleider heeft deze ondersteuning als laagdrempelig en helpend ervaren. De inzet van de omgevingsmanager viel minder in de smaak; alhoewel deze persoon veel kennis had van grote projecten in de buitenruimte, was er geen kennis over de lokale situatie in Westland. Dat maakte de inzet van de omgevingsmanager minder effectief. Al vóór de start van het formele participatieproces van de Binnenroede waren er signalen en ideeën uit de buurt over een herinrichting van de speelplek. Een aantal bewoners uitte de wens om de locatie aantrekkelijker te maken voor oudere jeugd, bijvoorbeeld door de aanleg van een skatevoorziening. Deze vooraf geuite wensen vormden voor de gemeente mede de basis voor het participatieproces. De gemeente wilde namelijk bij andere buurtbewoners nagaan welke ideeën en voorkeuren zij hadden voor de speelplek. De wethouder en de gemeenteraad zijn niet geïnformeerd over dit specifieke participatietraject. Het participatietraject kende een mix van digitale en fysieke vormen, met als doel om zoveel mogelijk bewoners te bereiken en verschillende typen inbreng te verzamelen. De belangrijkste stappen waren: Online enquête (mei–juni) onder circa 600 omwonenden. Circa 150 mensen vulden de vragenlijst in.

Bewoners konden kiezen uit drie varianten voor de nieuwe inrichting van de speelplek. De varianten bestonden uit (1) traditioneel sporten (zoals een voetbalveld of een tennisbaan), traditioneel spelen (speeltuin en klimrek) en urban sport (zoals skatebaan). De uitslag liet een voorkeur zien voor de variant traditioneel spelen. Mensen die hun emailadres achterlieten, werden over deze uitslag geïnformeerd. 50 Zie: https://www.gemeentewestland.nl/in-de-gemeente/cultuur-recreatie-en-sport/sport-en-bewegen/sporten-en-spelen-in- uw-omgeving/binnenroede-wateringen

Feitenrapport pagina 40/45 April 2026 PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland Petitie uit de buurt (juni), ingediend door direct omwonenden. De ondertekenaars van de petitie spraken zich uit tegen de voorgenomen herinrichting van het huidige sportveld tot een sport- en speelvoorziening. Zij waren bang dat er meer geluidsoverlast door de nieuwe speelplek zou komen, met name als zou worden gekozen voor een skatebaan. Daarnaast maakten zij zich zorgen over een toename van fietsers en scooters naar de Binnenroede. Tot slot wilden de direct omwonenden meer inspraak. Bewoners gaven aan dat zij pas zijn geïnformeerd nadat het plan al was aangekondigd. Het participatieproces zou zich beperken tot het kiezen van toestellen, waardoor er geen ruimte was om fundamentele bezwaren te bespreken of alternatieven aan te dragen. De gemeente heeft schriftelijk op de petitie gereageerd. In de reactie noemt de gemeente de zorgen van direct omwonenden begrijpelijk, maar deels ook ongegrond omdat uit de online enquête is gebleken dat er geen draagvlak is voor een skatebaan. De gemeente kondigde als gevolg van de zorgen een extra participatiebijeenkomst aan, naast de reeds voorziene bijeenkomst.

Fysieke participatiebijeenkomst in juli, waarin de gemeente de uitkomst van de online stemming toelichtte, de varianten besprak en reacties ophaalde over een invulling van de variant traditioneel spelen. Tijdens deze participatiebijeenkomst gingen bewoners in kleine groepen aan drie thematafels aan de slag met mogelijke invullingen van de speelplek. Er was brede overeenstemming over behoud van het open karakter, extra groen, het verbeteren van gras en drainage, en het blijven aanbieden van een voetbalvoorziening. Tegelijk liepen meningen uiteen over specifieke toestellen, de vorm van het voetbalveld en de hoeveelheid zitplekken. Tweede fysieke bijeenkomst in september. Tijdens deze bijeenkomst werden twee ontwerpvarianten besproken, met keuzes voor zowel grote als kleinere speeltoestellen. Het resultaat van deze bijeenkomst was een schetsontwerp van hoe de vernieuwde speelplaats eruit zou komen te zien. De werkzaamheden en aanpassingen werden verricht in het najaar van 2025 en het voorjaar van 2026.51 Verslagen na elke stap, die via de projectpagina beschikbaar werden gesteld en naar deelnemers en omwonenden zijn gecommuniceerd per mail. Bij de planning van de bijeenkomsten hield de gemeente expliciet rekening met de bereikbaarheid voor bewoners. Zo werden bijeenkomsten gepland net vóór en net ná de zomervakantie en op tijdstippen buiten reguliere werkuren.

Uitnodigingen zijn opgesteld op B1-taalniveau, om de toegankelijkheid te vergroten. De gemeente ervaarde het traject als intensief en leerzaam. Het hoge participatieniveau - waarbij bewoners konden bepalen hoe de inrichting eruit komt te zien - werd door betrokkenen als relatief nieuw en pionierend omschreven. Zowel projectteam als bewoners moesten wennen aan deze mate van betrokkenheid. Bewoners waren soms argwanend of het proces wel open en oprecht was, mede doordat zij gewend zijn aan een meer sturende rol van de gemeente bij dit soort veranderingen in de fysieke buitenruimte. Het participatietraject is door de gemeente afgesloten met een digitale evaluatie. Deze is echter slechts door drie bewoners ingevuld. De gemeente geeft aan niet goed te begrijpen waarom de respons zo laag was. Als onderdeel van dit rekenkameronderzoek is als aanvulling op de evaluatie van de gemeente ook met participanten gesproken die hebben deelgenomen aan de digitale enquête 51 Ten tijde van het schrijven van deze rapportage was de vernieuwde speelplek nog in ontwikkeling en niet officieel geopend.

Feitenrapport pagina 41/45 April 2026 PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland en de fysieke participatiebijeenkomsten. De participanten kijken over het algemeen positief terug op de manier waarop de gemeente hen heeft betrokken bij het traject. De begeleiding werd ervaren als toegankelijk, deskundig en rustig, ook wanneer de discussie soms scherp werd gevoerd. De communicatie tijdens het proces was duidelijk en er was voldoende ruimte om vragen te stellen, zowel vooraf als tussentijds en achteraf. De bijeenkomsten zelf werden als goed georganiseerd beschreven, met duidelijke uitleg en bruikbare visualisaties. Deelnemers waardeerden het dat de gemeente bereikbaar was, voortgang deelde en in verschillende vormen (online en fysiek) gelegenheid bood om mee te denken. Tegelijkertijd kwamen er belangrijke knelpunten naar voren. Met name stemmethoden die tijdens het traject werden gebruikt, kunnen op kritiek rekenen. Allereerst de online enquête: die kon meerdere keren binnen hetzelfde huishouden ingevuld worden. Dit roept de vraag bij participanten op hoe eerlijk en representatief de uitslag is. Daarnaast worden er vraagtekens geplaatst bij de stemming tijdens de fysieke participatiebijeenkomsten. Hier werd door middel van open turflijsten getracht om voorkeuren van bewoners op te halen.

Meerdere participanten geven echter aan dat dit niet eerlijk plaatsvond doordat sommige mensen meerdere streepjes zouden hebben gezet. Daarnaast werd de samenstelling van de groep als eenzijdig ervaren: vooral oudere buurtbewoners waren aanwezig, terwijl jonge gezinnen en kinderen, de voornaamste gebruikers van de toekomstige speelplek, relatief ondervertegenwoordigd waren. Dit maakte het volgens deelnemers moeilijk om tot een evenwichtig beeld van de wensen uit de buurt te komen. Ook was niet altijd duidelijk welk gewicht de verschillende input uit het participatietraject zou krijgen en welke criteria de gemeente hanteerde bij het maken van keuzes. Ondanks deze punten gaven participanten aan dat zij het positief vinden dat de gemeente hen betrekt. Hoewel niet iedereen tevreden was met de uitkomst van het proces, was er wel waardering voor de mogelijkheid om invloed uit te oefenen en laat meebeslissen over hun leefomgeving. Casus 4: Bewonersinitiatief groepswonen in De Lier De gemeente heeft de ambitie om meer collectieve woonvormen voor ouderen in Westland te realiseren. In 2021 startte in De Lier een groepswonen-initiatief voor ouderen dat uitmondde in de Vereniging ‘Groepswonen Initiatief De Lier’ (GIL). Deze vereniging kent circa 65 huishoudens als lid.

In het vijfkoppige GIL-bestuur zijn veel competenties vertegenwoordigd, zoals ervaring met bouwbegeleiding, juridische trajecten, contacten, communicatie en gemeentelijke organisaties. Het GIL droeg sindsdien tientallen opties aan, die alle werden afgewezen. Bij elke locatie speelde wel iets waardoor het niet kon. Naar mening van het GIL waren de betrokken ambtenaren welwillend, maar werden ook soms beloften en toezeggingen gedaan die niet werden nagekomen. In mei 2024 werd De Viermaster aangedragen als locatie. Het GIL wil De Viermaster omvormen tot een woonvoorziening voor ouderen, waarbij de bibliotheek en kinderopvang die er nu zijn ook een plek krijgen. Ambtelijk is toen richting GIL aangegeven dat haken en ogen zaten aan het omdat er huurders inzaten en het gebouw – als het vrij zou komen – op de vrije markt zou komen om level-playing field te creëren. Feitenrapport OTW en Burgerinitiatief Daarop diende het GIL in oktober 2024 het plan in bij de Omgevingstafel Westland (OTW).52 Begin november gaf het college aan dat het plan op dat moment niet mogelijk was en adviseert het GIL niet verder te gaan met het initiatief.

Daarbij werd onder meer aangegeven dat de gemeente groepswonen omarmt, maar dat de Viermaster op korte termijn niet beschikbaar is, en dat meerdere partijen interesse toonden.53 In april 2025 diende het GIL een burgerinitiatief in om het voorstel op de raadsagenda te plaatsen.54 Als motivatie voor dit initiatief noemde het GIL dat de raad opdrachtgever is van college en organisatie, dus als de raad het college opdraagt verder te gaan met de Viermaster, dan gebeurt dat. Het was de allereerste keer dat het burgerinitiatief werd ingezet in de gemeente Westland. Betrokken medewerkers geven aan dat deze route schuurde met het feit dat het ontwikkelen van een locatie veel de tijd vergt. Zij geven aan dat het GIL met het burgerinitiatief een kans zag voor een snel raadsbesluit in de gedachte dat het dan klaar is. Maar hiermee ontstond wel de kans dat de raad een besluit zou nemen dat wettelijk of praktisch niet kon. In de verordening burgerinitiatieven is namelijk geen rol voorzien van het college. Dit betekent dat met het benodigde aantal handtekeningen een kwestie op de raadsagenda kan worden gezet, zonder dat het college daar een rol in speelt, terwijl college het - als raad het overneemt - wel moet uitvoeren. Ook geven zij aan de ambtelijk medewerkers in het traject steeds de verwachtingen moesten temperen, zeker toen het politiek werd.

Daardoor kan van buitenaf lijken of de organisatie ‘moeilijk doet’, terwijl de gemeente gehouden is aan het zorgvuldig afwegen en voorbereiden en rekening moet houden met alle regels, en belangen. In mei stuurde het college de raad een reactie waarin werd aangegeven dat het college geen ruimte ziet om binnen de huidige kaders het voorstel op deze manier te honoreren.55 Omdat er nog geen ervaring was met een burgerinitiatief was het zoeken hoe dit procedureel moest worden geregeld, bijvoorbeeld met wie spreekt de raad dan, met initiatiefnemers of college? De raad is gewend om het college vragen te stellen, terwijl dit plan niet van het college kwam. Op 4 en 11 juni 2025 is het burgerinitiatief behandeld in de commissie Wonen en Flora.

De meerderheid van de commissieleden onderschreef het maatschappelijk belang, maar vond realisatie op de locatie Viermaster op dat moment nog niet mogelijk.56 De raad wordt geadviseerd: “het besluit te amenderen met als doel de nadruk te leggen op het initiatief groepswonen voor ouderen in De Lier en niet specifiek op de locatie Viermaster, of; niet akkoord te gaan met het voorliggende initiatief en het college opdracht te geven om de kansen voor het initiatief op korte tot middellange termijn nader te onderzoeken.” Raad van 18 juni 2025 Het raadvoorstel voor de vergadering van 18 juni 2025 was om De Viermaster te reconstrueren naar 1.500 m2 maatschappelijke voorzieningen met circa 44 appartementen voor Groepswonen voor ouderen (GIL), in een publiek private samenwerking met het GIL. Daarbij zijn meerdere moties ingediend, waar ook het GIL op reageerde. 52 | 2024 1010 Intakeformulier Omgevingstafel Westland – Wenselijkheid Project van Rijnstraat 28 – huidige gebouw de Viermaster). 53 | Ongedateerde Raadsinformatiebrief (25-0076879). 54 | Raadsvoorstel Viermaster (ongedateerd). 55 | Ongedateerde Raadsinformatiebrief (25-0076879). 56 | Brief advies commissie Wonen en Flora (G25-000638), 12 juni 2025. pagina 42/45 | April 2026 | PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland Feitenrapport Op 18 juni 2025 is het burgerinitiatief in raad behandeld.

Het college geeft aan dat de behoefte aan onderwijslocaties in De Lier nog moet worden uitgezocht. Voor het GIL was het een verrassing dat dit (pas) op dit moment aan de orde kwam, en het verbaasde hen dat het uiteindelijk tot december duurde voor dit was uitgezocht. Vanuit de organisatie wordt aangegeven dat dit punt echter al bij de eerste OTW in 2024 is besproken, aangezien de Vier Master een onderwijsbestemming had. Uiteindelijk wordt het voorstel “op verzoek van de initiatiefgroep” aangehouden (raadsbesluit 18-6- 2025). Het GIL besefte dat er nog te veel aarzelingen waren, en dat de raad tot een “Nee” zou moeten besluiten als de knoop op dat moment moest worden doorgehakt. In december meldt het college in een Raadsinformatiebrief dat de locatie niet noodzakelijk is voor het onderwijs en wordt vrijgegeven voor eventuele andere ontwikkelingen.57 Doorstart Binnen de gemeente was ondertussen intern een multidisciplinair overleg gestart, omdat dit vraagstuk inzet vereist van meerdere disciplines. Het GIL kreeg hieruit de indruk dat dit een vertragende procedure was, met wat zij noemden een “interne omgevingstafel”, en verzocht de raad in een brief (1-2-2026) vast te houden aan de oorspronkelijke raadsafspraak dat het burgerinitiatief, na afronding van het onderwijsonderzoek, in februari 2026 – zonder verdere vertraging - weer ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd.

De griffier reageerde 2 februari per mail aan het GIL dat het voorstel in februari in de raad zou kunnen. Het CDA agendeerde de brief van het GIL alsnog voor de commissie Wonen en Flora van 11 februari. In die commissiebespreking geeft de wethouder aan dat college werkt aan een startnotitie voor als het initiatief verder gaat en dat er inmiddels een projectleider klaarstaat, dat het traject niet wordt vertraagd maar er wel een proces moest worden doorlopen. Grosso modo is haar boodschap: we zijn het eens over wenselijkheid, maar de haalbaarheid moet nog worden bezien. Ze zegt toe dat de raad later die week brief krijgt met nadere informatie. Een aantal raadsleden dringt opnieuw aan op heldere communicatie met het GIL. Vervolgens stuurt het college de raad op 13 februari 2026 een brief met korte processchets waarin wordt aangegeven dat het college een positieve grondhouding heeft maar er moeten nog ruimtelijke, juridische en financiële zaken (o.a. rond het Didam-arrest en de PPS- constructie) worden uitgezocht. Er is inmiddels een projectleider ingezet.

Het college geeft aan dat nog niet duidelijk is of het huidig burgerinitiatief uitvoerbaar is en vraagt de raad het GIL te verzoeken om een besluit aan te houden totdat helderheid over de uitzoekpunten, om te voorkomen dat besluiten worden genomen die de uitvoering ervan nagenoeg onmogelijk maken.58 Nader onderzoek Op 14 februari 2026 mailde het GIL naar alle fracties, de griffie en de behandelend ambtenaar het voorstel om – aansluitend bij de collegebrief van 13 februari - het proces te faseren, zodat de raad zorgvuldig geïnformeerd een goed besluit kan nemen, met als bijlage een conceptmotie.59 Dit procesvoorstel sloot aan bij de wensen vanuit de organisatie. Betrokken medewerkers gaven aan dat het wel lastig was dat het GIL in de brief de raad ook vroeg om nu al grond beschikbaar te stellen voor het initiatief, terwijl het voor dat besluit nog te vroeg was. 57 | Raadsinformatiebrief, 10-12-2025 (25-0196922). 58 | Collegebrief aan raad, 13-2-2026 (25-0215900). 59 | Email van GIL aan fracties en griffie betreffende “Procesvoorstel woongroep GIL – Viermaster (met achtergrondinformatie), 14-2-2026. De kern van die motie was: Viermast aanwijzen als beoogde locatie, voor mei een intentieovereenkomst met GIL sluiten, projectleider aanwijzen en na het voorwerk een uitgewerkt voorstel aan de raad voorleggen.

pagina 43/45 | April 2026 | PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland Feitenrapport Westland Verstandig dient met Forum voor Democratie de conceptmotie van het GIL als amendement in.60 Daarnaast dienden D66, GroenLinks, PvdA, GWB, CDA en VVD een amendement in om nu geen definitief besluit te nemen en € 50.000 beschikbaar te stellen voor uitwerking van een nader onderbouwd voorstel.61 In de raadsvergadering van 25 februari 2026 geeft de voorzitter aan dat het voor iedereen wennen is hoe zo’n burgerinitiatief verloopt, aangezien het de eerste keer is. Het GIL spreekt in en geeft aan te respecteren dat de raad kiest voor een andere vorm van nadere uitwerking van het voorstel, en roept op tot voortbouwen op wat er al ligt en goed betrekken van het GIL daarbij. Na beraad wordt het amendement van Westland Verstandig/Forum voor Democratie afgewezen en worden het amendement van D66 e.a. en vervolgens het geamendeerde raadsvoorstel unaniem aangenomen. Dat betekent dat de raad nog geen definitief besluit neemt over reconstructie en gezamenlijke ontwikkeling in een PPS-constructie en € 50.000 beschikbaar stelt voor uitwerken van het initiatief GIL tot een nader volledig en zorgvuldig onderbouwd voorstel zodat de raad een definitief besluit kan nemen. Lessen Het ontwikkelen van een groepswonenproject vergt tijd en een brede belangenafweging. Dat was voor alle betrokkenen helder.

Het GIL en gemeentelijke medewerkers waren tevreden over de onderlinge contacten. Het GIL vond de betrokken medewerkers vriendelijk en welwillend, maar was al sinds 2022 bezig, geloofde inmiddels niet meer dat het langs deze weg een succes zou worden en diende daarom het burgerinitiatief in. Het ontwikkelen van een project als dit vergt veel van de initiatiefnemers. Het vraagt uithoudingsvermogen om een dergelijk jarenlang project aan te gaan en vol te houden. Het vraagt ook veel expertise. Het GIL had in het bestuur veel competenties verzameld, die het mogelijk maakten om dit voorstel te ontwikkelen, en om ook de samenwerking met de gemeente aan te gaan. Soms liepen de verwachtingen uiteen. Zo verwachtte het GIL een proactievere rol van de gemeente, ruimhartiger de kans benutten om met het GIL iets mogelijk te maken en ruimte te maken in wat kan. Het GIL beseft dat de gemeente met vele belangen rekening moet houden en zorgvuldig moet opereren, maar kreeg het gevoel de ambtenaren steeds te moeten overtuigen terwijl het plan in hun beleving juist een start kan zijn om de gemeentelijke ambities rond groepswonen van de grond te krijgen. De afdeling moest inderdaad breder kijken, had te maken met wettelijke eisen en beperkingen.

Het stimuleren van collectieve woonvormen is een van de vele beleidsterreinen en daarbij heeft de afdeling Wonen geen doorzettingsmacht, kan bijvoorbeeld niet zeggen dat er extra bomen mogen worden gekapt om dit project mogelijk te maken. De medewerkers geven aan dat zij herhaaldelijk de verwachtingen moesten temperen (ook van de raad). Er moest veel worden uitgezocht. De medewerkers geven aan in de allereerste brief aan de raad al aan verwachtingenmanagement te hebben gedaan: aangegeven welke stappen moesten worden doorlopen. Maar raadsleden ontvangen heel veel informatie, hebben niet alles steeds op het netvlies en leken soms te willen meegaan in de snelheid die het GIL verlangt. Daarmee moest de organisatie herhaaldelijk beargumenteren waarom het niet sneller kon. De medewerkers geven aan dat er ambtelijk heel veel tijd in is gestoken en dat ook bij andere teams de noodzaak van capaciteitsinzet moest worden aangegeven, capaciteit die was ingezet voor (andere) 60 | Motie 12A (raad 25-2-2026). 61 | Amendement 12B (raad 25-2-2026). pagina 44/45 | April 2026 | PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland Feitenrapport pagina 45/45 April 2026 PBLQ – Feitenrapport Participatie in Westland prioritaire projecten. De ambtelijke capaciteit staat onder druk.

De politieke betrokkenheid en raadsvragen vraagt veel inzet, waardoor er minder tijd is voor andere werkzaamheden zoals andere woongroep-initiatieven. Door het burgerinitiatief stond het plan direct op de politieke agenda, terwijl het nog in voorbereiding was. De medewerkers geven aan dat daarmee de kans bestaat op een raadsbesluit dat onverstandig of zelfs onwettig is. Het proces rond zo’n burgerinitiatief was niet helder, zowel qua bestuurlijke als ambtelijke routing. Het is niet duidelijk welke vorm er gebruikt moet worden om verder te gaan met het initiatief. De gemeente is eraan gewend dat een externe projectontwikkelaar een initiatief indient, en is daar op ingericht. Dan is de grond al van die ontwikkelaar en die heeft daar bepaalde wensen. Dit traject week daarvan af en vroeg om een aangepast maatwerk-traject, waarmee nog geen ervaring was.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3fb49483-6992-4e71-a01d-05f610082e7e?agendaItemId=89c59e4d-825b-4cf9-a1b2-696a5f48b10d