Mulier-Ruimte voor sport in Westland [25-002361]
Tekst van het document
Toekomst De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, tot een toename van het aantal leden van de hockeyvereniging. We verwachten dat in dit scenario de huidige velden op het sportpark HV Westland ook in de toekomst (nipt) voldoende capaciteit bieden (tabel 4.6). Tabel 4.6 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse outdoor hockeyvelden HV Westland gemeente Westland (in aantallen; op basis van stabiele hockeydeelname) Behoefte 2024 Plaats
Sportpark
Vereniging
Aanbod
Naaldwijk De Hoge Bomen HV Westland
4
Zat.
2030
Zon.
4 (3,5) 2 (1,2)
Zat.
4 (3,9) 2 (1,3)
Ook als de recente ledenafname bij de vereniging doorzet, houdt de vereniging behoefte aan vier velden. Het nieuwe bestuur van HV Westland ambieert een ledengroei. Mocht de hockeydeelname onder de jeugd in de gemeente weer toenemen in de toekomst, leidt dit, samen met de verwachte bevolkingsgroei, tot een behoefte aan een extra veld.
Op zeven sportparken liggen jeu-de-boulesbanen. De Boul-Lier, Quintus Jeu-deBoules, Mon Boule, Westlandia '87, Verburch '97, s-Gravenboules en VELO/SMV beschikken daar in totaal over 118 outdoor banen. Ook beschikken zij allemaal over overdekte banen (tabel 4.7). Tabel 4.7 Aanbod van jeu-de-boulesbanen op de sportparken in de gemeente Westland in 2024 (in aantallen) Aantal banen Plaats
Sportpark
Vereniging
Buiten
Binnen
Totaal
De Lier
De Zweth
De Boul-Lier
25
15
40
Kwintsheul
Quintus
Quintus Jeu-de-
20
10
30
Boules Mon Boule
Monster
Polanen
8
8
16
Naaldwijk
De Hoge Bomen Westlandia '87
30
15
45
Poeldijk
Verburch
Verburch '97
16
12
28
’s-Gravenzande
Juliana
‘s-Gravenboules
10
12
22
Wateringen
Noordweg
VELO/SMV
9
9
18
Bron: Mulier Instituut, Database Sportaanbod, 2024.
Zon.
2040 Zat.
Zon.
4 (4,0) 2 (1,3)
De verenigingen tellen ongeveer 750 leden in 2024. Zij schatten dat minder dan één op de tien leden niet in de gemeente Westland woont (8%). VELO/SMV denkt dat een kwart van haar leden uit de gemeente Den Haag komt. De Boul-Lier, Westlandia '87, Verburch ´97, ’s-Gravenboules en VELO/SMV geven aan over voldoende banen te beschikken voor de gewenste activiteiten in het seizoen 2023/’24. Ook voorzien zij geen problemen bij een eventuele ledentoename. Het aantal speelmomenten kunnen ze uitbreiden. De overige verenigingen hebben onze vragenlijst niet ingevuld. Westlandia ’87 ziet mogelijkheden bij de jeu-de-boulesverenigingen om eenzaamheid en sociale isolatie te bestrijden bij de (toekomstige) ouderen in de gemeente Westland. Zij ziet graag meer ondersteuning vanuit de gemeente om dit te realiseren. ’s-Gravenboules voorziet mogelijk moeilijkheden bij de invulling van de bestuursfuncties en vraagt zich af of de gemeente op den duur hier ondersteuning voor kan bieden. De gemeente Westland heeft de verenigingen tijdens de verenigingsavonden geattendeerd op de mogelijkheden die het Westlandse sportakkoord op deze onderwerpen biedt.
Op drie sportparken in de gemeente Westland liggen korfbalvelden. CKV VALTO, CKV Dijkvogels en CKV ONDO bespelen deze velden. De verenigingen tellen in totaal bijna 1.200 leden die bij het Koninklijk Nederlands Korfbalverbond (KNKV) staan ingeschreven in het seizoen 2023/’24. Dit aantal is, ondanks een bevolkingsgroei, stabiel gebleven.20 CKV VALTO heeft op sportpark De Zweth in De Lier onvoldoende velden tot haar beschikking in het seizoen 2023/’24. Het aantal velden bij CKV Dijkvogels en CKV ONDO is in lijn met de huidige behoefte (tabel 4.8). De behoefte van de verenigingen baseren we op de richtlijn van het KNKV, die uitgaat uit van standaard verenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven weekendteams. De richtlijn houdt geen rekening met eventueel mede- of nevengebruik van de velden.
20
In bijlage 5 staat de ledenontwikkeling van de korfbalverenigingen.
Tabel 4.8 Aanbod-behoefteanalyse outdoor velden korfbalverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/’24 (in aantallen)
Plaats
Sportpark Vereniging
De Lier
De Zweth CKV VALTO
Maasdijk
Maasdijk
‘s-Gravenzande Juliana A
B
Aanbod
Behoefte
Kunstgras Natuurgras
Zaterdag
CKV Dijkvogels CKV ONDO
2
-
4
(3,3)
2
A
1
3
(2,2)
3
B
1
4
(3,6)
Het natuurgrasveld op sportpark Maasdijk is 75 bij 65 meter. De vereniging deelt dit met voetbalvereniging (VV) Maasdijk. Het natuurgrasveld op sportpark Juliana is 52 bij 52 meter.
Ervaring CKV VALTO geeft aan dat de velden de vereniging onvoldoende capaciteit bieden in het seizoen 2023/’24. Zij kan niet op de gewenste manier haar trainingen verzorgen en de wedstrijden inplannen. Door het ruimtetekort moet zij de activiteiten strakker inplannen en wedstrijden naar andere dagen verplaatsen. CKV ONDO geeft aan dat de velden haar voldoende capaciteit in het seizoen 2023/’24 bieden. Zij kan alle gewenste activiteiten voor haar leden op een goede manier organiseren. CKV VALTO en CKV ONDO hebben naast de trainingen en wedstrijden voor de bondsleden ook trainingen voor recreanten en de mogelijkheid tot vrij spelen (nevengebruik). Ook vindt bij beide verenigingen medegebruik van de velden plaats. Dit gebruik leidt niet tot (extra) knelpunten bij de korfbalverenigingen. CKV VALTO ziet graag dat het aantal velden op sportpark De Zweth wordt uitgebreid. Zij kan dan de wedstrijden en trainingen beter inplannen en doorgroeien naar een hoger niveau en een grotere vereniging. CKV ONDO heeft geen accommodatiewensen. De vereniging geeft aan dat de net gerenoveerde velden voldoen. CKV Dijkvogels heeft onze vragenlijst niet ingevuld.
Koninklijk Nederlands Korfbalverbond (KNKV) Het KNKV ziet de Westlandse korfbalverenigingen als sterke verenigingen met een goede bestuurskracht. Het aantal leden van CKV VALTO is bij de senioren en junioren een paar jaar geleden snel toegenomen. Daardoor moet de vereniging nu efficiënt omgaan met de velden. De sportbond plant de wedstrijden van CKV VALTO tot 19:00 uur op zaterdag. Dit is voor korfbalbegrippen laat. CKV Dijkvogels heeft een grote G-afdeling. Ook CKV ONDO heeft een Gteam. Maar zij speelt geen bondswedstrijden. De korfbalbond ziet de trend dat (korfbal)verenigingen steeds vaker wedstrijden op zaterdag willen spelen. Korfbal op hoog niveau vindt internationaal en in Nederland plaats in de zalen. In Nederland en België wordt daarnaast ook op het veld gespeeld. De laatste decennia wordt wel steeds meer in de zaal gekorfbald in Nederland. Het KNKV hecht veel waarde aan het veld- én zaalseizoen. De korfbalbond ziet graag dat het veld- en zaalseizoen op hetzelfde sportcomplex plaatsvinden. Dit werkt positief voor het verenigingsgevoel. Maar zij is geen voorstander van een blaashal. Zij vindt het belangrijk dat korfbalwedstrijden in erkende en gekwalificeerde sporthallen plaatsvinden. Maar er kunnen zich situaties voordoen dat een vereniging tijdelijk niet over een dergelijke accommodatie kan beschikken.
Dan kan de vereniging dispensatie voor het gebruik van een blaashal aanvragen.
Toekomst De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, tot een toename van het aantal leden van de korfbalverenigingen. Op sportpark De Zweth in De Lier zijn extra velden gepland. De geplande uitbreiding biedt CKV VALTO in dit scenario voldoende capaciteit om de (huidige en) extra leden en het neven- en medegebruik te accommoderen. De velden op sportpark Maasdijk bieden CKV Dijkvogels ook in de toekomst ruim voldoende capaciteit. Bij CKV ONDO op sportpark Juliana in ’s-Gravenzande ontstaat richting 2030 mogelijk een beperkt tekort (tabel 4.9).
Tabel 4.9 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse outdoorvelden korfbalverenigingen gemeente Westland (in aantallen; op basis van stabiele korfbaldeelname) Behoefte*
A
*
Plaats
Sportpark
Vereniging
Aanbod
2024
2030
2040
De Lier
De Zweth
CKV VALTO
A
5
4 (3,3)
4 (3,9)
4 (3,9)
Maasdijk
Maasdijk
CKV Dijkvogels
3
3 (2,2)
3 (2,2)
3 (2,4)
‘s-Gravenzande
Juliana
CKV ONDO
4
4 (3,6)
5 (4,2)
5 (4,2)
Het aantal kunstgrasvelden op sportpark De Zweth wordt uitgebreid van twee naar vijf. Deze aanpassing wordt niet eerder dan voor aanvang van het seizoen 2026/’27 uitgevoerd. De behoefte uit deze analyse verschilt met de analyse van de KNKV. Uit de rapportage van de KNKV komt een behoefte van vijf velden in de toekomst. De rapportage van de KNKV is gebaseerd op het seizoen 2020-2021 waarin CKV VALTO met vijf teams meer speelden dan in het seizoen 2023-2024. Mogelijk hangt de afname van het aantal teams samen met het huidige tekort aan ruimte.
De korfbaldeelname in de gemeente is de afgelopen jaren stabiel. De toekomstraming in tabel 4.9, waarin we uitgaan van een stabiele sportdeelname, is daarmee in lijn.
In de gemeente Westland liggen 67 tennisbanen in de buitenlucht (privébanen, banen op vakantieparken en minibanen e.d. buiten beschouwing gelaten). Dit komt neer op 14,9 tennisbanen per 25.000 inwoners (tabel 4.10). Ruim 6.300 inwoners van de gemeente waren lid van de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) in 2022. Het ledenpercentage bij de KNLTB (5,6%) was daarmee hoger dan diverse referentiecijfers. De resulterende baandruk in de gemeente is (veel) hoger dan wat we in andere gemeenten waarnemen. Tabel 4.10 Benchmark aantal outdoor tennisbanen, ledenpercentage KNLTB en gemiddelde baandruk in de gemeente Westland (in aantallen en procenten) Aantal tennisbanen
Gemiddelde
per 25.000 inwoners Ledenpercentage
baandruk
Westland
14,9
5,6%
95
Referentiegemeenten
19,8
4,8%
61
Haaglanden
13,6
2,9%
56
Nederland
16,4
3,3%
51
Bron: Mulier Instituut, Database SportAanbod (DSA), 2024; KNLTB lidmaatschappen per gemeente, 2023 via NOC*NSF.. Toelichting: de gemiddelde baandruk hebben we berekend door het aantal inwoners van de gemeente met een lidmaatschap bij de KNLTB te delen door het aantal banen.
De tennisbanen liggen verspreid over zeven sportparken in de gemeente Westland. Op sportpark De Hoge Bomen zijn vier tennisbanen overdekt met het Veldemanconcept. Dat is een tennishal waarbij de zijwanden open kunnen. Op sportparken De Zweth en Juliana wordt van eind september tot en met half maart een blaashal over een deel van de tennisbanen geplaatst.
Indoor tennis In de gemeente Westland zijn relatief veel mogelijkheden beschikbaar voor het spelen van indoor tennis. Het aantal blaashallen in Nederland neemt de afgelopen jaren gestaag toe. In 2024 worden op 53 sportparken blaashallen over tennisbanen in de wintermaanden geplaatst. Twee daarvan staan in de gemeente Westland. Aan de andere kant staat het aantal permanente tennishallen onder druk. Nederland telt ongeveer 900 banen in de tennishallen in 2024. Tien jaar geleden waren dat er 1.400.
LTC ’t Loo, TC Honselersdijk, TV Quintus, MLTV '90, LTC Naaldwijk, Verburch Tennis en LTC ’s-Gravenzande tellen in totaal ruim 6.700 leden die bij de KNLTB staan ingeschreven in het seizoen 2023/’24. Dit aantal is de afgelopen jaren gestaag toegenomen. Tussen de verenigingen zitten wel verschillen. Zo is bij MLTV 90, TC Honselersdijk en TV Verburch het aantal leden na een periode van groei weer afgenomen.21 Eén op de tien leden van de Westlandse verenigingen woont niet in de gemeente Westland (10%). Met name Verburch Tennis heeft veel leden die elders wonen (24%), veelal in Den Haag. Daarnaast wonen veel leden van de vereniging in de eigen kern (Poeldijk, 26%) of in Wateringen (17%). Ongeveer driekwart van de leden van LTC Naaldwijk (71%), LTC ’s-Gravenzande (75%) en LTC ’t Loo (84%) woont in de eigen kern. Ook de meeste leden van MLTV ’90 wonen in de eigen kern (58%). Maar zij heeft ook veel leden uit Den Haag (13%) en ’s-Gravenzande (11%). Veel van de leden van TC Honselersdijk wonen in de eigen kern (46%) of in Naaldwijk (21%).22 LTC ’t Loo en Verburch Tennis beschikken over een lager aantal banen dan hun minimale behoefte in het seizoen 2023/’24. Het aantal banen bij TC Honselersdijk en TV Quintus is conform de minimale behoefte van de verenigingen (tabel 4.11).
21 22
In bijlage 5 staat de ledenontwikkeling van de tennisverenigingen. In bijlage 6 staat de ledenherkomst van de tennisverenigingen.
De behoefte baseren we op de richtlijn van de KNLTB, die uitgaat van standaardverenigingsactiviteiten van de leden ingeschreven bij de bond. De leden die padel spelen hebben we niet meegenomen bij het bepalen van de behoefte aan tennisbanen. De richtlijn houdt geen rekening met eventueel mede- of nevengebruik van de banen.23 Tabel 4.11 Aanbod-behoefteanalyse tennisbanen tennisverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Behoefte Plaats
Sportpark
Vereniging
Aanbod Minimaal
Maximaal
A
18 (17,4)
23 (22,4)
7
(6,7)
9
(8,6)
De Lier
De Zweth
LTC 't Loo
Honselersdijk
Tennispark Honselersdijk
TC Honselersdijk 7 *
10
Kwintsheul
Quintus
TV Quintus
4
4
(3,3)
5
(4,3)
Monster
Padel- en tennispark MLTV'90
MLTV '90
8
5
(4,4)
6
(5,6)
LTC Naaldwijk
B
16
16 (15,7)
21 (20,2)
Verburch Tennis
C
10 (9,7)
13 (12,5)
LTC 's-
D
9
11 (10,8)
Naaldwijk Poeldijk ‘s-Gravenzande
De Hoge Bomen Verburch Juliana
9 13
(8,4)
Gravenzande *
TV Quintus is niet aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB).
A
LTC ’t Loo heeft een blaashal die zij over drie banen plaatst van eind september tot en met half maart.
B
Vier tennisbanen op sportpark De Hoge Bomen zijn overdekt met het Veldeman-concept. De zijwanden kunnen open.
C
Op sportpark Verburch ligt ook een sporthal met drie tennisbanen.
D
LTC ’s-Gravenzande heeft een blaashal die zij over drie banen plaatst van eind september tot en met half maart.
Ervaring LTC ’t Loo geeft als enige vereniging aan dat het aantal tennisbanen tekortschiet voor het aantal leden in het seizoen 2023/’24. De vereniging ziet zich genoodzaakt een ledenstop of wachtlijst te hanteren of het aantal speelmogelijkheden van de leden te beperken. Bij LTC ‘t Loo is uitbreiding met zes tennisbanen voorzien. De meeste verenigingen verwachten dat de komende vijf jaar het ledental verder gaat toenemen door onder andere de woningbouw.
23
De KNLTB is met een aparte richtlijn voor padel bezig. Voorlopig hanteren we dezelfde richtlijn als bij tennis.
Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) De KNLTB ziet dat het aantal lidmaatschappen van de sportbond in de regio toeneemt. Zij vermoedt dat dit (hoofdzakelijk) door de aanleg van padelbanen komt. Landelijk ziet zij dat steeds meer senioren op vrijdagavond in plaats van in het weekend competitie willen spelen. Dit verhoogt de piekbelasting op de banen. Zij heeft daarom de tweewekelijkse competitie geïntroduceerd, zodat meer leden competitie kunnen spelen. Ook ziet zij dat er steeds meer behoefte is aan flexibele lidmaatschappen en principes, zoals meet and play. De sportbond ziet dat indoor tennis onder druk staat. Tennishallen verdwijnen of worden omgezet in padelhallen. Zij ziet blaashallen als een goed alternatief. De padelmarkt is nog niet verzadigd in de gemeente Westland, volgens de KNLTB. Zo kan er meer competitie en aanbod voor padel komen. Opvallend is dat er geen commerciële padelaanbieders zijn in de gemeente Westland. Het landelijke beeld is dat ongeveer twee derde van de padelbanen bij commerciële aanbieders ligt. De KNLTB ziet dat de financiering van padel- en tennisbanen bij verenigingen onder druk staat. Het aanbod bij verenigingen leunt sterk op vrijwilligers, maar voldoende vrijwilligers is niet meer vanzelfsprekend.
Toekomst De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, tot een toename van het aantal leden van de tennisverenigingen. Op sportpark De Zweth in De Lier zijn zes extra tennisbanen gepland. Ondanks deze uitbreiding is het aantal banen lager dan de (toekomstige) minimale normatieve behoefte van LTC ’t Loo. Ook op de andere sportparken wordt de druk op de banen (nog) hoger (tabel 4.12).
Tabel 4.12 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse banen tennisverenigingen gemeente Westland (in aantallen; op basis van stabiele tennisdeelname; alleen minimale behoefte gepresenteerd) Behoefte Aanbod
Plaats
Sportpark
Vereniging
2024
2030
De Lier
De Zweth
LTC 't Loo
A
16
18 (17,4)
21 (20,2) 21 (20,3)
Honselersdijk
Tennispark Honselersdijk
TC Honselersdijk
7
7 (6,7)
7 (6,7)
8 (7,2)
Kwintsheul
Quintus
TV Quintus*
4
4 (3,3)
4 (3,7)
4 (3,7)
Monster Naaldwijk
Padel- en tennispark MLTV'90 MLTV '90
8
5 (4,4)
6 (5,5)
6(5,7)
De Hoge Bomen
LTC Naaldwijk
B
16
16 (15,7)
16 (15,8) 17(6,9)
Poeldijk
Verburch
Verburch Tennis
C
10 (9,7)
12 (11,9) 13 (12,3)
LTC 's-Gravenzande
D
9 (8,4)
9 (8,9)
‘s-Gravenzande Juliana
toekomst
9 11
2040
9 (8,9)
*
TV Quintus is niet aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB).
A B
Het aantal tennisbanen op sportpark De Zweth wordt uitgebreid van tien naar zestien. Ook worden er vier indoor padelbanen gerealiseerd. Deze aanpassingen worden niet eerder dan voor aanvang van het seizoen 2026/’27 uitgevoerd. Vier tennisbanen op sportpark De Hoge Bomen zijn overdekt met het Veldeman-concept. De zijwanden kunnen open.
C
Op sportpark Verburch ligt ook een sporthal met drie tennisbanen.
D
Twee tennisbanen op sportpark Juliana worden vervangen door drie padelbanen.
De tennisdeelname in de gemeente is de afgelopen jaren stabiel. De toekomstraming in tabel 4.12, waarin we uitgaan van een stabiele tennisdeelname, is daarmee in lijn. Hierbij laten we het corona-effect op de tennisdeelname buiten beschouwing. Tijdens de coronamaatregelen gingen veel mensen tennissen, omdat het een van de weinige sporten was die nog mochten.
Padel is de snelst groeiende sport in Nederland. De eerste (onofficiële) padelbaan in Nederland werd aangelegd in 2006 op het trainingscentrum van PSV. Vijftien jaar later kon op bijna 900 banen verspreid over circa 300 locaties worden gepadeld. In 2023 bestaat het aanbod inmiddels uit ruim 2.200 banen verspreid over circa 580 locaties (Wezenberg et al., 2023). Ongeveer 65 procent van de padelbanen in Nederland ligt bij verenigingen, ruim 30 procent in een zelfstandig sportcentrum. Een klein aantal padelbanen ligt bij campings of andersoortige locaties. Het is niet bekend in welke mate de banen bij verenigingen ter vervanging zijn van tennisbanen. Wel zien we dat in gemeenten waar de druk op de tennisbanen hoog is, geen tot weinig tennisverenigingen tennisbanen omzetten in padelbanen. Zij creëren geen eigen tekort aan tenniscapaciteit, maar kijken eerder naar de behoefte van de bestaande leden (aan tenniscapaciteit).
De KNLTB verwacht dat in 2026 in Nederland voldoende aanbod is om in de vraag naar padel te voorzien. Ongeveer twee derde van de padelbanen ligt dan bij verenigingen. Ondernemende sportaanbieders bezitten de rest van de padelbanen. Het zou in totaal gaan om meer dan 3.000 outdoor padelbanen in Nederland (KNLTB, 2023). In Westland zijn op dit moment geen commerciële aanbieders die padel aanbieden. Als de spreiding van de padelbanen in de toekomst in lijn is met de bevolking, is er in Westland in 2030 een behoefte aan 18 tot 26 outdoor padelbanen en 7 tot 10 indoor padelbanen. In de gemeente Westland liggen op drie locaties tien outdoor padelbanen in het seizoen 2023/’24. tabel 4.13 laat de behoefte van de huidige verenigingen met padel zien. De totale behoefte in de gemeente is hoger (18-26 outdoor padelbanen). Het aantal padelbanen bij MLTV’ 90 en LTC Naaldwijk is conform de minimale behoefte van de verenigingen. Bij LTC ’s-Gravenzande constateren we een tekort aan padelbanen. Tabel 4.13 Aanbod-behoefte padelbanen tennisverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/ ‘24 (in aantallen) Behoefte Plaats
Sportpark
Monster
Vereniging
Aanbod Minimaal
Maximaal
Padel- en tennispark MLTV'90 MLTV '90
4
4
(3,9)
5
(5,0)
Naaldwijk
De Hoge Bomen
LTC Naaldwijk
3
3
(2,2)
3
(2,6)
‘s-Gravenzande
Juliana
LTC 's-Gravenzande
3
4
(3,3)
5
(4,3)
Bron: Ledentallen MLTV ’90, LTC Naaldwijk, LTC ’s-Gravenzande aangeleverd door de verenigingen zelf.
Ervaring MLTV ’90 en LTC Naaldwijk ervaren een tekort aan padelbanen. De verenigingen zien zich genoodzaakt een ledenstop of wachtlijst te hanteren of het aantal speelmogelijkheden van de leden te beperken. LTC ‘t Loo krijgt de beschikking over vier indoor padelbanen. De vereniging ziet namelijk een ongeaccommodeerde behoefte aan padelbanen in De Lier. Ook de andere verenigingen zien een ongeaccommodeerde behoefte aan padelbanen in de gemeente Westland. De meeste verenigingen verwachten dat de komende vijf jaar het ledental verder toeneemt door onder andere de woningbouw en de komst of uitbreiding van padelbanen. Toekomst
Bij LTC ‘s-Gravenzande wordt het aantal van drie naar zes outdoor padelbanen uitgebreid. De nieuwe banen zijn opgeleverd per 1 augustus 2024. In totaal telt de gemeente dan dertien outdoor banen. Op sportpark De Zweth in De Lier zijn vier indoor padelbanen gepland. De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, tot een toename van het aantal leden van tennisverenigingen die padel aanbieden. De afgelopen jaren is het aantal padelspelers sneller toegenomen dan het aantal inwoners. Als deze ontwikkeling doorzet, is de gepresenteerde behoefte in tabel 4.14 een onderschatting. Tabel 4.14 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse padelbanen tennis- en padelverenigingen gemeente Westland (in aantallen; op basis van stabiel padeldeelname; alleen minimale behoefte gepresenteerd) Behoefte
A
Plaats
Sportpark
Monster
Vereniging
Aanbod 2024
2030
2040
Padel- en tennispark MLTV'90 MLTV '90
4
4 (3,9)
(5 (4,7)
5 (4,8)
Naaldwijk
De Hoge Bomen
LTC Naaldwijk
3
3 (2,1)
3 (2,1)
3 (2,2)
‘s-Gravenzande
Juliana
LTC 's-Gravenzande A6
4 (3,3)
4 (3,5)
4 (3,5)
Het aantal padelbanen is uitgebreid naar zes bij aanvang van seizoen 2024/’25.
De gemeente Westland telt 57 volwaardige voetbalvelden (halve velden en minivelden e.d. buiten beschouwing gelaten). Dit komt neer op 12,7 velden per 25.000 inwoners. Het aanbod is daarmee hoger dan het landelijke en regionale gemiddelde (tabel 4.15). Vier op de tien Westlandse velden zijn kunstgrasvelden. Kunstgrasvelden kunnen intensiever worden belast dan natuurgrasvelden. Daarnaast heeft een deel van de Westlandse natuurgrasvelden een kunstmatige bodemopbouw (wetravelden). De gemeente Westland gaat ervan uit dat de verlichte wetravelden naast de wedstrijden voor ongeveer 200 uur kunnen worden ingezet voor trainingen. Bijna 9.000 inwoners van de gemeente waren in 2022 lid van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB). De voetbaldeelname (7,8%) was daarmee relatief hoog. De resulterende velddruk in de gemeente is, mede door het hoge aantal kunstgrasvelden, lager dan de diverse referentiecijfers.
Tabel 4.15 Benchmark aantal voetbalvelden, ledenpercentage KNVB en gemiddelde velddruk in de gemeente Westland (in aantallen en procenten) Aantal velden Aantal velden per Percentage 25.000 inwoners
Leden- Gemiddelde
Kunstgras percentage
velddruk
Westland
12,7
40%
7,8%
109
Referentiegemeenten
13,5
28%
8,2%
120
Haaglanden
6,5
36%
5,0%
142
Nederland
12,1
25%
6,6%
110
Bron: Mulier Instituut, Database SportAanbod (DSA), 2024; KNVB lidmaatschappen per gemeente, 2023 via NOC*NSF. Toelichting: de gemiddelde velddruk hebben we berekend door het aantal inwoners van de gemeente met een lidmaatschap bij de KNVB te delen door het aantal velden. Hierbij hebben we kunstgrasvelden als twee velden meegenomen, omdat deze (kunnen) dienen als wedstrijd- en trainingsveld.
De Westlandse voetbalvelden liggen verspreid over tien sportparken. De voetbalverenigingen beschikken naast de volwaardige velden ook over velden met afwijkende (kleinere) afmetingen. RKVV Westlandia en VV Naaldwijk huren ieder velden op sportpark De Hoge Bomen in Naaldwijk. Zij maken geen gebruik van elkaars velden. De voetbalverenigingen tellen in totaal ongeveer 9.000 leden in het seizoen 2023/’24. De voetbaldeelname in de gemeente is na een periode van daling gestabiliseerd. De verenigingen schatten dat ongeveer één op de negen leden niet in de gemeente Westland wonen. De Wateringse verenigingen (VELO Voetbal en KMD) geven aan dat een derde van hun leden elders woont. In tabel 4.16 staan het veldaanbod en de behoefte van de voetbalverenigingen. Kunstgrasvelden worden voor wedstrijden én trainingen ingezet. Natuurgrasvelden worden voor wedstrijden óf trainingen ingezet. Wetravelden worden primair voor wedstrijden ingezet. De restcapaciteit wordt voor trainingen benut.24 De behoefte van de verenigingen baseren we op een richtlijn afgeleid van de KNVBrekentool. Deze gaat uit van de standaardverenigingsactiviteiten van de bij de bond ingeschreven teams.25 Eventueel mede- of nevengebruik van de velden neemt de richtlijn niet mee.
24
De gemeente Westland gaat ervan uit dat de verlichte wetravelden naast de wedstrijden voor ongeveer 200 uur kan worden ingezet voor trainingen. We nemen de verlichte wetravelden mee als een kwart (0,25) trainingsveld. 25 In bijlage 3 staat een beschrijving van de afgeleide richtlijn. In bijlage 7 is de behoefte van de verenigingen op basis van de KNVB-richtlijn te vinden.
De verenigingen hebben in totaal 522 teams ingeschreven staan bij een weekendcompetitie van de KNVB in het seizoen 2023/’24. Vier teams spelen op zondag. Tabel 4.16 Aanbod-behoefteanalyse velden voetbalverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Aanbod Natuurgras Plaats De Lier
Sportpark De Zweth
Vereniging VV Lyra
2
-
4
Behoefte Wed.
Training
D
5,5 (5,5) 3,0 (3,0)
E
3,5 (3,1) 1,5 (1,7)
1,5
Honselersdijk
Strijphorst
SV Honselersdijk
3
-
1
0,5
Kwintsheul
Quintus
VV Quintus
1
1
1
-
2,0 (1,9) 1,0 (1,0) F
Maasdijk
Maasdijk
VV Maasdijk
1
1
1
0,5
2,5 (2,5) 1,5 (1,4)
Monster
Polanen
SC Monster
2
2
2
-
4,5 (4,3) 2,5 (2,4)
A
3,50
-
2
-
5,5 (5,3) 3,0 (3,1)
B
-
2
-
Naaldwijk
De Hoge Bomen
RKVV Westlandia VV Naaldwijk
Poeldijk
Verburch
2,50
4,0 (3,7) 2,0 (2,1) G
4,0 (3,8) 2,0 (2,2)
VV Verburch
1
-
2
2,0
‘s-Gravenzande Juliana
FC 's-Gravenzande
3
3
4
1,5H
9,0 (8,7) 5,0 (5,0)
Wateringen
VELO Voetbal
3
1
3
-
6,0 (5,8) 3,5 (3,4)
2
C
-
-
4,5 (4,3) 2,5 (2,5)
Wateringen
A
Kunstgras Wetra Wed. Train.
Noordweg Suyderveld
KMD
2
Toelichting: de wedstrijdveldbehoefte is de behoefte op zaterdag. RKVV Westlandia en VELO Voetbal hebben ook twee teams ingeschreven in een zondagcompetitie van de KNVB. Op sportpark De Hoge Bomen bij vereniging RKVV Westlandia liggen drie kunstgrasvelden en een jeugdkunstgrasveld (0,5).
B
Op sportpark De Hoge Bomen bij vereniging VV Naaldwijk liggen twee kunstgrasvelden en een jeugdkunstgrasveld (0,5).
C
De wetravelden op sportpark Suyderveld zijn niet verlicht en worden daarom niet voor trainingen ingezet.
D
Op sportpark De Zweth liggen één volwaardige natuurgrastrainingsveld en één kleiner (0,5) natuurgrastrainingsveld.
E
Op sportpark Strijphorst ligt een kleiner natuurgrasveld (0,5) dat wordt ingezet voor trainingen.
F
Op sportpark Maasdijk ligt een kleiner natuurgrasveld (0,5) dat wordt ingezet voor trainingen.
G
Op sportpark Verburch ligt een natuurgrasstrook waarop vier kleinere (0,5) velden zijn uitgelijnd die voor trainingen worden ingezet.
H
Op sportpark Juliana ligt een kleiner natuurgrasveld (0,5) dat wordt ingezet voor trainingen.
In tabel 4.17 staat het resultaat van de aanbod-behoefteanalyse. Bij acht verenigingen bieden de velden (ruim) voldoende capaciteit voor het aantal teams in het seizoen 2023/’24. Bij VV Verburch, VELO Voetbal en KMD constateren we (potentiële) knelpunten. Dit zijn ook de verenigingen die een wachtlijst hebben voor nieuwe leden. Bij VV Verburch en KMD zijn er onvoldoende velden aanwezig voor de wedstrijden op zaterdag; bij VELO Voetbal voor de doordeweekse trainingen. Als het wetraveld van VELO Voetbal alleen ingezet wordt voor trainingen, is er voldoende trainingscapaciteit; het wetraveld is niet nodig voor de wedstrijdcapaciteit.
Tabel 4.17 Resultaat aanbod-behoefteanalyse velden voetbalverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Type veld Plaats
Sportpark
Vereniging
Wedstrijd
Training
De Lier
De Zweth
VV Lyra
+0,50
+0,50
Honselersdijk Kwintsheul
Strijphorst
SV Honselersdijk
+0,50
+2,00
Quintus
VV Quintus
+1,00
+0,25
Maasdijk
Maasdijk
VV Maasdijk
+0,50
+0,25
Monster
Polanen
SC Monster
+1,50
-
Naaldwijk
De Hoge Bomen
RKVV Westlandia
-
+0,50
VV Naaldwijk
+0,50
+0,50
VV Verburch
-1,00
+1,00
‘s-Gravenzande Juliana
FC 's-Gravenzande
+1,00
+0,25
Wateringen
Noordweg
VELO Voetbal
+1,00
-0,25
Wateringen
Suyderveld
KMD
-0,50
-0,50
Poeldijk
Verburch
Toelichting: verlichte wetravelden nemen we mee als een volledig wedstrijdveld én een kwart trainingsveld.
Ervaring VV Lyra, VV Verburch, VELO Voetbal en KMD geven aan dat de velden onvoldoende capaciteit voor hun trainingen bieden in het seizoen 2023/’24. Bij VV Verburch en VELO Voetbal zou de capaciteit ook onvoldoende zijn voor de wedstrijden. De leden trainen minder lang of minder vaak dan gewenst, of er staan meer leden tegelijk op het veld om te trainen dan wenselijk is. Daarnaast hanteren VV Verburch, VELO Voetbal en KMD een wachtlijst. De overige verenigingen geven aan dat de velden hen in staat stellen om alle gewenste activiteiten voor hun leden op een goede manier te organiseren. De meeste verenigingen (acht) hebben naast de bondsteams ook recreantenteams die wekelijks trainen. De helft van de verenigingen (zes) heeft een interne competitie en/of biedt hun leden de mogelijkheid tot vrij spelen op de velden. Op alle sportparken is sprake van medegebruik van de velden. De voetbalverenigingen geven aan dat dit hun gebruik niet beperkt. De meeste verenigingen verwachten een ledengroei als ze kijken naar de woningbouwplannen in hun kern (Gravenzande, Monster, De Lier). Verenigingen in kernen waar geen nieuwbouw staat gepland, verwachten een stabiel ledenaantal. Meerdere verenigingen willen graag meer kunstgras, om de huidige knelpunten op te lossen of om de verwachte ledengroei te kunnen opvangen.
Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) De gemeente Westland heeft een gesprek met de verenigingsadviseur van de KNVB voor de regio Haaglanden gevoerd.
Toekomst De verwachte bevolkingsontwikkeling leidt, bij een stabiele sportdeelname, tot een toename van de veldbehoefte bij de meeste voetbalverenigingen (tabel 4.18): Op sportpark De Zweth in De Lier ontstaat een tekort van een half wedstrijdveld. Op sportpark Polanen in Monster ontstaat een tekort van een half trainingsveld. Op sportpark De Hoge Bomen in Naaldwijk ontstaat een tekort van een half wedstrijdveld. De geplande aanpassingen op sportpark Verburch in Poeldijk zijn in lijn met de huidige behoefte. Maar door de bevolkingsgroei ontstaat richting 2030 weer een tekort aan wedstrijdcapaciteit. Op sportpark Juliana in ’s-Gravenzande ontstaat een tekort van een kwart trainingsveld. Op sportpark Noordweg in Wateringen ontstaat een tekort van drie kwart trainingsveld. Op sportpark Suyderveld in Wateringen loopt het tekort van een half wedstrijdveld op naar een heel wedstrijdveld. Het tekort van een half trainingsveld loopt op tot een heel trainingsveld. Tabel 4.18 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse wedstrijdvelden voetbalverenigingen gemeente Westland (in aantallen) Behoefte Plaats
Sportpark
Vereniging
Aanbod
2024
2030
2040
De Lier
De Zweth
VV Lyra
6,00
5,5 (5,5)
6,5 (6,4)
6,5 (6,5)
Honselersdijk
Strijphorst
SV Honselersdijk
4,00
3,5 (3,1)
3,5 (3,1)
3,5 (3,3)
Kwintsheul
Quintus
VV Quintus
3,00
2,0 (1,9)
2,5 (2,1)
2,5 (2,1)
Maasdijk
Maasdijk
VV Maasdijk
3,00
2,5 (2,5)
3,0 (2,6)
3,0 (2,7)
Monster
Polanen
SC Monster
6,00
4,5 (4,3)
5,5 (5,5)
6,0 (5,7)
Naaldwijk
De Hoge Bomen
RKVV Westlandia
5,50
5,5 (5,3)
5,5 (5,3)
6,0 (5,7)
VV Naaldwijk
4,50
4,0 (3,7)
4,0 (3,8)
4,5 (4,1)
Poeldijk
Verburch
VV Verburch
A
4,00
4,0 (3,8)
5,0 (4,8)
5,0 (5,0)
‘s-Gravenzande
Juliana
FC 's-Gravenzande
10,00
9,0 (8,7)
9,5 (9,3)
9,5 (9,3)
Wateringen
Noordweg
VELO Voetbal
7,00
6,0 (5,8)
6,5 (6,4)
6,5 (6,5)
Wateringen
Suyderveld
KMD
4,00
4,5 (4,3)
5,0 (4,8)
5,0 (4,8)
Toelichting: verlichte wetravelden hebben we meegenomen als een volledig wedstrijdveld én een kwart trainingsveld. A
Op sportpark Verburch in Poeldijk worden op een deel van de natuurgrasstrook twee kunstgrasjeugdvelden aangelegd. Deze velden kunnen dan ook voor wedstrijden worden gebruikt. Het restant van de natuurgrasstrook biedt ruimte voor twee halve trainingsvelden. De aanpassing wordt naar verwachting aan het begin van het seizoen 2024/’25 uitgevoerd.
Tabel 4.19 Ontwikkeling aanbod-behoefteanalyse trainingsvelden voetbalverenigingen gemeente Westland (in aantallen) Behoefte Plaats De Lier
Sportpark De Zweth
Vereniging
Aanbod
VV Lyra
A
2024
2030
2040
3,75
3,0 (3,0)
3,5 (3,5)
3,5 (3,6)
Honselersdijk
Strijphorst
SV Honselersdijk
B
3,00
1,5 (1,5)
1,5 (1,7)
2,0 (1,8)
Kwintsheul
Quintus
VV Quintus
1,25
1,0 (1,0)
1,0 (1,1)
1,0 (1,1)
Maasdijk
Maasdijk
VV Maasdijk
1,75
1,5 (1,4)
1,5 (1,4)
1,5 (1,4)
Monster
Polanen
SC Monster
2,50
2,5 (2,4)
3,0 (3,1)
3,0 (3,2)
Naaldwijk
De Hoge Bomen
RKVV Westlandia
3,50
3,0 (3,1)
3,0 (3,2)
3,5 (3,4)
VV Naaldwijk
2,50
2,0 (2,1)
2,0 (2,2)
2,5 (2,3)
Poeldijk
Verburch
VV Verburch
C
3,25
2,0 (2,2)
3,0 (2,8)
3,0 (2,8)
‘s-Gravenzande
Juliana
FC 's-Gravenzande
5,25
5,0 (5,0)
5,5 (5,3)
5,5 (5,3)
Wateringen
Noordweg
VELO Voetbal
3,25
3,5 (3,4)
4,0 (3,8)
4,0 (3,8)
Wateringen
Suyderveld
KMD
2,00
2,5 (2,4)
2,5 (2,7)
3,0 (2,8)
Toelichting: verlichte wetravelden hebben we meegenomen als een volledig wedstrijdveld én een kwart trainingsveld. A
B
C
Op sportpark De Zweth wordt één van de natuurgraswedstrijdvelden in 2025 omgezet in een wetraveld. Dit veld kan dan ook worden gebruikt voor trainingen. Er wordt gesproken over woningbouw op het (0,5) natuurgrastrainingsveld op sportpark Strijphorst. SV Honselersdijk kan dan nog trainen op de drie kunstgrasvelden. Op sportpark Verburch wordt één van de volwaardige natuurgrasvelden omgezet in een wetraveld. Dit veld kan dan ook worden gebruikt voor trainingen. De aanpassing wordt naar verwachting voor aanvang van het seizoen 2025/’26 uitgevoerd.
Oplossingsrichtingen Om knelpunten in trainings- en/of wedstrijdcapaciteit op te lossen zijn, naast het uitbreiden van het aantal velden, diverse oplossingen mogelijk: natuurgras omzetten naar kunstgras, verlengde speeldagen en zondagvoetbal. Natuurgras omzetten naar kunstgras Dit is nu mogelijk voor VELO. In de toekomst is het ook mogelijk voor Lyra, SC Monster en Gravenzande. Bij KMD kan extra kunstgras (met verlichting) het tekort aan trainingscapaciteit oplossen, maar niet het tekort aan wedstrijdcapaciteit. Verlengde speeldagen Voetbalverenigingen geven bij aanmelding van hun teams voor competitiedeelname een voorkeurstijd op die de KNVB bij thuiswedstrijden hanteert. De thuisspelende vereniging heeft bij het te spelen wedstrijdprogramma op een willekeurige datum de mogelijkheid zelf correcties aan te brengen in de voorgenomen aanvangstijd. De richtlijn voor het benodigde aantal wedstrijdvelden gaat uit van de standaardsituatie dat wedstrijden op zaterdag tussen 09:00 en 16:30 uur (7,5 uur) worden gespeeld. Maar binnen de reglementen van de KNVB is het mogelijk eerder
te beginnen en langer door te gaan (verlengde speeldagen).26 Verburch, KMD en Lyra maken al gebruik van de verlengde speeldag. Als we in de berekening van de wedstrijdveldbehoefte de speeldag met één uur verlengen, is bij de meeste verenigingen een half veld minder nodig op zaterdag in het seizoen 2023/’24. In het geval van FC ’s-Gravenzande gaat het bij een verlengde speeldag om een heel veld (tabel 4.20). Tabel 4.20 Scenarioanalyse wedstrijdveldbehoefte voetbalverenigingen gemeente Westland in het seizoen 2023/’24 (in aantallen) Verlengde Standaard
speeldag
speeldag
(+1 uur)
Plaats
Sportpark
Vereniging
De Lier
De Zweth
VV Lyra
5,5
5,0
Honselersdijk
Strijphorst
SV Honselersdijk
3,5
3,0
Kwintsheul
Quintus
VV Quintus
2,0
2,0
Maasdijk
Maasdijk
VV Maasdijk
2,5
2,5
Monster
Polanen
SC Monster
4,5
4,0
Naaldwijk
De Hoge Bome
RKVV Westlandia
5,5
5,0
VV Naaldwijk
4,0
3,5
VV Verburch
4,0
3,5
‘s-Gravenzande Juliana
FC 's-Gravenzande
9,0
8,0
Wateringen
Noordweg
VELO Voetbal
6,0
5,5
Wateringen
Suyderveld
KMD
4,5
4,0
Poeldijk
Verburch
De velden op sportpark De Zweth in De Lier en op sportpark De Hoge Bomen in Naaldwijk bieden VV Lyra en RKVV Westlandia ook in de toekomst voldoende capaciteit als de speeldag met één uur wordt verlengd. Verdere verlenging is bij VV Verburch (+1,5 uur) en KMD (+2,0 uur) nodig om alle wedstrijden in de toekomst op de velden op sportparken Verburch in Poeldijk en Suyderveld in Wateringen te kunnen laten plaatsvinden.
26
Bij wedstrijden van de pupillen en junioren geldt een vroegste aanvangstijd van 08.30 uur en een uiterste aanvangstijd van 18.00 uur. Bij wedstrijden van de standaardelftallen mannen geldt een vroegste aanvangstijd van 12.00 uur. Bij wedstrijden van de overige senioren geldt een vroegste aanvangstijd van 09.00 uur en een uiterste aanvangstijd van 18.00 uur. Voor de voorwaarden en uitzonderingen verwijzen we naar het handboek competitiezaken van de KNVB.
Zondagvoetbal RKVV Westlandia en VELO Voetbal hebben als enige Westlandse voetbalverenigingen (twee) teams in een zondagcompetitie van de KNVB ingeschreven in het seizoen 2023/’24. De (toekomstige) wedstrijdvelden op alle Westlandse sportparken bieden voldoende capaciteit voor de wedstrijden als: een kwart van de seniorenteams van VV Lyra op zondag gaat spelen; een kwart van de seniorenteams van RKVV Westlandia op zondag gaat spelen; de helft van de seniorenteams van KMD op zondag gaat spelen; drie kwart van de seniorenteams van VV Verburch op zondag gaat spelen. Een andere mogelijkheid is dat elk team enkele wedstrijden op de zondag gaat spelen.
Voetbalverenigingen aan het woord De Westlandse voetbalverenigingen staan negatief tegenover het verlengen van de speeldag en tegenover (meer) teams in een zondagcompetitie. Volgens de verenigingen willen de leden niet dat thuiswedstrijden later dan de standaardtijd aanvangen. Bij uitwedstrijden is dit soms wel het geval en dat beoordelen ze negatief. Ook willen de leden niet op zondag spelen. Daarnaast hebben de verenigingen in de huidige situatie al moeite om voldoende vrijwilligers (bv. voor de bardiensten) te vinden en om de bestuurskamer tijdens de wedstrijddagen bezet te hebben. De verenigingen willen graag een ‘vereniging’ blijven en zien weinig in het laten uitvoeren van taken binnen de vereniging door een betaalde kracht (professionalisering). Ook moeten zij hiervoor de contributie verhogen, wat ze niet als een optie zien. De verenigingen beseffen dat de sportaccommodaties (incl. de velden) suboptimaal worden benut. Zij zien in dat de sociaalmaatschappelijke waarde van de accommodaties kan worden verhoogd door bijvoorbeeld activiteiten overdag aan te bieden of de velden open te stellen. Maar dit is niet altijd financieel gunstig. Ook komt er veel wet- en regelgeving bij kijken. Zij zien in de toekomst graag meer ondersteuning van de gemeente. De gemeente kan de verenigingen inzichten geven in gebiedsontwikkelingen en bevolkingsprognoses.
De verenigingen kunnen hier dan beter op inspelen. Ook meer verenigingsondersteuning bij wet- en regelgeving is welkom.
In het recreatiegebied ‘De Wollebrand’ ligt een wielren- en mountainbike parcours. Het parcours bestaat uit verschillende delen: rondes, ovalen, helling, aflopend vals plat, steile klim, klim met kasseien en een steile afdaling. Het aantal wielerparcours in Nederland is onbekend. Wel heeft Nederland meer dan 200 mountainbikeroutes in de openbare ruimte verspreid over het land, variërend van eenvoudige routes voor beginners tot uitdagende routes voor ervaren rijders. Wielervereniging Westland Wil Vooruit is de hoofdgebruiker van de wielren- en mountainbike parcours. De wielervereniging biedt verschillende disciplines aan: wielrennen, mountainbiken, veldrijden en baanwielrennen. De wielervereniging is een vereniging met bijna 700 leden. Er is geen richtlijn beschikbaar waarmee we de behoefte van een wielervereniging qua sportvoorzieningen op een wieleraccommodatie kunnen bepalen.
Ervaring De wielervereniging Westland Wil Vooruit (WWV) geeft aan dat het parcours recentelijk geheel voorzien is van nieuw asfalt. WWV is van mening dat de wieleraccommodatie voldoende capaciteit biedt om haar leden op een goede manier te kunnen laten sporten en op orde is voor de komende 10-15 jaar.
Hoofdstuk 5
In dit hoofdstuk brengen we de resultaten uit de voorgaande hoofdstukken samen en doen we aanbevelingen voor de Strategische Accommodatieplanning van de gemeente Westland.
Aanleiding onderzoek De gemeente Westland vindt het belangrijk dat iedereen in de buurt kan sporten. Binnensportaccommodaties, tennisaccommodaties en voetbalaccommodaties vormen een basisinfrastructuur van (gemeentelijke) sportaccommodaties die nagenoeg overal in Nederland aanwezig zijn, ongeacht de bevolkingsomvang. Ook in de gemeente Westland hebben alle inwoners binnen de eigen kern of binnen een redelijke afstand de mogelijkheid om een zaalsport te beoefenen, te tennissen en te voetballen. Ook andere sporten zijn op de sportparken of in de binnensportaccommodaties te beoefenen. Om voorbereid te zijn op ontwikkelingen en in te kunnen spelen op verzoeken van bijvoorbeeld sportverenigingen stelt de gemeente een Strategische Accommodatieplanning op. Deze rapportage biedt hiervoor bouwstenen. Bevolkingsgroei De gemeente Westland heeft bijna 116.000 inwoners en groeit tot 2040 tot ongeveer 129.000 inwoners (+11%). Vooral het aantal kinderen (4-12 jaar) neemt relatief sterk toe (21%). Ook het aantal leerlingen in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs is in 2040 flink hoger dan in het schooljaar 2023-2034 (+10% respectievelijk +19%). Veel en steeds meer sporters In Westland wordt relatief veel en steeds meer gesport. De wekelijkse sportdeelname onder de volwassen inwoners (18 jaar en ouder) was ruim 60 procent in 2020 (landelijk 53,6%).
In 2016 lag dit percentage in Westland nog op 53 procent. De sportdeelname onder de jongere inwoners van de gemeente is niet bekend. Drie op de tien inwoners van de gemeente Westland waren in 2023 lid van een sportbond (29%). Landelijk was dit bijna een kwart (24%). Populaire sporten zijn, net als op veel andere plekken, voetbal en tennis. Maar in Westland worden gymnastiek, handbal en korfbal meer beoefend dan landelijk. Hockey en volleybal kennen daarentegen een lagere deelname dan landelijk.
Weinig sportaccommodaties in gemeentelijk eigendom Van de veertien sporthallen zijn er vijf in gemeentelijk eigendom. Daarnaast zijn één sportzaal (van de twee) en vijf gymzalen (van de 31) in gemeentelijk eigendom. In heel Nederland zijn gemeenten van ongeveer de helft van de binnensportaccommodaties de eigenaar. Met name bij sporthallen is dit vaak het geval (64%). De niet-gemeentelijke sportfaciliteiten vallen buiten de reikwijdte van een strategische accommodatieplanning sport, maar vormen wel een belangrijk onderdeel van het sportaanbod. Mogelijkheden om hele seizoen te sporten In Westland zijn bij veel buitensporten mogelijkheden om het hele seizoen te sporten. Veel velden zijn kunstgrasvelden (40% van de velden in Westland, 25% landelijk) en er zijn indoorfaciliteiten voor atletiek, jeu de boules en tennis. Niet overal voldoende bewegingsonderwijs In Westland verzorgen niet alle basisscholen het verplichte minimale aantal lessen bewegingsonderwijs voor alle leerlingen. Wel stelt zij hiervoor voldoende accommodaties beschikbaar. Daarnaast kijken veel gemeenten naar andersoortige (sport)accommodaties om het verplichte aantal gymlessen te laten plaatsvinden. Ook in Westland maken scholen gebruik van schoolpleinen, zwembaden of sportvelden voor de gymlessen. De laatste jaren is er meer aandacht voor het dynamischer maken van de tijd die leerlingen op school doorbrengen.
Ook in Westland bieden scholen aanvullend sport-/beweegaanbod aan. De gemeente heeft geen zorgplicht voor aanvullende sport- en beweegactiviteiten tijdens of buiten schooltijd. Accommodaties over de gemeentegrens belangrijk voor sportaanbod In Hoek van Holland wordt sporthal De Hoekstee veel gebruikt door CKV ONDO uit ‘s-Gravenzande. In het zaalseizoen trainen zij daar drie avonden en spelen zij er op zaterdag een deel van hun wedstrijden. Ook hockeyvereniging HV Westland uit Naaldwijk maakt in het seizoen gebruik van De Hoekstee. De Hoekstee is daarmee een belangrijke accommodatie voor de sportdeelname van de inwoners van Westland. Ook in Maassluis en Den Haag zijn sporthallen waarvan het aannemelijk is dat daar Westlandse sporters actief zijn. Sportparken Steendijkpolder in Maassluis, De Rondgang in Hoek van Hollland en meerdere sportparken in Den Haag (zoals HC Wateringse Veld en TC De Rhijenhof) liggen ook dicht in de buurt van Westland. Geplande mutaties in het sportaanbod Er staan meerdere mutaties in het sportaanbod in Westland gepland: Er komt een nieuwe gymzaal in De Lier (De Liereling), Poeldijk (De Expeditie) en ’s-Gravenzande (Waalcampus). Ook komt bij De Expeditie in Poeldijk een
multifunctionele ruimte die gebruikt gaat worden voor het bewegingsonderwijs. Er komt een nieuwe sporthal op de Flora Campus in Naaldwijk. Twee gymzalen bij ISW Sweelincklaan in ’s-Gravenzande worden vervangen door een sportzaal. In Monster moeten een of meerdere binnensportaccommodaties worden gerealiseerd van de nieuwe school in Monster-Noord. Er komt een extra jeugdveld voor handbal op sportpark De Zweth in De Lier27. Het aantal kunstgrasvelden voor korfbal op sportpark De Zweth in De Lier wordt uitgebreid van twee naar vijf27. Het aantal tennisbanen op sportpark De Zweth in De Lier wordt uitgebreid van tien naar zestien. Ook komen er vier indoor padelbanen27. Op sportpark Juliana in ‘s Gravenzande gaat het aantal outdoor padelbanen van drie naar zes, waarbij twee tennisbanen verdwijnen. Op sportpark Verburch worden op een deel van de natuurgrasstrook twee kunstgrasjeugdvelden aangelegd. Op sportpark De Zweth wordt één van de natuurgraswedstrijdvelden in 2025 omgezet in een wetra-veld27. Op sportpark Verburch wordt één van de volwaardige natuurgrasvelden omgezet in een wetraveld. Daarnaast zijn er meerdere plannen voor mutaties: CKV Valto is bezig met de planvorming voor een eigen sporthal in De Lier. RKVV Westlandia is van plan de Balleringhal in Naaldwijk te vervangen. De toekomst van sporthal De Hoekstee in Hoek van Holland is onzeker.
Welke accommodaties er na de renovatie of nieuwbouw beschikbaar zijn voor de zaalsport en/of bewegingsonderwijs, is nog onbekend.
De gemeente stelt binnensportaccommodaties beschikbaar voor de beoefening van (georganiseerde) sport. Hiervoor heeft zij geen taakstelling. Wel moet zij zorgen voor voldoende binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs. Hoge bezetting In de gemeentelijke sporthallen in de gemeente Westland wordt gemiddeld meer gesport dan in soortgelijke accommodaties in vergelijkbare gemeenten. De variatie in de bezetting tussen het reguliere en winterseizoen van de gemeentelijke sporthallen in de gemeente Westland is hoog, vooral door de zaalcompetities van handbal en korfbal. Ook in het weekend is de bezetting in de gemeente Westland fors hoger dan elders, met name op zaterdag. In de ochtend en vroege middag (09:00-16:00 uur) vindt doordeweeks veelal het bewegingsonderwijs plaats. Het sportgebruik dat dan plaatsvindt, betreft veelal
gymnastiek/turnen. In de avond zijn doordeweeks de uren tussen 18:00 en 22:00 uur het meest gewild. De Eekhouthallen (Quintus), Jan van der Valkhallen (Verburch) en de Velohallen worden nagenoeg uitsluitend gebruikt door de ‘eigen’ verenigingen. De andere nietgemeentelijke sporthallen zijn meer beschikbaar voor gebruik door externen. De bezetting van de niet-gemeentelijke sporthallen is gemiddeld over een jaar lager dan die van de gemeentelijke sporthallen. In de winterperiode is de bezetting vergelijkbaar met die van de gemeentelijke sporthallen. Bewegingsonderwijs voor meeste kernen en scholen op orde De gemeente Westland heeft een taakstelling om voldoende binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs beschikbaar te stellen. Voor de meeste scholen en in de meeste kernen voldoet ze aan deze taakstelling. In Naaldwijk, Poeldijk en Wateringen voldoen voor een aantal scholen de gymnastieklokalen, of de spreiding, ervan, niet om alle vereiste gymlessen te laten plaatsvinden. We nemen hierbij de huidige situatie (inroostering) als uitgangssituatie: Naaldwijk: De Diamant (sbo) heeft onvoldoende capaciteit beschikbaar in haar eigen gymzaal en de gemeentelijke gymzaal Hoge Woerd. Zij kan binnen de normafstand uitwijken naar De Pijl, maar daar is geen capaciteit beschikbaar.
Er zijn wel niet-gemeentelijke binnensortaccommodaties met capaciteit binnen de normafstand beschikbaar Sporthal de Pijl biedt onvoldoende capaciteit voor meerdere scholen (De Hoogvlieger, de Ouverture, De Regenboog, Montessori, Yunus Emre en Herman Broeren). Het capaciteitstekort wordt nog groter door sterke groei van Yunus Emre. Er zijn onvoldoende (gemeentelijke of niet-gemeentelijke) uitwijklocaties in de buurt aanwezig. Na verhuizing van ISW Praktijkcollege en ISW Vakcollege naar de Floracampus kunnen de huidige gymzalen worden ingezet om de (toekomstige) knelpunten op te lossen. Poeldijk: De toekomstige gymzaal bij de Expeditie biedt onvoldoende capaciteit voor De Nieuwe Weg en ISW Irenestraat. De gymzaal op de voormalige locatie van De Nieuwe Weg kan als uitwijkmogelijkheden dienen. Wateringen: De Kijckert wijkt door onvoldoende capaciteit in de gymzaal de Vang uit naar de Eekhouthallen. De afstand tussen de school en de Eekhouthallen ligt boven de normafstand. Binnen de normafstand zijn er twee nietgemeentelijke gymzalen, met heel beperkte beschikbare capaciteit.
Algemeen: Een aantal scholen geeft aan dat de accommodatie niet is ingericht voor bewegingsonderwijs, dat materialen ontbreken, dat de akoestiek niet goed is of dat de klimaatbeheersing niet goed werkt. Zeker voor de jonge groepen is een afstand van 1.000 meter vrij ver. Daarom gymmen zij met de groepen 3 tot en met 5 op het schoolplein. Sommige scholen hebben in de vragenlijst aangegeven knelpunten te ervaren in het aanbod. Met name over de spreiding van de accommodaties zijn zij ontevreden. De afstand tot de gymlocatie is in deze gevallen (ruim) korter dan de normafstand en korter dan de streefafstand van 1.000 meter. Aantal sporthallen in midden van behoeftebandbreedte We stellen de normatieve behoefte28 aan ruimte voor de zaalsport in de gemeente Westland vast op minimaal negen en maximaal achttien sporthallen in 2023. Door de verwachte bevolkingsgroei leidt de normatieve behoefte aan sporthallen voor de (georganiseerde) zaalsport met één tot twee sporthallen toe. Naaldwijk en ’s-Gravenzande zijn de kernen die voor deze uitbreiding het meest in aanmerking komen, mede door de onzekere toekomst van De Hoekstee in Hoek van Holland. Het huidige aantal van veertien sporthallen in de gemeente valt in het midden van de behoeftebandbreedte. Eén van de sporthallen is de Balleringhal. Deze hal kent vanwege haar verouderde staat een beperkte functionaliteit.
Een deel van de sportverenigingen ervaart knelpunten bij de accommodaties. Een aantal verenigingen geeft aan niet over voldoende uren te beschikken en een wachtlijst of ledenstop te hanteren. De sportverenigingen geven aan in de toekomst meer gebruik te willen maken van een sporthal.
Meeste sportparken hebben voldoende capaciteit Voor de buitensport constateren we dat op veel sportparken de verhouding tussen het aanbod en de behoefte op basis van het huidige aantal leden en teams in orde is. Zo hebben de meeste atletiek-, handbal-, hockey-, jeu-de-boules-, korfbal-, tennis-, padel- en voetbalverenigingen voldoende capaciteit tot hun beschikking. Knelpunten bij enkele verenigingen Bij een aantal verenigingen verwachten we op basis van de kwantitatieve analyse knelpunten: Korfbal: CKV VALTO heeft onvoldoende velden tot haar beschikking in seizoen 2023-2024. In de toekomst wordt dit tekort opgelost door uitbreiding van het aantal velden. Mogelijk ontstaat in de toekomst een tekort bij CKV ONDO in ‘s-Gravenzande.
28
De normatieve behoefte is de behoefte die vastgesteld is volgens de herijkte draagvlakcijfers (Schadenberg et al., 2020).
Tennis: LTC ’t Loo en Verburch Tennis beschikken over een lager aantal banen dan hun minimale behoefte in het seizoen 2023-2024 en in de toekomst. Padel: bij MLTV '90 zijn in de huidige situatie beperkingen vanwege geluidsoverlast. Het is nog onzeker wat dit voor de toekomst betekent. Voetbal: Bij VV Verburch en KMD zijn onvoldoende velden aanwezig voor de wedstrijden op zaterdag. Bij VELO Voetbal en KMD is onvoldoende ruimte voor de doordeweekse trainingen. Als het wetraveld van VELO Voetbal alleen ingezet wordt voor trainingen, is er voldoende trainingscapaciteit; het wetraveld is niet nodig voor de wedstrijdcapaciteit. Er ontstaat een tekort van een half wedstrijdveld op sportpark De Zweth in De Lier en sportpark De Hoge Bomen in Naaldwijk. Er ontstaat een tekort aan trainingscapaciteit op Polanen in Monster (0,5 veld), Juliana in ’s-Gravenzande (0,25 veld) en Noordweg in Wateringen (0,75 veld). Op sportpark Suyderveld in Wateringen loopt het tekort van een half wedstrijdveld op naar een heel wedstrijdveld en het tekort van een half trainingsveld naar een heel trainingsveld. Dit volgt uit onze kwantitatieve analyses. De verenigingen onderschreven deze. Maar we zien ook verenigingen die geen mogelijkheden hebben om te groeien (en een wachtlijst hanteren). Daarnaast geven verenigingen aan interesse te hebben in andere sportvelden- en banen, zoals beachvelden en padelbanen.
Binnensport Achtergrond Met de huidige veertien sporthallen – vijftien na de bouw van een sporthal bij de Flora Campus – valt het aantal sporthallen in het midden van de behoeftebandbreedte. Dat is passend bij de lokale context zoals wij die in beeld hebben gebracht. Toch leeft de vraag of een extra sporthal tot de mogelijkheden behoort. Over het algemeen wordt gesteld dat een sporthal duurzaam geëxploiteerd kan worden wanneer er zowel bewegingsonderwijs als zaalsport in plaatsvindt. In Westland is de situatie als volgt: De normatieve behoefte aan sporthallen neemt, als gevolg van de bevolkingsontwikkeling, tot 2040 met één tot twee sporthallen toe. De normatieve behoefte aan sporthallen per kern laat een tekort aan sporthallen in Naaldwijk, ’s-Gravenzande en Monster zien. Het mogelijke tekort in Monster kwam niet naar voren in het interview met de exploitant. Vanuit de zaalsport geven diverse verenigingen aan dat ze graag over meer ruimte willen beschikken. Voor huidige en nieuwe leden, om te spelen op hoger niveau en om nieuwe doelgroepen aan te trekken.
De bezetting van de sporthallen is over het algemeen hoog en biedt weinig ruimte voor structureel extra gebruik (behalve op zondag). Zaalvoetbal, korfbal en handbal zijn populair in Westland. Deze sporten kunnen indoor alleen in sporthallen beoefend worden. De toekomst van De Hoekstee in Hoek van Holland is onzeker. Daar sporten nu vooral Westlandse verenigingen. Als De Hoekstee wordt gesloopt of wordt vervangen door een sportzaal, moet er alternatieve ruimte voor onder andere CKV ONDO komen. Deze vereniging maakt nu meerdere avonden in de week gebruik van De Hoekstee. Er is geen ruimte in de Westlandhal in ’sGravenzande om deze trainingsavonden te accommoderen. De Balleringhal kent een beperkte functionaliteit, maar is wel volledig nodig om te voorzien in de behoefte. Daarnaast constateren we knelpunten in het aanbod van binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs, waardoor de gemeente een taakstelling heeft.
Onze aanbevelingen Op basis van bovenstaande raden we de gemeente Westland het volgende aan: Voer de geplande mutaties uit (meeste zitten al in de uitvoering): een sporthal inclusief twee scheidingswanden op de Flora Campus; een gymzaal bij nieuwbouw van een school in De Lier (De Liereling); een gymzaal bij nieuwbouw van een school in Poeldijk (De Expeditie); een gymzaal bij nieuwbouw van een school in ’s-Gravenzande (Waalcampus); vervanging van twee gymzalen bij ISW Sweelincklaan in ’s-Gravenzande door een sportzaal (met scheidingswand). Blijf de capaciteit van de gymzalen bij scholen die zijn verhuisd of gaan verhuizen - zonder verdere aanpassingen in het aanbod- beschikbaar stellen voor het bewegingsonderwijs, zoals die van ISW Vakcollege en ISW Praktijkcollege. Deze kunnen met name een rol spelen bij verlichting van de druk op De Pijl. Vang op korte termijn aan met de planvorming voor een eventuele extra sporthal, naast de uitbreiding op Flora Campus. Dit wordt nog actueler wanneer De Hoekstee vervalt. Vanuit de sport gezien komt ’s-Gravenzande het meest in aanmerking voor uitbreiding. De bezetting overdag van een nieuwe sporthal in ’s-Gravenzande verdient wel aandacht. Onze analyses voor bewegingsonderwijs laten geen extra capaciteitsbehoefte overdag zien. Sluit als sport aan bij de ontwikkeling van de binnensportaccommodatie(s) in Monster-Noord.
Zorg dat deze beschikbaar en geschikt wordt voor de sport. Hierbij kan worden overwogen om op zoek te gaan naar een vaste sportgebruiker buiten onderwijstijd. Blijf betrokken bij de ontwikkelingen van De Hoekstee en de Balleringhal. Bij beide hallen zijn plannen voor renovatie of nieuwbouw. De Balleringhal is belangrijk voor het aanbod in Naaldwijk, De Hoekstee voor verenigingen uit ’s-Gravenzande.