Bijlage memo wethouder van Staalduinen inzake Westland Sociaal beleidskader (25-0033006)
Tekst van het document
STRATEGISCH BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN 2025
Datum: Corsanummer:
18 juni 2025 25-0033006
INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING
3
1. INLEIDING 1.1 Waarom een nieuw beleidskader 1.2 Doel en scope Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 1.3 De Piramide van Zorg 1.4 Financieel perspectief 1.5 Opbouw strategisch beleidskader 1.6 Totstandkoming van dit beleidskader
4 4
2. ONZE VISIE EN UITGANGSPUNTEN 2.1 Gemeentelijke visie op het sociaal domein 2.2 Wat we gaan doen: normaliseren 2.3 Uitgangspunten
10 10 10 11
3. BESTAANSZEKERHEID 3.1 Structurele zekerheid 3.2 Inburgering
14 14 15
4. SOCIALE BASIS EN GEZONDHEID EN LAAGDREMPELIGE ONDERSTEUNING 4.1 Sociale basis en laagdrempelige ondersteuning 4.2 Gezondheid 4.3 Jeugd en onderwijs 4.4 Sport en bewegen 4.5 Cultuur, kunst en erfgoed 4.6 Wonen en zorg 4.6.1 Wonen en zorg 4.6.2 Decentralisatie Beschermd Wonen 4.7 Openbare orde en Veiligheid
4 5 6 8 8
16 16 18 20 22 22 23 23 24 25
5. TOEGANG MET EEN BREDE BLIK 5.1 Waar staan we nu? 5.2 Wat willen we bereiken 5.2.1 Doel van onze gezamenlijke integrale benadering 5.2.2 Waar we naar toe gaan: toegang met een brede blik 5.2.3 Hoe maken we dit concreet? 5.2.4 Wat hebben we daarvoor nodig?
28 28 29 29 29 29 31
6. GEÏNDICEERDE VOORZIENINGEN EN MAATWERKVOORZIENINGEN 6.1 Specialistische jeugdhulp 6.2 Wet maatschappelijke ondersteuning 6.3 Werk en inkomen 6.3.1 Participatiewet 6.3.2 Participatiewet in balans 6.3.3 Minimaregelingen en schuldhulpverlening
32 32 33 33 33 33 34
7. MONITORING, STURING EN VERVOLG 7.1 Monitoring 7.2 Sturing 7.3 Vervolg
36 36 36 37
BIJLAGE BETEKENIS VAN AFKORTINGEN
38
Fotografie: Thierry Schut, Gerard Vellekoop, Taalcafé
SAMENVATTING
In onze gemeente streven we naar een samenleving waar
samen oplossen: gemeente, organisaties, zorg- en
De top van de piramide omvat Specialistische jeugdhulp,
iedereen kan deelnemen en zich kan ontplooien. We
welzijnsprofessionals, mantelzorgers, sport- en beweeg-
Wmo en Werk & Inkomen. Hoewel klein in aantal gebruikers,
investeren in veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken
aanbieders, vrijwilligers en gemeenschappen. Centrale
vergt de top de meeste middelen.
en inwoners: hoe eerder we inwoners kunnen bereiken, hoe
begrippen zijn daarbij normalisering, versterken van ieders
beter. We geloven dat normaliseren, zonder de inwoners in
vermogen om zelf en samen met anderen oplossingen
We beginnen met het kader voor bestaanszekerheid.
een kwetsbare periode te raken, de sleutel is. We richten de
te vinden, toegang tot zorg en bestaanszekerheid. Dit
Daarna volgen de sociale basis en gezondheid, jeugd en
ondersteuning efficiënt en effectief in, met aandacht voor
vraagt om een fundamentele transformatie. Niet langer
onderwijs, sport en bewegen, cultuur, kunst en erfgoed, en
bereikbaarheid en beschikbaarheid. Waar nodig bieden we
spannen we het vangnet voornamelijk met zorgaanbieders.
wonen. Vervolgens komen de kaders voor laagdrempelige
maatwerk. Wij streven naar een sociaal domein waarin alle
Normaliseren (zie voor de definitie § 2.2) betekent een
ondersteuning en brede toegang, en daarna de wettelijk
inwoners zich gehoord en gesteund voelen, laagdrempelig
andere
maatschappelijke
vastgelegde geïndiceerde voorzieningen. Om de kosten
en tijdig passende ondersteuning krijgen, met een
partners, meer laagdrempelige ondersteuning en hulp in
van geïndiceerde zorg te verminderen, herverdelen we
integrale en toegankelijke aanpak waarbij de kracht van
de kernen.
middelen naar preventie in verenigingen, voorzieningen
samenwerking
met
onze
maatschappelijke partners maximaal benut wordt.
en netwerken. Dit vraagt tijd voor zichtbare resultaten. De verschillende vormen van ondersteuning en zorg en hoe
We sturen bij door samen met partners te meten of
Deze visie is leidend voor dit Strategisch Beleidskader
ze zich tot elkaar verhouden binnen het sociaal domein
activiteiten effect hebben, en passen doelen aan indien
Sociaal Domein. Ontwikkelingen in de samenleving
maken we zichtbaar in de piramide van Zorg. De lagen
nodig. De wijze van monitoring en evalueren werken we uit
zijn zorgelijk, zoals de stijgende zorgvraag, afname van
hebben vloeiende overgangen. Inwoners kunnen gelijktijdig
in het uitvoeringsplan.
mantelzorgers en vrijwilligers, krapte op de arbeidsmarkt
gebruik maken van verschillende vormen van hulp en
en tekort aan woningen. Ook financieel is ongewijzigd
ondersteuning. Bestaanszekerheid en een sterke sociale
voortzetten van de ondersteuning en zorg niet houdbaar.
basis vormen het fundament. Inwoners kennen en zorgen
De opgave voor de komende tijd is: Hoe het sociaal domein
voor elkaar, ondersteund door gemeente, professionals
toekomstbestendig te maken.
en informele ondersteuning. Als er meer nodig is, dan is laagdrempelige hulp beschikbaar. Bij complexe vragen
Om de zorg en ondersteuning in Westland beschikbaar,
volgt een gesprek met brede blik: met openheid en
bereikbaar en betaalbaar te houden, moet het gebruik
nieuwsgierigheid. Gemeente en uitvoerende organisaties
van professionele zorgverlening afnemen en/of anders
werken als partners samen.
georganiseerd worden. Deze opgave kunnen we alleen
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
3
Gemeente Westland
1. INLEIDING
Westland is een trotse en sterke gemeente met karak-
1.2 Doel en scope Strategisch Beleidskader
teristieke kernen waar mensen prettig wonen, werken,
Sociaal Domein
leren, sporten, recreëren, vrijwilligerswerk doen en be-
Dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein vormt de
drijven goed functioneren. Het sociaal domein is de
komende jaren het kader, de paraplu, voor veel beleidsthema’s
afgelopen jaren aanzienlijk veranderd, zowel maatschap-
in het sociaal domein. Het is het uitgangspunt van beleid van
pelijk als financieel. Daarom is een nieuw strategisch
het Sociaal Domein, dat na vaststelling van dit kader, wordt
beleidskader voor het sociaal domein nodig.
opgesteld. De thema’s die onder dit beleidskader vallen hebben we in Figuur 1 inzichtelijk gemaakt. Dit is de scope
1.1 Waarom een nieuw beleidskader
van dit Strategisch Beleidskader Sociaal Domein.
Als we willen dat zorg en ondersteuning in Westland beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven voor onze inwoners en voor toekomstige generaties, dan moeten we nu maatregelen
Zorg
nemen. De zorgvraag neemt sterk toe doordat het aantal 75-plussers verdubbelt, terwijl het aantal mantelzorgers en vrijwilligers afneemt. Het aantal zorgprofessionals blijft in het gunstigste geval gelijk. Mensen met zorgbehoefte wonen langer thuis. Er is een tekort aan betaalbare woningen voor iedereen, en jeugdhulpaanvragen stijgen. Bovendien krijgen gemeenten naar verwachting vanaf 2026 minder financiële middelen van het Rijk. In dit beleidskader geven we aan op welke manier we de middelen die we hebben, zo optimaal mogelijk inzetten
Openbare orde en veiligheid
Wonen
Sociaal domein Sociale basis Gezondheid Laagdrempelige ondersteuning Jeugdwet Wmo Participatiewet Wet schuldhulpverlening Wet inburgering
Onderwijs
Cultuur
voor passende zorg en ondersteuning. De kernvraag die we willen beantwoorden met dit Strategisch Beleidskader
Figuur 1. Sociaal domein
Sociaal Domein is: Hoe maken we het sociaal domein toekomstbestendig? Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
4
Sport
Het tekort aan zorgmedewerkers, de groei van het aantal
Soms is meer nodig dan steun van de eigen omgeving.
ouderen en de bezuinigingen van het Rijk vormen de directe
Ouderen kunnen hulpmiddelen, zoals een rolstoel, of
aanleidingen voor herziening van ons Sociaal Beleidskader.
huishoudelijke hulp nodig hebben. Ouders met een kind
Dit nieuwe Strategisch Beleidskader vormt het uitgangspunt
met psychische problemen kunnen behoefte hebben aan
van de aanpak ombuigingen binnen het sociaal domein waar-
ondersteuning. Inwoners willen dan snel geholpen worden
bij het normaliseren het vertrekpunt is. We gaan er in deze zin
en weten waar ze terecht kunnen. Onze partners, zoals Vitis
direct uitvoering aan geven.
Welzijn, SKT, Patijnenburg en gemeentelijke teams, staan klaar om te helpen. Soms is specialistische zorg nodig, zoals
1.3 De Piramide van Zorg
schuldhulpverlening, jeugdhulp, inkomensondersteuning en
We maken de verschillende vormen van ondersteuning en zorg
ouderenzorg.
en hoe ze zich tot elkaar verhouden zichtbaar in de piramide van Zorg. De meeste inwoners kunnen zelf zorgen voor hun basis-
Toegang met brede blik
n Me eb ew eg e rde n ntw oo
oe
rg rek
Sociale basis en gezondheid
p ges
de a
de
en
Voe
Pa ss
n
We noemen dit de sterke sociale basis.
Laagdrempelige ondersteuning
e ett
die inwoners met schulden helpen, of aan taalmaatjes en buddy’s die inwoners die zich eenzaam voelen opzoeken.
nz
waarin mensen voor elkaar klaarstaan. Denk aan vrijwilligers
gi
een rijk verenigingsleven en zijn er netwerken van contacten
i ijd
inwoners hebben meer nodig. In de kernen van Westland is
t lijk
en energie. Bestaanszekerheid is het fundament, maar
Ge
Geïndiceerde voorzieningen
voorzieningen, zoals voeding, verzorging, kleding, huisvesting
Bestaanszekerheid Figuur 2. De Piramide van Zorg
5
Gemeente Westland
De Piramide van Zorg in Figuur 2 geeft al deze ‘lagen’ weer.
• Participatiewet om inwoners met een afstand tot de
druk zetten. Het grootste deel van de middelen gaat naar
In het fundament van de bestaanszekerheid en de sterke
arbeidsmarkt naar werk te begeleiden en inkomens-
geïndiceerde zorg en ondersteuning. Onderstaande tabel
sociale basis vinden we al onze inwoners. Dit is de basis
ondersteuning te bieden.
toont de verwachte uitgaven in 2026. Per saldo wordt er
van onze Westlandse samenleving. In de tussenlaag vinden
€ 103,8 mln uitgegeven aan het sociaal domein. Hiervan is
we (kortdurende) laagdrempelige ondersteuning door
De wetgever wilde dat gemeenten deze taken samen-
€ 91,3 mln (70% van de totale lasten) geïndiceerde zorg en
vrijwilligers en professionals. In de kleine top vinden we die
hangend met welzijn gingen organiseren, wat kosten zou be-
ondersteuning.
inwoners die (tijdelijk) niet zonder gespecialiseerde,
sparen en de kwaliteit zou verbeteren. Daarom is gelijk met
intensieve zorg kunnen. Onze toegangsorganisaties en
de transitie een bezuiniging doorgevoerd. In het Sociaal
Sinds 2015 is het aantal gebruikers en daarmee ook de
de gemeentelijke uitvoeringsteams maken deze hulp
Beleidskader (2016) beschreven we hoe we deze taken uit-
kosten sterk gestegen. Ter illustratie, in 2022 gaven we
beschikbaar. De scheiding tussen de lagen is niet statisch.
voeren. Ook de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
€ 17,7 mln uit aan geïndiceerde Wmo zorg, in 2026 naar
Inwoners kunnen gelijktijdig gebruik maken van verschil-
(Wgs), de Wet Inburgering 2021 en afspraken over sociale
verwachting € 22,8 mln, een stijging van 22%. Voor jeugd-
lende vormen van hulp en ondersteuning.
basis en gezondheid vallen hieronder. Deze aanpak werkt
zorg gaat de stijging van € 26,5 naar € 29,6 mln, een stijging
nog steeds.
van 11%. Jeugdzorg, Wmo en verlening van bijstand in het
Voor langdurige en intensieve zorg, zoals verpleeghuiszorg
kader van de Participatiewet zijn openeinderegelingen.
of zorg voor mensen met een zware beperking, biedt
Deze verantwoordelijkheden brengen aanzienlijke financiële
de Wet langdurige zorg (Wlz) een oplossing. Daarnaast
lasten met zich mee, die de gemeentelijke begrotingen onder
valt de meeste medische zorg en behandeling onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). De gemeente is niet
Sociaal domein
Baten
verantwoordelijk voor deze zorg, maar kan inwoners
AON-40.1 Doorontwikkeling dienstverlening Sociaal Domein
wel helpen bij het vinden van de juiste weg naar deze
AON-41.1 Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)
voorzieningen.
AON-41.2 Inkomen(svoorzieningen) inclusief toezicht
Lasten
Saldo
0,5
0,5
-0,3
28,0
27,7
-25,2
32,6
7,4
AON-41.3A Schuldhulpverlening
2,0
2,0
1.4 Financieel perspectief
AON-41.3B Integratie
10,3
10,3
In 2015 kregen gemeenten extra taken:
AON-41.4 Jeugd(hulp)
-0,1
42,7
42,6
AON-41.5 Sterke basis
-1,4
14,2
12,8
AON-51.Inburgering
0,0
0,5
0,5
Eindtotaal
-27,0
130,8
103,8
• De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) om lichte zorg te bieden aan inwoners die hulp nodig hebben. • De Jeugdwet om gezinnen, kinderen en jongeren te helpen.
Tabel 1: baten en lasten sociaal domein, prognose 2026 - bedragen mln € Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
6
Aan deze regelingen wordt dus geen budgettair plafond toe-
• Toenemende druk op de gemeenten en sociale basis:
gekend. De kosten ervan kunnen alleen worden beperkt door
De huidige medische benadering is niet houdbaar, zowel
beperking van de instroom en/of verhoging van de door-
qua beschikbaarheid van zorg als betaalbaarheid. Context
stroom (tijdsduur trajecten). Daarover moeten dan normatieve
en achtergrond van klachten zijn belangrijk. Inzet van het
afspraken worden gemaakt.
sociaal domein kan de vraag naar gespecialiseerde zorg
De ontwikkeling, waarbij gemeenten meer taken krijgen en
verminderen. Dit is landelijk gezien een goede ontwikkeling,
minder middelen, heeft zich de afgelopen jaren doorgezet. We
maar vooralsnog komen de kosten bij de gemeenten terecht
benoemen enkele trends en ontwikkelingen:
en de besparingen vooral in het medisch domein.
• Jeugdzorg: Sinds 2015 stijgen de kosten voor jeugdzorg en
De ontwikkeling van zorgkosten wordt sterk beïnvloed door
leiden gemeenten verlies. Met de landelijke hervormings-
maatschappelijke ontwikkelingen en factoren die vallen
agenda ontvangen we extra middelen van het Rijk tot
onder het rijksbeleid (zie Figuur 6 in §4.2). Hierdoor is het
2025. Per 2026 krijgt Westland vooralsnog € 3 mln minder
heel moeilijk voor gemeenten om daadwerkelijk zorgkosten
per jaar (Ravijnjaar).
fors te verlagen. De ambitie is meer om de stijging van de
• Vergrijzing (Wmo): Aantal ouderen (75+) verdubbelt in
kosten te beperken en wellicht op onderdelen te verlagen.
20 jaar. Complexe ziektebeelden, waaronder dementie,
Het strategisch beleidskader is het raamwerk waarbinnen de
nemen sterk toe.
maatregelen tot normalisering en bijvoorbeeld collectivisering
• Krapte op de arbeidsmarkt: Op dit moment werkt 15% van de werknemers in de zorg, Door de vergrijzing vermindert
genomen worden om de geïndiceerde zorg en ondersteuning zo laag mogelijk te houden.
het aantal mensen dat toetreedt tot de arbeidsmarkt, terwijl de vraag naar zorg juist stijgt. • Problematische schulden: Deze nemen toe vooral bij jongeren en mensen met een taalachterstand. Stijgende energieprijzen verergeren de situatie. Als gevolg van vroegsignalering en verkorting van het hulpverleningstraject melden meer mensen zich aan voor schuldhulpverlening.
7
Gemeente Westland
De trends en ontwikkelingen leiden ertoe dat de kosten
1.5 Opbouw strategisch beleidskader
voor gemeenten, waaronder Westland, sterk stijgen. De
We nemen de lagen van de Piramide van Zorg als basis,
meeste middelen gaan op in de top van de piramide, in de
als kapstok, voor dit beleidskader. Per laag geven we aan
intensieve, geïndiceerde voorzieningen. De piramide is finan-
waar we staan en wat we willen bereiken. Alle onderwerpen
• Overleg met partners en gemeentelijke uitvoerings-
cieel omgekeerd. We investeren naar verhouding het minst
die onder het sociaal domein vallen (Figuur 1), passen
teams: We hebben met diverse partners gesproken.
in welzijn, de sociale basis en gezondheid, terwijl daar de
hier goed in.
Niet alleen onze kernpartners (Vitis Welzijn, SKT,
meeste inwoners in het dagelijkse, gewone leven steun en
Ook geven we de bewegingen aan die er zijn bij de
Patijnenburg), maar ook met de Jongerenraad Westland,
zingeving vinden. Daarbij is er nu ook landelijk een beweging
piramide door de lagen heen en van boven naar beneden:
de Seniorenraad en onze eigen uitvoeringsdiensten.
van de bovenste laag van de piramide naar beneden ingezet:
het meebewegen met inwoners, op een vroeg moment het
• Adviesraad Sociaal Domein Westland (ASDW): We
meer druk op laagdrempelige ondersteuning en de sociale
goede gesprek aangaan, passende antwoorden bieden,
hebben gesproken met de ASDW en hen om advies
basis en gezondheid.
hulp of ondersteuning gelijktijdig inzetten. Maar ook de beweging die we willen maken met normaliseren:
Geïndiceerde voorzieningen
Laagdrempelige ondersteuning
Sociale basis en gezondheid
komsten georganiseerd over opgroeien en respectievelijk ouder worden in Westland.
gevraagd. • Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) en
van bijvoorbeeld geïndiceerde zorg naar laagdrempelige
schoolbesturen: Het concept is met hen afgestemd.
ondersteuning wanneer dat passend is. En de beweging
• Brede bijeenkomst: Met belangenbehartigers van
van boven naar beneden, van het Rijk naar de gemeente
inwoners, alle (maatschappelijke) partners, (zorg)-
of bijvoorbeeld vanuit medische zorg naar de sociale basis
aanbieders en vertegenwoordiging van de gemeente
en de druk die dit oplevert.
hebben we de kernpunten besproken.
1.6 Totstandkoming van dit beleidskader
Dankzij hun expertise hebben we beter inzicht gekregen
De ontwikkelingen en keuzes, die gemaakt worden voor
in de ideeën en behoeften van verschillende groepen in
het sociaal domein, zijn van invloed op inwoners, (subsidie)
de gemeente. De gesprekken stelden ons in staat om een
partners, (zorg)aanbieders en de gemeentelijke organisatie,
passend beleidsplan voor Westland te maken met een
zowel op uitvoerend als beleidsniveau. Dit beleidskader is
breed gedragen visie voor het sociaal domein.
daarom ook ontwikkeld met hun inbreng. We hebben met veel betrokkenen overlegd op meerdere momenten.
Figuur 3. Omgekeerde Piramide van Zorg die de financiële kosten in het sociaal domein zichtbaar maakt.
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
• Inwonersbijeenkomsten: Er zijn twee inwonersbijeen-
8
9
Gemeente Westland
2. ONZE VISIE EN UITGANGSPUNTEN
2.1 Gemeentelijke visie op het sociaal domein
laagdrempelig vangnet creëren voor inwoners die hulp
Dit vereist dat we anders gaan samenwerken met onze
Rekening
kunnen gebruiken. Dit vangnet richt zich op gezondheid,
partners. We streven naar de best passende oplossing voor
welzijn en bestaanszekerheid.
een zorg- of ondersteuningsvraag. Dat is het uitgangspunt. De
houdend
met
de
hiervoor
beschreven
omstandigheden hebben wij de volgende visie op het sociaal domein:
samenwerking baseren we op deze gezamenlijke opdracht. Normaliseren betekent niet besparen, maar preventieve
Daarbij passen andere procesafspraken, gebaseerd op het
“In onze gemeente streven we naar een samenleving
oplossingen versterken. De definitie die wij hanteren voor
vertrouwen en het besef dat we voor dezelfde opgave staan,
waar iedereen kan deelnemen en zich kan ontplooien. We
normaliseren is:
dat we gedeeld eigenaar zijn van het sociale domein en dat
investeren in veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken
Normaliseren is het tegenovergestelde van problematiseren
we alleen tot de beste vorm van dienstverlening komen als we
en inwoners: hoe eerder we inwoners kunnen bereiken, hoe
en medicaliseren. Het benadrukt dat afwijken van de norm
elkaar vertrouwen. Die samenwerking krijgt komende jaren
beter. We geloven dat normaliseren, zonder de inwoners in
niet altijd een probleem hoeft te zijn. Bij normaliseren kijk
vorm in de afspraken die we met elkaar maken. Dit vraagt
een kwetsbare periode te raken, de sleutel is. We richten
je vooral wat wél kan en welke passende oplossingen er
ook om een andere vorm van opdrachtverlening. We stellen
de ondersteuning efficiënt en effectief in, met aandacht
zijn in het dagelijks leven, bijvoorbeeld informele steun die
daarom gezamenlijk een jaarlijkse “basisovereenkomst”
voor bereikbaarheid en beschikbaarheid. Waar nodig
langere tijd ingezet kan worden. Normaliseren vermindert de
op voor onze kernpartners en de uitvoeringsteams van
bieden we maatwerk. Wij streven naar een sociaal domein
afhankelijkheid van professionele hulp waar dat mogelijk is
de gemeente in het sociaal domein die de basis vormt
waarin alle inwoners zich gehoord en gesteund voelen,
en dat maakt de inwoner minder kwetsbaar. Daarnaast zorgt
voor de verschillende dienstverleningsovereenkomsten,
laagdrempelig en tijdig passende ondersteuning krijgen, met
het voor een veerkrachtigere samenleving.
subsidieafspraken en uitvoeringsafspraken. Zo bouwen we
een integrale en toegankelijke aanpak waarbij de kracht van maatschappelijke partners maximaal benut wordt.”
in co-creatie aan een samenhangend sociaal domein. In Westland werken we aan een goede start voor kinderen en aan sterke gemeenschapsbanden voor later in het leven.
Voor Jeugd is de inzet op normalisering al eerder afgestemd
2.2 Wat we gaan doen: normaliseren
Deze elementen vormen de preventieve, sociale basis. In
met de Raad en is de uitvoering ervan gestart. In brede zin
Om een beter evenwicht te bereiken tussen de investeringen
samenwerking met onze partners versterken we deze sociale
zien we normaliseren als onze voornaamste veranderopgave.
in geïndiceerde voorzieningen en de hulp en steun in het
basis in de komende jaren. Met een sterke sociale basis
normale leven, is het noodzakelijk om het sociaal domein
kunnen natuurlijk niet alle problemen worden opgelost, maar
te transformeren. In nauwe samenwerking met onze
samen zorgen we wel voor minder behoefte aan intensieve
partners, zoals SKT, onderwijsinstellingen, zorginstellingen,
zorg. Dit doen we door informele netwerken en algemene
huisartsen, Bibliotheek Westland, verenigingen, Vitis Welzijn
voorzieningen te stimuleren waardoor inwoners meer zorg
en gemeentelijke uitvoeringsteams, willen we een breed,
en steun vinden in hun directe omgeving, in de samenleving.
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
10
2.3 Uitgangspunten
werken wij uit wat we anders gaan doen en wat onze nieuwe
In de afgelopen jaren zijn door verschillende partijen, zoals
Normalisering vraagt soms om ingrijpende keuzes. We
uitgangspunten zijn. We merken daarbij op dat de linker
Vitis Welzijn, het SKT, Bibliotheek Westland en Patijnenburg
nemen maatregelen in lijn met onze visie. We laten oude
kolom (“waar komen we vandaan?”) vooral betrekking heeft
al stappen gezet naar een meer integrale werkwijze. Dit moet
ideeën los en werken met nieuwe uitgangspunten. Hieronder
op de uitgangspunten van het Sociaal Beleidskader 2016.
echter vorm krijgen in het gehele sociaal domein.
Waar komen we vandaan? (2016)
Wat gaan we doen? (uitgangspunten 2025)
Uitwerking
Bij zorgaanvragen die worden ingediend bij de gemeentelijke toegangsorganisaties wordt minder de prioriteit gegeven aan zelfregie en eigen verantwoordelijkheid. Zorgvragen leiden vrijwel altijd tot een toekenning van een publieke voorziening.
Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is. Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en aanvullende, professionele hulp.
Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4
Bij zorgaanvragen die worden ingediend bij de gemeentelijke toegangsorganisaties denken en handelen we voornamelijk vanuit zorg.
We denken en handelen vanuit de veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners. We investeren daarom in preventieve maatregelen en vroegtijdige signalering om problemen in een vroeg stadium te herkennen en aan te pakken. Dit voorkomt escalatie en zorgt voor een betere kwaliteit van leven voor onze inwoners.
Hoofdstuk 4
Bij zorgaanvragen die worden ingediend bij de gemeentelijke toegangsorganisaties krijgen inwoners doorgaans een gelijke behandeling.
Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus waar nodig kiezen we voor een doelgebied-/doelgroepgerichte aanpak en maatwerk.
Hoofdstuk 4
Bij zorgaanvragen die worden ingediend bij de gemeentelijke toegangsorganisaties wordt zorg en ondersteuning veelal individueel geboden.
De laagdrempelige ondersteuning en zorg is zoveel mogelijk collectief en wordt zoveel mogelijk geboden door het sociale netwerk en vrijwilligers.
Hoofdstuk 4
De ene toegangsorganisatie (Vitis Welzijn, SKT, Patijnenburg en uitvoeringsorganisatie van de gemeente) werkt nabij en heeft een fysieke ‘poort’. De andere toegangsorganisatie hanteert vooral een telefonische of digitale poort
Elke toegangsorganisatie is laagdrempelig bereikbaar (digitaal, telefonisch, inlooppunt, andere fysieke contactmomenten) en stemt onderling af. We voorkomen dat mensen onnodig meerdere keren hun verhaal moeten doen.
Hoofdstuk 5
Toegangsorganisaties wijzen naar elkaar door
Elke toegangsorganisatie is laagdrempelig bereikbaar en stemt onderling af.
Hoofdstuk 5
11
Gemeente Westland
Waar komen we vandaan? (2016)
Wat gaan we doen? (uitgangspunten 2025)
Uitwerking
Toegangsorganisaties hebben allemaal een andere zorgbenadering
Elke toegangsorganisatie hanteert dezelfde, brede blik naar een hulp- of zorgvraag. Dit is een gezamenlijke integrale benadering en een breed gedeelde werkwijze, zowel digitaal, telefonisch, in de verschillende inlooppunten in onze kernen als bij de overige fysieke contactmomenten.
Hoofdstuk 5
Bij zorgaanvragen die worden ingediend bij de gemeentelijke toegangsorganisaties nemen we de geïndiceerde voorzieningen als uitgangspunt in plaats van als een van de mogelijke, passende oplossingen. We streven ernaar om elke aanvraag binnen de daartoe wettelijk vastgestelde termijn te helpen. Dat lukt niet altijd. De aandacht gaat voornamelijk naar het toekennen van de zorg en niet naar de duur en effectiviteit van het zorgtraject.
We houden de intensieve zorg beschikbaar voor inwoners die het nodig hebben. Een zorgaanvraag wordt zo snel mogelijk, maar ten minste binnen de wettelijke termijn, afgehandeld. We sturen er op dat zorg niet langer duurt dan nodig en we sturen op de effectiviteit.
Hoofdstuk 6
Kosten stijgen onbeheersbaar. Tekorten gaan ten koste van ambities in andere begrotingsprogramma’s
Kostenstijging beheersen en voorspelbaar maken door monitoring en bijsturing, investeren in voorliggende voorzieningen en maatschappelijke oplossingen.
Hoofdstuk 7
We werken bovenstaande uitgangspunten zo concreet
Zo wordt de transformatie niet alleen een plan op papier,
mogelijk uit in de komende hoofdstukken. Met onze
maar ook een daadwerkelijke stap richting duurzame
maatschappelijke partners en de gemeentelijke uitvoering-
verandering.
steams stellen we een uitvoeringsplan op. De koers is helder, maar echte vernieuwing wordt vooral zichtbaar in de uitvoering, in hóe er wordt samengewerkt en gehandeld. Daarom creëren we binnen deze koers ruimte voor innovatieve werkwijzen, experimenten en een gemeentelijke houding die actief uitnodigt tot vernieuwend denken. We houden niet vast aan ‘zo doen we dat hier’, maar staan actief open voor andere oplossingen en frisse perspectieven.
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
12
13
Gemeente Westland
3. BESTAANSZEKERHEID
3.1 Structurele zekerheid
Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is. Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en aanvullende, professionele hulp.
Inwoners moeten in hun basisbehoeften kunnen voorzien en een stabiel leven leiden. Onzekerheid over huis en inkomen veroorzaakt stress en gezondheidsproblemen. De gemeentelijke teams en partners signaleren en pakken deze onzekerheden vroegtijdig aan met een integrale benadering van sociaal, economisch en zorgbeleid. Handhaving en toezicht is ook een onderdeel van bestaanszekerheid om te zorgen dat het gebruik van sociale voorzieningen rechtmatig is. Waar staan we nu? De gemeente biedt structurele zekerheid via sociale voorzieningen, minimaregelingen, schuldhulpverlening, inburgering en inkomensondersteuning. Vanuit het minimabeleid bieden we onder andere het kindpakket, de computerregeling, de gemeentepolis en de individuele inkomenstoeslag. Ook ondersteunen we inwoners bij participatie en bij het vinden van werk. Sociale netwerken en vrijwilligers zijn waardevolle partners, maar geen vervanging voor professionele hulp. We blijven verantwoordelijk voor basisvoorzieningen en gelijke toegang tot hulp en ondersteuning en werken nauw samen met het maatschappelijk middenveld.
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
14
We faciliteren en ondersteunen sociale netwerken en
3.2 Inburgering
Tot 2026 zijn de B1 en de zelfredzaamheidsroute van het
vrijwilligersinitiatieven door bijvoorbeeld subsidies en
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van
inburgeringstraject aanbesteed bij Patijnenburg. Voor de
trainingsmogelijkheden voor vrijwilligers aan te bieden en
nieuwkomers bij hun inburgering volgens de Wet inburgering
onderwijsroute wordt samengewerkt met regiogemeenten.
ontmoetingsruimten te realiseren.
2021. We bieden op maat gemaakte begeleiding om hun integratie te verbeteren.
Daarnaast is het participatieverklaringstraject een verplicht
Wat willen we bereiken?
Het inburgeringstraject begint met een intake waarin
onderdeel van de inburgering. Hiermee laten we inburge-
We voeren de Participatiewet uit (zie §6.3.1), zodat mensen
taalvaardigheden, opleiding, werkervaring en de persoonlijke
raars kennis maken met de normen, waarden en rechten
die tijdelijk niet genoeg inkomen hebben, zich meer
situatie in kaart worden gebracht. Vervolgens stellen we
in Nederland en bereiden we hen voor op actieve deelname
bestaanszeker voelen. Door meer inwoners te begeleiden
een Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op,
aan de samenleving. Dit draagt niet alleen bij aan de inte-
naar een betaalde baan of dagbesteding en bestaande
waarin wordt vastgelegd wat iemand gaat doen om aan de
gratie, maar ook aan het sociale weefsel van onze gemeente.
voorzieningen
inburgeringsplicht te voldoen en actief deel te nemen aan de
(zoals
bijvoorbeeld
formulierenbrigade,
weerbaarheidstrainingen, lotgenotencontact) verminderen
samenleving.
we de druk op begeleid wonen, intensieve zorg en
Wat willen we bereiken? We zien het ondersteunen van inburgeraars als een
begeleiding en schuldhulpverlening (zie hiervoor §6.3.3).
Waar staan we nu?
belangrijke stap om hen uiteindelijk zelfstandig te laten
Want werkende mensen doen sociale contacten op, zijn
Sinds het ingaan van de Nieuwe Wet Inburgering 2021 is
participeren in de samenleving. We richten ons op maatwerk
gelukkiger en gezonder en doen daardoor minder een beroep
het mogelijk geworden om binnen dit plan drie leerroutes
en kijken naar het niveau van de inburgeraar. We willen
op andere voorzieningen. Werk is de beste vorm van zorg.
aan te bieden. Deze zijn afgestemd op het niveau van de
uiteindelijk dat zij duurzaam kunnen participeren in de
Betaald werk is in het belang van de cliënt, maar draagt ook
inburgeraar:
Westlandse samenleving. We creëren kansen zodat
bij aan de financiële toekomstbestendigheid van het sociaal
• De B1-route richt zich op het behalen van taalniveau
inburgeraars duurzaam de arbeidsmarkt kunnen instromen.
domein. We versterken het minimabeleid en evalueren het
B1, gecombineerd met participatie zoals werk of
Dit doen we onder andere in samenwerking met werkgevers,
vrijwilligerswerk.
vluchtelingenwerk en Patijnenburg. De komende jaren
beleid waarbij we ook de huidige behoefte van de inwoners in kaart brengen (zie ook §6.3.3). Daarnaast versterken we handhaving om misbruik te voorkomen.
• De onderwijsroute is bedoeld voor jongere nieuwkomers
ontwikkelen we dit door.
die zich willen voorbereiden op vervolgonderwijs, zoals het mbo of hoger onderwijs. • Voor inwoners die niet in staat zijn een hoger taalniveau te bereiken, biedt de zelfredzaamheidsroute (Z-route) ondersteuning bij het ontwikkelen van praktische vaardigheden om zich in het dagelijks leven te redden.
15
Gemeente Westland
4. SOCIALE BASIS EN GEZONDHEID EN LAAGDREMPELIGE ONDERSTEUNING
4.1 Sociale basis en laagdrempelige ondersteuning
Eerder inwoners laagdrempelig bereiken en helpen. Zij houden de regie. Samen zoeken we uit wat de vraag is. Waar nodig helpen we inwoners door de inzet van algemene voorzieningen, informele sociale netwerk en aanvullende, professionele hulp.
Een sterke sociale basis helpt inwoners hun problemen zelf of met hun sociale netwerk op te lossen. Dit versterkt de cohesie, de onderlinge zorg en zelfstandigheid, waardoor minder professionele hulp nodig is. De sociale basis betekent: vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen gericht op het elkaar ontmoeten en
We denken en handelen vanuit de veerkracht en vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners. We investeren daarom in preventieve maatregelen en vroegtijdige signalering om problemen in een vroeg stadium te herkennen en aan te pakken. Dit voorkomt escalatie en zorgt voor een betere kwaliteit van leven voor onze inwoners.
ondersteunen, ontplooien en ontspannen die zorgen dat
Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus waar nodig kiezen we voor een doelgebied-/doelgroepgerichte aanpak en maatwerk.
Waar staan we nu?
mensen kunnen samenleven en meedoen. Het versterken van de sociale basis gaat over het omzien naar elkaar in de wijken, buurten en dorpen. Maar ook over het kunnen leiden van het leven met eigen regie en een netwerk vanuit die basis. (Definitie Gezond en Actief Leven Akkoord).
De sociale basis in Westland staat stevig. Sinds 2016 hebben we uitwerking gegeven aan de centrale ambitie van het Sociaal Beleidskader ‘iedereen kan meedoen’. Vanuit die
De laagdrempelige ondersteuning en zorg is zoveel mogelijk collectief en wordt zoveel mogelijk geboden door het sociale netwerk en vrijwilligers.
ambitie en de bijbehorende doelen is er veel geïnvesteerd in goede sociale voorzieningen in Westland met Vitis Welzijn en haar wijkcentra als spin in het web. Als gemeente Westland erkennen we de waarde van de bestaande lokale netwerken. Zo is het overleg van de geloofsgemeenschappen met de gemeente hervat en worden Bibliotheek Westland, sport- en cultuurverenigingen en Vitis Welzijn nadrukkelijk betrokken in preventie, vroegsignalering en toegankelijkheid van ondersteuning. Er is ook een goede samenwerking en
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
16
De inwoner en diens sociaal netwerk
vitaliteit van de kernen, wijken en inwoners. We moeten de basis versterken omdat landelijke ontwikkelingen, zoals
Gemeenschappen Gemeenschappelijke sociale basis
verschuivingen vanuit het medisch naar het sociaal domein, Persoonlijke sociale basis
Bewonersinitiatieven
We ondersteunen inwoners en organisaties die iets voor
Institutionele sociale basis
anderen willen doen door gerichte subsidies en opdrachten Mantelzorg
aan maatschappelijke organisaties te verstrekken. Vitis Plekken voor ontmoeting
Eerstelijns hulpverlening
meer druk op de sociale basis leggen.
Vrijwilligers Professionals in de sociale basis
Verenigingen
Welzijn koppelt vraag en aanbod van vrijwilligers(organisaties) en leidt het netwerk van vrijwilligersorganisaties en -coördinatoren op. We versterken de sociale structuur door te werken aan inclusie, toegankelijkheid en een dementievriendelijke samenleving. We streven naar een sociale structuur waarin iedereen welkom is, mee kan doen
Accommodaties en voorzieningen
Steunpunt vrijwilligers
Figuur 4. Sociale basis
en zichzelf kan zijn. We bieden gelijke kansen door ongelijk te investeren, gericht op inwoners in een (potentieel) kwetsbare positie zodat ook bij hen ruimte ontstaat voor perspectief. We signaleren problemen vroegtijdig en ondersteunen
afstemming met zorgpartners, onderwijs, andere culturele
schoolverlaters, waarmee we jongeren ondersteunen om
inwoners bij het oplossen ervan. Waar mogelijk bieden
organisaties
weer terug te gaan naar school en een diploma te halen.
we collectieve activiteiten aan, maar individuele hulp blijft
en
gemeentelijke
uitvoeringsteams.
De
activiteiten zijn gericht op meedoen en versterken van het
beschikbaar omdat onderlinge openheid in groepen niet altijd
eigen netwerk en het bieden van lichte ondersteuning. Bij
Wat willen we bereiken?
vanzelfsprekend is. We zorgen voor een passend aanbod
lichte ondersteuning kan bijvoorbeeld worden gedacht
Wij willen de sociale basis versterken om de zorg
aan algemene voorzieningen en houden het overzicht
aan de Buurt Informatiepunten, de Formulierenbrigade,
toekomstbestendig te maken en de kwaliteit van leven van
actueel door te monitoren welke interventies er zijn, welke
de wooncoach, allerlei soorten maatjes en Digisterker.
de Westlandse inwoners te behouden. Dit doen we door het
partijen daarmee bezig zijn en of deze goed werken vanuit
Laagdrempelige ondersteuning bieden we ook vanuit
zorg- en ondersteuningsaanbod naar onder in de Piramide
de beleving van inwoners en aansluiten bij hun behoeften.
uitvoering van de leerplichtwet en met ons beleid voortijdig
van Zorg te verschuiven en te focussen op veerkracht en
1.
Bron: Wat is de sociale basis precies? | Movisie
17
Gemeente Westland
4.2 Gezondheid De gezondheidsverschillen tussen mensen worden steeds groter. Zoals in Figuur 5 te zien leven mensen met een laag inkomen en praktische opleiding gemiddeld zes jaar korter dan welvarende hoogopgeleide mensen. Ook kampen ze vijftien jaar langer met een minder goede gezondheid. We willen dat iedereen dezelfde kansen krijgt op een gezond leven. Laten we zorgen dat inwoners zich goed en sterk voelen in Westland. Als inwoners de kennis en vaardigheden hebben om te kiezen voor gezond leven en de leefomgeving dit stimuleert, dan vinden we dat inwoners primair zelf verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van hun gezondheid. Vanuit de gemeente zetten we onder andere in op sport en bewegen en houden we bij de inrichting van de leefomgeving rekening met de invloed hiervan op gezondheid. Gezondheid heeft raakvlakken met een groot aantal andere domeinen. Zo is bestaansonzekerheid de grootste oorzaak voor gezondheidsproblemen, zie Figuur 6. De belangrijkste factoren voor een vroegtijdige sterfte en de hoge zorgkosten in Nederland zijn roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Figuur 5. Zeven actiepunten om de gezondheidskloof te dichten2
2.
Bron: #7 actiepunten om de gezondheidskloof te dichten - Pharos
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
18
• We gaan met de inwoners in gesprek over hoe we hen zoveel mogelijk kunnen stimuleren om zich goed en sterk te voelen. • Gelijke kansen vragen om ongelijke investeringen dus waar nodig kiezen we voor een doelgroepgerichte aanpak, mogelijk gericht op een bepaalde kern of wijk. • We leggen verbinding met andere terreinen zoals ruimte en bestaanszekerheid. • Bevorderen van gezondheid vraagt om consistentie en een lange adem. • We zetten in op brede preventie waaronder een sterke sociale basis, activiteiten tegen eenzaamheid etc. Waar staan we nu? Binnen het preventiecollectief werken we samen met onze Figuur 6. Achterliggende oorzaken van verschillen in zelf gerapporteerde gezondheid tussen hoog- en laagopgeleiden, gebaseerd op een Europese studie van de WHO (2019)
partners aan thema’s als roken, alcoholgebruik, mentale gezondheid en seksuele gezondheid. Daarnaast voeren we met partners het Uitvoeringsplan Brede SPUK uit. In dit
Aansluitend bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA),
Onze uitgangspunten voor de inzet rondom gezondheid zijn:
Uitvoeringsplan ligt vast wat we doen rondom de thema’s:
is het doel “Een gezonde generatie in 2040 met weerbare,
• Het model Positieve gezondheid4 waarbij het accent niet
het Sportakkoord, combinatiefunctionarissen, terugdringen
gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en
ligt op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en
van gezondheidsachterstanden, ondersteuning van jonge
wonen in een samenleving waarin sprake is van een sterke
op wat hun leven betekenisvol maakt.
ouders en hun kind (Kansrijke Start), mentale gezondheid,
sociale basis. De fysieke gezondheid wordt vanaf het prille
• Inwoners zijn primair zelf verantwoordelijk voor het
aanpak van overgewicht en obesitas, gezonde leefomgeving,
begin bevorderd en behouden en er gaat speciale aandacht
bevorderen van hun gezondheid, mits ze hier voldoende
vroegsignalering van alcoholproblematiek, mantelzorg,
uit naar mensen in kwetsbare situaties.”
voor toegerust zijn (kennis en vaardigheden).
eenzaamheid (een tegen eenzaamheid), valpreventie, welzijn op recept en het versterken van de kennis- en adviesfunctie van de GGD.
Bron:https://www.pharos.nl/weekvandegezondheidsverschillen/alles-wat-je-moet-weten-over-gezondheidsverschillen/ 4. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Bron: Wat is Positieve Gezondheid? - Institute for Positive Health 3.
19
Gemeente Westland
In de WSD-regio werken we daarnaast samen met de
met communicatief vaardige medewerkers en gebruik
wordt doorgegeven, zetten we preventief in op zowel jonge
gemeenten Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp,
van ervaringskennis, zodat we iedereen bereiken. Daar waar
kinderen als hun ouders, naast ons reguliere aanbod
Maassluis,
van taallessen.
Lansingerland
dit kan, kijken we naar innovatieve manieren die bijdragen
en zorg- en welzijnspartijen aan het Regionaal Integraal
Vlaardingen,
Schiedam
en
aan gezondheidsbevordering, bijv. door samenwerking met
Gezondheidsakkoord (RIGA), een regionale uitwerking van
studenten HBO of MBO als onderdeel van de programmering
Waar staan we nu?
het Integraal Zorgakkoord (IZA) met meer aandacht voor
Horti Health onderdeel Flora Campus.
Op dit moment ontvangt 1 op de 10 jeugdigen in Westland
gezondheidsbevordering en preventie. We streven naar een
gespecialiseerde jeugdhulp. Hiermee zitten we onder het
omgeving waarin inwoners prettig en gezond kunnen leven,
4.3 Jeugd en onderwijs
Nederlands gemiddelde (1 op 7). Ook ten aanzien van het
met toegankelijke zorg en ondersteuning. Binnen het RIGA
De jeugd is de toekomst van Westland. We willen dat onze
aantal rechterlijke maatregelen zoals ondertoezichtstellingen
richten we ons op vijf programmalijnen: Gezond Leven,
jongeren opgroeien tot stabiele volwassenen die onze
en uithuisplaatsingen scoren we beter dan het landelijk
Inwoners in een kwetsbare situatie, Ouderen, Acute zorg
samenleving versterken. Onderwijs vormt de basis voor een
gemiddelde.
en Digitale transformatie. We maken concrete afspraken
gezonde ontwikkeling.
per programmalijn en betrekken hierbij de input van
In Westland passen we normaliseren toe in jeugdhulp en
inwoners. Voorbeelden zijn de versterking van de regionale
De afgelopen jaren ligt de focus in de jeugdhulp vooral op
onderwijs. Samen met partners zoals onderwijs, SKT, GGD,
samenwerking op het terrein van preventie, laagdrempelige
kostenbeheersing. Ook in Westland stijgen de kosten voor
huisartsen, JGZ, Vitis Welzijn en kinderopvang hebben we de
steunpunten GGZ en een pilot waar professionals
gespecialiseerde jeugdhulp jaarlijks. Dit gaat ten koste van
uitgangspunten uitgewerkt. We accepteren dat hobbels in
uit het sociaal domein de GGZ kunnen consulteren.
andere voorzieningen. We moeten daarom actie ondernemen
het leven erbij horen en dat diagnoses niet altijd nodig zijn,
(consultatiefunctie GGZ).
om jeugdhulp beschikbaar en betaalbaar te houden.
hoewel ze houvast kunnen bieden. Normaliseren vraagt tijd
Wat willen we bereiken?
Binnen het onderwijsbeleid zorgen we ervoor dat kinderen
We nemen maatregelen om de instroom in jeugdhulp te
We ondersteunen inwoners bij het maken van gezonde
op school blijven en laaggeletterdheid wordt aangepakt.
verminderen en de uitstroom te bevorderen. We zoeken naar
keuzes en helpen hen gezondheidsvaardigheden te ont-
De gemeente voert de leerplichtwet uit en richt zich
alternatieven voor hulp en letten op de duur van trajecten.
wikkelen. We creëren een gezonde leefomgeving die
op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten (VSV)
We zijn scherp op het nut en resultaat van jeugdhulp en
gezonde keuzes aantrekkelijk maakt. Door inwoners-
door jongeren vroegtijdig en proactief te benaderen. We
vermijden drempels voor degenen die we willen helpen.
participatie stemmen we onze activiteiten beter af op
faciliteren ook leerlingenvervoer voor degenen die dit nodig
We volgen de hervormingsagenda jeugd en implementeren
hun behoeften. We stimuleren gesubsidieerde partijen
hebben en hebben een aanpak voor laaggeletterdheid.
concrete en behulpzame maatregelen van het Rijk
en dienstverleners om toegankelijk en begrijpelijk te zijn,
Omdat laaggeletterdheid vaak van generatie op generatie
in Westland.
en inspanning om goed te landen in de samenleving.
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
20
Wat willen we bereiken?
mogelijk collectieve hulp binnen scholen, gericht op het
Jongerenwerkers
Binnen het jeugd- en onderwijsdomein werken we komende
systeem rondom jeugdigen en hun omgeving.
aanspreekpunten voor jongeren die extra ondersteuning
jaren vanuit de volgende leidende principes:
fungeren
als
laagdrempelige
nodig hebben en benaderen actief jongeren die de
1. Integrale hulp voor kwetsbare gezinnen.
De gemeente werkt samen met scholen, samenwerkings-
aansluiting met de maatschappij dreigen te verliezen.
2. Normaliseren: het dagelijkse leven versterken.
verbanden, SKT en ouders om te voorkomen dat kinderen
We werken vanuit het Toekomstscenario kind- en
3. De juiste hulp op het juiste moment.
thuiszitten. Door vroegtijdig problemen te signaleren en
gezinsbescherming (een landelijk programma) toe naar een
4. Wijkgerichte aanpak - gerichte aanpak op populatie.
maatwerktrajecten aan te bieden, zorgen onderwijs en zorg
regionaal veiligheidsteam in de jeugd- en gezinsbescherming
5. Zo thuis mogelijk.
ervoor dat kinderen weer actief kunnen deelnemen aan het
om de hulpverlening te verkorten, dubbel werk te elimineren
6. Een lerend systeem van gezamenlijke
leerproces.
en betere samenwerking tussen partners te bewerkstelligen.
verantwoordelijkheid. We zoeken verbinding met aanpalende domeinen om de
Wij gunnen de Westlandse kinderen een jeugd zonder
We willen jongeren in Westland gezond laten opgroeien en
juiste middelen in te zetten voor gezinnen en beschrijven
jeugdhulp. Jeugdhulp is niet altijd de juiste oplossing voor
hun talenten ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond. Dit
duidelijk voor welke doelgroepen specialistische jeugdhulp
problemen binnen gezinnen, zoals bestaanszekerheid of
bereiken we door te normaliseren en het dagelijks leven
beschikbaar moet zijn. Laaggeletterdheid pakken we
huiselijk geweld. Het kan ineffectief, duur en soms schadelijk
te versterken, waarbij onderwijs een cruciale rol speelt.
preventief aan door in te zetten op jonge kinderen en hun
zijn. We erkennen dat sommige gezinnen en jeugdigen wel
We zetten ongelijk in voor gelijke kansen, zodat kinderen
ouders, en professionals te scholen in het herkennen en
specialistische jeugdhulp nodig hebben. Voor hen willen we
en jongeren gezond kunnen opgroeien, ongeacht hun wijk,
doorverwijzen bij laaggeletterdheid. We voeren campagne
snelle en kwalitatieve hulp beschikbaar maken en houden.
ouderlijk inkomen of zorgbehoefte. We kunnen met behulp
om het onderwerp bespreekbaar te maken.
van monitoring van data gerichtere inzet doen op wijken/ scholen die extra aandacht nodig hebben.
We werken gemeenschapsgericht vanuit de directe omgeving met het motto: ‘we leren van elkaar en een probleem is nooit
Voor jonge kinderen met een (dreigende) ontwikkel-
alleen jouw probleem’. We zetten in op preventieve cursussen
achterstand stimuleren we voorschoolse educatie en
en trainingen voor mentale gezondheid bij jongeren van 12-
betrekken we ouders bij de ontwikkeling van hun kinderen.
18 jaar en organiseren activiteiten om de weerbaarheid
Voor kinderen met grotere uitdagingen zijn speciale groepen
en het zelfvertrouwen van jongeren te vergroten, met
beschikbaar. We werken samen met het onderwijs aan waar
rolmodellen uit de eigen gemeenschap.
21
Gemeente Westland
4.4 Sport en bewegen
Het Sportakkoord Westland 2023-2026 is gericht op het
4.5 Cultuur, kunst en erfgoed
Sport draagt bij aan gezondheid, sociale cohesie, inclusie,
bevorderen van sport en bewegen voor alle inwoners,
Cultuur bevordert sociale cohesie, gezondheid en participatie.
participatie en welzijn. Regelmatig sporten verbetert de
waarbij speciale aandacht wordt besteed aan doelgroepen
Het brengt mensen samen, ongeacht achtergrond, en
fysieke en mentale gezondheid, voorkomt chronische ziekten
met kwetsbaarheid zoals mensen met een laag inkomen of
vermindert sociaal isolement, vooral bij kwetsbare groepen.
en vermindert stress. Sport brengt mensen samen, bevordert
gezondheidsproblemen. Initiatieven vanuit het Sportakkoord
Cultuur stimuleert integratie en inclusie van verschillende
wederzijds begrip en doorbreekt sociaal isolement, vooral
richten zich niet alleen op de fysieke voordelen van sport,
bevolkingsgroepen en speelt een belangrijke rol in de
bij kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een
maar ook op mentale gezondheid en het creëren van sociale
algemene ontwikkeling van jongeren.
beperking. Het verbetert de sociale cohesie en leefbaarheid
verbindingen. Indien nodig kunnen initiatiefnemers een
in wijken, vermindert overlast en criminaliteit, en bevordert
financiële bijdrage vanuit het sportakkoord aanvragen bij
Waar staan we nu?
integratie en inclusie van verschillende bevolkingsgroepen.
Vitis Welzijn.
Vitis Welzijn en onze vier grote culturele partners,
Sport stimuleert participatie, dient als toegangspoort
Cultuurweb, WestlandTheater De Naald, het Westlands
tot andere activiteiten en speelt een belangrijke rol in
Wat willen we bereiken?
museum en bibliotheek organiseren samen activiteiten die
de ontwikkeling van jongeren door discipline, teamwork
Wij willen zoveel mogelijk Westlanders laten sporten
gericht zijn op het bevorderen van deelname aan cultuur en
en doorzettingsvermogen te bevorderen. Kortom, sport
en bewegen en dat alle Westlanders de mogelijkheid
talentontwikkeling. Er is speciale aandacht voor kwetsbare
verbetert de kwaliteit van leven op diverse manieren.
hebben om dat in hun eigen buurt te doen, georganiseerd
doelgroepen.
of ongeorganiseerd. Goede accommodaties voor sport
Bibliotheek Westland fungeert als ontmoetingsplek en draagt
Waar staan we nu?
en ontmoeting zijn cruciaal. De capaciteit van onze
bij aan maatschappelijke doelen zoals het verlagen van laag-
Vanuit wetenschappelijk onderzoek is bekend dat sporten
sportaccommodaties groeit mee met onze bevolking.
geletterdheid, bevorderen van Leven Lang Ontwikkelen, en
goed is voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid.
Daarbij is het wenselijk om ook andere sociale en
versterken van sociale samenhang en zelfredzaamheid. Het
Dit leidt tot lagere zorgkosten. Het Kennis en Informatie
maatschappelijke functies die elkaar versterken onder
Digitaalhuis en Taalhuis Westland zijn voorbeeld van de vele
Systeem Sport (KISS) van NOC*NSF levert kengetallen met
te brengen op sportaccommodaties. Wij stimuleren en
activiteiten van de bibliotheek. Vanaf 2026 zijn gemeenten
betrekking tot het lidmaatschap van sportbonden. Uit deze
faciliteren sportverenigingen bij hun ontwikkeling en zorgen
verplicht om zorg te dragen voor de uitvoering van wettelijke
cijfers blijkt dat in 2023 28,6% van de Westlanders lid was
ervoor dat er in iedere kern passende en toegankelijke
bibliotheektaken.
een sportvereniging. Daarmee scoort Westland aanmerkelijk
sportvoorzieningen zijn. Ook zetten we in op een groene en
hoger dan Nederland (24,2%). De Westlandse data zijn
toegankelijke openbare ruimte die aantrekkelijk is om te
Wat willen we bereiken?
beschikbaar per kern, leeftijdscategorie en geslacht.
sporten en te bewegen.
Wij willen dat zoveel mogelijk inwoners kunnen genieten van kunst, cultuur en erfgoed en gebruik maken van de
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
22
vele activiteiten van de bibliotheek. We zetten in op
4.6 Wonen en zorg
Uit woningbehoefteprognoses blijkt dat onder senioren in
toekomstbestendigheid door een uitbreiding van het
Goed wonen is een belangrijke randvoorwaarde in de sociale
de gemeente Westland vooral behoefte is aan drie typen
Westlands Museum en goede huisvesting van de biblio-
basis en bestaanszekerheid. Onzekerheid over een dak
woningen:
theken in de kernen die voldoet aan de vereisten van de
boven je hoofd en een stabiel inkomen zorgt voor chronische
• Nultredenwoningen: woningen zonder drempels, die
zorgplicht. Bovendien overwegen we een nieuw theater te
stress. Naast gezondheidsproblemen is het gevolg ook dat
volledig toegankelijk zijn voor mensen met mobiliteits-
bouwen. Wij stimuleren en faciliteren culturele instellingen
mensen minder goed in staat zijn om keuzes te maken.
beperkingen.
bij hun ontwikkeling en het vergroten van de toegankelijkheid
Westland heeft haar beleid over wonen vastgelegd in de
• Geclusterde woningen: woningen in een kleinschalig
van cultuurparticipatie in projecten voor inwoners die niet
Woonvisie 2020-2030, in het Visiedocument Goed Wonen
wooncomplex of hofje, waar zelfstandig wonen wordt
vanzelfsprekend gebruik (kunnen) maken van het reguliere
in een Goede Woning 2022-2027 en het Convenant Wonen
gecombineerd met gemeenschappelijke voorzieningen en
aanbod in Westland.
en zorg. Onderstaande paragraaf gaat niet over wonen
ontmoetingsmogelijkheden.
in het algemeen en wil niet herhalen wat is vastgelegd in
• Zorggeschikte woningen: nultredenwoningen waarin
bovengenoemde documenten, maar gaat kort in op de
Wlz-zorg geleverd kan worden voor inwoners en die
onderwerpen Wonen en zorg en Beschermd Wonen.
onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm.
4.6.1 Wonen en zorg
Naast deze woningtypes blijft er vraag naar intramurale
Ouderen, volwassenen en jongeren met een hulpvraag
zorg (verpleeghuisbedden) voor mensen met een zware
blijven steeds langer zelfstandig wonen. Binnen deze diverse
zorgindicatie. Door landelijke bezuinigingen ligt de nadruk
groep vormen senioren de grootste doelgroep, maar ook
steeds meer op het realiseren van zorggeschikte woningen
volwassenen en jongeren met een fysieke, verstandelijke of
in plaats van uitbreiding van de intramurale capaciteit. Dit
meervoudige beperking hebben passende ondersteuning
betekent dat inwoners met een zware zorgbehoefte vaker
en woonvoorzieningen nodig. Om dit te ondersteunen,
thuis of in een aangepaste woning zullen worden verzorgd.
geeft gemeente Westland particuliere initiatieven de ruimte en werkt ze samen met woningcorporaties, ontwikkelaars, zorg- en welzijnsaanbieders en het zorgkantoor.
23
Gemeente Westland
Waar staan we nu?
Een voorbeeld van een woonzorgconcept is Gezond en Wel
verantwoordelijk. Er is dan geen sprake meer van een
De druk op de woningmarkt is erg groot. Preventie en het
Thuis. Dit is een woonzorgconcept voor ouderen tussen
centrumgemeente.
bouwen van nieuwe woningen is niet (alleen) de oplossing.
zelfstandig thuis en het verpleeghuis in, waarbij zorg en
Rekening houdend met demografische veranderingen
gemeenschappelijke activiteiten in samenhang worden
Waar staan we nu?
ontwikkelen we woonconcepten die inspelen op de
georganiseerd en gefinancierd.
In de DWO-regio is besloten om niet meer te wachten op
veranderende vraag. In alle kernen groeit de behoefte aan
het Rijk voor de decentralisatie, maar – onafhankelijk
geclusterde woonvormen, zoals woongroepen voor senioren.
Ook willen we de doorstroming op de woningmarkt
welke beslissing het Rijk neemt – de decentralisatie door
Deze concepten bieden ouderen zelfstandigheid met
bevorderen, omdat we bijvoorbeeld zien dat senioren
te zetten. Gemeente Westland wordt zelf verantwoordelijk
gedeelde faciliteiten en een sociaal netwerk. We creëren
grote woningen achterlaten wanneer ze verhuizen naar
voor Beschermd Wonen en waarschijnlijk in een latere
woonzorgconcepten die passen bij Westland, waar we elkaar
een passend alternatief. Om hoge kosten voor individuele
fase ook voor de Maatschappelijke Opvang. Dit verloopt
helpen en ondersteunen.
woningaanpassingen voor inwoners te voorkomen investeren
gefaseerd waarbij Westland in de loop van de tijd meer
Samen met partners zijn we al gestart met kleinschalige
we samen met corporaties in het toegankelijk maken van
verantwoordelijkheid krijgt, maar daarbij ook financiële
wooncomplexen in diverse kernen. Door beperkte ruimte in
(senioren)complexen in onze gemeente.
middelen ontvangt vanuit het Rijk.
Wij zoeken met elkaar naar alternatieven om Westlanders,
Wij zien de decentralisatie als een kans om de inwoners met
die door omstandigheden hun woonruimte zijn kwijtgeraakt,
kwetsbaarheid op een effectieve manier te begeleiden. Een
toch een woonplek te kunnen bieden.
voordeel van de decentralisatie is dat wij als gemeente de
dorpskernen kijken we ook naar innovatieve woonconcepten in nieuwbouwwijken. Wat willen we bereiken? Ons doel is om inwoners zo lang mogelijk zelfstandig
ondersteuning en zorg dichter bij huis organiseren en we
thuis te laten wonen en toekomstbestendige woningen te
4.6.2 Decentralisatie Beschermd Wonen
creëren voor senioren en hulpbehoevenden. Deze woningen
Beschermd Wonen valt onder de Wet maatschappelijke
worden bij voorkeur ontwikkeld in woonzorgzones, waar
ondersteuning (Wmo). De DWO-regio werkt sinds 2015
Wat willen we bereiken?
levensloopbestendige
zorg-
intensief samen op het gebied van de taken van Beschermd
Om Beschermd Wonen in Westland goed te organiseren,
en welzijnsvoorzieningen samenkomen en binnen een
Wonen en de Maatschappelijke Opvang waarbij Delft de
richten
woonzorgconcept. Nieuwbouwwijken bieden kansen om
centrumgemeentefunctie vervult. In 2022 heeft het Rijk
uitstroom naar zelfstandig wonen lokaal in. Waar nodig
deze zones vanaf de basis te integreren met een op elkaar
opdracht gegeven om Beschermd Wonen te decentraliseren,
werken we regionaal samen.
afgestemde aanpak voor wonen, zorg en welzijn.
vanuit de regio richting de gemeente. Naar verwachting wordt
We streven ernaar begeleiding en ondersteuning zoveel
dat per 1 januari 2026 ingevoerd. Bij de decentralisatie
mogelijk in de eigen omgeving van de inwoner te bieden voor
van Beschermd Wonen wordt elke gemeente afzonderlijk
optimaal herstel.
woningen
en
uitgebreide
Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland 2025
24
beter kunnen aansluiten op veranderende behoeften.
we
opvangvoorzieningen,
indicatiestelling
en
Voor de decentralisatie moet een aantal punten gerealiseerd
4.7 Openbare orde en Veiligheid
gemeentelijke procesregisseur van de Veiligheidskamer en
worden waaronder:
In Westland benadrukken we de eigen kracht van inwoners
de Jeugdkamer en de leefbaarheidskring. Dit zorgt ervoor dat
• Het realiseren van een toegang voor Beschermd Wonen
en hun bijdrage aan een veilige leefomgeving. Toch is er
elke casus met zowel een zorg- als veiligheidscomponent een
als onderdeel van de Toegang met een brede blik (zie H5).
een groep die niet zelfstandig kan functioneren en daarvoor
passende, persoons- en gezinsgerichte aanpak krijgt. Zodra
We gaan hierin uitwerken hoe de gemeente Westland
passende ondersteuning nodig heeft. Dit ook in verband
de situatie het toelaat, wordt de casus weer afgeschaald
zelf kan gaan indiceren en aansluiten op andere Wmo-
met veiligheid. Deze kwetsbare groep kan risico’s vormen
naar ondersteuning vanuit het sociaal domein. Ook scholen,
voorzieningen.
voor zichzelf en anderen door problemen zoals psychische
kerken en moskeeën kunnen bijdragen aan de contacten. Zij
• Een verdeling van de Beschermd Woonvoorzieningen over
klachten, verstandelijke beperkingen, verslavingen, falende
zien en horen veel.
de DWO-regio. Hierbij combineren we innovatie met de
maatschappelijke integratie of een combinatie hiervan. Dit
beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis,
kan leiden tot misbruik of criminaliteit. De persoonsgerichte
Onderwerpen waarop wordt samengewerkt tussen het
waarbij mensen in hun eigen huis blijven wonen en de
aanpak die nodig is bij dit soort casuïstiek vereist samen-
zorg- en veiligheidsdomein zijn divers waaronder de aanpak
hulpverleners bij hen thuiskomen.
werking van diverse zorg- en veiligheidspartners.
van radicalisering en bemoeizorg en het voorkomen van
• Het realiseren van verschillende vormen van uitstroom-
Zorggelden moeten doelmatig en rechtmatig besteed
mensenhandel, ondermijning, woonoverlast en zorgfraude.
voorzieningen. Door het woningtekort verblijven mensen
worden, met kwalitatieve zorg voor de kwetsbare doelgroep
De samenwerking richt zich ook op nazorg bij re-integratie
onnodig lang in een instelling. Wij zetten in op extra
en bescherming tegen misbruik. Het voorkomen van
van ex-gedetineerden, personen met onbegrepen gedrag,
begeleiding en het realiseren van (tijdelijke) woningen,
financiering van criminaliteit en het realiseren van een
verplichte GGZ, Zorg- en Veiligheidshuizen, jeugdbescherming
zodat de uitstroom uit een Beschermd wooninstelling
integer zorgveld zijn belangrijk. Criminele zorgaanbieders
en jeugdreclassering en kindermishandeling en huiselijk