bijlage jaarstukken
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2021
1
INHOUDSOPGAVE 1.
Voorwoord .................................................................................................................... 3
2.
Financiële hoofdlijnen .................................................................................................. 7
3.
Leeswijzer ...................................................................................................................14
4.
Programma’s ...............................................................................................................16 4.1 Veiligheid ......................................................................................................17
5.
4.2 4.3
Verkeer, vervoer en waterstaat ........................................................................23 Economie ......................................................................................................28
4.4 4.5
Onderwijs ......................................................................................................34 Sport, cultuur en recreatie ..............................................................................40
4.6 4.7
Sociaal domein ..............................................................................................46 Volksgezondheid en milieu ..............................................................................60
4.8 4.9
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .........................66 Bestuur en ondersteuning ...............................................................................75
4.10
Concernfinanciën en algemene dekkingsmiddelen .............................................80
Paragrafen...................................................................................................................91 5.1 5.2
Lokale heffingen ............................................................................................92 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................... 104
5.3 5.4
Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................... 111 Financiering ................................................................................................ 118
5.5 5.6
Bedrijfsvoering ............................................................................................ 125 Verbonden partijen ....................................................................................... 133
5.7
Grondbeleid ................................................................................................ 154
6.
investeringen ............................................................................................................ 158
7.
Jaarrekening ............................................................................................................. 168 7.2 Toelichtingen ..................................................................................................... 172 7.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................. 172 7.2.2 Toelichting op de balans per 31 de cember 2021 ...................................... 178 7.2.3 Publicatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) ............... 203 7.3 Bijlage verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ....................... 204 7.4 Bijlage overzicht incidentele baten en lasten ......................................................... 209 7.6 Bijlage Rapportage begrotingsrechtmati gheid ........................................................ 215 7.7 Bijlage Rapportage Interbestuurlijk toezicht ........................................................... 216
2
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2021
1.
VOORWOORD
3
Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Westland over het jaar 202 1. De jaarstukken bestaan uit de aanbiedingsnota, het jaarverslag en de jaarrekening. Deze vormen het sluitstuk van de budgetcyclus voor het boekjaar 202 1. Het college legt hiermee verantwoording af over het gevoerde beleid en het financiële beheer over het dienstjaar 202 1. De raad wordt met deze stukken in staat gesteld om zijn controlerende ta ak uit te oefenen. Leeswijzer In hoofdstuk 3 treft u een leeswijzer voor deze jaarstukken aan. Hierin wordt de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) geschetst. Het jaar 2021 in vogelvlucht Het jaar 2021 is in meerdere opzichten een bijzonder geweest. Corona heeft geleid tot belangrijke beleidsintensiveringen in het sociaal domein en de economische sector. Veel aandacht is uitgegaan naar zorgcontinuïteit voor onze inwoners en bedrijfscontinuïteit van onze Westlandse ondernemers. Er is het afgelopen jaar veel gevraagd van de veerkracht van inwoners, bedrijven en instellingen. En ook van het bestuur en de organisatie. Uw raad heeft bij de actualisatie van de begroting, de Prorap en de slotwijziging op een aantal punten bijgestuurd om in te spelen op de bijzondere omstandigheden die zich voordeden. Het uiteindelijk financieel nettoresultaat van de jaarrekening 2021 laat een positief saldo zien.
Een bijzonder jaar waarin veel is gerealiseerd en in gang gezet. Op het gebied van veiligheid zijn voortvarend stappen gezet in samenhangende aanpak van ondermijnende criminaliteit. De voorgenomen intensivering van beleid op veilig uitgaan zag er wederom totaal anders uit dan voorzien. Geen of nauwelijks evenementen, maar wel de noodzaak va n een strak gecoördineerde en wijkgerichte aanpak en uitvoering van de jaarwisseling. De gecoördineerde aanpak tussen gemeente, politie en jongerenwerk, waarbij repressie en preventie in onderlinge samenhang zijn toegepast, heeft effect gehad op de overlas tmeldingen. Het programma Weerbare Sierteeltsector is in 2021 in een nieuwe fase gekomen: alle betrokken partijen blijven zich ook de komende jaren structureel inzetten. En aan het Integraal interventieteam voor de aanpak van Ondermijning is vormgegeven. In het Sociale Domein hebben we ons in het afgelopen jaar gericht op de transformatie zoals beschreven in het sociaal beleidskader ‘Kernachtig Sociaal’ op zoek naar een optimale balans tussen: doen wat nodig is voor de meest kwetsbaren, en een halt toeroe pen aan de stijgende kosten. In 2021 heeft de gemeenteraad de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2022 -2026 en de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022 -2026 vastgesteld.
Hierin zijn gezamenlijke kaders bepaald voor de regionale samenwerki ng met aandacht voor inwoners in kwetsbare omstandigheden. We hebben ons verder ingezet voor een verbetering van de financiële zelfredzaamheid van inwoners door de inzet van “Moedige Dialoog Westland”. De (mogelijk) gedupeerden van de kinderopvangtoeslaga ffaire zijn inmiddels bij ons in beeld. Zij hebben allemaal een aanbod gekregen ter ondersteuning. De ondersteuning gebeurt in samenspraak met SKT Westland. Daar waar nodig zijn schulden bij de gemeente kwijtgescholden. In deze onzekere tijd waarin nog ve len werden getroffen door het virus hebben we ons gericht op het garanderen van de zorgcontinuïteit voor onze inwoners en de bedrijfscontinuïteit van de Westlandse ondernemers. Veel aandacht ging uit naar de inkomensondersteunende regelingen, zodat inwoners die getroffen werden door de coronamaatregelen, niet onder het sociaal minimum terecht kwamen. Voor zelfstandig ondernemers is de Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers), die in 2020 startte, voortgezet tot 1 oktober 2021. Daarnaa st konden inwoners een beroep doen op de BBZ (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) met soepelere toegangscriteria. De TONK (tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten) werd opgezet en bood van maart tot en met september 2021 ondersteuning bij woonko sten.
4
Er is en wordt hard gewerkt om tegemoet te komen aan de toenemende ruimtebehoefte bij primair en voortgezet onderwijs en kinderopvang als gevolg van de verwachte groei van het aantal kinderen in Westland. Om de brede talentontwikkeling van Westlands e jongeren te stimuleren hebben wij de samenwerking tussen primair en voortgezet onderwijs, kinderopvang, Westland Cultuurweb, Bibliotheek Westland en Westland Natuur- en Techniekweb geactiveerd en gefaciliteerd. Samen met de onderwijs - en kinderopvangpartners zijn acties geformuleerd voor het beperken van de onderwijsachterstanden gerelateerd aan COVID -19. We vinden voldoende beschikbaar aanbod volwasseneneducatie met passende ondersteuning voor laaggeletterden van groot belang. Daarom is in samenwerking met de gemeenten in de arbeidsmarktregio Haaglanden een regionaal plan van aanpak bestrijding laaggeletterdheid opgesteld. Dit plan is in samenwerking met de Westlandse taalhuispartners uitgewerkt in een convenant en uitvoeringsprogramma. Ook dreigende terugval en stilstand in de cultuur - de sport- en de sociaal culturele sector als gevolg van de beperkende Corona - maatregelen vroeg om passende gemeentelijke acties. Openstellen van subsidieregelingen voor sport - en sociaal-culturele organisaties hebben zek er geholpen.
Maar de langdurig opgelegde bewegingsbeperkingen hebben zowel in het maatschappelijk leven als in de economische sector sporen nagelaten. Om daar nieuwe energie aan te geven is samen met betrokken inwoners de Westlanders Brigade gestart. Verde r heeft het college een bijdrage gegeven aan de online winkelstraat. De sport- en cultuurvoorzieningen hebben dit jaar onze onverdeelde aandacht gehad. De kwaliteit en toekomstbestendigheid van sportparken en zwembaden is versterkt: zo zijn voorbereidinge n getroffen voor de modernisering van openluchtzwembad De Waterman, de renovatie van zwembad De Hoge Bomen en de planvorming voor de capaciteitsuitbreiding van sportpark de Zweth in de Lier. Nieuwbouwmogelijkheden voor het Westlandtheater zijn verder onder zocht en vormen een onderdeel van de uitwerking van de ontwikkelingsvisie Verdilaan. Westland kent unieke recreatiemogelijkheden en er is ruimte voor rust en ontspanning. Naast de routes voor fietsers, ruiters, vaarrecreanten en skaters, beschikt Westland over een kilometerslang familiestrand. De groen/blauwe hoofdstructuur en de verbindingen ernaar toe zijn versterkt, mede in afstemming met het Nationaal Park Hollandse Duinen. De aanleg van de minibossen en het tiny forest in Maasdijk zijn daar goede voor beelden van. Bij de ruimtelijke inrichting is er steeds meer oog voor de landschappelijke waarde van ons erfgoed en kunstobjecten.
Dit leidt tot meer zichtbaarheid van cultuurhistorisch erfgoed. Voorbeelden hiervan zijn de renovatie van het eerste deel va n de Fruitmuur en de realisatie van de nieuwe website op het gebied van het Westlands historisch erfgoed. Ook het Ruimtelijk domein toont belangrijke progressie. Op de rand van 2020 is door uw Raad de Omgevingsvisie vastgesteld. Het uitgangspunt van de Om gevingsvisie is het behouden en het versterken van het karakter van Westland. We blijven zoeken naar een balans tussen wonen, economie, groen en voorzieningen. De verschillende functies zoals wonen, werken en recreëren hebben ruimte nodig, maar de ruimte i n het Westland is schaars. Een grote en belangrijke ontwikkeling waar het afgelopen jaar in dit verband veel aandacht, tijd en energie is gegeven is de ontwikkeling van het Floragebied. In het Floragebied komen veel ambities samen: campusontwikkeling rond om het World Horti Center, woningbouw voor doelgroepen, mobiliteit met mogelijkheden voor het aanleggen van hoogwaardige openbare vervoersverbindingen (zoals een lightrailverbinding), groenstructuren en duurzaamheidsaspecten waarbij ook het glasareaal en de ontwikkeling van agrologistiek een rol spelen.
In de zomer 2021 heeft de raad het ontwikkelperspectief Floragebied unaniem vastgesteld en vervolgens zijn we gestart met het verder uitwerken hiervan in een Masterplan, dat naar verwachting eind 2022 is afgerond.
5
Belangrijke ontwikkelingen in het Ruimtelijk Domein worden gestuurd vanuit de behoefte aan woningbouw. De druk op de woningmarkt blijft onverminderd hoog. Daarmee is het behouden en versterken van het Westlandse karakter een uitdaging. Vanwege deze omstandigheden zitten we niet stil en spelen we in op de ontwikkelingen. Voor wonen ligt onze focus op realisatie met als uitgangspunten het versterken en ontwikkelen van de leefbaarheid en een passend woningaanbod voor alle doelgroepen. In 2021 hebben we stappen gezet door onder meer de gemeentelijke cofinanciering voor het bouwen van circa 360 betaalbare en sociale woningen in het project Waelpolder, het realiseren van 14 flexwoningen in het oude ISW -gebouw aan de Madeweg in Monster en het verlenen van de vergunning voor huisvesting arbeidsmigranten aan de Oostbuurtseweg in De Lier. Op het gebied van bereikbaarheid en mobiliteit hebben we flink ingezet op het verbeteren van de auto-, logistieke-, OV- en fietsnetwerken, waarmee de maatschappelijke en econ omische ontwikkeling van Westland de ruimte krijgt. Met een stevige lobby en in samenwerking met het Rijk, Provincie Zuid-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den -Haag en gemeente Den Haag gebeurt dit onder meer in de gebiedsuitwerking Greenport 3.0. De gebie dsvisie leidt tot een mix van maatregelen die samen met de regionale partners op termijn gerealiseerd gaan worden.
Er is gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de reconstructie van de Wippolderlaan, Lozerlaan-Erasmusweg. Ook de voorbereiding voo r de realisatie van het metropolitane fietspad Naaldwijk - Maassluis-Vlaardingen-Schiedam-Rotterdam is gestart. De Oostelijke Randweg om De Lier en de verbindingsweg tussen Maasland en Honderdland zijn aangelegd. In het laatste kwartaal kondigde zich het vraagstuk van de gasprijzen aan als nieuwe economische puzzel. Zeer in het bijzonder voor de Westlandse tuinbouwsector. Door nauw samen te werken met bedrijven bleven we in het afgelopen jaar als gemeentebestuur goed op de hoogte van ontwikkelingen op eco nomisch gebied en konden we waar nodig ondersteunen in de lobby van de glastuinbouw. Deze sector heeft een uitermate lastig jaar achter de rug en een veel beter perspectief lijkt nog niet in zicht. Waar de tuinders een jaar eerder zo goed waren teruggeveerd van de Coronagevolgen werden ze in 2021 als gevolg van de snel oplopende gasprijzen wederom voor grote (financiële) problemen geplaatst. Een zorgelijke situatie die ook in 2022 veel aandacht zal vragen en nauw in verband staat met het volgende onderwerp H e t W e s t l a n d o p e e n v e r a n t w o o r d e ma n i e r d o o r g e v e n a a n v o l g e n d e g e n e r a t i e s , i s e e n b e l a n g r i j k thema. Energietransitie, klimaat en duurzaamheid staan hierin centraal.
Er moet veel gebeuren en ook in 2021 hebben we voortgang geboekt. De Regionale Energie Strategie (RES) is uitgewerkt en door de raad vastgesteld. In deze strategie wordt een beeld geschetst van de opwekpotentie (duurzame energie) in deze regio. In december 2021 heeft de raad de Warmtevisie vastgesteld. In deze visie wordt inzicht gegeven welke wijken kansrijk zijn om voor 2030 van het aardgas te halen en welke alternatieven er zijn voor deze wijken. De klimaatstrategie, waarin de ambitie uit de omgevingsvisie is overgenomen, is vastgesteld. Hierin komen de ruimtelijke vertaling van maatregelen, risicogebieden en klimaatbewustzijn aan de orde. In samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland is het uitvoeringsprogramma waterklimaatplan opgesteld. De kwekers coöperatie ‘afvalwaterzuivering Nieuwe Waterweg’ werkt samen met het Hoogheemraadschap Delfland aan een collectieve oplossing voor het zuiveren van afvalwater op gewasbeschermingsmiddelen. Wij ondersteunen deze collectieve oplossing. In het kader van de verplichte afvalwaterzuivering hebben we succesvol uitstel aangevraagd voor de telers die meedoen met het genoemde collectief en we hebben besloten om een borgstelling onder voorwaarden te geven aan het Hoogheemraadschap op de investering. Dat Corona veel tijd en aandacht heeft gevraagd is de constatering van een feit.
Er is desondanks veel van de oorspronkelijke begrotingsdoelstellingen gerealiseerd. Een en ander wordt bij de inhoudelijke programma's nader toegelicht.
6
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2021
2.
FINANCIËLE HOOFDLIJNEN
7
Het financiële resultaat en ontwikkeling van reserves over 2021 Het financieel resultaat van het jaar 2021 is op een totaal te besteden budget van € 352 mln een overschot van € 23,7 mln. Bij prorap en slotwijziging werd nog uitgegaan van een kleiner overschot, respectievelijk 3,0 mln en 2,4 mln. Net als voorgaand jaar werd 2021 getekend door de coronacrisis. Een wereldomvattende crisis waarvan de gevolgen in alle sectoren van het landelijk en lokaal beleid, en dus ook in de gemeentelijke programma's, hun doorwerking hebben gehad. Het gaat niet alleen om de directe financiële gevolgen voor horeca, sport - en cultuurwereld en de maatregelen die daarvoor zijn getroffen. Ook het gebruik van maatschappelijke voorzieningen is veranderd. Dit blijkt onder meer uit veranderende subsidiebehoeften. Aan het handelen van de overheid worden meer en nieuwe eisen gesteld als het gaat om veiligheid, economische en maatschappelijke zekerheden. Met name in het sociaal domein is dat een ontwikkeling die al langere tijd extra inspanningen van de gemeenten vraagt, waardoor ook tekorten optreden. Nu ook in sectoren als veiligheid en economie extra overheidsbemoeienis wordt gevraagd ligt er een volgende extra opgave voor de gemeente. Rijksmaatregelen hebben voorzien in directe extra middelen voor verschillende ondersteunende maatregelen.
Maar ook indirecte effecten voor de economische sector, bijvoorbeeld op de grondstoffen- en energiemarkt zijn merkbaar. Ook waar wij als overheid opereren als opdrachtgever, zoals bij aanbestedingen. De bouwsector heeft te maken met vertragingen die wi j onder meer in de uitvoering van projecten zien. Gelukkig is daar ook juist veel goed nieuws te melden. Minder duidelijk zichtbaar maar wel van invloed op de financiële huishouding is het noodgedwongen verleggen van beleidsprioriteiten als gevolg van het maken van keuzen voor de inzet van mensen en middelen. Prioriteitstelling als gevolg van corona maar ook krapte op de arbeidsmarkt hebben geleid tot minder uitvoeringscapaciteit en achterblijven van uitgaven in programma's. Om de continuïteit te waarborgen werd en wordt – daar waar mogelijk - gebruik gemaakt van externe expertise. Overigens is krapte op de arbeidsmarkt een landelijk gegeven waar we ook in de toekomst rekening mee zullen moeten houden. In het afgelopen jaar is continu een nieuwe balans ge zocht met telkens weer de uitdaging het staande beleid en de staande uitvoeringstaken voor de inwoners van Westland op een goede manier te blijven uitvoeren, terwijl de omstandigheden aan snelle verandering onderhevig waren. Eventueel iets toevoegen over de financiële positie maar daarvoor is input uit paragraaf weerstandsvermogen nodig en die is niet gereed.
In vrijwel alle programma's heeft zich een (vaak geringe) onderuitputting voorgedaan. Deze afwijkingen per programma worden hieronder op hoofdlijnen toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt in meer detail ingegaan op de afwijkingen per programma.
8
Resultaat begrotingsjaar 2021 Bedrag x € 1.000
Programma 1- Veiligheid
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
268 -167 101
2- Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
1.692 -1.439 253
3- Economie
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
2.072 -249 1.823
4- Onderwijs
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
1.251 -233 1.018
5- Sport, Cultuur en Recreatie
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
2.749 -1.661 1.088
6- Sociaal Domein
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
2.722 -2.038 684
7- Volksgezondheid en Milieu
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
3.193 -152 3.041
8- Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
16.200 -9.739 6.461
9- Bestuur en Ondersteuning
10- Concernfinanciën en Algemene Dekkingsmiddelen
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming Resultaat begroting na wijzigingen Totaal resultaat
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
3.242 -341 2.901
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
4.755 -873 3.882
38.144 -16.891 21.253 2.428 23.681
Hieronder volgen op hoofdlijnen per programma de belangrijkste verklaringen. In de programma’s zelf kunt u de volledige verklaring van de verschillen lezen. P r o g r a m ma 1 V e i l i g h e i d ( € 0 , 1 0 ml n . V ) Op de begroting van ruim € 10 mln. is per saldo een voordeel van € 0,1 mln. opgetreden. Het verschil ten opzichte van de begroting wordt vooral veroorzaakt door een lagere bijdra ge aan de
9
Veiligheidsregio Haaglanden dan geraamd, vertraging op het gebied van ondermijning door corona en een hogere dotatie aan de voorziening oninbare debiteuren vanwege het niet kunnen innen van een vordering voor een schadeverhaal. P r o g r a m ma 2 V e r k e e r e n V e r v o e r ( € 0 , 2 5 ml n . V ) Op de begroting van € 16,8 mln. heeft zich per saldo een voordeel van € 0,25 mln. voorgedaan. Het voordeel is ontstaan door diverse oorzaken. Door de strenge winterperiode is er meer uitgegeven aan de gladheidsbestrijding. Daar tegenover is er minder uitgegeven aan de onkruidbestrijding. Door corona en personeelsmutaties zijn een aantal verkenningen van de stedenbouwkundige RO nog niet uitgevoerd. De verwachting is dat de werkzaamheden in 2022 worden ui tgevoerd. De geplande werkzaamheden veilingroute A20 voor Wateringen Centrum zijn doorgeschoven naar 2022. P r o g r a m ma 3 E c o n o mi e ( € 1 , 8 2 ml n . V ) Op de begroting van € 3,6 mln. is een voordeel van € 1,82 mln. gerealiseerd. Dit wordt veroorzaakt doordat nog geen aanvragen voor Westland Agenda III zijn gehonoreerd. De organisatiestructuur van de Westland Agenda III is weliswaar in 2021 gerealiseerd maar de aanvragen die ontvangen zijn, voldoen nog niet allemaal aan onze voorwaarden. De verdere uitwerking van de initiatieven zal in 2022 tot meer gehonoreerde aanvragen leiden.
Bij de economische activiteiten was het plan om een revolverend fonds in te stellen. Dit is in 2021 niet gelukt omdat dit meer overleg en onderzoek vereiste dan vooraf ingeschat. Naar ver wachting zal dit in 2022 worden afgerond. P r o g r a m ma 4 , O n d e r w i j s ( € 1 , 0 2 ml n . V ) Op het programma onderwijs is een voordelig saldo van € 1,02 mln. opgetreden op de beschikbare begroting van € 11,12 mln. De belangrijkste oorzaken voor deze onderuitputting zijn. De realisatie van de tijdelijke huisvesting van de Daltonschool is gereed maar de kosten voor de uitbreiding van de tijdelijke locatie en verlenging van de aanwezigheid daarvan volgen pas in 2022. De post Leerlingenvervoer laat een stijging van het gebruik zien ten opzichte van 2020. In 2021 is het proces rondom de lokale educatieve agenda (LEA) hervat nadat het in 2020 was opgeschort door de coronapandemie. Ook in 2021 zijn een aantal activiteiten uit dez e agenda niet doorgegaan. Tot slot was de vrijval van de OAB (Onderwijs Achterstanden Beleid) -middelen over 2020 bij de jaarrekening over 2020 ten onrechte op de balans geboekt waardoor dit niet tot een voordeel leidde. Dit is in 2021 gecorrigeerd. P r o g r a m ma 5 , S p o r t , C u l t u u r e n R e c r e a t i e ( € 1 , 0 9 ml n . V ) Op de begroting van € 21,75 mln. is een bedrag van € 1,1 mln. overgebleven.
De belangrijkste redenen hiervoor zijn hierna beschreven. Op het incidentele budget voor onderzoeken binnen de vastgoedportefeuille van de gemeente blijft geld over door het temporiseren van diverse initiatieven vanwege bezettingswisselingen en capaciteitstekorten. Het beschikbaar gestelde bedrag om het erfgoedbeleid te toetsen en te actualiseren door de komst van de Omgevingswet is nog niet uitgegeven omdat de voorbereidingen meer tijd in beslag hebben genomen. Niet al het groot onderhoud is conform planning uitgevoerd, de groenplannen voor dorpscentra zijn in 2021 niet gereed gekomen, de landschapstafels voor samenwerking bi nnen recreatiegebieden zijn nog niet opgericht. Door corona zijn er geen evenementen geweest waarvoor normaal gesproken gemeentelijke inzet nodig is en is vertraging opgetreden in het ontwikkelen van instrumenten voor het beleid op het gebied van cultuur e n erfgoed. P r o g r a m ma 6 , S o c i a a l d o me i n ( € 0 , 6 5 ml n . V ) Op dit programma doet zich per saldo een voordeel van € 0,65 mln. voor, op een totaal budget van € 76,4 mln.
Het voordeel wordt vooral veroorzaakt door vertraging in enkele projecten (bijvoorbeeld bij de regiosubsidie voor ondersteuning aan kwetsbaren op de arbeidsmarkt), door het pas laat beschikbaar komen van gelden (bijvoorbeeld voor de aanpak van jeugdwerkloosheid) en overschotten op uitvoeringskosten van extra rijksregelingen (TOZO en toeslagen affaire). In dergelijke gevallen wordt voorgesteld de middelen over te hevelen naar 2022.
10
Naast de voordelen zijn er ook nadelen. Deze zitten vooral op de budgetten voor jeugd en Wmo. Coronamaatregelen hebben de jeugd relatief zwaar getroffen. Over de he le linie zijn de kosten gestegen, maar vooral bij de percelen GGZ en begeleiding is sprake een significante kostenstijging. We hebben te maken met een combinatie van intensievere zorg, een hoger tarief en een lagere uitstroom. Daarnaast zien we een opvalle nde verschuiving naar relatief dure, intensieve jeugdzorg bij de jeugd met een licht verstandelijke beperking en een toename in het gebruik van de zeer gespecialiseerde landelijke voorzieningen (LTA). Een kleine groep kwetsbare jeugdigen leidt hier tot ee n relatief grote kostenverhoging. Tenslotte is in 2021 het gebruik van de lokale maatwerkvoorzieningen opvallend toegenomen, zonder daling van de regionale kosten. Het nadeel op het budget voor WMO -dienstverlening wordt voornamelijk veroorzaakt door een forse stijging van het aantal cliënten. In 2021 is er een gemiddelde stijging van het aantal cliënten van 9% bij begeleiding en 8% bij hulp bij het huishouden. P r o g r a m ma 7 , V o l k s g e z o n d h e i d e n Mi l i e u ( € 3 , 0 4 ml n . V ) Op het onderdeel riolering is een voordee l ontstaan door een vertraging in projecten . De werkzaamheden worden in 2022 uitgevoerd. Ook op afval is een voordelig saldo opgetreden.
Dit heeft een aantal oorzaken: de btw die mag worden toegerekend aan de afvalstoffenheffing is verlaagd. Hiermee wordt de storting aan de afvalvoorziening ook verlaagd. Door latere implementatie van gescheiden PBD in de kernen (nu gepland voor 2022) is de communicatiecampagne nog niet gestart en zijn nog geen afvalcoaches ingezet. Tekorten op de grondstoffenmarkt hebben m et name voor oud-papier en ijzer geleid tot hogere inkomsten dan begroot. Op het terrein van milieubeheer is een aantal pilots voor klimaatadaptatie vertraagd vanwege beperkingen in het participatieproces door de coronamaatregelen. P r o g r a m ma 8 , V o l k s h u i s v e s t i n g , R u i mt e l i j k e O r d e n i n g e n S t e d e l i n g v e r n i e u w i n g ( € 6 , 4 6 ml n . V ) Het voordeel op dit programma heeft verschillende oorzaken. De belangrijkste staan hieronder toegelicht. De realisatie van flexwoningen is veel lastiger dan verw acht was. De kosten (voor o.a. bouw -woonrijp maken) zijn zeer hoog, dus onderhandeling over de kostenverdeling tussen gemeente -externe partij vergt tijd. Grondaankopen (lasten) in verband met de grondbank Westlandse Zoom zijn uitgesteld en daardoor zullen ook aannemers-, (plan-) voorbereidingskosten en sloopkosten zich pas later voordoen. In 2021 zijn er meer grote projecten (met een hoge bouwsom) afgehandeld dan begroot.
Ook is de bouwsom van enkele andere projecten hoger uitgevallen dan verwacht. Als ge volg hiervan is de opbrengst omgevingsvergunning WABO hoger dan begroot. Tot slot is de voorziening op deelnemingen naar beneden bijgesteld, hierdoor is een voordeel ontstaan. P r o g r a m ma 9 , B e s t u u r e n o n d e r s t e u n i n g ( € 2 , 9 0 ml n . V ) Het voordelig saldo van € 2,9 mln. is veroorzaakt door diverse mee - en tegenvallers, waarvan de belangrijkste zijn: De rekenrente is gestegen, hierdoor hoefde minder gestort te worden in de voorziening wachtgeld en pensioenen wethouders. Bij het opstellen van de begroting 2021 i s rekening gehouden met een, deels Covid -19 gerelateerde, dip in het aantal af te geven persoonsdocumenten. De terugval in het aantal af te geven persoonsdocumenten heeft zich in mindere mate voorgedaan dan verwacht. De toename van de legesinkomsten wordt versterkt doordat het ministerie de maximaal aan de burger door te berekenen kosten heeft verhoogd. Daarnaast is het aantal naturalisaties en opties hoger dan verwacht .
11
Veel evenementen zijn door corona niet doorgegaan. Daardoor is er ook geen geld aan voo rlichting uitgegeven, speciale uitzendingen bij de WOS, themapagina’s in de krant en andere kosten die horen bij het organiseren van evenementen. Lentiz is haar eigen huisvesting weer gaan gebruiken in ruil voor de financiering door de gemeente van de daarvoor benodigde verbouwingskosten (zie Prorap 2020). P r o g r a m ma 1 0 , C o n c e r n f i n a n c i ë n e n a l g e me n e d e k k i n g s mi d d e l e n ( € 3 , 8 8 ml n . V ) Ultimo 2021 bleef de bezetting 98 Fte achter op de formatie. Een krappe arbeidsmarkt en de coronapandemie bemoeilijkten het we rving- en selectieproces. Een deel van de openstaande vacatures is ingevuld door inhuurkrachten. De lagere personeelsbezetting heeft ook invloed op de materiele aan personeel gerelateerde lasten. Vooral op het opleidingsbudget en de kosten voor personeelsbijeenkomsten en ontwikkelingstrajecten. Daarnaast hebben de coronapandemie en de daaraan verbonden maatregelen geleid tot lagere uitgaven door het verleggen van prioriteiten en uitstellen of vertragen van projecten. Vanuit het voorzichtigheidsprincipe is in de begroting 2021 een lagere raming voor de dividendvaststelling- en uitkering van de BNG opgenomen. De werkelijke uitkering over 2021 was hoger.
De algemene uitkering is € 1.380.000 hoger uitgevallen door de diverse mutaties die zich na oktober 2021 hebben voorgedaan (zie ook raadsbrief dd. 17-2-2022). Saldo na resultaatbestemming Vanwege het feit dat in 2021 verschillende activiteiten niet of niet volledig zijn uitgevoerd, maar de noodzaak daartoe onverminderd besta at en hiervoor in 2022 geen middelen beschikbaar zijn, stellen wij voor om een aantal budgetten uit het jaarrekeningsaldo over te hevelen naar 2022 . Hierdoor neemt het reële resultaat na resultaatbestemming af. Saldo jaarrekening (in € mln.) Over te hevelen budgetten naar 2022 (voor zover van invloed
€
23.681V
op exploitatiesaldo) Overheveling vanwege de december circulaire
€ €
-/- 8,745 N -/- 1,347 N
Saldo 2021 na resultaatbestemming
€
13,589 V
In de ProRap was uitgegaan van een verwacht voorde lig saldo van ca. € 2,43 mln. Het gerealiseerde jaarrekeningsaldo na resultaatbestemming ligt dus ruim boven de prognose die in de ProRap was opgenomen. De belangrijkste afwijkingen zijn hiervoor al verklaard. V o o r s t e l l e n r e s u l t a a t b e s t e m mi n g ( me t i n v l o e d o p e x p l o i t a t i e s a l d o ) De voorstellen voor resultaatbestemming worden via het dictum bij het raadsvoorstel expliciet ter goedkeuring aan de raad voorgelegd. Ontwikkeling schuldpositie De schuldpositie van de gemeente (langl opende geldleningen) bedraagt ultimo 2021 € 319,0 mln. De stand van de leningen komt daarmee ca. € 64,0 mln. lager uit dan begroot. Dit heeft te maken met de invulling van de financieringsbehoefte (€ 28 ml n.) met korte leningen. Daarnaast zijn de begrote investeringen hoger geraamd dan de werkelijke investering waren.
12
Ontwikkeling reserves 2021 De reserves zijn onder te verdelen in een Algemene reserve die een algemene bufferfunctie vervult en de bestemmingsreserves die bestemd zijn voor een bepaald doel . De ontwikkeling van de reservepositie ziet er als volgt uit: Bedragen (x € 1.000.000) Omschrijving Algemene reserve
1 januari 2021 28,1
31 december 2021 34,2
Saldo jaarrekening Bestemmingsreserves
14,4 215,7
23,7 207,0
Totaal reserves
258,3
264,9
De reservepositie van de gemeente is ten opzichte van 2020 gestegen met € 6,6 mln. Dit is het resultaat van verschillende stortingen in en onttrekkingen aan de reserves en het batig saldo over 2021. De bestemmingsreserves zijn ingezet voor de (confor m raadsbesluiten) beoogde doelen. De reservepositie van de gemeente bedraagt eind 2021 € 264,9 mln. (incl. het jaarrekeningresultaat over 2021). Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves wordt verwezen naar de toelichting op de balans ‘Eigen vermogen’. Zoals gebruikelijk zijn de voorzieningen in dit overzicht niet meegenomen. Structureel/incidenteel Het voordelig jaarrekeningresultaat bedraagt € 23,7 mln. Dit heeft een incidenteel karakter. De opbouw van het rekeningresultaat 2021 is samenvattend als volgt: Realisatie 2020
Begroting 2021
Bijgestelde begroting 2021
Realisatie 2021
Baten
314,7
323,5
331,1
306,1
Lasten
-/- 308,7
-/-296,8
-/- 299,6
-/- 299,5
-/- 6,0
26,7
31,5
-/- 6,6
32,4
36,5
52,4
35,5
Exploitatieresultaat Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves
-/- 24
- 9,8
-/- 18,4
-/- 18,4
Saldo reservemutaties
-/- 8,4
-/- 26,7
-/- 33,9
-/-17,1
Resultaat na reservemutaties
-/- 14,4
0
-/- 2,4
-/-23,7*
* -/- is voordelig resultaat
13
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2021
3.
LEESWIJZER
14
Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken van gemeenten gelijk is aan die van de programmabegroting voor dat jaar. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag (de programmaverantwoording, paragrafen en investeringen) en de jaarrekening (de financiële verantwoording waarop de controleverklaring betrekking heeft). Jaarverslag De programmaverantwoording is opgenomen in hoofdstuk 4 van deze jaarstukken. Het bevat de beleidsmatige verantwoording over 202 1. Bij alle onderwerpen en speerpunt en die in de Programmabegroting 2021 zijn benoemd, wordt ingegaan op de vraag of we bereikt hebben wat we ons ten doel hebben gesteld en wat we daarvoor hebben gedaan. De programma’s worden afgesloten met het antwoord op de vraag ‘wat heeft het gekost?’ In hoofdstuk 6 vindt verantwoording plaats over de investeringen waarin enerzijds wordt terug gekeken op 2021 maar waarin anderzijds ook de meerjarige effecten van de bijstelling van de investeringen, zoals die voorheen in de investeringsrapportage waren v erwerkt, worden gepresenteerd. In hoofdstuk 5 de paragrafen opgenomen.
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten schrijft voor dat er verplichte paragrafen worden opgenomen in het jaarverslag (te weten financiering, lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering, onderhoud van de kapitaalgoederen, grondbeleid en vastgoed en verbonden partijen). Zij geven, als een dwarsdoorsnede van de programma’s, inzicht in een aantal bedrijfsvoering aspecten van de gemeente . De Jaarrekening in hoofdstuk 7 is de financiële vertaling van het gevoerde beleid te vinden, die bestaat uit de programmarekening en de balans met toelichting. De programmarekening bevat een overzicht van de exploitatieresultaten per beleidsveld. Gemeen ten zijn verplicht om in de jaarstukken ook de verantwoordingsinformatie van specifieke uitkeringen op te nemen. Deze zogenaamde SiSa -bijlage (Single Information Single Audit) is opgenomen in hoofdstuk 3. 4 Single information, single audit (SiSa). Daarnaa st zijn gemeenten verplicht een bijlage met taakvelden op te nemen in de jaarrekening. Deze bijlage is opgenomen in hoofdstuk 8 Bijlage taakvelden.
15
GEMEENTE WESTLAND Jaarstukken 2021
4.
PROGRAMMA’S
16
4.1
Veiligheid
Inleiding Veiligheid vormt de basis van een prettige woon - en vitale leefomgeving. Westland is een veilige gemeente. Op belangrijke landelijke indicatoren voor veiligheid, zoals Haltverwijzingen, diefstallen, geweldsmisdrijven en vernielingen, scoort Westland al ger uime tijd onder het landelijk gemiddelde. De coronapandemie heeft in 2021 de aanpak op het gebied van veiligheid nadrukkelijk gekleurd. Onze voorgenomen intensivering van beleid op veilig uitgaan zag er wederom totaal anders uit dan voorzien. Geen of nau welijks evenementen, maar wel de noodzaak van een strak gecoördineerde aanpak en uitvoering van de jaarwisseling. Een ander beleidsaccent, de inzet op problematische jeugd en overlast gevend jeugd, heeft in 2021 met name in de Esdoorn (Naaldwijk) en ‘s -Gravenzande volop aandacht gekregen. Een gecoördineerde aanpak tussen gemeente, politie en jongerenwerk, waarbij repressie en preventie in onderlinge samenhang zijn toegepast, heeft effect gehad op de overlast meldingen. Deze aanpak wordt in 2022 gecontinueer d en verder uitgebouwd. Naast de substantiële aandacht en inzet op coronamaatregelen is de regisserende taak van de gemeente op de reguliere terreinen van fysieke en sociale veiligheid zoveel mogelijk gehandhaafd. Het afgelopen jaar is er nadrukkelijk ingezet op de aanpak van ondermijnende criminaliteit.
De ingezette beleidsintensivering en de daarmee samenhangende aanpak is, ondanks uitdagende omstandigheden grotendeels overeind gebleven. Door de coronacrisis zijn echter niet alle voorgenomen activiteiten uitgevoerd. Het verder vormgeven en intensiveren van integrale controles gericht op de aanpak van ondermijning en activiteiten om de meldingsbereidheid te vergroten hebben vertraging opgelopen. Ondanks dat zijn er toch 23 integrale control es uitgevoerd. Verder zijn er in 2021 8 panden gesloten en is er 1 keer een bestuurlijke waarschuwing op grond van de opiumwet afgegeven. Daarnaast zijn 6 lasten onder dwangsom opgelegd voor het dealen van drugs. Ook zijn er camera’s geplaatst op een locat ie van een Poolse supermarkt vanwege vrees voor ernstige verstoring van de openbare orde. In het kader van de wet Bibob hebben 22 dossieronderzoeken plaatsgevonden. Het programma Weerbare Sierteeltsector is in 2021 in een nieuwe fase gekomen waarbij het programma structureel geborgd wordt met en bij de diverse partners. Dit betekent dat alle betrokken partijen zich ook de komende jaren structureel blijven inzetten voor het weerbaar maken van de sierteeltsector. Om deze structurele samenwerking kracht bij te zetten is extra budget gevraagd bij het Rijk ter ondersteuning van deze structurele aanpak.
Wat wilden we bereiken? • Een stevig en waar mogelijk verder verbeterd veiligheidsbeeld van onze gemeente; • •
Een grotere rol van inwoners en ondernemers op het gebie d van veiligheid; Een toename van bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid en minder speelruimte voor
•
ondermijnende criminaliteit; Een aanvaardbaar niveau van veiligheid rond personen en gezinnen;
• •
Een afname van woninginbraken en andere high impact -delicten; Minder overlast en problemen rondom leefbaarheid;
• •
Een goed en veilig uitgaansklimaat; Veiligheid op en rond het water;
•
Minder ongewenst gedrag van problematische jeugd en jeugdgroepen.
17
Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Verwijzingen Halt
Resultaat
Bron
7
Stichting Halt
Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Westland (groen) – Nederland (blauw) 16 14 12 10 8 6 4 2 0 2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Jaar
Westland
Nederland
2013
9
14
2014
9
14
2015
9
13
2016
13
14
2017
9
13
2018
5
12
2019
10
13
2020
7
11
2020
Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Westland (groen) – Nederland (blauw) 3
1,0
CBS Diefstallen
Jaar
Westland
Nederland
2012
2,3
2,6
2,5
2013
2,2
2,6
2
2014
1,9
2,5
2015
1,9
2,4
1,5
2016
2,0
2,3
1
2017
1,5
2,2
0,5
2018
0,8
2,2
2019
1,2
2,3
2020
1,0
2,0
0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Geweldsmisdrijven
3,3
CBS Criminaliteit
Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord , doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc). Westland (groen) – Nederland (blauw) Jaar Westland Nederland 7,0
2012
3,7
6,6
2013
3,3
6,2
5,0
2014
3,3
5,8
4,0
2015
3,0
5,5
3,0
2016
3,1
5,3
2,0
2017
3,1
5,0
2018
3,3
4,8
2019
3,6
4,8
2020
3,3
4,5
6,0
1,0 0,0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
18
Verplichte BBV-indicatoren
Resultaat
Bron
1,5
CBS Diefstallen
Diefstallen uit woning Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Westland (groen) – Nederland (blauw) 7 6
Jaar
Westland
Nederland
2012
6,1
5,5
2013
4,7
5,2
5
2014
4,5
4,2
4
2015
3,9
3,8
3
2016
3,9
3,3
2
2017
3,8
2,9
2018
2,7
2,5
2019
2,3
2,3
2020
1,5
1,8
1 0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Verplichte BBV-indicatoren
Resultaat
Bron
4,8
CBS Criminaliteit
Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde (in de openbare ruimte)
Het aantal per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis -, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als h et delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds - en seksuele misdrijven. Westland (groen) – Nederland (blauw) Jaar Westland 12
Nederland
2012
7,2
9,7
10
2013
7,3
8,4
8
2014
6,3
8,0
2015
6,9
7,3
2016
7,6
6,8
4
2017
4,6
6,0
2
2018
3,9
5,4
2019
5,3
5,9
2020
4,8
6,2
6
0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Facultatieve indicatoren Effectindicator Het rapportcijfer dat de burger toekent aan veiligheid
0-meting
Actueel cijfer 7,6
2019
2020
2021
7,5
(2021)
2022
Bron
7,5*
CBS veiligheid monitor
*streefcijfer
Effectindicator
Westland
Aandeel dat onveiligheidsgevoelens ervaart
10,7 %
18,5
in de buurt
(2021)
(2021)
Mate van totale overlast
41,0%
51,0 %
(fysieke verloedering, sociaal en verkeer)
(2021)
(2021)
Nederland*
* 70.000+gemeenten.
19
Wat hebben we daarvoor gedaan? • Inzet en coördinatie op crisisbeheersing met een groot accent op corona, in samenwerking met onder meer de Veiligheidsregio Haaglanden, politie en beveiligingsbedrijven. •
Gecoördineerde aanpak en samenwerking vormgegeven op jeugdcriminaliteit en -overlast.
•
Aanpak Weerbare Jeugd om de jeugd weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit vormgegeven.
•
Uitvoering gegeven aan een effectieve ketensamenwerking binnen de zorg - en veiligheidsketen.
•
Flexibele inzet toepasbaar cameratoezicht is geïmplementeerd. Vaste cameraposities zijn ontmanteld.
• •
De alcoholwet is geïmplementeerd in de handhavingsstrategie. Deelname aan en stimuleren van publiek -private samenwerkingsverbanden ten behoeve van veilige winkelgebieden en veilige bedrijventerreinen waarbij ook de link met ondermijning is gelegd.
•
Deelname aan netwerken voor preventie en deskundigheidsbevordering in het kader van polarisatie en radicalisering.
•
Deelname aan het programma Weerbare Sierteeltsector. Samen met andere overheden en private partijen is gewerkt aan een structurele borging. Vanuit dit samenwerkingsverband worden
•
maatregelen genomen om ondermijnende criminaliteit in de sierteeltsector aan te pakken Structurele inbedding van en coördinatie op Veilige Publieke Taak en Integriteit in de organisa-
•
tie en bestuur Beleid herzien met betrekking tot Veilige Publieke Taak en Integriteitsbeleid vormgegeven voor
•
bestuur en organisatie. Randvoorwaarden gerealiseerd voor en gewerkt aan bewustwording ten behoeve van ambtelijke
•
en bestuurlijke integriteit. Integraal interventieteam, (met Basisregistratie persoonsgegevens(BRP), sociaal rechercheur
•
Bouw- en woningtoezicht, Boa en regievoerder ) vormgegeven voor de aanpak van Ondermijning Aanpak jaarwisseling verder geprofessionaliseerd, met onder andere een wijkgerichte aanpak voor locaties waar vorige jaarwisseling sprake was van ernstige overlast en inzet van bestuurlijke maatregelen tegen ov erlastgevende personen (14 bestuurlijke waarschuwingen, 18 lasten onder dwangsom en 2 gebiedsverboden).
Externe ontwikkelingen / risico’s • Ontwikkelingen als gevolg van het coronavirus kunnen ook in 2022 gevolgen hebben voor de •
prioritering binnen het veiligheidsdomein; Het Westlands Veiligheidsbeleid zal in 2022 herzien worden. Dit proces zal met de gemeenteraad, de diverse veiligheidspartners en inwoners vormgegeven worden.
Verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) levert een bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma. Kaderstellende beleidsnota’s • Westlands veiligheidsbeleid 2019 -2022; • •
Regionaal beleidsplan politie, eenheid Den Haag; Regionaal beleidsplan Veiligheidsregio Haaglanden 2019 -2022.
20
Wat heeft het gekost? Programma 1
(bedragen x € 1.000) Rekening
Begroting
Begroting
Rekening
Taakveld
2020
2021 voor wijziging
2021 na wijziging
2021
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
6.986
7.157
7.134
7.005
130
1.2
Openbare orde en veiligheid
Totaal lasten programma 1
Saldo
4.080
3.597
4.648
4.279
369
11.066
10.754
11.782
11.284
498 -410
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
484
465
498
88
1.2
Openbare orde en veiligheid
399
117
425
605
180
Totaal baten programma 1
883
582
924
693
-230
Saldo van baten en lasten
-10.183
-10.172
-10.858
-10.591
268
Stortingen reserves
0
0
0
0
0
Onttrekkingen reserves
296
8
480
313
-167
Totaal reservemutaties programma 1
296
8
480
313
-167
-9.887
-10.164
-10.378
-10.277
101
Saldo programma 1
Cijfermatige analyse tussen programmabegroting en –verantwoording 2021 Deze cijfermatige analyse maakt onderdeel uit van de jaarstukken. De totale afwijking binnen programma 1 bedraagt voordelig € 268.000 voor verrekening met reserves en voordelig € 501.000 na verrekening met reserves. De belangrijkste afwijkingen bestaan uit: (bedragen x € 1.000) Programma 1 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1. De bijdrage aan de VRH was lager dan geraamd. Het verschil wordt verklaard doordat uit de vastgestelde begroting 2022 een korting op de gemeentelijke bijdrage is vastgesteld. Met terugwerkende kracht over 2021 2. Een hogere dotatie aan de voorziening oninbare debiteuren was noodzakelijk als gevolg van schadeverhaal asbestbrand Wateringen 3. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 1.2 Openbare orde en veiligheid 1. Westlands Veiligheidsbeleid - Voor de continuering van de pilot inzet particuliere veiligheidsdiensten is structureel €0,11 miljoen opgenomen in de begroting 2021. Hiervan is in 2021 een gering bedrag besteed, omdat het rijk hier gemeenten financieel in te gemoet gekomen is voor de aanpak van corona. Daarnaast heeft het aanbestedingstraject de inzet vertraagt. 2. De Coronapandemie heeft de aanpak op het gebied ondermijning nadrukkelijk gekleurd het afgelopen jaar.
Onze voorgenomen intensivering van beleid, maar vooral uitvoering, zag er, net zoals in 2020, totaal anders uit dan voorzien. In 2022 is het de bedoeling de aanpak en inzet verder vorm te geven. Bij de Prorap 2021 is al aangekondigd dat een bedrag van €250.000 overgeheveld zal worden naar 2022. 3. In de jaarrekening 2020 is een nadeel verantwoord a.g.v. een correctie op geïnde dwangsommen bestuursdwang uit eerdere jaren. In 2021 is deze correctie technisch tegen geboekt. 4. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 Saldo programma 1 voor verrekening met reserves
Lasten 130 V 158 V
28 N 368 V 95 V
Baten 410 N
Saldo 280 N 158 V
400 N
400 N
10 N 180 V
38 N 548 V 95 V
258 V
258 V
-
127 V
127 V
15 V
53 V
68 V
498 V
230 N
268 V
21
Stortingen reserves 1. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 Onttrekkingen reserves 1. Bij de jaarrekening 2020 is een bedrag overgeheveld naar 2021 ten behoeve van de aanpak van ondermijning van €233.892. Van dit bedrag is in 2021 een bedrag van €66.761 aan incidentele uitgaven besteed. De resterende plannen en middelen zijn door de coronapandemie vertraagd en zullen in 2022 alsnog tot uitvoer worden gebracht. 2. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 Saldo programma 1 na verrekening met reserves
-
167 N 167 N
167 N 167 N
0
0
0
498 V
397 N
101 V
22
4.2
Verkeer, vervoer en waterstaat
Inleiding De moderne taken van een gemeente rondom verkeer, vervoer en waterstaat vandaag de dag, dragen bij aan prettige openbare ruimtes en levendige mobiliteitsvoorzieningen. De gemeente heeft een zorgplicht om de kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruim te in stand te houden. Op het gebied van mobiliteit wordt gewerkt aan het verbeteren van de auto -, logistieke-, OV- en fietsnetwerken. Met Rijk, PZH, MRDH en gemeente Den Haag gebeur t dit onder meer in de gebiedsuitwerking Greenport 3.0. Hierin worden de b enodigde mobiliteits-maatregelen voor de komende decennia in beeld gebracht in samenhang met de doorontwikkeling van de Greenport, Greenport Horti Campus, verstedelijking en haven van Rotterdam. Hierbij krijgt de maatschappelijke en economische ontwikkeling van Westland de ruimte die het nodig heeft. Deze gebiedsverkenning leidt tot een mix van maatregelen die samen met de regionale partners op termijn gerealiseerd gaan worden. Daarnaast wordt samengewerkt met ketenpartners aan het verbeteren van het wegenn et, het openbaar vervoer en de verkeersveiligheid. Dit wordt gedaan door het beter benutten van bestaande en (nieuwe) moderne technologieën. Ook wordt samen met de ketenpartners gezorgd voor aanleg en adequaat onderhoud van waterwegen. Om de omgevingskwaliteit, bereikbaarheid en de doorstroming zoveel mogelijk te borgen, worden opgaven gebundeld.
Zo zijn bijvoorbeeld de Oostelijke Randweg om De Lier en de verbindingsweg tussen Maasland en Honderdland aangelegd. In ’s -Gravenzande is het parkeerterrein van d e SandAmbachtstraat heringericht. Het centrum van Naaldwijk is opnieuw bestraat. Dit is allemaal in goed overleg met de bewoners en ondernemers uitgevoerd. De COVID -19 maatregelen en het verloop van personeel hebben, in het totaal aan projecten, vertragin g opgeleverd in de benodigde afstemming en participatie en in de voorbereiding en realisatie van projecten. Wat wilden we bereiken? •
Doelmatig beheer van de infrastructuur door in stand houden van de openbare ruimte, waarbij onderhoudsprogramma’s en ruimtelijke opgaven verbonden zij n;
•
Een goede en robuuste bereikbaarheid en snelle doorstroming van verkeer en vervoer in samenwerking met het Rijk en de regio;
• •
Voldoende parkeergelegenheid binnen de kaders van de vastgestelde par keernormen; Een verkeersveiliger Westland;
• •
Optimale bereikbaarheid van Greenport Horti Campus ; Meer gebruik van de fiets naast openbaar vervoer en auto. De auto is in 2030 in alle centra van
•
de kernen te gast; Reductie van de uitstoot (o.a. CO2 en stikstof) van het wegverkeer;
•
Een klimaatbestendig (vaar)wegennet.
Wat hebben we daarvoor gedaan? • In 2021 zijn de werkzaamheden uitgevoerd zoals vermeld in het uitvoeringsprogramma van het gebiedsgericht plan. Deze werkzaamheden zijn nodig om het kwaliteitsn iveau in stand te houden van de verhardingen, belijningen, bebordingen, verkeersregelinstallaties, bruggen, geluidsschermen en openbare verlichting en onze wateren. In dit plan zijn door samenwerking de werkzaamheden gecombineerd vanuit onderhoudsprogramma ’s, verschillende beleidsopgaven en werkzaamheden van partners (zoals nutsbedrijven, provincie en Hoogheemraadschap). Hiermee wordt de overlast beperkt en zijn de maatschappelijke kosten zo efficiënt mogelijk ingezet. •
De werkzaamheden voor het verbeteren v an de mobiliteit zijn in het uitvoeringsprogramma duurzaam bereikbaar Westland meegenomen. Deze werkzaamheden worden vaak uitgevoerd in samenspraak met partners zoals de metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraads chap van Delfland, Rijkswaterstaat en omliggende gemeenten. Deze samenwerking betreft subsidies voor (infrastructurele) projecten, het opstellen van gezamenlijk beleid en het afstemmen van (regionale) werkzaamheden . In 2021 heeft hierbij de
23
nadruk gelegen op de voorbereidende werkzaamheden voor de reconstructie van de Wippolderlaan, Lozerlaan-Erasmusweg, de verkenning van de twee tracés van de metropolitaanse fietspaden Naaldwijk-Den Haag en de Gebiedsuitwerking Greenport 3.0 •
In 2021 is de in samenwerking met nutsbedrijven (o.a. Evides en Westland Infra) nog beter geworden en zijn de werkzaamheden op elkaar afgestemd en indien mogelijk gecombineerd uitgevoerd. Daarnaast is er voor 2022 een gezamenlijk uitvoeringsplan opgesteld waarin de onderhoudsprogramma’s verder op elkaar zijn afgestemd.
•
In 2021 hebben we samen met Den Haag, Maassluis en de MRDH de verkenning hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) uitgevoerd. Op grond van de resultaten is door de deelnemende partijen bestuurlijk besloten in 202 2 en 2023 een verdiepende verkenning uit te voeren, waaronder het onderzoek naar de lightrail. De voorbereidingen hiertoe zijn gestart.
• •
In 2021 is buslijn 21 in overleg met de samenleving (participatie) omgelegd. De voorbereiding is gestart voor de realisa tie van het metropolitane fietspad Naaldwijk - Maassluis-Vlaardingen-Schiedam-Rotterdam. De verkenning van de tracés voor de twee metropolitane fietspaden Den Haag CS -Monster-Naaldwijk en Den Haag CID/Binckhorst -Honselersdijk is in 2021 gestart. Deze wordt in opdracht van Den Haag, MRDH en Westland uitgevoerd. Deze kan naar verwachting medio 2022 worden afgerond, waarna de samenwerkingsovereenkomst
•
wordt opgesteld en de bestuurlijke besluitvorming kan gaan plaatsvinden. Het uitvoeren van verkenningen en verkeersonderzoeken voor gebiedsontwikkelingen, waaronder voor de Westlandse Zoom en Floragebied met effect voor de verkeersinfrastructuur en het fiets- en openbaar vervoernetwerk;
•
•
Het realiseren van het uitvoeringsprogramma Duurzaam Bereikbaar Westland ja arschijf 2021: Verkenning verbeteren bereikbaarheid en doorstroming kern Wateringen; -
Voorbereiden realisatie van het metropolitaan fietspad Naaldwijk -Rotterdam; Opstarten beleidsdiscussie over hernieuwd invoeren van Parkeerfonds Westland en opstel-
-
len van het parkeerbeleidsplan; Er is gekozen voor het stoppen van het uitwerken van de Erasmusvaart;
Het realiseren van een deel dan de maatregelen opgenomen in het beleidsplan Verkeersveiligheid jaarschijf 2021. Hierbij is een deel van de top 15 ongevalslocaties in Westland aangepakt. Er zijn snelheidsdisplays (“smileys”) aangeschaft, die rouleren in de gemeente . Verkeersonderwijs op scholen wordt gestimuleerd door het investeren in verkeersleerkrachten. Er zijn ge-
•
dragscampagnes uitgevoerd via socia l media. In 2021 is samen met de provincie Zuid -Holland, MRDH en Den Haag de uitwerking van de integrale gebiedsuitwerking Greenport 3.0 ter verbetering van de bereikbaarheid van de Greenport verder uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een eerste basispak ket aan bereikbaarheidsmaatregelen 2021-2025. Hiervoor zijn bij de deelnemende partijen voldoende financiële middelen beschikbaar. Nadruk ligt hierbij op het stimuleren van het OV - en fietsgebruik. Deze worden komende jaren verder uitgewerkt en ter besluit vorming voorgelegd. In 2022 wordt de gebiedsvisie opgesteld en tot verder uitwerking gebracht.
•
•
Er is gestart met de werkgeversaanpak voor drie bedrijventerreinen samen met de regio door het opstellen van scans waar de medewerkers wonen. In 2022 worden per groter bedrijventerrein maatregelenpakketten opgesteld met nadruk op het stimuleren van OV- en fietsgebruik; Het participeren in een regionale aanbesteding voor de aanschaf van laadpalen is afgerond. Westland doet mee aan de nieuwe concessie e n het stimuleren en het gefaseerd uitvoeren van de plaatsing van laadpalen;
•
Het verbeteren van de ketenmobiliteit waaronder het houden van een pilot met deelauto’s, uit te voeren door marktpartijen is i.v.m. corona doorgeschoven naar 2023;
•
Het beter benutten en optimaliseren van de capaciteit van de bestaande infrastructuur door het inzetten van nieuwe technologische mogelijkheden in het verkeer en op de weg en het uitvoeren van pilotprojecten (Connected Transport en intelligente verkeersregelinstallaties) , wat samen wordt uitgevoerd met de provincie;
•
Het bevorderen van integreren van watergangen als onderdeel van recreatieve routes, zoals de Poelzone.
24
•
De gemeente en provincie Zuid -Holland ondersteunen het initiatief van de kwekercoö peratie 'afvalwaterzuivering Nieuwe Waterweg' en het Hoogheemraadschap van Delfland om tot een collectieve zuivering te komen voor stedelijk afvalwater en afvalwater van de glastuinbouw . Hiervoor is een intentie garantstelling aan Hoogheemraadschap van Delfland en tijdelijke verordening voor uitstel zuivering glastuinbouw aangenomen.
•
•
Samen met regionale partners is een (onderzoeks)project ‘Waterbank Westland’ opgezet om de zoetwatervoorraad op peil te houden Er is voor dit onderzoek een subsidie aangevraagd bij het Deltaprogramma Zoet Water. Voor het waterknelpunt ’Oranjewijk in De Lier’ is grond aangekocht ten einde de afvoercapaciteit van water uit die wijk te vergroten met een bredere en diepere afvoersloot. Samen met Hoogheemraadschap van Delfland zijn de voorbereidingen voo r de uitvoering opgestart.
•
•
In samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland is het uitvoeringsprogramma waterklimaatplan opgesteld. Voor de gemeentelijke inzet is gewerkt aan diverse onderzoeken en pilots, om tot een gedegen strategie te komen. De gemeente is afgelopen jaar aangesloten bij het Convenant Klimaatadaptief bouwen van de provincie Zuid-Holland. Binnen deze samenwerking wordt gewerkt aan het opstellen van haalbare klimaatnormen voor gebiedsontwikkeling.
•
Het afgelopen jaar is de klimaatst rategie, waarin de ambitie uit de omgevingsvisie is overgenomen, vastgesteld. In de strategie wordt gekeken naar ruimtelijke vertaling van maatregelen, risi-
•
cogebieden en klimaatbewustzijn. Operatie Steenbreek (klimaatbewustzijn) lag helaas grotendeels stil vanwege de COVID -19
•
maatregelen. In 2021 zijn de Oostelijke Randweg om De Lier en de verbindingsweg tussen Maasland en Honderdland aangelegd. In ’s -Gravenzande is het parkeerterrein van de Sand -Ambachtstraat heringericht. Het centrum van Naaldwijk is opn ieuw bestraat. Dit is allemaal in goed overleg met de bewoners en ondernemers uitgevoerd.
Externe ontwikkelingen / risico’s • Het coronavirus kan langdurig effect hebben op verkeer en logistiek en het gebruik van het openbaar vervoer. Voorbeeld hiervan vormt het openbaar vervoer waarvan het gebruik door corona sterk is verminderd. Het fietsgebruik is daarentegen toegenomen. Dit k an ook leiden tot •
de noodzaak van aanpassing van gemeentelijk beleid; Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) 2015 -2021 (Kamerstuk 32 670, nr.146) mag niet meer worden gebruikt als toestemming voor nieuwe ontwikkelingen. Deze uitspraak heeft direct betrekking op waterveiligheid, infrastructuur, woningbouw en klimaat. Dit kan gevolgen hebben voor ondernemers, maar ook voor ambities van gemeenten, provincies en rijksoverheid. Voor 2021 heeft dit er niet toe geleid dat ontwikkelingen zijn gestagneerd;
•
•
In 2021 hebben wijzigingen en actualisatie in gemeentelijk beleid (onder andere mobiliteitsvisie en vervoersplannen) en (landelijke) regelgeving (onder andere Omgevingswet, Klimaatakkoord en subsidieverstrekkers) niet geleid tot wijzigingen; Ontwikkelingen als de e nergietransitie, klimaatadaptatie en bereikbaarheid zijn zeer actueel en hebben veel impact op beleid en uitvoering. Dit vormt een serieuze uitdaging en vraagt een regionale aanpak en maatwerk. Ook dit kan leiden tot een gewijzigde budgetbehoefte;
•
Om de bereikbaarheid en de doorstroming zoveel mogelijk te borgen, worden opgaven gebundeld. Omgevingsmanagement, dat wil zeggen afstemming met direct betrokken omwonenden, bedrijven en instellingen, is inherent aan deze manier van werken. Dit vraagt zorgvuldighe id en tijd en levert mogelijk een vertraging van de realisatie op.