Begroting getekend

Dit moet leiden tot minder ongevallen; in 2024 en een generatie later; • We onderzoeken, zoals elk jaar, de vijf onveiligste locaties en komen met maatregelen. Deze worden waar mogelijk vervolgens opgenomen in de MIP-programmering; • We investeren in verkeersonderwijs in samenwerking met kinderen, ouders en scholen. Wat willen we bereiken? We willen een gemeente zijn met veel ruimte voor voetgangers en fietsers. Dat is met de drukte op de weg niet vanzelfsprekend. Voor hen, maar ook voor het recreatieve verkeer hebben we een bereikbaar Westland nodig. Wat gaan we hiervoor doen? • We zorgen medio 2024 voor nieuw fietsbeleid met de focus op snel en veilig. Voor voetgangers doen we hetzelfde. Met deze twee beleidsstukken geven we aandacht aan de meest gebruikte verkeersvormen; • We komen in 2024 richting de afronding van de Metropolitane Fietsroute naar Rotterdam en verkennen door bij de fietspaden naar Den Haag, Delft en Rijswijk. We bezien welke verkenningen eventueel gestopt of gepauzeerd kunnen worden. Wat willen we bereiken? Een hoogwaardig en sterk OV-systeem waarbij we nieuwe vervoersmiddelen onderzoeken. Het is van belang dat iedere inwoner kan deelnemen aan het OV.

39

Wat gaan we hiervoor doen? • We ronden de verdiepende verkenning Hoogwaardig Openbaar Vervoer af en trekken conclusies over de haalbaarheid; • Er komt eind 2024 een Westlandse OV-agenda met maatregelen om flankerend, naast de concessieafspraken met de MRDH en EBS, het OV te verbeteren; • Private initiatieven voor OV op maat vanuit bijvoorbeeld de KOM of HINT omarmen we. Dit geldt ook voor het bedrijfsleven waarbij we het vervoer van OV-stops naar bedrijventerreinen willen versnellen; • We werken met de MRDH aan een verbeterde klanttevredenheid van de Regiotaxi; • We onderzoeken P+R-mogelijkheden bij OV-hubs. We verkennen het doortrekken van lijn 21 naar Wateringen. Op basis van de conclusies maken we een haalbaarheidsplan voor deze hubs die ook regionaal aanvaard moeten worden. Wat willen we bereiken? Autorijden moet veilig zijn. Het vraagt om verstandig rijgedrag en tegelijkertijd om een soepele doorstroom. Zo min mogelijk verkeersslachtoffers betekent ook zo min mogelijk ‘daders’ in het verkeer. Zij rijden vaak in auto’s of vrachtwagens. Wat gaan we hiervoor doen? • We ontwikkelen eind 2024 een actueel verkeerscirculatieplan; • We onderzoeken in 2024 de wegbeleving onder automobilisten. Op basis van de conclusies proberen we verkeersonveilige plekken aan te pakken; ook als het subjectieve verkeersbeleving betreft.

Deze nemen we waar mogelijk op in de MIP-programmering; • Er komt een werkgeversaanpak voor de grootste bedrijventerreinen om zo efficiënt mogelijk naar werk te komen. In samenwerking met Zuid-Holland Bereikbaar schetsen we aanbevelingen voor werkgevers. Wat willen we bereiken? Vrachtvervoer over de wegen in Westland is veilig en schoon, maar ook snel om onze economische concurrentiepositie te behouden. Wat gaan we hiervoor doen? • We tekenen de Agrologistieke Verkenning met het Agrologistiek Cluster; • We onderzoeken logistieke hubs waar meerdere wagens tegelijkertijd kunnen opladen, overstappen op ander vervoer makkelijker gaat en shuttles van grotere stations werknemers kunnen afzetten en ophalen; • Vrachtverkeer in de kernen weren we zoveel mogelijk. Wat willen we bereiken? We houden voldoende parkeergelegenheid voor fiets en auto, maar ook voor agrologistiek verkeer (bijvoorbeeld vrachtwagens). Wat gaan we hiervoor doen? • We inventariseren de mogelijkheden om handhaving op foutparkeren te verstevigen; • We verlagen de parkeerdruk in de centra door te kijken naar meer regulering en vergunningen. • We creëren meer ruimte voor fietsparkeren; • Vanuit het nieuwe parkeerbeleid inventariseren we de noodzaak voor het actualiseren van de parkeernormering in de kernen;

40

•

Parkeren tijdens drukke stranddagen laten we soepeler verlopen met een werkend betaalsysteem en goede doorverwijzing bij volle locaties.

41

Opgave: Economische ontwikkeling Wij werken ondernemend aan een bloeiende economie in en rondom Westland die als hoofdstad van de Greenport dichtbij en ver weg zorgt voor gezondheid en geluk. Dat doen we in en rondom duurzame kassen, in vitale kernen en aan een levendige kust. Om duurzaam te kunnen bloeien, stellen we de generatie ondernemer, werknemer en talent van nu en later centraal, zodat zij impact kunnen maken. Ons uitgangspunt is dat een ondernemer in staat is om voldoende te verdienen, het hier goed werken is en studeren een volgende generatie in Westland houdt en aantrekt. Met beleid zorgen we ervoor dat zij de groeiruimte hebben om te ontwikkelen in een aantrekkelijk en bereikbaar ondernemersklimaat. Onze relaties met ondernemers, werknemers en talent zijn goed. Dat behoudt deze bovengenoemde economische spelers van belang, maar trekt ook nieuw talent aan. Om onze economie te beschermen zorgen we dat ons beleid gericht is op veerkracht om acute economische crises, groeiende klimaatuitdagingen, sluimerende ondermijning en maatschappelijke druk aan te kunnen. Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendig glastuinbouwcluster. Wat gaan we hiervoor doen? • We leggen onze ruimtelijke puzzel.

Voor deze Rijks- en provincieopgave brengen we voor de zomer in kaart welke glastuinbouwruimte benodigd blijft in de komende jaren; • We dragen bij aan de verduurzaming en herstructurering in de Broekpolder na vaststelling van de Ontwikkelvisie in de gemeenteraad. Daartoe zetten we menskracht in en zetten we in op Rijksmiddelen; • Er komt voor de zomer een actieplan voor bedrijfsopvolging en jonge tuinders. Onze ambitie is om voldoende capabele jonge ondernemers te houden in Westland; • We blijven investeren in het imago van de glastuinbouwsector door te investeren in de brandingstrategie van de gemeente, met influencers aandacht in landelijke media te krijgen voor de glastuinbouw en positieve campagnes te ondersteunen met menskracht; • We verbeteren doorlopend onze relaties met telers, kwekers en met name jonge tuinders en adviseurs. Daartoe zetten we onze accountmanagers in. Dit leidt tot tevredener ondernemers; • We maken in 2024 een Uitvoeringsagenda voor de Glastuinbouwvisie die gericht is op het toekomstbestendig houden van de sector op het gebied van bijvoorbeeld verduurzaming, waterkwaliteit, onderhoud en ruimtelijke inpassing.

Daarbij is er meer oog voor de rolscheiding en intensievere samenwerking met ondernemers; • Onze inzet op terechte handhaving en legalisatie, een transparant initiatievenproces en goede relaties met Glastuinbouw Westland gaat onverminderd door; • We ronden eind 2024 de VORM-regeling succesvol af door het budget volledig te benutten voor herstructureringsinitiatieven die hierbinnen passen. Wat willen we bereiken? Koploper zijn en blijven binnen de Kenniseconomie en internationale Greenport.

Wat gaan we hiervoor doen? • De Floracampus krijgt in 2024 gestalte met duidelijke beleidskaders, een ordentelijke governancestructuur en een passende programmering; • We starten in 2024 een wereldwijd netwerk van tuinbouwregio's en gemeenten;

42

•

• • •

• •

We intensiveren de relatie met het World Horti Center voor het strategisch en scherper uitnodigen van internationale relaties. Daartoe organiseren we een partnerschap met duidelijke rolverdeling, een online 'international desk' waar initiatieven op één plek alle internationale partners vinden en ligt er voor de zomer een gestructureerde uitvoeringsagenda; We vergroten ons netwerk van ambassades en EU-contacten. We organiseren in 2024 een groter evenement dat hierbij past; We bouwen aan een bijdrage op de World Expo 2025 Osaka die past bij onze statuur. De vorm wordt in 2024 bepaald en opgewerkt vanuit onze regierol met Dutch Greenhouse Delta; We sluiten in 2024 succesvolle projecten in de Greenport West-Holland af en brengen focus op onze inzet aan. Daarbij pakken we een leidende rol op in clusterprojecten die de glastuinbouw vanuit overheidsperspectief op de kaart zetten en stappen we zo nodig uit projecten die niet bijdragen aan de positie van de glastuinbouw in de nationale economie; We onderhouden onze relaties met kennispartners uit het cluster, zoals de WUR, TU Delft en de Haagse Hogeschool en ontwikkelen een Greenportonderwijsagenda; We gaan selectief om met bijdragen aan nieuwe innovatieprogramma's en zorgen dat bestaande programma's als Robocrops succesvol verlopen. We zetten hiervoor menskracht in en benutten vooral bestaande subsidiepotten.

Wat willen we bereiken? Een bloeiend Vestigingsklimaat en Regionale Economie. Wat gaan we hiervoor doen? • We houden goed bij hoe onze economie het in de regio en op nationaal niveau doet. Dit doen we met een goed werkend CRM-systeem en een update van data uit ons dashboard. Waar nodig nemen we aanbevelingen over om het vestigingsklimaat voor bedrijven te verbeteren. Niet zozeer om nieuwe bedrijven aan te trekken, maar om nieuw talent te accommoderen en vooral bestaande bedrijven te behouden; • We zetten de glastuinbouw, onze bedrijventerreinen, kust, kantoren en kernen goed op de kaart in regionale beleidstrajecten en/of lobby door contacten met politici en bestuurders uit buurgemeenten, provincie, Tweede Kamer en het kabinet; • We intensiveren ons contact met de top-100-bedrijven in Westland. Dat doen we door bestaande menskracht effectiever in te zetten en succesvolle projecten uit 2023 af te ronden; • Regionale partners krijgen scherper inzichtelijk van ons wat de Westlandse inzet en wens is in de samenwerking met InnovationQuarter, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, maar ook bijvoorbeeld het platform glastuinbouwgemeenten, de mainports en het Economic Board ZuidHolland.

Daartoe maken we afspraken met deze partners waarbij de rolverdeling en mogelijk targets vastgelegd worden; • We starten de Economische Klankbordgroep op met een selectie van ondernemers die meedenkt over de gemeentelijke, economische koers. Wat willen we bereiken? Een bloeiende arbeidsmarkt en Impact Economie. Wat gaan we hiervoor doen? • Er komt in 2024 een economische visie op arbeidsmigratie; • Er komt een agenda die de mismatch tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbetert. Onderdeel hiervan zijn de afspraken met WNT-web. Zie paragraaf Onderwijs;

43

• • •

We voeren het keurmerk Westlands Klavertje in en zetten in 2024 in op 25 keurmerken die we uitgedeeld hebben; Er komt een nota Impact Ondernemen die aantoont hoe onze economie van meerwaarde kan zijn voor mens en natuur; dichtbij en ver weg; We blijven inzetten op werknemers die in Westland willen werken. Door banenmarkten en goed accountmanagement zorgen we voor matches.

Wat willen we bereiken? Ruimte om te ondernemen in en buiten de kern. Wat gaan we hiervoor doen? • Afspraken met BIZ'en uit lopende uitvoeringsovereenkomsten worden smart geformuleerd en waar het stokt met een helpende hand uitgevoerd; • We vergroten de organisatiegraad van bedrijventerreinen om zo duidelijke aanspreekpunten en lokaal eigenaarschap te creëren. Op 2 bedrijventerreinen zonder vereniging helpen we die te initiëren; • We leggen de focus op digitalisering, verduurzaming en minder regeldruk. In 2024 ondersteunt de gemeente met voorrang projecten in deze thema's; • We bieden een bedrijventerreinenvisie en kantorenvisie aan de raad aan. Dit doen we na een grondig participatieproces; • We voeren onverminderd de Detailhandelsvisie en Horecavisie uit; • We houden ons relatiebeheer met ondernemers, BIZ'en en brancheorganisaties op peil. Dit leidt tot tevredener ondernemers. Wat willen we bereiken? Levendige en Gastvrije Economie aan Zee. Wat gaan we hiervoor doen? • We vergroten de economische waarde van publieksevenementen en hebben oog en waardering voor de organisaties erachter.

Daarom kijken we hoe ondernemers en werknemers meer kunnen profiteren van de mooie Westlandse evenementen en helpen we organisaties aan kennis en kunde om de evenementen te kunnen managen; • We maken evenementenbeleid dat zich richt op kansen voor bestaande en nieuwe evenementen, een helpende hand bij organisatorische horden en een ordentelijk vergunningensysteem; • We voeren de Kustvisie uit; • Er komt een actieplan voor ons verblijfsaanbod met een vernieuwde blik op onder andere de zakelijke bezoekers; • We focussen op een kwalitatieve impuls voor bestaand toeristisch en recreatief aanbod met in het bijzonder aandacht voor verpaupering van Westlandse parels; • We focussen in onze toeristische positionering vooral op beeld en geluid. Projecten beperken zich met name tot agrotoerisme; • We versterken onze relaties met recreatieve ondernemers. We zorgen dat ze onze accountmanagers weten te vinden en zo tevreden mogelijk zijn.

44

Opgave: Energietransitie Gemeente Westland wil betaalbare duurzame energie voor alle Westlanders. De kansen voor het gebruik van duurzame warmte zijn door de aanwezigheid van geothermie en de mogelijkheden voor het aansluiten op restwarmte groot, maar dit zal ook op termijn niet voldoende zijn. Westland kijkt nadrukkelijk naar innovatieve alternatieven. Bronnen voor duurzame opwek worden gestimuleerd en gefaciliteerd, of het nu gaat om grootschalige initiatieven of kleinschalige. Grootschalige windmolens blijven een no-go, terwijl kleinere toepassingen van windenergie wel interessant kunnen zijn. Tegelijkertijd wordt lokale regelgeving voor energieopwekking, welke belemmerend werkt, zo mogelijk aangepast waardoor er toch mogelijkheden ontstaan voor individuele alternatieve energievoorziening. Uiteraard moet dit tegen het licht van overlast en veilige leefomgeving worden afgewogen. Initiatieven van burgers, verenigingen en bedrijven worden zoveel mogelijk aangejaagd, gestimuleerd en ondersteund. Hiervoor stellen we diverse subsidieregelingen op en richten we binnen de gemeente aparte ‘loketten’ in voor vragen vanuit de doelgroepen. De komende jaren worden de eerste stappen gezet rondom het aardgasvrij-maken van bestaande wijken.

De eerste verkenningswijken, daar waar de kansen op succesvolle implementatie van alternatieven het grootst zijn, zijn in 2021 in de Warmtevisie Westland benoemd. We nemen in deze verkenningswijken een duidelijke regierol en werken samen met verschillende (markt)partijen. Westland heeft zich via het klimaatakkoord gecommitteerd om mee te werken aan de Rijksdoelstelling om nagenoeg alle bestaande bouw in 2050 van het aardgas te halen. De gemeente werkt in deze wijken nadrukkelijk sámen met de inwoners, organisaties en bedrijven. Draagvlak bij burgers blijft een voorwaarde om de energietransitie vorm te geven. Keuzevrijheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid zijn maatschappelijke waarden die de gemeente wil borgen in de transitie. Geothermie is een belangrijk alternatief voor duurzame warmte voor de glastuinbouw én de gebouwde omgeving. Een veilige en efficiënte inpassing van warmtenetten draagt bij aan een betaalbaar en toegankelijk warmtenet voor iedereen. Wat willen we bereiken? Faciliteren van een Westland-dekkend, efficiënt, duurzaam en toegankelijk warmtesysteem voor de glastuinbouw en de gebouwde omgeving.

Wat gaan we hiervoor doen? • Organiseren van warmte-ateliers ten behoeve van het faciliteren van de geothermiebronnen Maasdijk en Polanen; • Koppeling Warmtenetwerk aan kern Monster ten behoeve van een collectieve warmtevoorziening; • Uitvoering stimuleringsregeling WSW ten behoeve van de robuustheid van het warmtenetwerk Westland; • Uitvoeringschecks op de garantstelling NV Juva; • Uitvoering van een pilot zonnepanelen op parkeerplaatsen en stimuleren zonnepanelen op waterbassins; • Pilotproject Achterwegen (duurzaam energiesysteem in de glastuinbouw); • Aanjagen innovatieproject waterstof als energiedrager;

45

•

Aanpassing vergunningsregels zonnepanelen en warmtepompen particulieren.

Wat willen we bereiken? Faciliteren van individuele en collectieve energiesystemen. Wat gaan we hiervoor doen? We starten met verkenningen en studies voor kansrijke wijken om van aardgas af te gaan: • Uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst met partners voor Monster; • Eerste verkenningen 2 extra pilotwijken om op duurzame warmtecollectieven aan te sluiten. Uitvoering Nationaal Isolatie Programma om meer woningen naar een betere isolatie te krijgen: • Meerjarenplanning opgesteld, financieringsaanvraag ingediend, budget verkregen; • Subsidie voor Lokale aanpak Isolatie uitvoeren in samenhang met energiecoaches en energiefixers. We stimuleren diverse doelgroepen om duurzaamheidsmaatregelen te nemen • Afronding subsidieverordening Isolatiematregelen Westland 2023; • Afronding subsidieverordening Duurzaamheidsmaatregelen Westland 2023; • Afronding verordening stimuleringsregeling maatschappelijke organisaties Westland 2023; • Uitvoering quick scan Soorten Management Plan ter bescherming van o.a. vleermuizen bij isolatie. We faciliteren de verduurzaming van het coöperatiebezit: • Afsprakenkader met coöperaties ondertekend t.b.v. verduurzaming corporatiewoningen. Wat willen we bereiken? De gemeente wil inwoners, organisaties en bedrijven ondersteunen bij het realiseren van besparingen op de energierekening en verduurzaming in het algemeen.

Wat gaan we hiervoor doen? Inzet campagne om inwoners, bedrijven, organisatie te informeren, te inspireren en te stimuleren: • Aantal volgers campagne / deelnemers events omhoog; • Ca. 400 bezoekers Duurzaamheidsevent oktober; • Wijk aanpak (woningeigenaren); • 200 nieuwe energiescans uitgevoerd woningeigenaren; • 4 kennisbijeenkomsten in de wijk; • Inzet 10 energiecoaches.

46

Specifieke aanpak VVE’s: • 15 duurzaamheidscans uitgevoerd; • Plan van aanpak opgesteld; • Loket (contactpersoon) bemand. Specifieke aanpak sportverenigingen: • Ca. 20 duurzaamheidscans uitgevoerd; • Ca. 5 initiatieven verder uitgewerkt; • Stimuleringsregeling Maatschappelijke organisatie bekend bij verenigingen; • Rijksregeling via Stichting Waarborgfonds Sport bekend bij verenigingen; • 2 Informatiebijeenkomsten door 50% van de verenigingen bijgewoond. Specifieke aanpak scholen / onderwijs: • Ca. 20 duurzaamheidscans uitgevoerd; • Ca. 2 initiatieven verder uitgewerkt; • Stimuleringsregeling Maatschappelijke organisatie bekend bij onderwijs; • 1 informatiebijeenkomst door 50% van de scholen bijgewoond. Wat willen we bereiken? Gemeente Westland is in staat te voldoen aan de wettelijke taken met een passende rol in de regio. Wat gaan we hiervoor doen? Herijking RES ten behoeve van het in kaart brengen van de regionale potentie voor duurzame opwek: • Oplevering van Regionale Energie Strategie (2.0). Evaluatie van de compensatie gemeentelijke inzet: • Financieel overzicht en lobby inzet via VNG. Inbreng van Westlandse belangen in komende wetgeving: • Diverse consultaties / zienswijzen; • VNG voorbereiding (EKEM).

47

Opgave: Programma Floraontwikkeling • • •

Tuinbouw, tuinbouwtechnologie en kennis uit de kennisinstituten moeten nog veel beter “verknopen”. De Campus moet meer jongeren stimuleren om hun carrière in het Westland op te bouwen. Flora Campus Westland moet een aantrekkelijk en bereikbaar woon- en werkgebied opleveren voor kenniswerkers.

Wat willen we bereiken? Het verder ontwikkelen en versterken van de Campus (conceptuele uitwerking van het campusconcept) en daarmee de positie van Westland als regionale economische “powerhouse” en wereldwijde koploper in de glastuinbouw en glastuinbouwtechnologie. Wat gaan we hiervoor doen? De uitwerking is gefaseerd aangepakt, waarbij gemeenteraad, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners steeds zijn meegenomen in de besluitvorming. In september 2020 is een verkenning opgestart. Dit heeft er toe geleid dat op 6 juli 2021 het Ontwikkelperspectief door de gemeenteraad is vastgesteld. Op 26 mei 2023 is het Masterplan vastgesteld. Dit Masterplan geeft weer welk programma er waar in het gebied ontwikkeld gaat worden. Bovendien is daarmee besloten tot daadwerkelijke realisatie. Voor de periode tot aan vaststelling van de grondexploitatie is een krediet beschikbaar gesteld van € 750.000, voorlopig ten laste van de algemene reserve, maar in te brengen in de grondexploitatie Flora Campus Westland.

In de periode tot aan de vaststelling van de grondexploitatie houdt het programmabureau zich bezig met de volgende zaken: • Opstellen GREX, aankoop gronden, uitwerken samenwerking met de grondeigenaren; • Uitwerken van het bestemmingsplan; • Begeleiden/uitwerken diverse deelprojecten waaronder het Vakcollege +, arbeidsmigrantenhuisvesting, 200 Flexwoningen en vestiging van innovatieve bedrijven. Het daadwerkelijk realiseren hiervan valt overigens onder aparte budgetten; • Verder uitwerken/stimuleren van het inhoudelijke programma van de Campus; • Het (in samenwerking met Provincie, MRDH en omliggende gemeenten) verder uitwerken van HOVoplossingen voor de Campus.

48

Product: Bedrijven en omgevingscontact Initiatiefnemers (ondernemers of investeerders) een duidelijke ingang en aanspreekpunt bieden voor vragen over ruimtelijke initiatieven in de leefomgeving. Initiatiefnemers worden goed geïnformeerd en geadviseerd over hun (ruimtelijke) initiatieven. Wat willen we bereiken? Een vertrouwd gezicht voor initiatiefnemers. Wat gaan we hiervoor doen? Aanwijzen vast aanspreekpunt voor initiatiefnemers en borgen binnen de organisatie Wat willen we bereiken? Doorontwikkelen initiatieventafel. Wat gaan we hiervoor doen? Continu procesverbetering toepassen. Wat willen we bereiken? Ondernemers overleggen graag met de gemeente. Wat gaan we hiervoor doen? • Toepassen kanaalsturing en procesmanagement; • Transparantie creëren in doorlooptijden en verwachtingen richting initiatiefnemers.

49

Product: Arbeidsmigratie Arbeidsmigratie is van cruciaal belang voor de economische ontwikkeling van de glastuinbouw en daarmee de gemeente Westland. In die zin is het zorgelijk dat steeds meer arbeidsmigranten Nederland, of Nederlandse de land- en glastuinbouw, lijken te vermijden. Het is zaak dat Westland weer aantrekkelijk wordt voor een arbeidsmigrant. We hebben de volgende ambities: • Arbeidsmigranten zijn volwaardig onderdeel van de Westlandse samenleving: zie motie Westlandse gemeenteraad november 2009: we behandelen “arbeidsmigranten als ware het Westlanders”; • We behouden (en versterken) als gemeente onze toonaangevende kennispositie over arbeidsmigratie en het imago van Westland als Greenport; • Verbeteren van het imago als het gaat om de zorg/omgang met arbeidsmigranten die we als werkkapitaal zien d.w.z. erkennen hun belang voor Westlandse economie. We omarmen eerlijk wonen en werken; • Faciliteren en realisatie van voldoende huisvestingsoplossingen voor arbeidsmigranten. Wat willen we bereiken? Goed werkklimaat (voor de arbeidsmigrant) Wat gaan we hiervoor doen? • We hebben structureel overleg met de in Westland actieve uitzendbureaus; • We overleggen met brancheorganisatie over verbeterpunten rond werkgeverschap; • We faciliteren controles van de arbeidsinspectie; • We voeren de aanpak ondermijning uit (zie programma Openbare Orde en Veiligheid).

Wat willen we bereiken? Arbeidsmigrant is onderdeel van de samenleving. Wat gaan we hiervoor doen? • We schrijven arbeidsmigranten in het RNI (Register Niet ingezetenen) in. Hiermee krijgen arbeidsmigranten een BSN-nummer als zij niet voornemens zijn 4 maanden of korter te verblijven; • We schrijven arbeidsmigranten in als ingezetenen als zij hier langer dan 4 maanden verblijven; • We verbeteren het informatiepunt arbeidsmigratie. Wat willen we bereiken? Goede en voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten. Wat gaan we hiervoor doen? • We laten vergunde en lopende huisvestingsaanvragen uitvoeren (zowel grootschalig als op tuinderspercelen); • We houden toezicht op woon- en leefomstandigheden door controles op inschrijving BRP, veiligheid en huisvestingskwaliteit; • We evalueren de beleidsregels huisvesting op tuinderspercelen; • We faciliteren nieuwe initiatieven voor huisvesting op tuinderspercelen door het verstrekken van omgevingsvergunningen. Wat willen we bereiken? Behouden toonaangevende kennispositie arbeidsmigratie.

50

Wat gaan we hiervoor doen? • We geven inbreng op de belangrijkste (nieuwe) wetgeving rond arbeidsmigratie; • We beïnvloeden de wetgeving door inzet van de goede contacten bij diverse ministeries; • We werken samen met overheden, maatschappelijke partners en uitzenders om de genoemde ambities te verwezenlijken.

51

Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. Deze varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Bron: CBS BAG / LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar

Westland

Nederland

2013

59,9

52,6

2014

59,1

52,2

2015

58,7

52,1

2016

59

52,3

2017

58,6

52,5

2018

58,9

52,9

2019

59

53,3

2020

58,9

53,3

2021

58,2

53,3

2022

58,5

53,8

52

Vestigingen van bedrijven Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Bron: LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar

Westland

Nederland

2013

143,3

124,6

2014

148,5

127,9

2015

151,9

131,6

2016

154,4

136,5

2017

153,5

139,7

2018

152

145,4

2019

158,2

151,3

2020

163

158,1

2021

166,8

164,9

2022

173,1

174,1

53

Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare energie is schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt. Bron: berekening van "waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording--bbv-" In deze databron ontbreken waardes van sommige gebieden, waardoor gemiddelden op hogere gebiedsniveaus, zoals de provincie, niet bekend zijn. VNG heeft besloten om gemiddelden te berekenen, waardoor vergelijking met hogere gebiedsniveaus toch mogelijk is. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar

Westland

Nederland

2012

0,4%

9,9%

2013

0,5%

10,2%

2014

0,7%

11,2%

2015

1,0%

13,1%

2016

1,5%

14,9%

2017

1,9%

16,3%

2018

2,4%

17,5%

2019

3,3%

20,0%

2020

4,5%

26,8%

2021

5,6%

33,2%

54

Externe ontwikkelingen/risico's • • • • • • • • • • •

Arbeidsmigranten uit Midden en Oost-Europa kiezen steeds vaker voor Duitsland of Denemarken (bron: CBS) als gevolg van de betere arbeidsvoorwaarden en korte reisafstand. Dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar Nederland en de Westlandse glastuinbouw; Binnen Nederland kiezen arbeidsmigranten voor werk dat beter wordt betaald en als minder zwaar wordt ervaren (met name in logistieke centra). Dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar de Westlandse glastuinbouw; Arbeidsmigranten zijn sterk afhankelijk van hun werkgever. Dat is kwetsbaar voor welzijn en welvaart van de arbeidsmigranten; Door innovaties en ontwikkelingen in de robotisering verandert het werk in de tuinbouw; De wisselende gasprijzen en geopolitieke ontwikkelingen hebben voor een energiecrisis gezorgd. Deze heeft een grote impact op de portemonnee van bewoners en beïnvloedt het voortbestaan van het tuinbouwcluster in Westland.

De effecten hiervan worden pas binnenkort voelbaar; Grondstoffen zijn onverminderd duur; dit beïnvloedt elke economische sector; De druk op de ruimte vraagt om keuzes van hogere overheden die echter op zich laten wachten; Majeure ontwikkelingen en crises die ook Westland treffen, vragen om een veerkrachtig antwoord om in de toekomst gesteld te staan; De Omgevingswet gaat in; De maatschappelijke druk op arbeidsmigratie en verduurzaming van de glastuinbouw neemt toe; Wetgeving rondom de energietransitie loopt uit. Daarmee blijft de ontwikkeling voor de gebouwde omgeving onduidelijk. Wel is er inmiddels veel geld gekomen vanuit het Rijk om energie-armoede te bestrijden, isolatie te stimuleren en de gemeentelijke kosten (capaciteit) te compenseren.

Verbonden partijen Onderstaande verbonden partijen leveren een bijdrage aan het behalen van de doelen van dit programma: • Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH); • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter B.V.; • World Horti Center Onroerend Goed B.V.; • Juva N.V.; • HVC N.V..

55

Kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Economische Opgave Westland 2019-2022; Omgevingsvisie 2030 (doorkijk 2040); Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam-Den Haag; Glastuinbouwvisie Westland 2040; Werkboek Westland; Handhavingsstrategie thema glastuinbouw Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik duurzame glastuinbouw gronden Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik agrarische bedrijfswoning Westland 2020; Subsidieregeling VORM Westland; Bestemmingsplannen (bedrijventerreinen en glastuinbouwgebied); Bedrijventerreinenvisie 2013-2020; Beleidsvisie Beleef Westland; Strategisch kader Internationalisering Gemeente Westland 2021-2025; Horecavisie Westland 2030; Nadere regels Terrassen Westland 2022; Detailhandelsvisie 2021-2026; Subsidieregeling MKB-fonds; Subsidieregeling Transformatiefonds; Subsidieregeling Westland Agenda III; Beleidsregels tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten bij glastuinbouwbedrijven; Marktverordening 2005; Beleidsregels standplaatsen Westland 2012; Mobiliteitsvisie Westland 2040; Beleidsplan verkeersveiligheid Westland 2019-2023; Gebiedsgericht plan 2019-2022; Beleidsregel parkeernormering; CO2 reductieplan; Westlandse Energie Opgave 2023-2027; Warmtevisie Westland 2021; Regionale Energie Strategie regio Den Haag-Rotterdam; Stimuleringsregeling Warmtevoorziening 2021; Subsidie Verlening Duurzaamheidsmaatregelen Westland 2023; Subsidieregeling Isolatiemaatregelen Westland

2023; Woonvisie Westland 2020-2030.

56

Wat mag het kosten? Product

Werkelijk 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

868

1.854

498

474

548

547

4.953

9.749

4.214

4.095

4.092

4.090

Energietransitie

967

2.480

848

848

848

848

Bedrijven en omgevingscontactcentrum

341

443

395

395

395

395

Programma Floraontwikkeling

642

573

0

0

0

0

Arbeidsmigratie

92

150

156

156

156

156

7.863

15.249

6.111

5.968

6.039

6.036

-6

0

0

0

0

0

-1.307

-1.049

-867

-587

-587

-587

Energietransitie

-548

0

0

0

0

0

Bedrijven en omgevingscontactcentrum

-144

-154

0

0

0

0

-2.005

-1.203

-867

-587

-587

-587

5.858

14.046

5.244

5.381

5.452

5.449

0

-9.785

-245

5

-30

-30

0

-9.785

-245

5

-30

-30

0

-9.785

-245

5

-30

-30

5.858

4.261

4.999

5.386

5.422

5.419

Exploitatie Lasten Mobiliteit Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme

Baten Mobiliteit Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme

Reserves Baten Mobiliteit en economie mutatie reserve

57

In de begroting is in lijn met het dekkingsvoorstel van het college een 2%-operatie aan de uitgavenzijde verwerkt. Toelichting mutaties na Kaderbrief Collegewerkprogramma • Vanaf 2024 is er een structureel onderzoeksbudget economie vanaf € 75.000 beschikbaar. De opgave Economische Ontwikkeling heeft sterk behoefte aan meer data naast ambtelijke expertise. Een aantal beleidsnota’s zijn daarnaast verouderd en hebben externe onderzoeken nodig om geactualiseerd te kunnen worden. Met dit bedrag kunnen we ca. 2 onderzoeken doen; • We brengen het actieprogramma Impact Ondernemen uit met daarin de uitrol van het Westlands Klavertje. Hiervoor is vanaf 2024 structureel € 25.000 beschikbaar; • Park Hollandse Duinen (€ 50.000 incidenteel voor 2023); • Er is extra budget voor financiële bijdragen aan onder andere de coöperaties Broekpolder en Oranjepolder en voor het ontwikkelen van visies op deze polders (2023: € 150.000, 2024: € 100.000, 2025 en verder € 50.000); • Voor het ophogen en uitbreiden van strategische partnerships is vanaf 2023 structureel € 50.000 beschikbaar. Er zijn op dit moment partnerships getekend met World Horti Center, Tomatoworld en Greenport West-Holland. Die worden opgehoogd.

Daarnaast wordt het aantal partnerships uitgebreid; • De bijdrage van € 20.000 aan de ruimtelijke inrichtingstafel GreenportsNL is vanaf 2023structureel opgenomen in de begroting; • Om onze ambities op MKB én bedrijventerreinen én kantoren te versterken middels een subsidieregeling MKB-initiatieven is vanaf 2024 € 150.000 structureel beschikbaar; • In 2023 wordt een brandingsstrategie opgesteld. Hiervoor is incidenteel € 50.000 beschikbaar. • Voor een incidentele stimulans voor de energietransitie-isoleren woningen is in 2023 € 100.000 beschikbaar. Toelichting verschillen > € 100.000 in het saldo van baten en lasten tussen 2024 en 2023 De hogere lasten in 2023 van €1,3 miljoen op het product ‘Mobiliteit’ worden veroorzaakt door: • Het verschil in geplande onttrekkingen tussen de 2023 en 2024 op de Regionale verkeersprojecten (tlv res. 2595) en de in 2023 geplande Voorbereiding MFR Naaldwijk-Monster- Den Haag; • Het verschil van € 5.500k op de lasten van het product Economische ontwikkeling wordt veroorzaakt door; o Mutaties reserves (a.g.v. niet uitvoeren/doorschuiven/afronden van werk, actualisering bestedingsplan) voor het al eerder genoemde Transformatiefonds (reserve 2020) a € 1 miljoen; o Mutaties reserves (a.g.v.

niet uitvoeren/doorschuiven/afronden van werk, actualisering bestedingsplan) voor de eerdergenoemde Westland agenda III a € 2,5 miljoen; o Mutaties reserves (a.g.v. niet uitvoeren/doorschuiven/afronden van werk, actualisering bestedingsplan) voor de regeling Subsidie Verplaatsing woningen a ruim € 2 miljoen.

58

Toelichting verschillen > € 100.000 in het saldo van baten en lasten tussen 2024 en latere jaren • De baten voor het product Economische ontwikkeling dalen met dalen tussen 2024 en 2025 met € 280.000 vanwege de onttrekking uit de reserve voor de subsidie verplaatsing woningen, datzelfde verschil is dus ook terug te vinden aan de lastenkant. Toelichting verschillen > € 100.000 in de reservemutaties Het verschil in de reservemutaties van € 9.7 miljoen bestaat uit de in 2023 geplande werkzaamheden: • Overheveling - vertraging MFR Naaldwijk-Honselersdijk-Den Haag naar 2023 € -153.441; • Overheveling - verschuiving bijdrage integrale visie A4 naar 2023 € -106.870; • Primaire begroting: Diverse verkeersmaatregelen en -onderzoeken € -33.000; • Primaire begroting: MIP - investering metropolitane fietspaden € -233.400; • Geupdate (t.o.v.

het jaar 2022) bestedingsplan voor het product Mobiliteit € -894.500; • Primaire begroting: Bijzondere leerstoel ecosystemen € -12.500; • Primaire begroting: park Hollandse Duinen € -50.000; • Primaire begroting: Kennis en Innovatie fonds € -37.290; • Overheveling - verschuiving transformatiefonds naar 2023 € -1.000.000; • Overheveling - verschuiving Westland agenda naar 2023 € -2.047.550; • Aanvullende overheveling 22-23 Westland agenda III € -357.596; • Dekking subsidieregeling verplaatsing woningen € -2.460.000; • Subsidieverordening Duurzaamheidsmaatregelen Westland 2023 € -1.000.000; • primaire begroting: isoleren woningen € -100.000; • Overheveling - verschuiving investeringsproject WSW naar 2023 € -600.000; • Aanvullende overheveling Verkenning ontwikkeling GHC € -208.200; • Aanvullende overheveling Verkenning ontwikkeling GHC € -365.186; • Primaire begroting: Arbeidsmigranten € -125.000.

59

4.5 Zorg, welzijn en cultuur

Bij de benodigde publieke dienstverlening voor inwoners, instellingen en bedrijven is de gemeente vaak het eerste loket. Wij leveren dan ook een groot en divers producten- en dienstenpakket. Bijvoorbeeld aan de balie voor paspoorten en huwelijken, het klantcontactcentrum, het bedrijven- & omgevingscontactcentrum, subsidies en het organiseren van verkiezingen. Voorbeelden van producten bij het sociaal domein zijn de bijstand, schuldhulpverlening, voortijdig schoolverlaten en Wmo. De te ontwikkelen visie op dienstverlening is de basis voor de manier hoe wij met de inwoners en bedrijven willen omgaan. De ervaringen van inwoners, instellingen en bedrijven zijn belangrijk en wij willen naar hen luisteren en open staan voor suggesties. We gaan ook een vervolg geven aan de verbetering van digitale dienstverlening door meer producten digitaal aan te bieden. In het sociaal domein zijn diverse ontwikkelingen gaande. Op lokaal niveau zetten we in op het samenwerken met onze kernpartners en het herijken van onze werkwijzen en sociale infrastructuur. Dit heeft als doel de inwoner snel en zoveel mogelijk op maat te kunnen ondersteunen als nodig is. Door meer efficiënt te werken en scherpe keuzes te maken willen we de zorg betaalbaar houden zodat we kunnen blijven doen wat nodig is voor de meest kwetsbaren nu en in de toekomst.

Uit de analyse van de prestatie-indicatoren (CBS Bevolkingsstatistiek) blijkt dat onze gemeente het goed doet in de zorg, in vergelijking met andere gemeenten. Dit is grotendeels het effect van de hechte samenleving die er in onze gemeente bij onze inwoners is. Een uitdaging voor 2024 en de daarop volgende jaren is de doorvertaling van de noodzakelijke ombuiging/korting op onze gemeentelijke uitgaven. In 2023 zijn er al gesprekken gevoerd met de kernpartners om hiervoor gezamenlijk naar mogelijkheden te zoeken. Door hierin samen met onze kernpartners op te trekken, verwachten wij dat de noodzakelijke maatregelen kunnen bestaan uit onder andere kostenbesparende efficiency maatregelen binnen onze organisaties. Ook wordt er gekeken naar betere afstemming van vergelijkbare activiteiten waardoor mogelijk dubbele activiteiten kunnen worden voorkomen. Het zal echter onvermijdelijk zijn dat op college en/of raadsniveau een aantal keuzes gemaakt zullen moeten worden die onze inwoners raken. Hiervoor zullen dan de eventuele effecten van deze keuzes in beeld worden gebracht, zodat deze weloverwogen gemaakt kunnen worden.

60

Opgave: Doorontwikkeling dienstverlening Sociaal Domein Na de afgeronde transformatie is er het moment van de doorontwikkeling. Met de doorontwikkeling van het sociaal domein wordt beoogd om laagdrempelige ondersteuning te bieden aan bewoners in een kwetsbare positie. Dit doen we door een andere manier van werken in te voeren bij de gemeente en haar partners waarbij de basis op orde is. De menselijke maat en een integrale benadering staan centraal. Op deze manier kunnen we optimaal sturen op maatschappelijke resultaten in combinatie met kostenbeheersing. Het maatschappelijk effect van deze doorontwikkeling is een gezonde participatiesamenleving, waar beleid voortkomt uit de praktijk en waar we ondanks de kostenstijging oog houden voor ondersteuning van de meest kwetsbare burgers in onze samenleving. Bovendien hebben we oog voor de effecten op de langere termijn. Wat willen we bereiken? Een meer integrale benadering waarbij de cliënt veel meer de regie krijgt. Wat gaan we hiervoor doen? Met de doorontwikkeling beogen we een meer integrale benadering waarbij de cliënt veel meer de regie krijgt. Daarbij erkennen we de kracht van het netwerk van inwoners en de sociale kracht van onze kernen en zetten deze ook in. Passende ondersteuning wordt dichtbij ingezet, zo kort als dat kan en zo intensief als dat moet.

Het resultaat is een efficiënte inzet van zorg en ondersteuning (als gevolg van een sterk vergrijzende samenleving, stijgende uitvoeringskosten en een krappe arbeidsmarkt is dit een schaars goed). Daarom grijpen we in en maken de toegang tot zorg en welzijn toekomstbestendig, verbeteren we de geboden ondersteuning en monitoren we of de beoogde resultaten behaald worden en sturen we bij als dat nodig blijkt. Wat willen we bereiken? Werken volgens de bedoeling. Wat gaan we hiervoor doen? • Om te voorkomen dat bij de toepassing van regelingen cliënten tussen wal en schip raken, hanteren we het uitgangspunt “werken volgens de bedoeling” binnen de kaders van de wetgeving. Hierdoor wordt recht gedaan aan de behoefte van ondersteuning van de inwoner; • Elke inwoner kan voor een zorg- of ondersteuningsvraag terecht bij één centrale intakeplek in onze organisatie. Hier beoordelen consulenten een aanvraag niet vanuit de geschotte wet- en regelgeving maar vanuit de leefwereld van inwoners. We bieden een voorliggend welzijnsarrangement, passende ondersteuning of zorg – zo kortdurend waar mogelijk, zo intensief waar dat moet; • We intensiveren het data-gedreven werken en zijn scherp op de te behalen resultaten.

We rapporteren regelmatig over de voortgang; • We stellen optimaliserings-maatregelen voor om de kostenstijging in het Sociaal Domein te beteugelen waarbij we het uitgangspunt hanteren dat cliënten zo veel mogelijk worden ontzien; • We verkennen de mogelijkheid tot het aanstellen van een ombudsman.

61

Product: Crisisaanpak Oekraïne Opvang vluchtelingen uit Oekraïne en huisvesting statushouders Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zijn er veel vluchtelingen naar Nederland gekomen en mogelijk blijven deze ook komen. Binnen de regio Haaglanden vangen wij 3000 vluchtelingen op in de gemeentelijke opvang, waarvan ca. 375 in Westland. Daarnaast worden er ca. 1100 vluchtelingen opgevangen in de particuliere opvang. De kosten voor de gemeentelijke opvang worden door het Rijk vergoed. We zorgen voornamelijk voor huisvesting met bijbehorende voorzieningen, we betalen leefgeld uit - ook voor de particuliere opvang - en regelen verstrekkingen in natura (o.a. Wmo en Jeugdzorg). Daarnaast hebben wij in 2023 hotel Carlton in Naaldwijk aangekocht. Dit hotel heeft de functie van doorstroomlocatie voor statushouders, opvang van een beperkte groep vluchtelingen uit de Oekraïne en de tijdelijke huisvesting van een aantal spoedzoekers. Met het hotel ontlasten wij de AZC's door het versneld opnemen van statushouders die door het rijk gekoppeld zijn aan het Westland. Het streven is dat statushouders doorstromen naar passende woonruimte en dat het verblijf in het hotel zich beperkt tot maximaal een half jaar. De inburgering start direct bij aankomst in het hotel.

Wat willen we bereiken? Langdurende opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne voor een periode van naar verwachting 3 jaren 2022 t/m 2025. Wat gaan we hiervoor doen? Opvang van ca 375 vluchtelingen uit de Oekraïne op de volgende vijf locaties: Boswoning Honselersdijk, Burgemeester Crezeelaan De Lier, Arckelweg Poeldijk, Haagpad Monster, hotel Carlton Naaldwijk. Financiële en sociale zelfredzaamheid vluchtelingen Oekraïne Verzorgen Nederlandse taallessen waarbij de onderstaande leefgebieden worden onderwezen: • Financiën; • Werk; • Vrije tijd; • Wonen; • Gezondheid. Het machtig zijn van de Nederlandse taal zal de Oekraïense ontheemde zelfredzamer maken. Wat willen we bereiken? Registratie en sociale voorzieningen voor vluchtelingen en statushouders in de opvang. Wat gaan we hiervoor doen? Inschrijven in de BRP conform de geldende regels. Wat willen we bereiken? Uitbetalen leefgeld van de vluchtelingen in de GOO en POO. Wat gaan we hiervoor doen? Leefgeld uitbetalen conform de geldende regels. Als een Oekraïense ontheemde is vertrokken en zonder bericht dat hij/zij met een geldige reden langer afwezig is, wordt het leefgeld stop gezet en verliest de ontheemde ook het recht op huisvesting en andere voorzieningen.

62

Wat willen we bereiken? Onderwijs aanbieden aan kinderen van vluchtelingen in de GOO en POO. Wat gaan we hiervoor doen? Onderwijs leveren middels schakelklassen conform de geldende regels. Wat willen we bereiken? Versneld inburgeren Westlandse statushouders. Wat gaan we hiervoor doen? Exploitatie doorstroomlocatie Carlton als start inburgering in de Westlandse samenleving. Door het versneld opnemen van Westlandse statushouders in de doorstroomlocatie wordt de druk op de asielzoekerscentra verminderd. In de exploitatie van de doorstroomlocatie Carlton wordt uitgegaan van de volgende bezetting: 120 statushouders, 30 ontheemden uit de Oekraïne en 10 spoedzoekers.

63

Product: Cultuur Rode draad in de Cultuurkoers is de ambitie om cultuur een onderdeel te laten zijn van maatschappelijke opgaven waar de gemeente voor staat. Doel is om zoveel mogelijk Westlanders in aanraking te laten komen met cultuur. We willen erfgoed behouden voor een goed leefklimaat, waar de inwoner zich thuis en verbonden voelt. Wat willen we bereiken? Uitvoeren accounthoudersschap. Wat gaan we hiervoor doen? Uitvoering accounthouderschap gesubsidieerde culturele instellingen, De Naald, Bibliotheek, Cultuurweb, Westlands Museum. Het behouden en uitbouwen van kernwaarden die samen de identiteit vormen van de Westlanders; 1. Betrokkenheid; 2. Doorzettingsvermogen; 3. Arbeidsethos. Deze 3 kernwaarden worden gekoesterd en verder uitgebouwd door de gehele Westlandse samenleving door de 4 kernpartners Bibliotheek, Cultuurweb, Westlands Museum en Theater de Naald in hun kracht te zetten en hun programmering ten dienste van deze kernwaarden te laten zijn. Waarbij de gemeente de regierol heeft. Wat willen we bereiken? Meervoudige waardecreatie op het raakvlak cultuur en participatie. Wat gaan we hiervoor doen? Opstellen subsidieregeling: Ontmoeten. Maatschappelijke organisaties en amateurkunstverenigingen worden hiermee ondersteund met de continuering van hun activiteiten, met als doel gemeenschapszin bevorderen en als ondersteuning ter invoering van de kostprijsdekkende huur.

Wat willen we bereiken? Lokale monumenten en beeldbepalende gebouwen en gebieden koesteren. Wat gaan we hiervoor doen? Herziening subsidieregeling gemeentelijke monumenten in Q1 en Q2 2024. Wat willen we bereiken? Het Westlandse erfgoed behouden. Wat gaan we hiervoor doen? In samenwerking met de diverse Westlandse historische verenigingen het erfgoed onderhouden en waar mogelijk publiek toegankelijk maken.

64

Westlands Erfgoed is de nalatenschap van het verleden waarmee Westlanders leven in het heden. Erfgoed geeft betekenis aan de Westlandse samenleving. Deze nalatenschap wordt doorgegeven aan huidige en toekomstige generaties, zodat zij ervan kunnen: 1. Leren; 2. Het Bewonderen en Waarderen; 3. Genieten. Deze drie doelen dragen bij aan het behouden en uitbouwen van kernwaarden die samen de identiteit vormen van de Westlanders: 1. Betrokkenheid; 2. Doorzettingsvermogen; 3. Arbeidsethos. Deze 3 kernwaarden worden gekoesterd en verder uitgebouwd door de gehele Westlandse samenleving door de 4 kernpartners Bibliotheek, Cultuurweb, Westlands Museum en Theater de Naald in hun kracht te zetten en hun programmering ten dienste van deze kernwaarden te laten zijn. Waarbij de gemeente de regierol heeft. Het huidige Erfgoedbeleid wordt in Q1 2024 verder doorontwikkeld vanuit de basis die samen met de erfgoed verenigingen reeds gebouwd is, door twee pijlers uit te werken: 1. Behoud; 2. Zichtbaarheid. Dwarsverbanden, kruisbestuivingen en koppelvlakken worden in 2024 bestendigd in samenhang met: 1. Omgevingswet; 2. Sociaal Domein; 3. Recreatie en Toerisme; 4. Duurzaamheid.

Kerkenvisie: Gemeente Westland gaat in samenspraak met alle kerkeigenaren een kerkenvisie voor Westland opstellen, waarbij het voornamelijk gaat om het inventariseren van alle aanwezige kerkgebouwen en gebedshuizen én de acties en reacties die er nodig zijn om leegstand in de toekomst te voorkomen. “Een kerkenvisie is een strategische visie op de toekomst van kerkgebouwen. Het opstellen van zo'n kerkenvisie gebeurt in dialoog tussen de gemeente, kerkeigenaren, inwoners en erfgoedorganisaties. Het gaat dan over álle kerkgebouwen in die gemeente: monumentaal en niet-monumentaal, nieuw en oud, ongeacht denominatie. Wat willen we bereiken? De kunstcollectie is op orde.

65

Wat gaan we hiervoor doen? Beheerplan vaststellen en uitvoeren. Hiermee wordt gebouwd aan kaders waarbinnen de komende jaren 2024-2026 wordt omgegaan met: • Aankopen; • Restauratie; • Bruikleen. Samenwerking met andere instellingen. Wat willen we bereiken? Kunstwerken in de openbare ruimte. Wat gaan we hiervoor doen? Nieuwe kunstwerken worden geïnitieerd: • Het in de openbare ruimte van Monster plaatsen van de bronzen deuren van het voormalige gemeentehuis. De deuren zijn gemaakt door kunstenaar Alphons van Leeuwen. In het nieuwe centrumplan wordt gekeken hoe de deuren daar het best in geplaatst kunnen worden Het wapen van Monster dat ook in het voormalige stadhuis hing komt terug in het appartementencomplex. Onderzoek naar invulling kunst bij de ontwikkeling van het Flora terrein. Goed onderhouden van alle kunstwerken: • Er is een raamcontract met Kunstwacht afgesloten voor het jaarlijkse onderhoud van alle kunstwerken in de openbare ruimte.

66

Product: Burgerzaken (incl. basisregistratie personen) Burgerzaken registreert levensgebeurtenissen van Westlandse inwoners en voorziet individuele burgers en (semi)overheidsinstanties van officiële documenten of persoonsgegevens. Met als basis de in de BRP opgenomen persoonsgegevens worden akten burgerlijke stand opgemaakt, reisdocumenten en rijbewijzen afgegeven en verkiezingen georganiseerd. Producten burgerzaken worden vanuit een dienstverlenende houding digitaal via de gemeentelijke website en in persoon aan de gemeentelijke balie aangeboden. Wat willen we bereiken? Goede Dienstverlening aan Burgers en Bedrijven.

Wat gaan we hiervoor doen? • Verbeteren, uitbreiden, en promoten van de mogelijkheden om digitaal verhuizingen, geboorten, overlijdens en huwelijken door te geven; • Bieden van mogelijkheden om binnen 14 dagen in persoon een product of dienst aan te vragen aan de balie burgerzaken; • Bieden van thuisservice bij het verstrekken Identiteitskaarten voor aan huis gebonden inwoners; • Rijbewijzen en reisdocumenten kunnen na maximaal 5 werkdagen worden opgehaald; • Genaturaliseerde inwoners wordt minimaal 1x per 6 weken de mogelijkheid geboden om een verklaring van verbondenheid af te leggen tijdens de naturalisatieceremonie; • Verruimen van de afspraakmogelijkheden voor medewerkers van Westlandse Uitzenders bij de afgifte van Burgerservicenummers naar 16.000 per jaar; • 2x per maand wordt Westlandse Uitzenders de mogelijkheid geboden om de bij hen in dienst zijnde arbeidsmigranten in de avonduren in te schrijven in de BRP. Wat willen we bereiken? Een kwalitatief goede registratie van (niet) ingezetenen in de Basisregistratie Personen.

Wat gaan we hiervoor doen? • Op basis van meldingen van burgers, bedrijven, de ambtelijke organisatie, Uitvoeringsinstantie en (semi) overheidsinstanties leggen de Toezichthouders BRP huisbezoeken af • De toezichthouders BRP participeren in grootschalige integrale handhavingsacties; • BRP kwaliteitscontroles worden jaarrond uitgevoerd met als einddoel het met positief resultaat doorlopen van de BRP audit / zelfevaluatie.

67

Product: Klantcontactcentrum (KCC) is de centrale toegang van de gehele gemeentelijke organisatie voor inwoners, bedrijven, kernpartners en instellingen. De medewerkers van het KCC zijn verantwoordelijk voor alle eerstelijns klantcontact via telefonie en social media. Zij beantwoorden de primaire klantvraag, indoen nodig zorgen zij voor een doorverbinding of terugbelnotitie richting onze backoffice afdelingen. Wat willen we bereiken? Westlanders ervaren een uitstekende en uniforme beantwoording via telefonie en/of Social Media zoals beschreven in de optimalisatie Dienstverlening. Wat gaan we hiervoor doen? • We blijven investeren in goede samenwerking en onderlinge verbinding tussen het KCC en alle backoffice afdelingen; • We handelen klantvragen waar mogelijk af bij het KCC (First Time Fix); • We blijven de contactmomenten via telefonie en Social Media verbeteren en optimaliseren.

68

Product: Gezondheidsbeleid Door meer in te zetten op preventie en een gezonde leefstijl wordt de ervaren gezondheid van inwoners bevorderd. We gaan gezondheid en het sociaal domein nog meer met elkaar verbinden (bijvoorbeeld met valpreventietrainingen voor Westlandse senioren. Deze groepstrainingen zijn vooral gericht op het verbeteren van de balans, spierkracht en mobiliteit en dragen bij aan het verminderen van eenzaamheid onder ouderen). Dit heeft een positief effect op maatschappelijke- en arbeidsparticipatie en is daarmee van invloed op de zelfredzaamheid van inwoners. De gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoog en laag inkomen zijn groot en investeren in gezondheid loont. Daarom streven we naar het verkleinen van gezondheidsverschillen door middel van een wijk- en/of doelgroepgerichte aanpak en hebben we bijzondere aandacht voor ouderen en het jonge kind. Wat willen we bereiken? Een gezonde generatie in 2040 met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een samenleving waarin sprake is van een sterke sociale basis.

Wat gaan we hiervoor doen? • We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) door het ontwikkelen van een domein overstijgende (fysiek en sociaal) integrale werkwijze, waarin de gemeente samenwerkt met externe organisaties op het gebied van welzijn, sport, preventie en zorg; • We geven uitvoering aan het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA) door het ontwikkelen van een domein overstijgende (medisch en sociaal) integrale werkwijze, waarin de DWO-gemeenten samenwerken met Zorgkantoor en Zorgverzekeraar DSW, zorgaanbieders, GGD Haaglanden en welzijnsorganisaties; • Via verschillende (keten)aanpakken en interventies wordt de (positieve) gezondheid van de inwoners bevorderd; • De fysieke gezondheid wordt vanaf het prille begin bevorderd en behouden en er gaat speciale aandacht naar mensen in kwetsbare situaties; • Uitvoering geven aan het integraal plan voor de Specifieke Uitkering (brede SPUK) sport, bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis; • Gezondheidsbeleid opstellen/uitvoering geven aan het gezondheidsbeleid; • Uitvoering geven aan het sportakkoord door te investeren in sportaanbieders en mensen te prikkelen en te motiveren om te gaan sporten; • Verbinding faciliteren tussen scholen en zorg- en welzijnsorganisaties door het organiseren van periodieke overleggen over de onderwerpen

gezond gewicht, alcohol- en middelengebruik, mentale gezondheid en seksualiteit; • Onderzoeken wat voor aanbod ondersteunend en nodig is voor inwoners die bepaalde life-events meemaken (bijvoorbeeld scheiding of het krijgen van een kind); • Samen met zorgkantoor en partners een ketenaanpak ontwikkelen voor volwassenen met (risico op) overgewicht; • Samen met zorgkantoor en partners een ketenaanpak ontwikkelen voor kinderen met (risico op) overgewicht; • Voortzetten van programma’s Gezonde kinderopvang en Gezonde school; • Onderzoeken welke methode(n) voor vroeg signalering alcoholproblematiek effectief zijn om lokaal in te zetten; • Het afnemen van het product SENSE spreekuur over seksualiteit bij GGD Haaglanden via GR. Er wordt onderzocht of dit spreekuur lokaal kan worden gehouden;

69

• •

Inwoners van wijken of bepaalde doelgroepen betrekken bij het bepalen welke interventies ingezet moeten worden. Dit wordt verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan wat hoort bij het integraal plan voor de brede SPUK; Participatie en accounthouderschap JGZ met als doel de uitvoering van de (wettelijke) taken op het terrein van jeugdgezondheidszorg.

70

Product: Inburgering De gemeente voert de regie op de inburgering van inburgeringsplichtigen. Het doel is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. Daarnaast zetten we in op het zo snel mogelijk (duurzaam) werk vinden en op het realiseren van een zo hoog mogelijk taalniveau. Dit komt overeen met de doelen van de Wet inburgering 2021. Wat willen we bereiken? Het beheersen van de Nederlandse taal door inburgeraars op, waar mogelijk, B1-niveau. Wat gaan we hiervoor doen? • Brede intakes afnemen bij inburgeraars binnen de daarvoor gestelde termijn; • Het opstellen van een Plan Inburgering en Participatie (PIP) binnen de daarvoor gestelde termijn • Het laten uitvoeren van de leerroutes (B1-route, onderwijsroute en Z-route) door de opdrachtnemers Patijnenburg, ROC Mondriaan, Haagse Hogeschool en Universiteit Leiden; • Door middel van voortgangsgesprekken monitoren of de inburgering conform het PIP verloopt en bijsturen, waar nodig. Wat willen we bereiken? Bewerkstelligen van duurzame integratie door inburgeraars, waardoor zij mee kunnen doen aan de Nederlandse samenleving.

Wat gaan we hiervoor doen? • Brede intakes afnemen bij inburgeraars en opstellen van een PIP binnen de daarvoor gestelde termijnen; • Organiseren van maatschappelijke begeleiding door de inburgeraars en regie voeren op de uitvoering daarvan door VluchtelingenWerk; • De eerste 6 maanden na vestiging in de gemeente doorbetalen van de kosten voor huur, gas, water, licht en zorgverzekering aan de leveranciers (financieel ontzorgen van asielstatushouders). Dit is wettelijke verplicht op grond van de Participatiewet in combinatie met de Wet Inburgering. Wat willen we bereiken? Deelname door inburgeraars aan de arbeidsmarkt op een wijze die recht doet aan hun mogelijkheden (werken naar vermogen). Wat gaan we hiervoor doen? • Brede intakes afnemen bij inburgeraars en opstellen van een PIP binnen de daarvoor gestelde termijnen; • Door het laten uitvoeren van de diverse (duale) leerroutes inburgeraars in staat stellen om inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt; • Regie voeren op de begeleiding richting werk van de inburgeraars (als onderdeel van de leerroutes) door Patijnenburg.

71

Product: Inkomens(voorzieningen), inclusief toezicht Klantvragen worden integraal beoordeeld, met oog voor de vraag achter de vraag, met maatwerk waar nodig. Dit om zorg te dragen voor een rechtmatige verstrekking van het bestaansminimum, waar iedere burger recht op heeft. Daarnaast wordt ondersteuning geboden bij de re-integratie en ondernemersproblematiek. Doel is dat inwoners kunnen meedoen in de samenleving, ook als zij een laag inkomen hebben. Ook kinderen van ouders met een laag inkomen moeten mee kunnen doen (bestrijden kinderarmoede). • •

Zowel particulieren als ondernemers laten functioneren met voldoende inkomen. Daarnaast zorgdragen voor een zo snel mogelijke uitstroom door begeleiding richting werk; Toegang verlenen tot bijzondere bijstand, zodat mensen met een laag inkomen mee kunnen doen.

Wat willen we bereiken? Tijdige en juiste afhandeling van aanvragen en mutaties onder handhaving van regelgeving en afspraken met klanten. Wat gaan we hiervoor doen? Voor het einde van 2024 80% van de aanvragen (levensonderhoud, bijzondere bijstand en minimaregelingen) binnen 4 weken afhandelen. Wat willen we bereiken? Uitvoer geven aan tijdelijke wet- en regelgeving Wat gaan we hiervoor doen? Bij de invoer van nieuwe, tijdelijke regelingen in 2024 binnen 4 weken na ingangsdatum algemene maatregel van bestuur, uitvoer geven aan de regeling.

72

Product: Integratie Ondersteunen van inwoners en ondernemers in hun ontwikkeling door begeleiding naar werk, bij hun bedrijf en dagactiviteiten. Het versterken van competenties en vaardigheden staat daarbij voorop. Wat willen we bereiken? Doorlopend bieden van sociaal werk en re-integratie aan inwoners die dit nodig hebben. Wat gaan we hiervoor doen? • Intensiveren participatie en accounthouderschap Patijnenburg; • Behalve reguliere dienstverlening specifieke aanpak voor; - Jongeren 18-27 jaar; - (Hoogopgeleide) statushouders; - Werkzoekenden 45-55 jaar; - Arbeidsmigranten (Oekraïners) die in Westland blijven en een beroep op ondersteuning kunnen doen. Wat willen we bereiken? Inzet voor inwoners die extra aandacht nodig hebben om de afstand te verkleinen of bij grote afstand te begeleiden. Wat gaan we hiervoor doen? • Samenwerken met Ipse de Bruggen en GGZ Delfland; • Inzetten van dagbesteding gericht op activering; • Inzet lifecoach jeugdwerkloosheid. Wat willen we bereiken? Project ‘Doelmatigheid’; meedoen in Westland. Wat gaan we hiervoor doen? Stimuleren dat meer mensen betrokken zijn en meedoen in de samenleving door: • Alle bijstandsontvangers die geen actief re-integratietraject hebben, een individueel plan van aanpak (gericht op arbeidsparticipatie) te bieden; • Op alle levensterreinen, zoals schulden, gezondheid, (vrijwilligers)werk. • Integrale aanpak.

Wat willen we bereiken? Ondersteunen om in te burgeren. Wat gaan we hiervoor doen? • Ondersteuning en scholing bieden. Dit betreft een deel van de uitvoering van de totale opgave Inburgering. Wat willen we bereiken? Dienstverlening Patijnenburg regulier.

73

Wat gaan we hiervoor doen? • Jaarlijks een opdracht geven aan Patijnenburg via een Dienstverleningsovereenkomst; • Transformeren organisatie Patijnenburg naar gewenste toekomstscenario met als doel een toekomstbestendige financiering van Patijnenburg. Product: Jeugd(hulp) Jeugd(hulp): De gemeente is op basis van de Jeugdwet verantwoordelijk voor de inkoop en uitvoering van preventie, jeugdhulp, jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering, zodat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien. We zetten in op het financieel houdbaar houden van de jeugdzorg door in te zetten op normaliseren en het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp. Dit doen we in overeenstemming met de aanstaande Hervormingsagenda Jeugd. Wat willen we bereiken? Organiseren van toegang tot jeugdhulp. Wat gaan we hiervoor doen? • Dienstverlening door Sociaal Kernteam Westland (SKT). De gemeente is één van de verwijzers naar jeugdhulp. Dat is in Westland het SKT. Het SKT beoordeelt als verwijzer of er jeugdhulp nodig is en beoordeelt wat passend is. Hierbij kan het SKT ook zelf hulp inzetten i.p.v. jeugdhulp door een aanbieder. Het SKT is de belangrijkste verwijzer in Westland. Daarnaast is het SKT ook de uitvoeringsorganisatie die de beschikkingen van de andere wettelijke verwijzers (medisch domein en jeugdbescherming/GI) afgeeft.