Accountantsverslag 2020 13-07-2021 (Gemeente Westland) (G21-001526)

Accountantsverslag 2020

Aan de gemeenteraad van de gemeente Westland Postbus 150 2670 AD NAALDWIJK

Dordrecht, 13 juli 2021 Ref.: 1642/WdV/AvS

Betreft: Accountantsverslag controle jaarrekening 2020 gemeente Westland

Geachte leden van de raad,

Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2020 van de gemeente Westland (verder genoemd: Westland) gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 393 lid 4 Burgerlijk Wetboek Boek 2 en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Het is de verantwoordelijkheid van het college om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring bij de jaarrekening te verstrekken. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het Controleprotocol WNT. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij, op basis van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO), de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 3.326.000 voor fouten en voor onzekerheden op € 9.978.000.

Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

De door ons gecontroleerde jaarrekening 2020 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2020 van afgerond € 243,8 miljoen positief (2019: € 253,8 miljoen positief) en een gerealiseerd resultaat over 2020 van € 14,4 miljoen positief (2019: 1,6 miljoen negatief). Het resultaat is afgerond € 2,0 miljoen lager dan het resultaat zoals dat is gepresenteerd in de jaarrekening die in het ROF van 29 juni 2021 is behandeld. Het college heeft de aangepaste jaarrekening met datum 5 juli 2021 op 6 juli 2021 vastgesteld. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de financiële resultaten. Wij geven bij deze aangepaste jaarrekening een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid en rechtmatigheid. De jaarrekening is ongewijzigd vastgesteld door de raad in haar vergadering van 7 juli 2021. In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd en/of niet op de datum van onze controleverklaring wordt vastgesteld, verzoeken wij u om per omgaande contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie. In dit accountantsverslag hebben wij de bevindingen uit de jaarrekeningcontrole opgenomen. De geconstateerde aandachtspunten zijn nader uitgewerkt en waar nodig voorzien van aanbevelingen. De organisatie van Westland herkent zich in de beschreven bevindingen en in de geconstateerde verbeteringen.

Wij hebben onze bevindingen met uw organisatie besproken en in het ROF van 29 juni 2021 toegelicht. Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend bedoeld is om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Externe toezichthoudende instanties en andere belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van de gemeente Westland en van de risico’s in de bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten. Tot slot wil ik u, ook namens het controleteam van Verstegen, bedanken voor de jarenlange samenwerking. Wij hebben de samenwerking met u, het Raadsoverleg Financiën, de griffie, het college van B&W en de ambtelijke organisatie als goed en constructief ervaren. In de toekomst zijn wij u dan ook graag van dienst.

Hoogachtend,

D. Vermaas RA

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1.

Gemeente Westland in beeld .......................................................................................................................................... 5

2.

Onze belangrijkste boodschappen ................................................................................................................................... 6

3.

Algemene ontwikkelingen ............................................................................................................................................... 9 3.1.

4.

Impact uitbraak coronavirus .......................................................................................................................................... 9

Financiële positie 2020 .................................................................................................................................................. 10 4.1.

Resultaat ...................................................................................................................................................................... 10

4.2.

Vermogens- en schuldpositie ....................................................................................................................................... 10

4.3.

Weerstandsvermogen ................................................................................................................................................. 11

5.

Jaarstukken ................................................................................................................................................................... 13

6.

Interne beheersing ........................................................................................................................................................ 13

7.

8.

9.

6.1.

Algemeen ..................................................................................................................................................................... 13

6.2.

VIC-functie ................................................................................................................................................................... 13

6.3.

Inkoop en Aanbesteding .............................................................................................................................................. 14

6.4.

Normenkader en toetsingskader rechtmatigheid ........................................................................................................ 14

Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2020 ...................................................................................................... 15 7.1.

Kwaliteit jaarstukken ................................................................................................................................................... 15

7.2.

Het verloop van de controle ........................................................................................................................................ 15

7.3.

Grondontwikkeling ...................................................................................................................................................... 16

7.4.

Verbonden partijen ...................................................................................................................................................... 18

7.5.

Sociaal domein ............................................................................................................................................................. 20

7.6.

Vorderingen ................................................................................................................................................................. 23

7.7.

Voorzieningen .............................................................................................................................................................. 23

7.8.

Subsidiebaten .............................................................................................................................................................. 24

7.9.

Afschrijving gemeentehuis Monster ............................................................................................................................ 25

7.10.

Verbonden partijen ...................................................................................................................................................... 25

7.11.

Motie inhuur ................................................................................................................................................................ 25

7.12.

Renteconversie ............................................................................................................................................................ 26

7.13.

Begrotingsrechtmatigheid ........................................................................................................................................... 26

7.14.

Single Information Single Audit (SiSa) .......................................................................................................................... 27

Evaluatie bevindingen rechtmatigheid en getrouwheid ................................................................................................. 31 8.1.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen ............................................................................................................... 32

8.2.

Follow-up bevindingen voorgaande jaren ................................................................................................................... 32

8.3.

IT-beheersing ............................................................................................................................................................... 32

Overige onderwerpen ................................................................................................................................................... 34 9.1.

Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ........................................ 34

9.2.

Vennootschapsbelasting (Vpb) .................................................................................................................................... 34

9.3.

Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ..................................................................................... 35

9.4.

Onafhankelijkheid ........................................................................................................................................................ 35

10. Slot................................................................................................................................................................................ 36

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 4

1. Gemeente Westland in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van de gemeente Westland met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. Onderwerp

Referentiekader (bedragen x € 1.000)

Beoordeling

FINANCIËLE POSITIE

2020

Saldo van baten en lasten

Saldo van baten en lasten (6.038) als % van totale baten (314.700).

> 0% < 0% < -2%

Gerealiseerde resultaat

Gerealiseerd resultaat (14.427) als % van totale baten (314.700).

> 0% < 0% < -2%

Vermogenspositie

Eigen vermogen (243.837) als % van totale baten (314.700).

> 50% > 25% < 25%

Vermogenspositie

Eigen vermogen (243.837) als % van totaal vermogen (731.674).

> 30% > 10% < 10%

Weerstandsvermogen

Beschikbaar weerstandsvermogen als factor van benodigde weerstandscapaciteit (interne norm), inclusief reserve financiële soliditeit die (ook) grotendeels tot het weerstandsvermogen gerekend kan worden. Idem, exclusief reserve financiële soliditeit.

2019

> 1,5 > 1,0 < 1,0

Norm van Westland bedraagt 1,0, hiermee interne kwalificatie “matig”. INTERNE BEHEERSING Jaarrekeningproces (Verbijzonderde) interne controle Aanbestedingen

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Totaalbeeld, gegeven de omvang van de organisatie: Toereikend Tekortkomingen Ontoereikend

Gemeente Westland

Pagina 5

2. Onze belangrijkste boodschappen Goedkeurende verklaring getrouwheid en rechtmatigheid Wij hebben de controle van de jaarstukken 2020 van de gemeente Westland afgerond. Op basis van de door ons uitgevoerde controle hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid verstrekt bij door de raad op 7 juli 2021 vastgestelde (aangepaste) jaarrekening. Het college heeft deze jaarrekening op 6 juli 2021 vastgesteld. Het totaal aan niet te corrigeren fouten (financiële onrechtmatigheden) en de resterende onzekerheden zijn opgenomen onder hoofdstuk Evaluatie bevindingen rechtmatigheid en getrouwheid. Financiële positie Het gerealiseerd resultaat over 2020 voor reservemutaties bedraagt € 6,0 miljoen positief. Nadat per saldo in 2020 € 8,4 miljoen aan de reserves is onttrokken, resteert een resultaat na reservemutaties van € 14,4 miljoen. De verschillen worden adequaat toegelicht in de jaarstukken. De oorzaak voor het hoge voordelig saldo houdt grotendeels verband met het door de coronapandemie ingegeven beleid. Een deel van het resultaat wordt verklaard door het achterblijven van diverse activiteiten, zoals inburgering, die niet uitgevoerd konden worden vanwege de RIVM Covid-maatregelen. Daarnaast hebben diverse projecten in het programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing te maken met vertraging.

De personele bezetting loopt achter op de geraamde formatie, aangezien een deel van de openstaande vacatures niet ingevuld is. In de gewijzigde begroting is een exploitatieresultaat opgenomen van € 29,7 mln. negatief. De afwijking met het werkelijke resultaat is met name het gevolg van het ruim begroten van de corona-gerelateerde-kosten. Over het omvangrijke verschil tussen de gewijzigde begroting 2020 en de realisatie 2020 van het exploitatieresultaat en het resultaat na reservemutaties is de raad geïnformeerd. De opbouw van het rekeningresultaat 2020 is als volgt:

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 6

Gemeentelijke grondexploitaties en verbonden partijen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de voor de controle van de jaarrekening de belangrijkste projecten gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s voldoet. De risico’s die Westland loopt zijn toereikend toegelicht en waar nodig voorzien in de jaarrekening. Wij verwijzen naar de toelichting onder “Voorraden” in de jaarrekening op pagina 191, waarin het college de onzekerheden ten aanzien van schattingen en bijbehorende risico’s heeft toegelicht. De gemeentelijke grondexploitaties naar de stand van 1 januari 2021 zijn eind 2020 geactualiseerd en zijn 16 februari jl. door de raad vastgesteld via het MPG 2021-2024 (Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling). Hierbij zijn door Westland belangrijke keuzen gemaakt en standpunten ingenomen. Met deze berekeningen heeft Westland ook beoordeeld of de onderhanden werk positie per eind 2020 op een juiste wijze is gewaardeerd in de balans van Westland en in welke mate Westland (aanvullend) verliesvoorzieningen moet treffen per eind 2020. In de paragraaf 5.7 Grondbeleid en in de toelichting op de balans is dit nader uiteengezet.

Op basis van de door Westland vastgestelde geactualiseerde grondexploitatieberekeningen is in de jaarrekening 2020 voor een bedrag van € 3,5 miljoen (2019: € 10,5 miljoen) aan voorzieningen voor verwachte verliezen op (eigen) grondexploitaties verwerkt. Hoewel meerdere grondexploitaties richting de eindfase van de ontwikkeling gaan, vormen de grondexploitaties van Westland nog steeds een belangrijk en risicovol deel van de balans van Westland. Voor twee deelnemingen van Westland (Westlandse Zoom en Nieuwe Westland) heeft Westland (omvangrijke) voorzieningen gevormd. Op basis van geactualiseerde grondexploitatieberekeningen, opgesteld door de verbonden partijen met peildatum 1 januari 2021 en gecontroleerd door de accountants van de verbonden partijen, is een omvangrijke voorziening noodzakelijk. Per ultimo 2020 heeft Westland voor de verbonden partijen in totaal een bedrag voorzien aan verliezen van € 49,7 miljoen (2019: 50,3 miljoen), bestaande uit onder meer de negatieve grondexploitaties plus afwaarderingen van de aandelenkapitalen van de verbonden partijen en eigen risico-inschattingen die het college aanvullend heeft gemaakt. Wij benadrukken dat de onzekerheden omvangrijk zijn en dat in de inschattingen rekening is gehouden met de mogelijke gevolgen van Covid-19/coronavirus voor de projectontwikkeling.

In de jaarrekening heeft het college een toelichting opgenomen over de belangrijke onzekerheden bij de grondexploitaties en bij de deelnemingen. Programmering, fasering, omvang van de verkopen blijven belangrijke onzekerheden voor Westland. Het college en de raad (h)erkennen dit en zijn van mening dat de geactualiseerde ramingen en scenario’s op dit moment de beste inschattingen zijn. Ook deze onzekerheden zijn adequaat toegelicht in de jaarstukken. Naast de voorzieningen die op basis hiervan gevormd worden, is voor risico’s van de gemeentelijke gronden en de verbonden partijen weerstandvermogen opgebouwd.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 7

Vanwege het grote belang van de gemeentelijke grondexploitaties en de grondexploitaties bij de deelnemingen van Westland voor de financiële positie van Westland en de onzekerheden als gevolg van de huidige marktomstandigheden hebben wij in onze controleverklaring een “Benadrukking van aangelegenheden omtrent de waardering van het onderhanden werk” opgenomen ten aanzien van de waardering van de eigen grondexploitaties en van de deelnemingen van Westland. Wij verwijzen in deze passage naar de in de toelichting in de jaarrekening 2020 onder paragraaf 8.3.2 opgenomen voorraden op pagina 191 “Waardering gronden bouwgrondexploitatie” en “Grondexploitaties deelnemingen”. Europese aanbesteding Onderdeel van de controle is een toets op de juiste naleving van (externe) Europese aanbestedingsregels. Westland heeft vastgesteld en gerapporteerd dat een aantal inkoopopdrachten door Westland niet rechtmatig is aanbesteed. Het betreffen inkoopopdrachten die zijn aangegaan tot en met boekjaar 2019. De totale rechtmatigheidsfout bedraagt € 833.650. Wij nemen deze afwijkingen mee als onrechtmatig in onze foutenevaluatie. Voor 2020 zijn de gemaakte kosten als uitgangspunt gehanteerd. De afwijkingen kunnen niet gecorrigeerd en hersteld worden, de kosten 2020 zijn echter wel als “getrouw” aan te merken. Er zijn geen nieuwe afwijkingen geconstateerd.

Verbijzonderde interne controle en jaarrekeningproces Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen uit de interim-controle zijn vastgelegd in onze managementletter d.d. 2 december 2020. Wij hebben onze managementletter toegelicht in het Raadsoverleg Financiën (ROF) op 3 februari 2021. Westland heeft aangegeven de periode 2019 tot en met 2021 prioriteit te geven aan de ontwikkeling van kwalitatief goede (verbijzonderde) interne controle en interne beheersing. Dit met als doel een verbijzonderde interne controle “nieuwe stijl” te realiseren die met ingang van 2021 kwalitatief van voldoende niveau moet zijn. Voor deze voorbereiding en kwaliteitsverbetering is in 2019 besloten dat Westland voor de boekjaren 2019 en 2020 voor een drietal processen zelf de VIC werkzaamheden uitvoert en investeert en adviseert op de interne controle ten behoeve van de komende rechtsmatigheidsverantwoording. Westland heeft voor een aantal processen afspraken met Verstegen gemaakt over gegevensgerichte controle als onderdeel van onze reguliere controlewerkzaamheden van de jaarrekening. Hierover zijn afspraken gemaakt via het ROF met de gemeenteraad.

Opgemerkt wordt dat de initiële aanlevering van de jaarrekening 2020, mede door een collegebesluit waarmee het concept boekwerk 2020 ons is aangereikt, voor onze controle van voldoende kwaliteit was om te starten. Een aantal van de zogenaamde Werkafspraken (op te leveren stukken) was echter bij de start op 19 april nog niet klaar. De aanlevering van de resterende Werkafspraken en de interne kwaliteitscontrole door Westland heeft invloed gehad op een efficiënte en effectieve uitvoering van onze controle.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 8

Tussen 19 april en 13 mei zijn uiteindelijk deze initiële Werkafspraken door Westland aan ons aangeleverd. In het ROF van 29 juni jl. hebben wij toegelicht dat de controle nog niet door ons kon worden afgerond. Op onderdelen moest de gevraagde controle informatie nog worden aangeleverd door Werstland en moest toereikende beantwoording door ons nog ontvangen worden. Onderdelen hiervan zijn na uw raadsvergadering van 7 juli jl. ontvangen. Op 12 juli jl. is de laatste beantwoording ontvangen en heeft de laatste afstemming met Westland plaatsgevonden. Naar aanleiding van de interne kwaliteitscontrole door Westland en onze controle zijn meerdere afwijkingen geconstateerd in de jaarstukken 2020 die zowel tekstuele als cijfermatige correcties tot gevolg hadden. Dit betreffen ook correcties met materieel effect op vermogen en resultaat van de gemeente. Alle correcties zijn verwerkt in de aangepaste jaarrekening 2020 van 5 juli 2021.

3. Algemene ontwikkelingen 3.1.

Impact uitbraak cor onavirus De uitbraak en de aanpak van corona heeft veel inzet gevraagd van de gemeente op alle domeinen. Ondanks deze bijzondere periode heeft de organisatie toch veel activiteiten kunnen continueren of opstarten. Met de uitbraak van corona is door het Rijk een uitgebreid pakket aan regelingen samengesteld om de negatieve maatschappelijke gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Gemeenten werden verantwoordelijk voor de uitvoering van de Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers (Tozo) en ontvingen hier financiële middelen voor. Deze middelen kon Westland vervolgens inzetten voor uitkering levensonderhoud, bedrijfskapitaal en de uitvoeringskosten. De termijn waarop de Tozo werd geïntroduceerd en uitgerold was kort en heeft veel inzet en energie van de ambtelijke organisatie gevraagd. Onderstaand uw overzicht van de werkelijke coronakosten en -inkomsten. Onderstaand overzicht is exclusief de kosten en inkomsten vanuit de Tozoregeling. Zie ook de toelichting op pagina 171 van de jaarstukken.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 9

4. Financiële positie 2020 Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) is voor Westland het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad. Uitgangspunt bij de begroting is dat de begroting ten minste sluitend is. In de (gewijzigde) begroting 2020 is een resultaat van nihil opgenomen. De jaarrekening is opgesteld volgens de continuïteitsveronderstelling. Wij merken op dat de financiële positie van Westland is toegenomen door het positieve resultaat 2020. De omvang van de algemene reserve en bestemmingsreserves samen is afgenomen. Westland kan de financiële risico’s opvangen met haar weerstandsvermogen, rekening houdend met het geoormerkte deel van de soliditeitsreserve. De begroting van Nederlandse gemeenten en ook die van Westland blijven onder druk staan. De uitbraak van corona begin maart 2020 leidt tot ongekende omstandigheden met een enorme (financiële) impact. Daarbij komt dat de kosten van de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein blijven toenemen, terwijl de inkomsten vanuit het Rijk niet meestijgen.

4.1. 4.1.1.

Resultaat Analyse van het resultaat Het gerealiseerd resultaat over 2020 voor reservemutaties bedraagt € 6,0 miljoen positief. Na de mutaties in de reserves van per saldo € 8,4 miljoen resteert een resultaat na reservemutaties van € 14,4 miljoen. In de begroting 2020 na wijziging was een gerealiseerd resultaat van € 29,7 mln. negatief geraamd dat volledig wordt gedekt uit de reserves, waarmee het resultaat na reservemutaties op nihil uitkomt. Het omvangrijke verschil kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de toelichting op de staat van baten en lasten in de jaarrekening. Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen en onttrekkingen in de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het Eigen vermogen op pagina 195 van de jaarrekening. Westland is boekjaar 2020 gestart met een geraamd rekeningresultaat van nihil. Ook bij het opstellen van de eerste actualisatie (d.d. 23 juni 2020) en ProRap 2020 (d.d. 10 november 2020) bleef het verwacht begrotingssaldo nihil.

4.2.

Vermog ens - en schul d positie Onderstaand overzicht geeft een beeld van de ontwikkeling van het eigen vermogen en de belangrijkste solvabiliteitsindicatoren van Westland.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 10

De schuldenpositie van Westland is afgenomen met € 4,0 miljoen tot € 342,0 miljoen per ultimo 2020. De stand van de leningen per 31 december 2020 komt hiermee ca. € 32,0 miljoen lager uit dan begroot. De schuldenpositie van Westland is hoog, alhoewel deze in perspectief dient te worden bezien binnen de totale financiële positie en de activiteiten van Westland.

4.3.

Weerstandsvermogen De omvang van het weerstandsvermogen heeft sterk de aandacht van gemeenten en toezichthouders. Risico’s van gemeenten zijn door de band genomen omvangrijk en daar hoort een passend weerstandsvermogen bij. Op basis van de huidige inzichten van Westland blijkt dat een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 28,4 miljoen noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële risico's weerstand te bieden. Van alle risico’s heeft Westland daarnaast het effect bepaald van de tien risico's met de grootste impact op de weerstandscapaciteit. De belangrijkste risico’s hierin hebben betrekking op grondexploitaties, projecten en deelnemingen. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse van de reservecapaciteit is een weerstandscapaciteit van € 26,3 miljoen beschikbaar (2019: 24,2 miljoen). Het streven van Westland is een ratio van tenminste 1,0 (kwalificatie “voldoende”). Het gewenste weerstandsvermogen per ultimo 2020 van 0,9 (2019: 0,8) blijft onder de intern gestelde norm en voldoet hiermee niet aan de interne door Westland vastgestelde norm van 1,0. In de geactualiseerde nota Reserves en voorzieningen is bepaald dat de bandbreedte van het weerstandsvermogen ligt tussen 1,0 en 1,4.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 11

Opgemerkt wordt dat de reserve financiële soliditeit (ook) grotendeels tot het weerstandsvermogen gerekend kan worden en de ratio dan hoger uitkomt. De ratio weerstandvermogen is op vergelijkbaar niveau met vorig jaar. Wij adviseren u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van deze risico’s nauwlettend te blijven volgen, mede vanwege het hoge risicoprofiel van een aantal gemeentelijke activiteiten (grondexploitaties en verbonden partijen zijn hier voorbeelden van).

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 12

5. Jaarstukken Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat de Jaarstukken 2020 andere informatie, die bestaat uit: Voorwoord Financiële hoofdlijnen Leeswijzer bijlagen Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat en dat dit verenigbaar is met de jaarrekening. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Samen met de jaarrekening, de programmaverantwoording en toelichting op de paragrafen publiceert Westland bij de jaarrekening bijlagen. Wij hebben deze bijlagen gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

6. Interne beheersing 6.1.

Algemeen Vanuit onze controleopdracht hebben wij aandacht besteed aan de kwaliteit van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de jaarrekening van uw gemeente. Voor onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing verwijzen wij naar onze managementletter 2020. Wij vinden dat er binnen de Westland – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van belangrijke tekortkomingen in de interne beheersingsmaatregelen rond de financiële verslaglegging. Wel is er sprake van verbeterpunten en/of specifieke aandachtspunten.

6.2.

VIC-functie De voorwaarden voor de accountant om te kunnen steunen op de door de gemeente uitgevoerde auditwerkzaamheden staan in de wet- en regelgeving voor accountantscontrole in de zogenoemde Standaard 610 ‘Gebruikmaken van de werkzaamheden van interne auditors’. Voor onze (externe) controle van Westland maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van de voor drie processen uitgevoerde VIC en zijn de VIC-werkzaamheden ondersteunend. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van de gemeente Westland van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om tijdens onze controle gebruik van te maken. De belangrijkste bevindingen komen uit het VIC-proces EU aanbestedingen.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 13

6.3.

Inkoop en Aanbesteding Als onderdeel van de VIC toetst Westland of aanbestedingen door Westland conform de juiste Europese aanbestedingsregels zijn aanbesteed. Westland heeft afwijkingen geconstateerd voor een bedrag van circa € 833.650 over 2020. Genoemde fout bestaat uit opdrachten die in 2017,2018 en 2019 door Westland onjuist zijn aanbesteed, maar nog steeds wel meetellen voor het (on)rechtmatigheidsoordeel 2020. Er zijn geen nieuwe fouten geconstateerd. Dit bedrag hebben wij meegenomen in de foutenevaluatie (hoofdstuk 8). Tijdens de afronding van de controle is er een interne juridische toets uitgevoerd door Westland op een tweetal dossiers. Uit deze toets concludeert en bevestigt de deskundige namens Westland dat terecht niet Europees is aanbesteed. In 2020 is op meerdere momenten in het jaar getoetst of de (lopende) contracten conform de geldende (externe) regels zijn aanbesteed. Hieraan voegen wij toe het advies om specifieke en/of complexe aanbestedingen (intern en/of extern) juridisch te laten toetsen, gezien de complexiteit van de wet- en regelgeving, de aard en omvang van de aanbestedingen. U bent dan in staat om zoveel mogelijk gedurende het jaar afwijkingen te signaleren en tijdig maatregelen te treffen indien dat nodig blijkt. Een aantal van de in de vorige jaren geconstateerde rechtmatigheidsfouten zullen ook de komende jaren nog blijven meetellen.

6.4.

Normenkader en toetsingskader rec htmatig heid De gemeenteraad heeft op 16 februari 2021 het controleprotocol 2020 voor de accountantscontrole op de jaarrekening van Westland vastgesteld. Onderdeel van dit controleprotocol is het "Normenkader wet- en regelgeving 2020". Westland heeft het normenkader geactualiseerd en een toetsingskader opgesteld. Wij herhalen ons advies het toetsingskader, met daarin alle relevante artikelen/bepalingen uit de (interne en externe) wet- en regelgeving die kunnen leiden tot een financiële rechtmatigheidsfout, (zichtbaar) aan te sluiten op de (verbijzonderde) interne controle en de werkprogramma's voor de betreffende processen. Hiermee kan Westland zelf vaststellen en monitoren dat Westland daadwerkelijk aan alle relevante (financiële) bepalingen van de (interne en externe) wet- en regelgeving uit het normenkader en het toetsingskader voldoet.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 14

7. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2020 7.1.

Kwaliteit jaarstukken Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de jaarstukken van een gemeente naast de jaarrekening bestaan uit een jaarverslag met daarin opgenomen de programmaverantwoording en de paragrafen. Wij hebben vastgesteld dat de aangepaste jaarstukken van Westland, na meerdere door ons voorgestelde correcties, voldoen aan de eisen van het BBV. In de programmaverantwoording zijn de toelichtingen van de afwijkingen ten opzichte van de begroting geanalyseerd en toegelicht.

7.2.

Het verloop van de control e In verband met de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad voor het toezicht op het proces van de financiële verslaglegging, doen wij – overeenkomstig Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen – verslag van het verloop van onze controlewerkzaamheden. In onze managementletter d.d. 22 december 2020 hebben wij onze tussentijdse bevindingen gerapporteerd over de VIC. Conform afspraak zijn wij onze jaarrekeningcontrole gestart op 19 april jl. Bij de start van onze controle op 19 april jl. was de conceptjaarrekening beschikbaar voor onze controle. De vereiste voorbereidingen door Westland en de door Westland op te leveren documentatie voor onze controle zijn oktober 2020 tussen Verstegen en Westland afgestemd en besproken. De dossiervorming en de kwaliteit van de oplevering als basis voor onze controle waren bij de start van onze controle op meerdere onderdelen nog niet volledig en niet toereikend. Op de aspecten dossiervorming en kwaliteitscontrole wordt door Westland gestuurd. Op 13 mei waren de werkafspraken, zoals we die met Westland overeengekomen waren, volledig nagekomen. Wij zagen dat gedurende de controle onze vragen werden beantwoord door Westland, maar dat de kwaliteit van beantwoording en onderbouwing op onderdelen onvoldoende was.

Ons is gemeld dat dit mede het gevolg is van het op afstand werken door de medewerkers van Westland. Dit heeft geleid tot vertraging in het proces en tot een verzoek voor aanvullend budget voor de controle. Op moment van schrijven van het conceptverslag staan er nog vragen open die beantwoord dienen te worden en een werkafspraak die nog aangeleverd moet worden, voordat onze controle kan worden afgerond. Wij hebben, ook in deze periode met beperkingen door de coronacrisis, intensief en in een goede en constructieve sfeer met Westland samengewerkt. Door aanlevering door Westland van de benodigde en gevraagde controle-informatie konden wij een voorlopig oordeel geven aan het ROF van 29 juni jl. en aan de raad van 7 juli jl. over de verwachte strekking van de af te geven controleverklaring. Uiteindelijk kon de jaarrekeningcontrole 12 juli jl. worden afgerond.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 15

7.3.

Grondontwikkeling De gemeentelijke grondexploitaties en de verbonden partijen van Westland gericht op projectontwikkeling vormen een belangrijk aandeel van het balanstotaal van Westland. In onze controle besteden wij aandacht aan de waardering van de grondexploitaties en de verbonden partijen van Westland. Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen actualiseert Westland jaarlijks de grondexploitatieberekeningen. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties. De uitgangspunten voor de ramingen zijn toegelicht in het MPG 2021-2024 (Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling), zoals u deze in de raadsvergadering begin 2021 heeft vastgesteld.

In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college derhalve rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten ontleend aan recente verkopen i.c. de belangstelling van potentiële kopers, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door Westland naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico’s die verband houden met een specifiek project. Jaarlijks wordt het strategisch vastgoed getaxeerd ten behoeve van een juiste waardering in de jaarrekening. Op basis van de door Westland vastgestelde geactualiseerde grondexploitatieberekeningen is in de jaarrekening 2020 voor een bedrag van € 3,5 miljoen (2019: 10,6 miljoen) aan voorzieningen voor verwachte verliezen op (eigen) grondexploitaties verwerkt. Hoewel meerdere grondexploitaties richting de eindfase van de ontwikkeling gaan, vormen de grondexploitaties van Westland nog steeds een belangrijk en risicovol deel van de balans van Westland. In de paragraaf grondbeleid en vastgoed is dit saldo nader uiteengezet.

Daar is ook toegelicht dat de afname van de voorziening grotendeels het gevolg is van het sluiten van een tweetal grondexploitaties. Onderstaande tabellen gaan nader in op grondexploitaties en verbonden partijen, in aansluiting op de posten “Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie” in de balans van 2020.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 16

In het jaarverslag is toegelicht dat Westland de omvangrijke risico’s voor de grondexploitaties en voor de verbonden partijen onderkent. Ook van de benodigde weerstandscapaciteit maakt dit een belangrijk onderdeel uit. In onderstaand tabel hebben wij de totale voorzieningen en risicoreservering opgenomen van Westland:

Voor alle grondexploitaties vinden jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen in dit saldo bent u als raad geïnformeerd via het MPG 2021-2024. Wij hebben onderzoek gedaan naar de uitgangspunten en de onderbouwing van de ramingen van Westland en wij hebben een aantal actualisaties in detail beoordeeld. Naar onze mening is er meer dan voldoende aandacht voor de (gevolgen van de) grondexploitaties en de kwaliteit van de onderbouwingen. Desalniettemin zijn (en blijven) de risico’s verbonden aan de grondexploitaties omvangrijk. Voor een deel liggen deze risico’s buiten de directe invloedsfeer van Westland.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 17

Meerdere grondexploitaties bevatten omvangrijke ramingen van kosten en opbrengsten. Voor een aantal van deze ramingen zijn de kosten en opbrengsten nog normatief bepaald. Een deel van de ramingen is (nog) niet nader onderbouwd en bestaat uit schattingen en ramingen die geactualiseerd moeten worden. Het college en de raad (h)erkennen dat het zo goed mogelijk schatten van uitkomsten onzekerheden met zich meebrengt, doch is van mening dat de ramingen en scenario’s naar dit moment de beste inschattingen zijn. Wij adviseren de ramingen in de grondexploitatieberekeningen steeds verder te verfijnen en waar mogelijk nader te onderbouwen en te actualiseren. De kwaliteit van de risicoanalyses valt of staat met de (schriftelijke) onderbouwing van de uitgangspunten om te komen tot een inschatting van risicopercentages en grondslagen. Een kleine afwijking in een risicopercentage of een grondslag kan al snel een groot effect hebben op de risicoraming (kwantitatief). Wij merken op dat de risicoanalyses meer uniform en toegankelijker onderbouwd zijn, echter op onderdelen nog beter kunnen worden onderbouwd en gedocumenteerd.

7.4.

Verbonden partijen Westland participeert op het gebied van grondexploitatie (risicodragend) in de deelnemingen Juliahof, Westlandse Zoom en Nieuwe Westland. Hiervoor vormt Westland voorzieningen in de balans en risicoreservering in het weerstandsvermogen. De voorzieningen en berekende risicoprofielen voor de verbonden partijen van Westland geven het volgende beeld:

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 18

Op basis van interne (risico)analyses, de door externe accountants van de deelnemingen gecontroleerde en goedgekeurde jaarrekeningen 2020 en de vastgestelde geactualiseerde grondexploitatieberekeningen van de verbonden partijen Westlandse Zoom en Nieuwe Westland heeft Westland, in afstemming met de drie verbonden partijen, bovenstaande voorzieningen en risico’s bepaald en geactualiseerd. De totale voorzieningen en gecalculeerde risicoprofielen blijken uit bovenstaand overzicht. Deze risico’s hebben betrekking op marktrisico’s, projectrisico’s en risico’s ten aanzien van parameters. Deze posten classificeren terecht als risico. Dit gezien de onvermijdbaarheid ervan, de onzekerheid rondom optreden, onzekere effectuering van deze risico’s en afhankelijkheid van bestuurlijke besluitvorming. De raad is uitgebreid geïnformeerd over de verbonden partijen, specifiek over de laatste ontwikkelingen van deze projecten en de (financiële) consequenties hiervan in termen van (omvangrijke) voorzieningen en risicomanagement. Zowel college, raadscommissie als raad hebben hiertoe besloten, wat ertoe leidt dat Westland, aanvullend op de voorzieningen en de risicoanalyse verwerkt in de grondexploitaties van de verbonden partijen, een voorziening en extra risicoreserveringen opneemt per verbonden partij in de jaarrekening van Westland.

Deze inschatting geeft naar oordeel van Westland de situatie op dit moment goed weer en is naar huidige inzichten naar dit moment de best mogelijke inschatting. Westlandse zoom Westlandse Zoom C.V. heeft de grondexploitatieberekening geactualiseerd. De grondexploitatie met peildatum 1-1-2021 sluit met een negatief resultaat van € 8,1 (Eindwaarde) en € 7,4 miljoen negatief op contante waarde. Dit is een verbetering ten opzichte het geraamde negatieve resultaat van € 13,7 miljoen (Eindwaarde) volgens de grex 1-1-2020. De analyse van de financiële uitkomsten is in de vastgestelde grondexploitatie van Westlandse Zoom en in position paper van Westland d.d. 25 juni 2021 nader toegelicht. Het aandelenkapitaal is volledig afgewaardeerd tot een boekwaarde van € 0 per ultimo 2020. Bij de jaarrekening 2020 en de geactualiseerde grondexploitatieberekening die daaraan ten grondslag ligt heeft de controlerend accountant van De Westlandse Zoom een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Het Nieuwe Westland Het Nieuwe Westland C.V. heeft de grondexploitatieberekening geactualiseerd. De grondexploitatie met peildatum 1-1-2021 sluit met een negatief resultaat van afgerond € 11,0 miljoen (Eindwaarde), vastgesteld door de RvC en de Ava/RvV op 3 december 2020. Het resultaat is hiermee gelijk aan de grondexploitatie met peildatum 1-1-2020.

Uit de grondexploitatie blijkt dat omstandigheden bekend zijn geworden met een resultaatverbetering van ca. € 390.000 die cijfermatig niet zijn verwerkt. Dit betekent dat de aangepaste verwachte Eindwaarde uitkomt op ca € 10,6 miljoen negatief. In de risicoberekening heeft Westland met dit laatste aangepaste bedrag rekening gehouden. De analyse van de financiële uitkomsten is in de vastgestelde grondexploitatie van Het Nieuwe Westland C.V. en in position paper van Westland d.d. 25 juni 2021 nader toegelicht.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 19

Het aandelenkapitaal is volledig afgewaardeerd tot een boekwaarde van € 0 per ultimo 2020. Bij de jaarrekening 2020 en de geactualiseerde grondexploitatieberekening die daaraan ten grondslag ligt heeft de controlerend accountant van ONW een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Juliahof De activiteiten binnen Juliahof zijn per eind 2020 nagenoeg afgerond. De vennootschap is per 31 december 2020 ontbonden. Voorzichtigheidshalve is een minimaal bedrag in de voorziening gehandhaafd voor de laatste afrondende werkzaamheden. Bij de jaarrekening 2020 heeft de controlerend accountant van Juliahof een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Wij adviseren de resultaatverwachtingen van de grondexploitaties en verbonden partijen, gezien de risico’s en de marktontwikkelingen, met verhoogde aandacht te blijven bewaken. De verbonden partijen OBWZ en ONW hebben met hun participanten afgesproken dat eenmaal in de drie jaar de grondexploitatieberekening wordt geactualiseerd. Mede naar aanleiding van het aanzienlijk verslechterde resultaat uit de (vorige) grondexploitatieberekeningen van beide partijen met peildatum 1-1-2020 hebben beide partijen de grondexploitatieberekening geactualiseerd.

Wij adviseren u de grondexploitaties jaarlijks te laten actualiseren door de verbonden partijen in plaats van eenmaal per drie jaar en de kwaliteit van de grondexploitaties en het totstandkomingsproces inhoudelijk te toetsen. Eventuele onverwachte uitkomsten kunnen dan eerder gesignaleerd worden en participanten kunnen hierover vervolgens tijdig en goed worden geïnformeerd. Dit geeft Westland gelegenheid om gedurende het jaar toereikende maatregelen te inventariseren en te kunnen treffen. Een aandachtspunt dat wij noemen is de omvang van de nog te maken gemeentelijke plankosten voor drie verbonden partijen. Onderdeel van de risicoanalyse die Westland opstelt per verbonden partij is een raming voor deze plankosten. Wij constateren dat de onderbouwing en de analyse van de plankosten adequater onderbouwd kan worden. Wij vragen uw aandacht voor een betrouwbare berekening van de nog te maken gemeentelijke plankosten.

7.5.

Sociaal domei n U bent als gemeenteraad door ons, door het college en door de VNG geïnformeerd over de onzekerheden die verband konden houden met de afrekening van de zorgkosten. Hieronder gaan we per onderdeel nader in op het sociaal domein.

7.5.1.

Jeugdhulp In de jaarrekening is toegelicht dat de kosten voor jeugdhulp binnen de begroting vallen. Westland heeft voor circa € 22 miljoen aan jeugdhulp ingekocht. De uitvoering van de Jeugdhulp is ondergebracht bij het Inkoopbureau SbJH (Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden).

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 20

Dit Inkoopbureau heeft over 2020 voor de deelnemende gemeenten voor circa € 279 miljoen zorg ingekocht bij meer dan 100 zorginstellingen, waarbij over 2020 voor Westland circa € 22 miljoen zorg is ingekocht. Zorgaanbieders die jeugdhulp aanbieden moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Van de zorginstellingen met een budget groter dan € 250.000 zijn (over het algemeen goedkeurende) controleverklaringen ontvangen bij de productiegegevens over geheel 2020. Het gaat hierbij overigens om controleverklaringen bij het totaalbedrag dat door de instelling aan SbJH is geleverd. Dit zijn nadrukkelijk geen controleverklaringen per deelnemende gemeente. Dit is in lijn met het landelijk voorgestelde controleprotocol en derhalve in lijn met veel andere gemeenten. Het inkoopbureau stelt vervolgens een verantwoording op waarin per gemeente de ingekochte zorg wordt gerapporteerd en of een controleverklaring is ontvangen. Deze verantwoording van SbJH wordt gecontroleerd en voorzien van een controleverklaring door de Gemeentelijke Accountantsdienst van de gemeente Den Haag (GAD).

Vervolgens voert de accountant van een van de aangesloten gemeenten een review uit op de werkzaamheden van de GAD. De review is uitgevoerd en hieruit komen geen bijzonderheden. Uit de beoordeling van de GAD blijkt dat er van het ingekochte bedrag van € 22,0 miljoen bedrag van circa € 20,7 miljoen onderbouwd kan worden met een controleverklaring door de aanbieders. Het verschil tussen de beide bedragen wordt met name veroorzaakt doordat voor kleinere zorgaanbieders volstaan wordt met een productieverantwoording voorzien van een bestuursverklaring. Declaraties worden weliswaar getoetst aan de afgegeven beschikking, maar dit geeft echter geen zekerheid over de prestatielevering. Er is daarom voor een bedrag van € 1,4 mln. uitgaven Jeugd aangemerkt als onzeker voor getrouwheid en daardoor ook voor rechtmatigheid. De besluitvorming door de gemeenten inzake de regelingen, de bevoegdheden van het SbJH in deze en het aangeven van de maximaal beschikbare bedrag (meerkostenregeling RTA) heeft begin februari 2021 plaatsgevonden. De beschikbare bedragen hebben de gemeenten in april 2021 aan het SbJH doorgegeven. Vandaar dat de GAD nog geen opdracht heeft gekregen om een controle hierop uit te voeren. SbJH heeft aan de deelnemende gemeenten gevraagd of er een aanvullende controle en aparte verklaring is vereist.

Gezien de (lange) doorlooptijd van deze aanvullende controle heeft Westland besloten om af te zien van de aanvullende werkzaamheden. De verantwoorde meerkosten bedragen € 363.000 en deze zijn, door ontbreken van een goedkeurende controleverklaring van de GAD, als onzeker voor getrouwheid en rechtmatigheid opgenomen.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 21

Gelet op het bovenstaande is in hoofdstuk 8 een totale onzekerheid voor getrouwheid en rechtmatigheid van € 1,763 mln. opgenomen voor de uitgaven jeugd. 7.5.2.

PGB’s De uitvoering van de persoonsgebonden budgetten (PGB) ligt bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). In 2021 is door de accountant van de SVB opnieuw geen goedkeurende controleverklaring verstrekt over boekjaar 2020. Bovendien worden door de SVB geen controles uitgevoerd op prestatielevering van de PGB’s, wat door de gemeenten zelf uitgevoerd moet worden. Vanaf 18 juni 2018 is de PGB 2.0 pilot van start gegaan, hiermee is Westland zelf verantwoordelijk voor de taken die voorheen door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verricht werden. De SVB voert enkel nog de betalingen uit aan de zorgaanbieders. Westland maakt hierbij gebruik van het PGB Portaal (ook wel PGB 2.0 genoemd). Deze omgeving is ontwikkeld door zorgkantoor DSW. Door Westland is, conform het advies van de VNG, nagegaan of de aan de SVB verstrekte voorschotten, in overeenstemming zijn met de ontvangsten bij de SVB van Westland. Deze bedragen stemmen overeen, heeft Westland vastgesteld. Westland steunt met name op ingebouwde controles in het PGB Portaal, echter is er geen controleverklaring aanwezig omtrent de werking van de controles binnen de genoemde applicatie. Westland heeft geen werkzaamheden uitgevoerd om de prestatielevering van de bestedingen zelf vast te stellen.

Zoals eerder vermeld in de managementletter kan de prestatielevering vastgesteld worden middels het voeren van (telefonische of fysieke) ‘keukentafelgesprekken’. Vanwege corona is dat het afgelopen jaar moeilijk gebleken. Gezien het ontbreken van de controle op prestatielevering is, net als voorgaande jaren, de gehele PGB massa aangemerkt als onzeker. Voor 2020 bedraagt de onzekerheid € 3,3 miljoen voor rechtmatigheid. Deze onzekerheid is opgenomen in de foutenevaluatie.

7.5.3.

Wmo Over 2020 is € 14,3 miljoen besteed aan Wmo. Zorgaanbieders die Wmobegeleiding en hulp bij huishouding aanbieden, moeten jaarlijks een productieverklaring indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Door een aantal zorgaanbieders is nog geen productieverklaring opgeleverd voor een bedrag van in totaal afgerond € 391.000. Wij merken de verantwoorde zorguitgaven van deze aanbieders voor dit bedrag daarom aan als onzeker voor getrouwheid en rechtmatigheid. Aandachtspunten voor Westland zijn het toetsen van de rechtmatigheid van de verstrekte zorg en de periodieke informatievoorziening. Deze aandachtspunten passen in het landelijke beeld bij andere gemeenten. De compensatie voor omzetderving als gevolg van de uitbraak van Covid-19 is beperkt gebleven tot € 78.000.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 22

7.6.

Vor dering en Onder de post uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar zijn vorderingen opgenomen van in totaal € 3,1 miljoen, opgelegd inzake kostenverhaal asbestbrand Wateringen. Deze vorderingen zijn terecht opgenomen per ultimo 2020. Het gehele bedrag heeft Westland uit voorzorg voorzien. Volgens het oordeel van de Raad van State van 10 mei 2017 zijn de vorderingen terecht opgelegd door Westland. Wij adviseren om, gezien de achtergrond en omvang van deze vorderingen, de volledige en tijdige invordering nauwlettend te monitoren. Westland zal indien nodig tijdig passende maatregelen moeten treffen. Deze vorderingen zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. De post belastingdebiteuren is ca. € 900.000 gestegen ten opzichte van 2019 en bedraagt per ultimo 2020 € 1,8 mln. Van deze debiteuren is per heden een bedrag van € 790.000 nog niet ontvangen. De voorziening dubieuze belastingdebiteuren is per ultimo 2020 gelijk gebleven aan de stand per ultimo 2020 (€ 150.000). Ons kon tijdens de controle geen analyse of onderbouwing worden aangeleverd, waaruit blijkt dat de omvang van deze voorziening toereikend is om eventuele oninbare vorderingen op te kunnen vangen. Westland heeft het recht om deze vorderingen tot vijf jaar te innen.

Volgens de verslaggevingsregels dient Westland echter nu wel een onderbouwde inschatting te maken van het risico dat vorderingen al dan niet inbaar zullen zijn. Wij nemen van het openstaand bedrag 50% mee als onzekerheid in de foutenevaluatie. Wij benadrukken het belang de inschatting voor mogelijke oninbaarheid te actualiseren. Voorziening dubieuze debiteren Westland heeft tot en met 2020 meerdere dwangsommen opgelegd, waarvan meerdere per balansdatum nog ontvangen dienen te worden. Een aantal daarvan is volledig voorzien. Wij hebben geconstateerd dat Westland ten onrechte een dwangsom dubbel heeft opgevoerd in de administratie en jaarrekening (zowel via de voorziening dubieuze debiteuren als via de overlopende passiva). Daarnaast beschikt Westland niet over toereikende informatie om de hoogte van de benodigde voorziening goed te kunnen onderbouwen.. Wij adviseren u periodiek de inschatting te maken in hoeverre dwangsommen mogelijk niet ontvangen zullen worden en hier passende (invorderings-)maatregelen voor te treffen. Dit kan een onvolledige en niet tijdige inning door de gemeente Westland voorkomen. De dubbele boeking van de dwangsom in de jaarrekening wordt als fout meegenomen in de foutenevaluatie (€ 150.000), het ontbreken van de toelichting wordt meegenomen als onzekerheid (€ 219.038).

7.7.

Voorzieni ngen Voorziening pensioen wethouders Westland voert de pensioenregeling voor voormalige wethouders in eigen beheer uit. Hiervoor is een voorziening gevormd. De stand van de voorzieningen wordt jaarlijks herijkt op basis van actuariële berekeningen per individuele (voormalige) wethouder. Voor deze actuariële berekening maakt Westland gebruik van een serviceorganisatie die hierin gespecialiseerd is. Op dit moment steunt de organisatie volledig op de werkzaamheden door deze serviceorganisatie.

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 23

Hoewel Westland ervoor kiest juist hiervoor een gespecialiseerde organisatie in te schakelen, merken wij op dat de verantwoordelijkheid bij Westland blijft voor de juistheid en volledigheid van de pensioenvoorziening. Wij herhalen ons advies om de volgende beheersingsmaatregelen te treffen: jaarlijks controle van de actuariële uitgangspunten; jaarlijks de juistheid van een actuariële berekening controleren; voor belangrijke wijzigingen in de actuariële berekening per wethouder een plausibele verklaring documenteren. Voorzieningen voor groot onderhoud In de jaarrekening is een voorziening gevormd voor onderhoud gebouwen. Voor het kunnen vormen en in stand houden van een voorziening voor onderhoud, geldt dat aan de volgende voorwaarden moet zijn voldaan: 1. De beheerplannen zijn actueel. 2. De beheerplannen zijn financieel getoetst. 3. Het beheerplan, de stand van de voorziening en de dotatie dienen op elkaar aan te sluiten. Bij onze werkzaamheden ter controle en toetsing van de daadwerkelijke uitgaven voor het (groot) onderhoud en van de toereikendheid per ultimo 2020 constateren wij het volgende. In 2020 is door Westland geïnventariseerd wat de onderhoudsbehoefte is. De informatie die uit deze inventarisatie is gekomen is niet gebruikt om de benodigde dotatie aan de voorziening onderhoud te bepalen. In totaal heeft Westland in 2020 een bedrag van € 1,4 mln.

gedoteerd aan de voorziening onderhoud. Westland kan niet inzichtelijk maken dat genoemde dotatie gebaseerd is op een onderliggend plan en/of inventarisatie. Het ontbreekt aan informatie waarmee Westland en de accountant kan toetsen of de dotatie en juist en volledig is en of de voorziening daarmee toereikend is. Wij hebben de dotatie van € 1,4 miljoen als onzekerheid aangemerkt in de foutenevaluatie. 7.8.

Subsidiebaten Westland ontvangt van diverse partijen (omvangrijke) subsidies. In 2020 betroffen de voornaamste subsidieverstrekkers aan Westland het Rijk, de Provincie Zuid-Holland, de Metropoolregio Den Haag Rotterdam en de Europese Commissie. De verslaggevingsregels schrijven voor dat subsidiebaten in de administratie en de jaarrekening worden verantwoord naar gelang subsidiabele kosten worden gemaakt c.q. (subsidiabele) werkzaamheden worden uitgevoerd. Wij hebben vastgesteld dat Westland in boekjaar 2020 een ontvangen subsidie van het Rijk ter hoogte van afgerond € 2,0 miljoen heeft verantwoord (voorzien in huisvesting van kwetsbare doelgroepen) als bate, zonder dat de activiteiten uitgevoerd waren en bestedingen verricht zijn. Hierdoor waren deze baten ten onrechte verantwoord in de administratie en jaarrekening. Dit bedrag is

CONCEPT Accountantsverslag 2020

Gemeente Westland

Pagina 24

gecorrigeerd in de aangepaste jaarrekening van 5 juli 2021 en leidde tot een bijstelling van het resultaat 2020. Het per project bijhouden van een deugdelijke subsidieadministratie en het monitoren van de voortgang van afspraken, baten en lasten, biedt (financieel) inzicht in de voortgang van de subsidie en dekt het risico af dat ten onrechte subsidiebaten verantwoord worden. Wij adviseren de subsidieadministratie zodanig in te richten dat dergelijke afwijkingen worden voorkomen.

7.9.

Afschrijving gemeentehuis Monster Het gemeentehuis van Monster is in 2020 gesloopt voor herontwikkeling. De (sloop)werkzaamheden hebben doorloop in 2021. Voor het realiseren van nieuwe appartementen op de locatie van het gemeentehuis is per juni 2021 een grondexploitatie geopend. De gronden van het gemeentehuis zullen naar verwachting in 2021 worden verkocht en geleverd aan een corporatie. Vooruitlopend op deze ontwikkelingen heeft de organisatie de gronden volledig afgeschreven naar nihil. In de financiële verordening (2019) van Westland is het beleid opgenomen dat op gronden niet wordt afgeschreven. Aangezien de gronden per ultimo 2020 nog in eigendom waren van Westland en de grondexploitatie nog niet geopend was had er geen afschrijving op de gronden plaats mogen vinden. De gronden zijn hiermee onterecht naar nihil afgeschreven. De hiermee gemoeide afschrijvingslasten bedragen €391.000 en nemen wij op in de foutenevaluatie.

7.10. Verbonden partijen Verbonden partijen zijn veelal samenwerkingsverbanden met andere gemeenten of met derden. Deze samenwerkingsverbanden voeren gemeentelijk beleid en gemeentelijke taken uit. Een van de verbonden partijen van Westland is WHC Onroerend Goed B.V. (voorheen GHC Onroerend Goed Expo B.V.) De gemeente heeft een aandelenbelang van € 2 mln. Doordat de investeringen hoger uitvallen ontwikkelt de liquiditeitspositie zich negatiever dan verwacht. Afgesproken is dat het gemeentelijke nominale belang van € 2 mln. in 2023 zal worden overgenomen.