3.4) Schrijven Natuurlijk Delfland d.d. 02-02-22 inzake bezwaarschrift assimilatieverlichting (G22-000292)

From: Gemeente Westland <noreply@gemeentewestland.nl> Sent: donderdag 3 februari 2022 07:30:05 To: Info Cc: Subject: Formulier: Algemene vraag of opmerking aan de gemeente, referentie: 000000057d98 Attachments: 2022 02 02 UIT gemeente Westland, bezwaarschrift Maatwerk Assimilatiebelichting.pdf; 03-02-2022_000000057d98.pdf

Beste lezer, Het volgende formulier is bij uw organisatie ingediend. Naam formulier: Referentie: Datum en tijdstip:

Algemene vraag of opmerking aan de gemeente 000000057d98 03-02-2022 07:30 uur

Contactgegevens

Naam: Telefoonnummer: E-mailadres: Uw opmerking, vraag of suggestie: Bijlage:

Geert van Poelgeest, voorzitter 0633001742 natuurlijkdelfland@knnv.nl Beste mensen, Wilt u de bijlage aan B&W en de gemeenteraad sturen? Graag ontvang ik een bevestiging van ontvangst 2022 02 02 UIT gemeente Westland, bezwaarschrift Maatwerk Assimilatiebelichting.pdf (2.7 MB)

Met vriendelijke groet, SIMform (Deze email is automatisch gegenereerd)

Westland Algemene vraag of opmerking aan de gemeente Datum 03-02-2022 07:28:28

Contactgegevens Naam

Geert van Poelgeest, voorzitter

Telefoonnummer

0633001742

E-mailadres

natuurlijkdelfland@knnv.nl

Uw opmerking, vraag of suggestie

Beste mensen, Wilt u de bijlage aan B&W en de gemeenteraad sturen? Graag ontvang ik een bevestiging van ontvangst

Bijlage

2022 02 02 UIT gemeente Westland, bezwaarschrift Maatwerk Assimilatiebelichting.pdf (2.7 MB)

Pagina 1

Natuurlijk Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT NatuurlijkDelfland@knnv.nl website: delfland.knnv.nl twitter: NatuurlijkDelfland facebook: NatuurlijkDelfland instagram: NatuurlijkDelfand Afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

2 februari 2022 Onderwerp: Bezwaarschrift tegen maatwerkbeschikking voor assimilatiebelichting tot 1 mei 2026 voor de rozenkwekers SK Roses B.V, v.d. Drift Roses en v.d. Ende in de gemeente Westland Kenmerk: HEN20220202 Aan:

het college van Burgemeester en Wethouders gemeente Westland t.a.v. de Commissie voor bezwaarschriften Postbus 150 2670 AD Naaldwijk

Geacht College, Wij maken bezwaar tegen de door u voorgenomen maatwerkbeschikkingen voor de rozenkwekers SK Roses B.V, v.d. Drift Roses en v.d. Ende zoals genoemd in uw aankondiging Gemeenteblad Westland in december 2021 en verder beschreven en door ons becommentarieerd in deze brief met bijlagen. Wij voeren daarbij de hieronder opgenomen argumenten aan. Deze zijn mede gebaseerd op de eerdere ervaringen met en toezeggingen bij de vorige maatwerkronde in met name de gemeente Pijnacker-Nootdorp en ook op het door deze gemeente geïnitieerde overleg met de naburige glastuinbouwgemeenten Westland en Lansingerland over structurele assimilatie-lichthinderbeperking. 1. Tijdens de laatste Maatwerkronde (2018-2019) hebben wij zorgvuldig onderbouwde bezwaren tegen een maatwerkvergunning ingediend op meerdere dossiers binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp en die zijn vervolgens besproken in de commissie bezwaarschriften (zoals op 13 september 2018 en 15 augustus 2019). De commissie kwam, zoals wij dat ook eerder deden, tot conclusie dat dit toch wel de laatste keer zou moeten zijn dat dergelijk maatwerk wordt verleend. Bij de vaststelling van het maatwerk (voor de periode 2018-2021) heeft het college van B&W van de gemeente Pijnacker-Nootdorp het commissie advies volledig overgenomen 1.

Ondanks dat wij het toen afgegeven maatwerk, met te veel ruimte en vrijblijvendheid en eenzijdige weging van het economische ondernemersbelang, een vrij ongelukkig beslissing vonden hebben wij toen toch gekozen voor de weg om met u een constructieve dialoog aan te gaan en de rozensector zo nog 3 jaar respijt te geven om beter orde op zaken te stellen opdat in 2021 dit maatwerk definitief zou stoppen. Tijdens een overleg met ons in het voorjaar van 2019 stelde wethouder Glastuinbouw Van Kuppeveld zich op het standpunt 1 Zie o.a. Brief Gemeente PN aan Natuurlijk Delfland, kenmerk 18U1T18687, d.d. 13-12-2018, Beslissing op bezwaar lz.

Zuideindseweg 25b te Delfgauw: “Voor verdere motivatie van deze beslissing op bezwaar verwijs ik u naar de inhoud van het commissieadvies dat ik geheel onderschrijf”. Het onderliggende advies van de Commissie stelt in 5.22: “De commissie neemt daarbij bovendien in aanmerking dat het maatwerkbesluit geldt voor een afgebakende periode, te weten tot 1 mei 2021. Het bestuursorgaan heeft naar het oordeel van de commissie voldoende aannemelijk gemaakt dat deze periode ruim genoeg is om de in 5.8 beschreven technologische ontwikkeling zodanig te optimaliseren dat niet langer behoefte bestaat aan het treffen van een nieuwe maatwerkvoorziening. De waarborg dat na afloop van de termijn niet opnieuw een maatwerkbesluit wordt genomen, kan worden gevonden in het financiële belang dat de branche zelf heeft bij een duurzame belichtingstechniek”. Natuurlijk Delfland staat voor een natuurlijke leefomgeving, zie ook onze website delfland.knnv.nl Voor de doelstellingen en het werkgebied, zie de website onder https://delfland.knnv.nl/over-ons/

dat hij dit thema samen met de regio en sector (dus ook met u) verder wilde oppakken met als beoogd gemeenschappelijk doel voor ogen: uitgaan van het stoppen van maatwerk in 2021 2. Wij vroegen nadrukkelijk om ook bij dat overlegtraject betrokken te mogen zijn en tenminste over voortgang geïnformeerd te worden, doch dat alles bleef uit. We kregen uiteindelijk op onze rappelbrief van mei 2021 in juli 2021 het antwoord terug dat al het in 2018 verleende maatwerk aan de rozenkwekers inderdaad in mei 2021 was afgelopen, doch dat er nu opnieuw maatwerk aanvragen binnen waren gekomen. Dat verbaasde en verontrustte ons zeer en vandaar dat wij toen per direct een WOBtraject hebben gestart om alsnog een duidelijker beeld van de ontstane situatie en ook over het handelen van de voor milieuaspecten verantwoordelijke overheid in de afgelopen periode te verkrijgen. 2. WOB-verzoeken. Deze ervaring qua overlegbetrokkenheid en daarbij het signaal dat het maatwerktraject kennelijk weer gewoon doorging deed bij ons spreekwoordelijk de deur dicht en was de trigger om stevig aan de bel te trekken via een WOB-verzoek. Wij hebben rond eind juli 2021 bij de gemeenten Lansingerland, Westland en Pijnacker-Nootdorp een WOBverzoek gedaan en van alle drie, soms beduidend te laat, een antwoord ontvangen. Helaas was het initieel door hen verstrekte veelal te selectief en zeker ook onvolledig te noemen.

Toch kregen wij op basis van het geheel aan 3 gemeentelijke antwoorden (onderling qua inhoud en samenstelling enorm verschillend) en verdere documentatie een redelijk helder, maar ook onthutsend en verbijsterend beeld over hoe deze drie gemeenten kennelijk met maatwerkontheffingen in het kader van de assimilatieverlichting omgaan. Dat beeld betrof niet alleen het verleden en heden, maar bood ook reeds een blik op de toekomstige ontwikkeling en vooruitzichten 3. Het bestuurlijke invloed-spectrum (de B&W-rol) varieerde daarbij van ‘we weten het zelf niet want we hebben het gedelegeerd aan de omgevingsdienst’ tot ‘we voeren de regie omdat het glastuinbouwbelang dat vergt 4. ‘ 2 “Gemeente PN wil geen maatwerk meer toestaan” (verantwoordelijk Bestuurder: Wethouder van Kuppeveld).

Bron: Wob-onderzoek Westland, Doc6 21-0091981 memo wethouders maatwerk assimilatiebelichting. Datum op het memo/beleidsstuk: 1 mrt 2021, 3 Gemeente Westland zoekt zelfs samen met GTB-NL bewust en actief naar argumenten om het maatwerk ook na 2021 door te zetten (kartelvorming gedrag contrair aan de wettelijke intentie van afbouw). Bron: Wob-Westland, doc 16, 18 11-2020, gespreksverslag Glastuinbouw NL en Gemeente Westland. GTB neemt die uitdaging graag en met verve aan en produceert een rapport in die geest dat daarna als universele referentie dient voor maatwerkaanvragen door de rozenkwekers en ook voor de beoordeling ervan door ODH en DCMR. Een helder staaltje van een slager die zijn keurmeester de passende normen en argumenten voor de vleeskeuring aanreikt. Geloofwaardigheid, objectiviteit en integriteit zijn volledig zoekgeraakt in dit traject. Het is/wordt herhaald duidelijk dat B&W-Westland op de oude voet wenst door te gaan met ruim maatwerk. Omdat Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp daarbij minder tegenhangen is het simpel waar ‘het bestuurlijke compromis’ vervolgens uitkomt. 4 Zelfs als dat een hinderverergering inhoudt. Voorbeeld in 2017/2018 heeft v.d. Berg Roses substantieel het areaal rozenteelt uitgebreid en daar ook de maatwerkaanvraag op gericht (Meloenstraat kavel erbij genomen voor rozenproductie).

Het omgeving- bezwaar dat daardoor een toename van de lichthinder ontstond is destijds in feite genegeerd door de gemeente Pijnacker -Nootdorp. In bezwaarzaak van 2019 (55340) schrijft de commissie bezwaarschriften (onder advies kader: motiveringsgebreken): (..) “Tenslotte adviseert de commissie het bestuursorgaan in de beslissing op bezwaar duidelijk te maken hoe de bevoegdheid om een maatwerk voor de toepassing van assimilatieverlichting te nemen, zich verhoudt tot uitbreiding van het glastuinbedrijf”.(..) Dit soort bedrijfsuitbreidingen hebben in de loop van de jaren sedert de toepassing van de maatwerkregeling nooit der aandacht gekregen die zij verdienden. Hierdoor is de situatie ontstaan dat de overlast voor het milieu (mens en natuur) alleen maar is toegenomen, maar dat ODH de situatie beoordeelt op grond van het laatste (weliswaar incrementeel bereikte) niveau. Incrementele assimilatie lichtuitstraling-groei wordt zo (zowel voor de gemeente Pijnacker-Nootdorp als ook voor ODH!) weer ‘bestaande situatie’ en dat tartwerkelijk elk redelijk denken over deze milieuhinder. Immers natuurkundige wetten

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

2

Wat hierbij opvalt is dat het provinciale beleid om tot natuurherstel te komen in dit overleg vrijwel geen, en in ieder geval onvoldoende, aandacht en gewicht krijgt 5. De wijze waarop met het maatwerkbeleid wordt omgegaan en het intergemeentelijk overleg daarover krijgt bijna als vanzelf het karakter van een ‘onderonsje met een handjeklap compromis’, waarbij het GTB-maatwerkbelang en de juridische haalbaarheidsrisico’s (indien er onverhoopt toch bezwaar wordt gemaakt en de rechter beslist!) de boventoon voeren in de eindafweging, in de keuzes en in de voorgestelde ‘compromissen’ 6. Zeer opvallend is daarbij de zeer beperkte tot nauwelijks aanwezige aandacht voor de externe milieuaspecten. Terwijl dat toch juist het voornaamste en volgens het Activiteitenbesluit het bepalende criterium zou moeten zijn en jurisprudentie dat eveneens (her)bevestigt 7 8. Waarop je vervolgens als gemeente ook kunt worden aangesproken’ 9 10. Uit de beschikbaar gestelde WOB-stukken bleek verder dat GTB-Nederland alom aanwezig en evident betrokken was als lobbyist. Zij orkestreerde met verve in het verleden en nu nog de maatwerkaanvragen van de rozenkwekers via raad en daad.

Maatwerkaanvragen werden en worden via een door GTB-NL voorbereid format met eenzelfde argumentatie in vrijwel alle gevallen gebruikt, waarbij de betreffende kwekers slechts een paar bedrijfsspecifieke variabelen invullen of aanvullen. brengen met zich mee dat als de oppervlakte van de lichtuitstraling wordt vergroot, de koepelvormige lichteffecten zowel qua bereik als qua intensiteit op de wijde omringende omgeving ook toenemen. Het voortzetten van fouten en omissies uit het verleden in het beoordelen en behandelen dient niet langer meer te worden geaccepteerd. 5 Want ook de Provincie Zuid Hollande wenst nadrukkelijk afbouw van maatwerk en al zeker geen uitbreiding. Dat is consistent met haar streven naar een duurzamere samenleving en omgeving, waaraan bedrijven en burgers actief en daadwerkelijk behoren bij te dragen, waaronder via energiereductie en -conversie. Waar voorheen in PZH het kader gold dat er geen grotere belasting op de natuurwaarden mocht plaatsvinden, is nu sprake van een kader waarmee natuurherstel wordt beoogd” (zie: PZH, Visie Rijke Groenblauwe Leefomgeving, 20 februari 2019).

Verder is het stoppen van activiteiten die omgevingsschade veroorzaken is steeds meer een verplichte optie als gevolg van eenduidige rechterlijke uitspraken (zie URGENDA-uitspraak inzake de CO2-reductie verplichting en advies landsadvocaat, idem het stikstof arrest en de bio-industrie, ‘van het gas af’ plicht, strenge en harde milieueisen voor Hoogovens in IJmuiden, versnelde afbouw gasproductie en vergoedingsplicht aardbevingsschade, de Q-koorts nasleep, etc.). 6 Zie Westland Wob-Doc. 37, Brief kenmerk 21-0245115, waarin B&W Westland aan haar Raad openhartig meldt dat zij bewust met GTB NL heeft toegewerkt naar 10 jaar maatwerk, PN en Lansingerland een korte termijn wensten en het zo 4-5 jaar is geworden lus daarna een verlengingsoptie met dezelfde termijn. Het milieu beschermen kwam daarin nergens als hoofddoel aan bod en het legde al helemaal geen gewicht in de schaal bij de afwegingen. 7 ABRVS 13 juli 2005 (ECLI: NL: RVS:2005:AT9287): Natuur en een passende beoordeling: (..) Volgens de Afdeling kan ‘slechts een vergunning worden verleend nadat zekerheid is verkregen dat de activiteit geen schadelijke gevolgen zou hebben voor de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied.

Dit is het geval wanneer er wetenschappelijk gezien redelijkerwijs geen twijfel bestaat dat er geen schadelijke gevolgen zijn’(..) 8 https://wetten.overheid.nl/BWBR0022762/2021-07-01/#Hoofdstuk3_Afdeling3.5_Paragraaf3.5.1_Artikel3.57 en artikel 3.58, lid 2: Het bevoegd gezag kan, indien het belang van de bescherming van het milieu zich daartegen niet verzet, bij maatwerkvoorschrift een ander percentage dan het percentage, bedoeld in het eerste lid, vaststellen. 9 Bron Wob-doc.2 Westland. De tussenconclusie van ODH is dan: het maatwerk onverkort doorzetten is echter niet zondermeer voor de hand liggend: ‘Op basis van de het bovenstaande lijkt het niet meer zo vanzelfsprekend dat telers (ook de Avalanche rozentelers) niet kunnen voldoen. Er zal dus moeten worden onderzocht in hoeverre het houdbaar en redelijk is om aan de maatwerkverzoeken tegemoet te blijven komen. De telers moeten in beginsel voldoen aan de afschermingseisen. Maatwerk kan alleen worden overwogen als deze eisen niet haalbaar blijken. De mate waarin de ontwikkeling van technieken ervoor zorgen dat de afschermingseisen redelijkerwijs haalbaar zijn, zullen bepalend zijn voor de juridische afweging of eventuele maatwerken houdbaar zijn.’ 10 (..) 5.22 “De commissie neemt daarbij bovendien in aanmerking dat het maatwerkbesluit geldt voor een afgebakende periode, te weten tot 1 mei 2021.

Het bestuursorgaan heeft naar het oordeel van de commissie voldoende aannemelijk gemaakt dat deze periode ruim genoeg is om de in 5.8 beschreven technologische ontwikkeling zodanig te optimaliseren dat niet langer behoefte bestaat aan het treffen van een nieuwe maatwerkvoorziening. De waarborg dat na afloop van de termijn niet opnieuw een maatwerkbesluit wordt genomen, kan worden gevonden in het financiële belang dat de branche zelf heeft bij een duurzame Belichting techniek “(..) Bron: Commissie bezwaarschriften Assimilatiebelichting gemeente Pijnacker-Nootdorp, 20-11-2018.

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

3

Dat gebeurt met als voornaamste optiek en focus: ‘het economische tuinderbelang ondersteunen’. Nooit werd het voorgaande vergezeld van adequate en overtuigende argumentatie gericht op bescherming van het externe milieu (mens en natuur) in de kasomgeving tegen kunstlichthinder en -overlast. GTB-NL verwijst wel uitvoerig naar WUR-onderzoekactiviteiten over een reeks van jaren en merkt daarbij op dat het resultaat daarvan nog niet 100% perfect is 11. Maar is uitsluitend roosperfectie zaligmakend of kan dat toch best ook wat minder zijn, gegeven de bredere context en zeker ook de externe gevolgen buiten de financiële belangen van de tuinder om? Wij denken van wel; zie ook onze uitweiding daarover in het vervolg van deze brief. Milieu-expertisepartij ODH is in beeld in het periodiek overleg met de gemeente Westland en in het intergemeentelijk afstem- en compromistraject. Doch niet in de rol van een zelfovertuigde stevige pleitbezorger voor het externe milieu. De omgevingsbetrokkenen (inwoners en natuur) waren in het intergemeentelijk overleg geheel niet vertegenwoordigd, noch werden ze ooit gevraagd en geïnformeerd: ze zijn in elk opzicht geheel uit beeld bij dit ‘afstemoverleg’ tussen gemeentes en GTB-sector. 3. Overleg met gemeente Pijnacker-Nootdorp Wij hebben de drie betrokken gemeenten kort na ontvangst van hun WOB-antwoord geïnformeerd over onze eerste bevindingen.

Vervolgens ontstond er volledige radiostilte aan de kant van die gemeenten. Daarom hebben wij in het najaar van 2021 een alert email naar de gemeente Pijnacker-Nootdorp gestuurd, met het verzoek om een spoedig overleg met de verantwoordelijk wethouder, de heer Van Kuppeveld. Dit omdat hij destijds de initiator was voor het intergemeentelijk overleg gericht op een beëindiging van het maatwerk vanaf 2021. Het hiervoor bedoelde overleg vond online plaats op 15 december 2021 en was op zichzelf verhelderend en nuttig. Onze insteek en kaderzetting bij de aanvang is in een voetnoot opgenomen 12. 11 Zie GTB-NL rapport juni 2021 en WUR-toelichting op 10 jaar onderzoek door o.a. dhr. A. de Gelder. Maar in een dergelijke

situatie kunt altijd voor pragmatische oplossingen kiezen die reeds aanzienlijk de assimilatie-overlast verminderen of gewoon leren leven met het door de WUR bereikte als rozenproducent. Het betekent zeker niet automatisch dat we nu maar moeten afwachten of het maatwerk stoppen ooit gebeurt (Als het de glastuinbouw uitkomt? Sint Juttemis misschien?). De pijn moet eenduidig liggen en ook direct voelbaar zijn bij de veroorzaker van milieuschade van kunstlichtuitstoot via assimilatiebelichting. Dat is zonder twijfel bij de maatwerk aanvragende rozenkweker van snijbloemen (een luxe wegwerpproduct volgens de definities, die als productiefactor tevens veel energie vergt en CO2-uitstoot veroorzaakt). Nieuwe assimilatiebelichtingsconcepten met veelkleurige led-systemen komen nu ook meer en meer in beeld/ worden al ingezet bij diverse teelten. Echter ook daarbij is er te weinig aandacht voor de externe bijeffecten door de bijzonder opvallende onnatuurlijke kleurschakeringen. Dat zou naar onze mening alsnog moeten worden verwerkt in aanvullende afschermingseisen, namelijk: BIJ LEDVERLICHTING IS GEEN ENKEL MAATWERK MOGELIJK! 12 Inbreng aan het begin van de sessie van uit Bewoners en Natuurverenigingen als kader van het gesprek d.d. 15 december 2021 over overmatige kunstlichthinder als gevolg van assimilatie belichting.

Wij zijn hier bij elkaar omdat bewoners- en natuurverenigingen in deze omgeving de donkerte ontberen waar we een grondrecht op hebben. Dat probleem is het gevolg van extreem kunstlicht vanuit de glastuinbouw via assimilatiebelichting, in het bijzonder veroorzaakt door enkele rozenkwekers. We vragen de verantwoordelijk wethouder met ons te bespreken en te tonen hoe hij dat probleem aanpakt en dat oplost. Ons bezwarenvertrekpunt ligt in 2018 waarbij we als verenigingen in de Bezwaren Commissie duidelijk hebben gemaakt dat, op basis van een wetgeving van 2003, het de hoogste tijd werd om hier met handlichting van de wettelijke normen via maatwerk te stoppen. De Bezwaren Commissie begreep dit en gaf in haar advies over maatwerkontheffing mee dat dit het wel laatste zou moeten zijn. B&W nam dat advies over in haar motivering besluit maatwerkverlening. Hoewel minder dan door ons gewenst (= meteen stoppen), was dit voor ons voldoende om nog voor deze keer te accepteren en niet een juridisch traject in gang te zetten. Bovendien zegde wethouder Van Kuppeveld in een gesprek met ons toe om het actiepunt met de sector en met buurgemeenten op te nemen. Wij vroegen betrokkenheid daarbij en voortgangsinformatie maar kregen dat helaas niet. Het werd stil op dit dossier.

Begin mei 2021 hebben wij B&W om bevestiging gevraagd dat het de maatwerktermijn inderdaad afgelopen was en ook om adequate handhaving verzocht. Het blijft weer enkele maanden tijd stil aan gemeentezijde en dan blijkt uit hun antwoord dat maatwerk weliswaar formeel afgelopen is doch een volgende ontheffingsaanvraag is al binnen. Via een WOB zoeken wij

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

4

We begrepen met elkaar dat extra en gedegen milieu-aandacht op dit dossier uitermate dringend geboden was. Dat vergt als eerste dat de handschoen bestuurlijk wordt opgenomen en er actief regie wordt gevoerd opdat we met elkaar wel de noodzakelijke stappen vooruit gaan maken op dit al veel te lang lopend dossier. Er mag geen ruimte meer zijn of komen voor langdurig, blijkbaar te vrijblijvend maatwerk (want: geen vermelding van te bereiken resultaatdoelen en bijbehorende tijdsbegrenzing, opnieuw geen enkel zicht op harde einddatum einde van al het maatwerk). Bovendien is tot nu toe dat maatwerk zelfs ook nog geheel gratis voor de ondernemer. Dat geeft aan de betrokken tuinders en de gehele sector de verkeerde signalen af, het stimuleert geen of onvoldoende progressie en het laat onverantwoord de milieulasten per definitie elders in de omgeving neerkomen voor langere termijn. Dat behoort geheel anders te gaan: omgeving-gericht verantwoord ondernemen wordt eenduidig gevergd en desnoods afgedwongen. Dat moet eenvoudig kunnen omdat het zelfs wordt gepropageerd door de Glastuinbouwsector zelf 13. De omgeving (het milieu waarin mens en natuur de grootste delen vormen) hebben er zonder enige twijfel het volste recht op dat zij in hun belangen niet langer meer worden geschaad door interngericht maatwerk. 4. ALAN en EXTERNALITIES.

Wij hebben ons uitgebreid verdiept in het thema ALAN (Artificial Light At Night) via literatuuronderzoek. Daarbij is evident gebleken dat overmatig kunstlicht voor mens en natuur schadelijk is en blijft, overal ter wereld. Dat het is al zeker het geval in onze omgeving met 10-100 maal de natuurlijke lichtwaarden door kunstlicht-uitstraling 14. Het bioritme van vrijwel alle leven wordt bepaald door licht en donker. Dus ook de levenskansen van vogels, nachtdieren en insecten. Zelfs planten ervaren het effect ervan en de glastuinbouw weet dat laatste als geen ander en maakt er handig gebruik van voor haar doeleinden, getuige de nog groeiende inzet van assimilatiebelichting, waaronder bij rozen. De externe ALAN effecten worden door sommige wetenschappers zelfs als veel ernstiger ingezien dan het klimaatprobleem15. helderheid over het voortgangstraject in de afgelopen 3 jaren om het maatwerk te stoppen. Pijnacker-Nootdorp geeft echter minimaal inzicht daarover en daarom een rappelbrief over gemiste informatie en opnieuw een verzoek om te handhaven. Daarna blijft het echter volledig stil aan gemeentezijde en lijkt het maatwerk-circus weer als vanouds te gaan lopen.

Vandaar een dringende e-mail aan wethouder van Kuppenveld om vooral met ons door te nemen hoe hij de belangen van omwonenden en natuur omzet in het door ons allen beoogde eindresultaat: namelijk het ‘maatwerk stoppen per omgaande’. Samengevat is wat ons betreft de agenda: 1) stoppen maatwerkontheffingen en adequaat handhaven op de zeer forse onwenselijke kunstlichtuitstoot als gevolg van de assimilatie-belichting alhier, zoals al reeds in 2018 door Bezwaren Commissie is onderkend en als advies uitgebracht dat vervolgens door B&W is overgenomen. Wethouder van Kuppeveld zou daartoe een overlegtraject zou opzetten om daarnaar toe te werken. 2) Wij rekenen op de verantwoordelijk wethouder dat hij de belangen voor de gemeenschap en natuur voluit behartigt en de glastuinbouw adequaat aanspreekt om dit vooral niet te laten liggen omdat er te gemakkelijk gratis maatwerk geboden werd. Wij denken dan onze wethouder bij uitstek de persoon kan en moet zijn om de glastuinbouw te stimuleren tot adequate en tijdige actie. 13 https://www.glastuinbouwnederland.nl/nieuws/sierteelt-bundelt-krachten-voor-meer-verantwoorde-productie/ 14 Kaarten van de kunstmatige verlichting in Nederland http://www.sotto.nl/nlbijnacht-kaarten.html Onnodig veel lichtvervuiling en energieverspilling in Nederland https://www.mnh.nl/nieuws/nieuw-meldpunt-lichthinder/ ASTROFORM is o.b.v.

“Light Pollution in USA and Europe: The Good, the Bad and the Ugly, 2019”en van VIIRS-data (=Infrarood waarnemingen door Satellieten) een top 20 ter wereld qua lichtuitstraling samengesteld: Westland en Delfgauw staan met stip bovenaan de lijst met luminantie-waarde =30 lux. Dit terwijl een volle maan slechts 0.25 lumen/m2 = 0.25 lux veroorzaakt! https://www.astroforum.nl/threads/hoe-de-verschillende-regios-in-europa-en-de-vs-verschillen-inlichtvervuiling.1456597/ Daarmee wordt het verschijnsel inzichtelijk in een getal. Vergelijk: 30= city/industrie niveau en volle maan is 0,25 (1/120). 15 Artificial-Light-at-Night: Consequences for Living Organisms, Frontiers in Neuroscience | www.frontiersin.org 29 November 2020 | Volume 14 | Article 602796, Falcón et al. See the conclusions; Artificial Light at Night May be

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

5

Externalities gaan over de negatieve impact op de omgeving. Onderzoek 16 toont aan dat, als je vrijblijvend en gratis de lasten/ bijeffecten van het bedrijfsmatig handelen kunt afwentelen, er geen afdoende prikkel is om te verbeteren. Degenen of datgene waarop de lasten worden afgewenteld draait er per definitie voor op en deze partij is vaak ook nog weerloos, zoals dat in ieder geval geldt voor de natuur. Verder is de verkoopprijs van het geleverde product te laag omdat de omgeving-schade en -herstelkosten er niet in zijn verwerkt. De consument betaalt zo eenduidig te weinig. Maar deze partij heeft vaak zelf geen kennis van achterliggende milieuaspecten en van de optredende nadelige effecten van zijn productkeuze (vergelijk het met bio-industrie problematiek, e.a.17). Het gevolg is het ontstaan van structurele milieuschades zonder afdoende aandacht en een gebrek aan financiën om daadwerkelijk te worden opgelost en daardoor mogelijk zelfs nog verergeren. Gelukkig zien we dat ook in Nederland een beweging is ontstaan om onze milieuproblemen steeds meer bij de bron aan te pakken en de veroorzakers steviger

Contributing to “Ecological Armageddon” Dark Sky Organization on July 17, 2018 https://www.darksky.org/drastic-insectdecline-linked-to-artificial-light/ Het Licht op Natuur-/ Licht op Landschap project. Wat zijn de effecten van nachtelijk kunstlicht op ons ecosysteem? ; https://nioo.knaw.nl/nl/licht-op-natuur ; Artificial light at night, in interaction with spring temperature, modulates timing of reproduction in a passerine bird; Davide M. Dominoni (Corresponding author), Johan Kjellberg Jensen, Maaike de Jong, Marcel E. Visser, Kamiel Spoelstra, NIOO - Animal Ecology (AnE), Journal of ecological applications, 20-12-2019; Bats seek refuge in cluttered environment when exposed to white and red lights at night; Kévin Barré (Corresponding author), Christian Kerbiriou, Ros Kiri Ing, Yves Bas, Clémentine Azam, Isabelle Le Viol, Kamiel Spoelstra; NIOO - Animal Ecology (AnE), Journal of movement Ecology, 2020 Nachtvlinders in de duisternis. Jippe van der Meulen (De Vlinderstichting), Dick Groenendijk (PWN), Ties Huigens (Wageningen University), 2017. Zowel directe als indirecte nadelige effecten van kunstlicht! Ook de lichtkleur kan grote invloed hebben.

; Artificial Light at Night Can Put Your Health at Risk https://www.darksky.org/wp-content/uploads/bskpdf-manager/IDA-8x11-Health-Brochure_35.pdf 16 Kosten die de kassabon niet halen: verborgen kosten van negatieve externe effecten in de voedselketen, LEI, 2012 https://www.wur.nl/nl/Publicatie-details.htm?publicationId=publication-way-343234373038 ; A Green Growth Strategy for Food and Agriculture, OECD 2011, see Conclusions pp 55 and executive Summaru https://www.oecd.org/greengrowth/sustainable-agriculture/48224529.pdf What’s the damage? Monetizing the environmental externalities of the Dutch economy and its supply chain. DNB, July 2021 https://www.dnb.nl/media/50rj2svt/working_paper_no-_719.pdf de studie beperkt zich in haar onderzoek tot: CO2emissies, watergebruik, water-, grond- en luchtverontreiniging. De focus is duidelijk ook op mineralen. Lichthinder, geluidshinder en stoffen in de lucht zijn kennelijk niet meegenomen in het onderzoek. Doch daarbij is dezelfde redenering van toepassing. 17 Naast de hoge stikstof uitstoot lokaal zijn er ook nog ernstige natuurschade elders. In het diervoedsel zit veel sojameel (is relatief goedkoop verkrijgbaar uit het buitenland) verwerkt. De unieke tropische wouden in Zuid-Amerika worden mede daartoe op grote schaal gesloopt voor extra soja-aanplant met export naar ontwikkelde landen.

Dat pakt vervolgens dramatisch uit voor ecologie en biodiversiteit aldaar. Het door de Nederlandse bio-industrie geproduceerde vlees wordt o.a. geëxporteerd naar Italië. Zij maken daar de beroemde Parmaham van en verdienen goed aan de toegevoegde waarde. De milieunadelen zijn voor anderen elders! Het illustreert dat een aantrekkelijk eindproduct een voortraject van milieuschade veroorzaken heeft waar de consument vrijwel geen weet van heeft en ook niet voor betaalt. Het verhoogt wel de ondernemer winsten en -kansen. Diverse bedrijven (Tatasteel, KLM, de olie- en gasexploratie en -exploitatie, zeldzame materialen (neodymium, praseodymium, and dysprosium, lithium, e.a. voor windturbines en batterijen) veroorzaken eveneens forse milieuschades zonder herstel of compensatie. Oorzaak en gevolg zijn op milieugebied steeds meer ontkoppeld in onze complexe mondiale samenleving en dat bevordert het gratis en ongestraft afwentelen naar de omgeving. Het is daardoor vaak lange tijd gemakkelijk om stevige bedrijfsvoordelen -zonder eigen kosten en of andere nadelen- uit te ruilen tegen gezondheidsschade en andere nadelen die ter plekke of elders ten laste van de omgeving komen. Een omgeving die zich daarbij onvoldoende verweert of zich niet kan verweren.

Dat kan mede gebeuren omdat de overheid al te snel geneigd is om een ondernemer ‘mede in het algemene belang’ te steunen (gebruikte motieven: internationale concurrentie is al hoog en daar mag het wel/ook afhankelijkheden andere bedrijven (ketengedachte), failliet risico voor een bedrijf inzetten als wapen tegen de omgeving, het kan echt niet beter, we onderzoeken het en werken eraan en het wordt als spoedig beter, enz., enz.). Dat is voor een overheid extra gemakkelijk omdat ze vaak de normbepaling- en de norm-afwegingrol tegelijk vervult. De externe verantwoording daarover beperkt zich veelal tot generieke zinsneden die geen helderheid en doorzicht bieden (zie de formuleringen van ODH bij de maatwerkbeschikkingen).

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

6

daarop aan te spreken. Desnoods zelfs door het stoppen ervan juridisch af te dwingen 18. Wij hopen die harde weg niet met elkaar te moeten afleggen. Wij hechten nog aan de aanpakvariant ‘tijdig en effectief lokaal bestuurlijk ingrijpen door B&W’. Dit behoort mede ondersteund te worden door een adequaat en deskundig ODH-team en haar collega’s, die een belangrijke rol hebben om de omgevingskwaliteit te bewaken en structureel te waarborgen 19.

5. ODH (voor de gemeenten Westland en Pijnacker-Nootdorp en) en DCMR (voor gemeente Lansingerland). Wij vinden dat door gemeenten gemandateerde expertisepartijen met milieubevoegdheden tevens een belangrijke voortrekkersrol vervullen richting die gemeenten om de externe milieuaspecten nadrukkelijker voor het voetlicht te brengen en standaardmilieunormen tijdiger waar te maken dan ‘het op z’n beloop te laten’, zoals bij het assimilatiebelichting-maatwerk lijkt te gebeuren. Opvallend is daarbij dat het provinciale beleid juist wel pleit om actief tot herstel van natuur over te gaan (zie ook voetnoot 5). Kennelijk wordt dat aandachtspunt in de eindafweging volledig genegeerd door zowel de betrokken gemeentes alsook door de omgevingsdiensten, door vrijwel alleen het argument ‘het wordt toch niet erger?’ aan te voeren. Echter dat provinciale beleid is geheel in lijn met het wettelijke oogmerk (zie assimilatiewetgeving vanaf 2003) om -via steeds meer verscherpte normenstelselmatig toe te werken naar natuurherstelbevordering via een minimale hinderimpact en daarmee een maximum aan duisternis terug te winnen (hiermee een grondrecht van elk leven wezen eerbiedigend). Want veronderstellen dat ‘mens en dier wel wennen aan een bestaand hoog kunstlichtniveau’ is ridicuul. Donkerte is – net als stilte of groen – een onvervreemdbare oerwaarde die fors onder druk staat.

Kunstlicht in de duisternis komt steeds meer alom voor en dit heeft invloed op het welzijn en de gezondheid van de mens en dier. Dit komt omdat de biologische klok van alle levende wezens gevoelig is voor de effecten van licht op bepaalde tijden van de dag en nacht. De oerwaarde donkerte ontberen mens en natuur in onze omgeving structureel. Bovendien gebeurt dat alhier bij het hoogste niveau aan vervuiling door kunstlicht ter wereld gedurende de avond en nacht. Daar kunnen we beslist niet trots op zijn en het noopt ons tot een stevige ingreep en tot een spoedig herstel. Dit in plaats van het alsmaar uitstellen, afwachten en/of op de handen blijven zitten of vooruitschuiven via onvoldoende geclausuleerd maatwerk. Die transitiebeweging bevorderen past geheel in de rol van ODH en DCMR en daar rekenen we dus ook op. Indien ODH en B&W van gemeente Westland voorbeeld stellende stappen vooruit gaan maken dan vindt men ons aan hun zijde om dat te ondersteunen. Het moge eenieder duidelijk zijn: het is echt de hoogste tijd dat er zichtbare en afdoende vooruitgang wordt bereikt in het terugdringen van de achteruitgang van het milieu (voor mens en natuur).

18 Naast het stoppen is het beprijzen van milieubelasting denkbaar of een programmatische aanpak waarbij de

milieubelasting door bestaande bronnen wordt beperkt, teneinde binnen de gestelde grenzen ruimte te scheppen voor nieuwe activiteiten. 19 “De ODH verwacht daarom wederom in 2021 maatwerkverzoeken te ontvangen waarin (een deel van) de rozentelers om ‘verlenging van de vrijstelling ’verzoeken. Er zal dan moeten worden onderzocht in hoeverre het houdbaar en redelijk is om aan de maatwerkverzoeken tegemoet te blijven komen. Zeker omdat meerdere belangenverenigingen zich verzetten tegen de aanhoudende belasting voor (woon)omgeving en milieu. Het komende jaar zal daarom extra aandacht worden besteed aan het vergaren van inhoudelijke informatie over de stand ter techniek”. Bron: Wob-Westland, Doc.13; Verslag overleg gemeente Westland-ODH. Wij schrikken van deze attitude en overwegingen-set om het maatwerk toch door kunnen te zetten

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

7

Derhalve dient elk resterend maatwerkbesluit verplichtende en afdoende resultaatmaatregelen/ normtargets te bevatten in plaats van de boterzachte inspanningsvoornemens, zoals kennelijk tot nu toe. Voor bijvoorbeeld de gemeente Pijnacker-Nootdorp geldt bovendien dat ze zelf donkerte expliciet aanwijst als belangrijk en noodzakelijk omgevingskenmerk/ kernwaarde in bepaalde buitengebieden. Dat als onderdeel van de Omgevingsvisie die in november 2021 is vastgesteld na een traject van bijna 2 jaar 20! Oogmerk is de natuur een echte en veel betere kans te geven. De noodzakelijke vervolgstap is: dat ook waarmaken en dat betekent wat ons betreft dus meteen beginnen en het direct vertalen in dit maatwerk qua restricties! Wij veronderstellen dat de gemeente Westland eveneens in haar Omgevingsvisie/het vervolg daarvan toewerkt naar nog betere natuurkansen en bijgevolg ook: adequate een duisternisbescherming. 6.

Maatwerkvoornemens gaan nu zelfs tot in 2026! Geheel in afwijking van wat wij beoogden om tot een constructieve dialoog te komen werden wij uitsluitend via het zelf nazoeken van gemeentelijke bekendmakingen ‘in kennis gesteld van de voorgenomen maatwerkbesluiten’. Het heeft ons vervolgens bijna twee weken gekost om alle stukken bijeen te brengen. Die tijd is wel afgegaan van onze formele reactietijd van 6 weken. In de bijlagen van deze brief hebben wij op onderdelen onze zienswijze bevindingen nog wat verder uitgewerkt. Voor het overzicht vatten we onze bevindingen en inzichten hierna samen in een aantal statements: a. Maatwerk is geen recht van een ondernemer noch een plicht tot verstrekking door de overheid b. Maatwerk is bedoeld als maatwerk. Is dus geen confectiepak 21 en al nooit een herhalende knipkaart. Er dient per afzonderlijke casus adequaat inzichtelijk te worden gemaakt waar het maatwerk uit bestaat en waardoor de omvang en intensiteit wordt bepaald en waarom dit passend is. c. Maatwerk behoort gedegen onderbouwd te zijn en dat vereist een deugdelijk beargumenteerd aantonen dat hiermee het milieubelang (mens en natuur) zo min mogelijk (en daarmee een laag en aanvaardbaar niveau) wordt geschaad. d.

Maatwerk behoort dus nooit gebaseerd te worden op de vanzelfsprekendheid dat de bestaande – al veel te hoge milieuhinder- zonder afdoende nadere afwegingen en argumentatie met betrekking tot de effecten op het milieu (bij mens en natuur) als relatieve maatstaf gewoonweg voortgezet kan worden. e. Maatwerk behoort via haar strikte en eenduidige voorwaarden gericht te worden op een resultaatplicht met een duidelijke tijdshorizon en tegelijk ook altijd gericht te zijn op het zoveel als mogelijk voldoen aan de wettelijk norm. f. Maatwerk zonder omgeving-compensatie (een bedrag bestemd voor herstel en als kwaliteit-impuls) leidt per vrijwel definitie tot continueren van milieuschades en verdere achteruitgang. Overweeg daarom om aan het maatwerk een te betalen schadeherstel- en compensatiepost te verbinden. g. Maatwerktoewijzing behoort in haar motivering aantoonbaar de zorg- en voorzorgplicht van de overheid richting haar burgers en de natuur in acht te nemen. Daarbij past geheel niet de belangen van velen in de omgeving terzijde te schuiven ten faveure van louter financiële voordelen van enkelen. h. Maatwerk toewijzing bij alle areaal uitbreidingen ontstaan na 2009 niet meer te verlengen. Want: kunstlichtintensiteit is namelijk nu al veel te hoog en een natuurkwaliteit-verbetering is dringend nodig en men kende de schades.

20 “OMGEVINGSVISIE Pijnacker-Nootdorp 2050 VERBONDEN MET ELKAAR”, november 2021

21 Men gebruikt daarbij de term ‘generiek maatwerk’. Echter dit is een contradictie in termini: maatwerk behoort niet

generiek maar specifiek te zijn: namelijk in plaats, inhoud en tijd eenduidig begrensd, gekoppeld aan het specifieke bedrijf en de omgeving. Dat alles is zowel nodig om mee te nemen bij de aanvrage, als bij de beoordeling als bij de toewijzing en dat ‘toetsbaar gemotiveerd’.

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

8

i.

Maatwerk beoordeling dient zeker ook de cumulatieve effecten van de lichthinder te beschouwen als gevolg van het maatwerk voor assimilatiebelichting door meerdere bedrijven die in elkaars invloedssfeer liggen. j. Maatwerkbeoordeling die bij de eindbalansafweging aan de producentzijde ook de niet milieu-aspecten meeneemt (zoals economie en winststreven), behoort dat tegelijk ook te doen aan de maatschappelijke zijde door afdoende inbreng van de maatschappelijk relevante factoren: forse energiereductie, de milieukosten van deze productie, de zeer hoge CO2 uitstoot, een dringend natuurherstel en de daarbij beoogde verbeterdoelen, duurzaamheid en levensnoodzaak van het product, etc. k. Maatwerk met een 5-jaar termijn zonder concrete resultaattargets qua lichtuitstraling reductie tussentijds en overall is veel te vrijblijvend. Net als in het verleden het probleem gewoon doorschuiven naar de toekomst, maakt de veroorzaker gemakzuchtig en het belast steeds de omgeving l. Maatwerk moet geheel niet verleend worden aan rozenbedrijven die geheel of gedeeltelijk ledverlichting inzetten op incidentele-, permanente- of proefbasis. Dit 1) omdat men hiermee de klimaatruimte bewust creëert om te kunnen afschermen volgens de wettelijke regels en 2) bij niet of gedeeltelijke afscherming er ernstige extra omgevingshinder ontstaat door de aard en omvang van het lichtspectrum van de overlast.

Bij fouten bij het volledig afschermen in onze omgeving bij andere teelten is dat al evident gebleken. LED-lichtuitstraling via maatwerk mogelijk maken bij rozenkwekers is dus volstrekt onaanvaardbaar m. Maatwerk-scherminstellingen moeten verplicht systeem-normatief worden ingesteld, in plaats van alleen monitoring/registratie. Daarbij behoort een fail safe mechanisme waarbij een bewuste override van die maatwerkwaarden automatisch behoort te leiden tot uitschakelen of afschakelen van de assimilatieverlichting. Het is daarbij een kweker-verantwoordelijkheid om eerst het scherm- of systeemgebrek op te heffen en pas dan weer in te schakelen op de toegestane assimilatie belichting waarden en dus niet omgekeerd: het gebrek te laten voortduren ‘zolang het duurt of het bedrijf uitkomt’. Dit maakt het eenduidig handhaven eveneens eenvoudiger: want als er toch nog een onrechtmatige systeem-override wordt geconstateerd (want dat zou niet kunnen of mogen zijn) dan leidt dit tot het per direct intrekken van het maatwerk voor de gehele verdere maatwerk periode, omdat de ondernemer kennelijk moedwillig de extrahinder veroorzaakte tegen alle regels en technische beveiligingen in. Voor bedrijven zonder maatwerk en wel LEDuitstraling door het bewust onzorgvuldig handelen (via systeem-override) zou dit milieudelict van een equivalente forse boete moeten worden voorzien.

De beoogde aanpak beschermt het milieu (mens en natuur) eenduidiger en completer, is technisch eenvoudig uitvoerbaar en ontlast en ondersteunt ODH en gemeenten in hun milieubescherming rol op effectieve en efficiënte wijze. 7. Nadere inhoudelijke beoordeling van de ODH/ B&W maatwerk besluiten Het is opvallend dat ODH in een dergelijk besluit niet gedegen vastlegt waar het besluit in concreto over gaat. Er wordt slechts verwezen naar een aanvraag die (ten onrechte) niet als bijlage bijgevoegd is. Evenmin wordt hierdoor duidelijk welke elementen uit die aanvraag wel en welke ook niet zijn overgenomen. Nu lijkt het op een generieke instemming met een aanvraag die niet inzichtelijk ter beschikking staat van de burger die in de gelegenheid wordt gesteld bezwaar aan te tekenen tegen dit besluit. Deze hindernis voor de geïnteresseerde burger dient een overheid niet te willen aanbrengen als zij het zorgvuldigheidsbeginsel hanteert bij haar afhandelen van formele aanvragen en verweer!

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

9

Uitgaande van de evidente noodzaak tot hinderbeperking (wet 2003) heeft de wetgever al in 2009 bij het ontstaan van maatwerk vastgesteld: maatwerk moet in het belang van het beschermen van het milieu (mens en natuur) worden uit-gefaseerd en is dus slechts interim aan de orde. Daar verstaan wij geen 20- en meer jaren onder. Daarnaast geldt het uitgangspunt dat het te verlenen maatwerk in lijn moet zijn met de hoofdintentie van de wetgever. Ook na het jaar 2009 zijn de voorschriften voor afscherming van assimilatiebelichting overeenkomstig de intentie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu aangescherpt. De intentie van de wetgever blijkt hieruit duidelijk: de aan assimilatieverlichting verbonden lichthinder dient te worden teruggedrongen; beschermen van milieu (mens en natuur) is hoofprioriteit. Die intentie dient z.s.m. gevolgd te worden, iets waar het voorliggende maatwerkbesluiten geheel niet aan voldoen. Want al voert ODH aan dat de wetgever geen strikte einddatum aan de mogelijkheid voor het maatwerk heeft gesteld, ODH gaat daarbij voorbij aan de bedoeling van de wetgever: maatwerk voor assimilatiebelichting moet worden uit-gefaseerd en de bescherming van het milieu (mens en natuur) staat telkens voorop. Het stellen van maatwerk moet derhalve steeds in lijn zijn met de intentie van de wetgever en het belang van de bescherming van het milieu.

Dat beschermen is ook geen relatief begrip, zoals ODH hanteert, maar een absolute voorwaarde. Het betekent dus niet dat de huidige situatie, ontstaan na 12 jaar maatwerk-toepassing (en in Zuid-Holland soms zelfs gepaard gaand met een toename van het betreffende kassen-areaal dat onder maatwerk valt!), nu onverminderd kan worden voortgezet. Immers de huidige situatie is voortgekomen uit een voortdurend handelen tegen de verbeterintentie van de wetgever in en is daarmee per definitie een aantasting van het milieu (natuur en mens). Er worden daarbij zelfs geen extra maatregelen overwogen om die overlast terug te dringen. ODH toont in al haar overwegingen slechts een berusting dat het zo blijft/ kan/ mag blijven en accepteert dat de nadelige invloed op het milieu echt niet beter kan en daarom ook niet hoeft te worden. En dat laatste weerlegt zowel de wetgever alsook de provincie Zuid-Holland qua oogmerk en eveneens uw nabuurgemeente Pijnacker-Nootdorp in haar onlangs vastgestelde Omgevingsvisie, dat we hierna als illustratief voorbeeld hanteren. Want een doorgaan op de oude (maatwerk)voet leidt ertoe dat andere maatregelen zoals bijv. de versterking van de weidevogel-populaties in de nabijgelegen Zuidpolder, juist niet of onvoldoende van de grond komen c.q. minder effectief zijn. Echter in de beschikkingen geeft ODH zelf aan dat ze een aantal aspecten bij

de afweging hebben betrokken, waaronder “de met betrekking tot de inrichting en de omgeving waarin deze is gelegen, redelijkerwijs te verwachten ontwikkelingen die van belang zijn met het oog op de bescherming van het milieu”. Voor de kassen in Delfgauw is in ieder geval de verdere ontwikkeling van het weidevogelkerngebied in de Zuidpolder van Delfgauw een wezenlijke verandering in de omgeving, waarin “de inrichting” (= kas) is gelegen. Een ontwikkeling die nadrukkelijk ondersteund is door de gemeente Pijnacker-Nootdorp zelf. Dat is eenduidig een extra motivatie om de lichthinder aldaar zo snel als mogelijk is deze te beëindigen. Want ook bij een gelijkblijvende hoeveelheid licht nemen de negatieve effecten toe omdat er steeds meer weidevogels last van gaan hebben en

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

10

deze hinder een gezonde verdere ontwikkeling van het weidevogelgebied tegenwerkt. Dit gevolg van een “redelijkerwijs te verwachten ontwikkeling” is duidelijk niet door ODH is meegewogen. Wij hebben ook in de stukken van Westland geen enkele ODH-overweging in deze aangetroffen. Het lijkt ons onwaarschijnlijk dat er in uw gemeente geheel geen gebieden zijn die een extra natuurzorg verdienen en vereisen. ODH constateert overigens wel terecht dat het maatwerk voor assimilatiebelichting eindig moet zijn en voert daarbij aan dat ‘door maatwerk te verlenen voor een beperkte periode oefenen wij druk uit op de sector waardoor onderzoek naar alternatieven geborgd is.’ Op deze ODH-stellingname valt echter heel wat af te dingen. Want als deze stelling waar zou zijn, dan zouden de sedert 2009 verleende maatwerkvergunningen er al lang toe hebben geleid dat er een passende praktische oplossing gevonden zou zijn. Het tegenovergestelde lijkt dus waar te zijn, zoals ook de praktijk helaas aantoont: door het keer op keer vrij achteloos verlengen van het maatwerk (door de aanvragen volledig over te nemen in het maatwerkbesluit) is er een volstrekt onvoldoende prikkel van uitgegaan en juist te weinig druk uitgeoefend op de sector en wacht deze, op de handen zittend, de uitkomsten van langdurig lopende onderzoeken af. Kortom: een sense of urgency ontbreekt bij de sector.

ODH voert tevens aan dat “Op dit moment is het echter met het oog op de gewenste kwaliteit van de rozen en ondanks positieve onderzoeksresultaten nog steeds niet mogelijk om aan de generieke voorschriften uit het Activiteitenbesluit te voldoen. Zonder maatwerk is de teelt van hoogwaardige rozen thans nog niet mogelijk.” Zo lijkt het erop dat voor zowel ODH als voor de ondernemer er slechts één duidelijk afgebakende en volstrekt absolute standaard is voor de term ‘hoogwaardige rozen’/ toprozen’. Maar allereerst is die norm geheel niet gedefinieerd en deze kan ook niet 100% waar of realistisch zijn, omdat er altijd in de praktijk van de bedrijfsvoering, het aanbod en de vraag sprake is/ zal zijn van een spectrum aan productkwaliteiten. Via de door GTB-NL aangeleverde argumentatie, en mogelijk ook de (her)formulering/ interpretatie ervan door ODH, wordt nu gesuggereerd dat zij [ODH] kennelijk geen andere keuze heeft gehad dan volledig en zonder aanvullende maatregelen of beperkingen in te stemmen met de aanvraag van de kweker. Dat is een te kort door de bocht formulering en ook onjuist betoog, zoals wij nu nader zullen uiteenzetten. Want slechts door een te gebrekkige verdieping in de casus per aanvrager kan ODH tot een dergelijke formulering zijn gekomen. De term ‘gewenste kwaliteit’ verdient namelijk een verdere toelichting.

ODH verzuimt hierbij aan te geven dat het hier de door de kweker gewenste kwaliteit betreft, die vooral gebaseerd is op een vorm van winstmaximalisatie waarbij slechts 1 bepalend criterium wordt gebruikt: de kwaliteit van rozen waaraan hij het meest kan verdienen. Er rest ons zo niet anders dan te constateren dat ODH haar mening voornamelijk baseert op het in slechts in zeer algemene termen aangedragen standpunt van de kweker/ GTB-NL en daarmee in het geheel niet op een -nader door kweker onderbouwde marketing- en financiële onderbouwing. Wel is duidelijk dat ODH ongezien en geheel niet nader onderzocht of gemotiveerd het bedrijfseconomische belang van één kweker laat prevaleren boven de belangen van aantasting van het milieu voor natuur en mens, en dat laatste betreft vele duizenden mensen wonend in de omgeving van de kassen en hun behoefte aan goede natuur en haar noodzakelijke verbeterkansen! Voorts voert ODH aan “Het onverkort hanteren van het reguliere voorschrift heeft nadelige gevolgen voor het gewas en daarmee ook negatieve bedrijfseconomische

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

11

gevolgen.” Dat is eveneens een veel te algemene constatering die niet zonder meer de conclusie/ het besluit tot gevolg kan hebben ‘dat met de aanvraag ingestemd moet worden’. Zolang de aard en de omvang van die nadelige en negatieve gevolgen niet afdoende zijn gespecificeerd en gedimensioneerd, kan dit niet met enig gewicht meegewogen worden bij de toewijzing van de aanvraag. Deze ODH-argumentatie is en blijft naar onze inzichten namelijk zeer ontoereikend omdat deze niet specifiek en afdoende met in hun context geplaatste afzetfeiten onderbouwd wordt, en vervolgens ook niet inzichtelijk wordt getoetst aan te stellen bedrijfseconomische parameters (inclusief het beschouwen van alternatieve oplossingen 22) en tenslotte: een door een accountant uitgevoerde objectieve toets op integriteit en consistentie daarvan. Nu volgt ODH zonder veel eigen inbreng de veel te algemene bewoordingen van de aanvrager zoals die in het format van de GTB-sector zijn geformuleerd. Dat is en blijft te veel op de vlakte en het voldoet op geen enkel manier aan redelijkerwijs te stellen zorgvuldigheid-eisen om eenduidig tot de door ODH gekozen conclusie uit te komen.

Het is overigens wel verrassend te moeten constateren dat hoofdonderzoeker van de WUR, de heer De Gelder, ons daarover desgevraagd het volgende meldde: “Ondernemers zullen de kennis uit het onderzoek meenemen in de ontwikkeling van hun bedrijven. Welke onderdelen zij gaan toepassen is aan hen. Een belangrijke toepassing is de LED-belichting. Dit kan in hybride vorm met SON_T als stap in de transitie van een bedrijf” 23. Het lijkt ons onwaarschijnlijk dat ODH van deze inzichten geheel geen kennis had/ genomen heeft. Bovendien: De WUR heeft haar eigen onderzoeksrapport hierover nog niet klaar en dat komt pas in de loop van 2022 uit. ODH heeft dus verzuimd om het medio 2021 nog lopende onderzoek van de WUR te volgend en zich van de laatste stand van zaken op de hoogte te stellen. Maar GTB-NL zet in haar betoog alvast het gewenste baken uit: een onverkort nog langere tijd doorgaan met het huidige maatwerk. Dat is noch door de WUR ergens betoogd, noch door haar beschreven en ook geen logische gevolgtrekking bij 10 jaar succesvol onderzoek.

Of wordt de eindversie van het WUR-rapport alsnog een coproductie van WUR en GTB-NL en vinden we daarin het eerder vermelde (nog lange tijd uitstellen van maatwerkeinde) wel weer terug volgens de door GTB-NL geventileerde inzichten? Als dat laatste gebeurt, stellen wij bij deze ernstige kanttekeningen bij de wetenschappelijke onafhankelijkheid en objectiviteit van die eindrapportage. Helaas een probleem wat tegenwoordig vaker aan de orde is in onze samenleving op diverse maatschappelijke thema’s. In ODH Segment “Beoordeling’ treffen we onder meer de volgende tekst(en) aan:

“Het onverkort hanteren van het reguliere afschermingsvoorschrift heeft blijkens de aanvraag sterke negatieve bedrijfseconomische gevolgen waardoor de bedrijfsvoering onmogelijk wordt gemaakt en de effecten op het milieu zijn beperkt. Immers, het verleende maatwerk biedt geen verruiming en daarmee meer lichthinder ten opzichte van wat is toegestaan, maar een continuering van een bestaande situatie op grond van mogelijkheden die de wetgeving voor een kleine groep telers biedt. Het belang van de bescherming van het milieu verzet zich hierdoor niet tegen 22 Want je hoeft niet max. assimilatielicht in te zetten; je kunt ook kiezen voor minder en daarmee het externe milieu sparen! 23 Antwoord d.d. 20-1-2022 door dhr. A. de Gelder aan Natuurlijk Delfland o.b.v. een email met vraagpunten over het WURonderzoek.

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

12

het verlenen van het gevraagde maatwerk.” In de aanvraag wordt zelfs gesproken over faillissement. Ervan uitgaande dat het een tot op heden financieel gezond bedrijf betreft lijkt dit een opmerking zonder enige grondslag en is ook nergens onderbouwd. Dergelijke paniek formuleringen en beweringen dragen niet bij aan een overtuigend beeld naar de omgeving-betrokkenen over het zorgvuldig en effectief maatschappelijk verantwoord ondernemen. “De verwachting was dat in 2021 de resultaten konden worden omgezet in praktijkadviezen en toepasbare technieken. Uit de onderzoeken tot dusver, waaraan ook dit glastuinbouwbedrijf zijn bijdrage heeft geleverd, blijkt dat de noodzaak voor het toepassen van maatwerk ten aanzien van de afscherming van assimilatiebelichting niet is afgenomen. Hierdoor zou het niet verlenen van maatwerk dermate grote financiële gevolgen voor de inrichting hebben in verhouding tot de gevolgen voor het milieu, dat de noodzaak van het maatwerk voldoende is aangetoond. Onderzoek wordt zowel gezamenlijk door bedrijven via de bracheorganisatie als door individuele bedrijven uitgevoerd.

Door dit maatwerk voor een beperkte periode te verlenen, en het voorschrijven van evaluatie-momenten wordt voldoende druk op de sector gelegd waardoor onderzoek naar alternatieven geborgd is.” ODH formuleert verder in haar besluit: “Het onverkort hanteren van het reguliere afschermingsvoorschrift heeft blijkens de aanvraag sterke negatieve bedrijfseconomische gevolgen waardoor de bedrijfsvoering onmogelijk wordt gemaakt en de effecten op het milieu zijn beperkt. Immers, het maatwerk biedt geen verruiming en daarmee meer lichthinder ten opzichte van wat is toegestaan, maar een continuering van een bestaande situatie op grond van mogelijkheden die de wetgeving voor een kleine groep telers biedt. Het belang van de bescherming van het milieu verzet zich hierdoor niet tegen het verlenen van het gevraagde maatwerk.” De algehele conclusie hiervoor dat zonder maatwerk de bedrijfsvoering onmogelijk wordt gemaakt is ongerijmd. Wij onderkennen dat er ten opzichte van de op winstmaximalisatie gerichte gewenste kwaliteit weliswaar een invloed zichtbaar zal zijn, maar dat het niet verlenen van het gevraagde maatwerk de bedrijfsvoering onmogelijk maakt is uitsluitend een kort door de bocht gekozen stellingname van ODH zelf en wordt ook nergens door hen adequaat onderbouwd.

ODH heeft zelf ook niet verkend welke mogelijkheden er verder zijn binnen de grenzen van een redelijke winstgevende bedrijfsvoering, doch klakkeloos een ‘alles of niets’ benadering gevolgd. Het simpele feit dan de gewenste kwaliteit van de roos niet in alle opzichten en omvang gehaald kan worden mag als zodanig geen doorslaggevende betekenis worden toebedeeld in de argumentatie van ODH. Kennelijk is het uitgangspunt is nog steeds dat de tuinders hun bedrijf rendabel moeten kunnen blijven runnen met hun huidige teelten. Maar er zijn genoeg voorbeelden van milieu- en andere wetgeving die als gevolg hebben gehad dat bepaalde economische activiteiten niet meer, of niet meer op de oude manier in Nederland voortgezet kunnen worden. Zo zijn er momenteel genoeg boeren die gaan stoppen omdat de milieu- of dierenwelzijn regels voor hen te knellend worden. De tuinders hier hebben inmiddels al 13 jaar de tijd gehad om een andere verlichtingstechniek te ontwikkelen/ adopteren die wel compatibel is met de bestaande wetgeving voor assimilatieverlichting. Ze hebben tegelijk ook voldoende

Bezwaarschrift maatwerkbeschikking assimilatiebelichting gemeente Westland, Natuurlijk Delfland, 2 februari 2022

13

de tijd gehad om na te denken over of hun teelt nog wel rendabel mogelijk is onder deze wetgeving en om hun product en hun bedrijfsvoering daaraan te passen. Voorts zijn Avalanche-rozen geen essentiële producten waar mensen niet zonder kunnen. En er zijn genoeg andere hoogwaardige bloemen die wel binnen de regels en met behoud van (het grootste deel van) de gedane investeringen in de kassen geteeld kunnen worden en waarvoor geen maatwerkregeling nodig is voor de assimilatieverlichting. Een maatwerkuitgangspunt dat in 2009 nog redelijk gevonden zou kunnen worden, blijft dat niet voor eeuwig. En het handelingsperspectief voor de tuinders is duidelijk meer aanmerkelijk meer dan ‘blijven doen wat ze nu doen’. Dat ‘de effecten op het milieu beperkt zijn’ leidt tot de gedachte dat er wel degelijk een toename van de milieuhinder sprake is, maar dat die slechts gering in omvang zal zijn. Dat is echter in tegenspraak met de andere argumenten die ODH aanvoert. Ook hier geldt dat enige verbijzondering en concretisering volledig ontbreekt en er slechts een kwalitatief oordeel zonder verdere objectivering wordt gehanteerd. Geheel in tegenstrijd met de intentie van de wetgever, en de noodzaak om voldoende verbeterdruk uit te oefenen op de sector, wordt nu een termijn van 5 jaar voorzien voor het maatwerk besluit. Terwijl in de afgelopen jaren steeds een periode van 3 jaar is gehanteerd.

Het is ons uit de Wob-gegevens bekend dat de sector GTB nadrukkelijk heeft aangedrongen op een langer tijdvak van zelfs 10 jaar, maar uiteindelijk ‘akkoord kon gaan met een compromis van 5 jaar’. Ook hieruit blijkt dus dat het hier geen eigenstandige afweging van ODH is geweest maar een richtlijn vanuit het bestuurlijk overheidsniveau, waarop GTB een grote invloed heeft gehad, teneinde enige vorm van ‘druk op de sector’ teniet te doen. Nogmaals een sterke aanwijzing dat er geen serieuze en evenwichtige en zorgvuldige afweging heeft plaatsgevonden bij de beoordeling van de aanvraag. Een wezenlijk element dat wij eveneens missen in de beoordeling van ODH is het cumulatie-effect van lichtuitstoot en daarmee de overlast. Bijlage 1 (zie de omgevingsprent) toont dat de emissiebronnen van rozenkwekers elkaar qua lichtuitstraling-bereik ruimschoots overlappen, waardoor er een optelling van lichtintensiteiten plaatsvindt en daardoor vergroot de hinder extra. Voor elke afzonderlijke kweker wordt in de maatwerkaanvraag uitgegaan van een maximale lichtsterkte van 15.000 lux (een bovengrenswaarde uit artikel 3.58 en 3.57 en basis voor maatwerk). Door de onderlinge ligging van de betreffende bedrijven is er een groot gebied waarin de hinder-effecten van 3 of zelfs alle vier de bedrijven invloed uitoefenen.