22-0260563 Boekwerk jaarrekening 2022 versie 20-06-2023 DEFINITIEF
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2022
1
INHOUDSOPGAVE 1.
Voorwoord .................................................................................................................... 3
2.
Financiële hoofdlijnen .................................................................................................. 7
3.
Leeswijzer ...................................................................................................................14
4.
Programma’s ...............................................................................................................16 4.1 Veiligheid ........................................................................................................17
5.
4.2 4.3
Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................................24 Economie ........................................................................................................29
4.4 4.5
Onderwijs ........................................................................................................34 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................40
4.6 4.7
Sociaal domein ................................................................................................45 Volksgezondheid en milieu ................................................................................59
4.8 4.9
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ...........................64 Bestuur en ondersteuning .................................................................................73
4.10
Concernfinanciën en algemene dekkingsmiddelen ................................................77
Paragrafen...................................................................................................................88 5.1 5.2
Lokale heffingen ..............................................................................................89 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................ 101
5.3 5.4
Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 108 Financiering .................................................................................................. 114
5.5 5.6
Bedrijfsvoering .............................................................................................. 120 Verbonden partijen ......................................................................................... 128
5.7 5.8
Grondbeleid .................................................................................................. 151 Wet Open Overheid ........................................................................................ 155
6.
investeringen ............................................................................................................ 156 6.1 Investeringen ................................................................................................ 157
7.
Jaarrekening ............................................................................................................. 164 7.1 Balans ......................................................................................................... 165 7.2 7.3
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ........................................... 167 Toelichtingen ............................................................................................... 168 7.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................... 168 7.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2022 ........................ 174
7.4
7.3.3 Publicatie Wet normering bezoldiging to pfunctionarissen (WNT)200 Bijlage verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ........... 201
7.5 7.6
Bijlage overzicht incidentele baten en lasten ................................................ 207 Bijlage gerealiseerde baten en lasten per taakveld ........................................ 220
7.7
Bijlage Rapportage begrotingsrechtmatigheid ............................................... 221
2
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2022
1.
VOORWOORD
3
Voorwoord bij Jaarrekening 2022 Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Westland. De jaarstukken bestaan uit de aanbiedingsnota, het jaarverslag en de jaarrekening. Deze vormen het sluitstuk van de budgetcyclus voor het boekjaar 2022. Het college legt hiermee verantwoording af over het gevoerde beleid en het financiële beheer. De raad wordt met deze stukken in staat gesteld zijn controlerende taak uit te oefenen. Leeswijzer In hoofdstuk 3 treft u een leeswijzer voor deze jaarstukken aan. Hierin wordt de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) geschetst. 2022, een bijzonder jaar Het jaar 2022 begon met een harde coronalockdown. Gelukkig werd in januari een groot aantal coronamaatregelen opgeheven. Op 24 februari begon de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Deze nog steeds voortdurende oorlog heeft grote gevolgen voor Europa, Nederland en ook voor de Westlandse samenleving. Een grote stroom Oekraïense vluchtelingen kwam in maart naar Nederland en vroeg om directe opvang. Ook in Westland werden Oekraïense vluchtelingen opgevangen, zowel op door de gemeente centraal geregelde locaties als bij particulieren. Na de eerste noodopvang werden er locaties gerealiseerd waar de Oekraïners langere tijd kunnen verblijven.
Eind 2022 waren er vijf van dat soort semipermanente locaties, waar in totaal zo’n 360 Oekraïners werden opgevangen. Daarnaast verbleven 1.100 Oekraïners bij particulieren. De oorlog in Oekraïne had grote effecten op het prijspeil in Nederland. De sterk gestegen energieprijzen leidden tot problemen bij ondernemers en inwoners. Naast de stijgende energierekening stegen de kosten voor levensonderhoud sterk door inflatie, die opliep naar meer dan 10 procent. Westlandse gezinnen raakten in financiële problemen. Het Rijk reag eerde met compenserende maatregelen waar de gemeente voor de lagere inkomensgroepen nog een extra tegemoetkoming aan toevoegde. Ook in bestuurlijk opzicht was 2022 een bijzonder jaar. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 14 maart trad op 24 mei een nieuw college aan, bestaande uit drie partijen: Westland Verstandig (WV), GemeenteBelang Westland (GBW) en de VVD. In september presente erden wij ons Collegewerkprog r a m m a ( C W P ) : ‘ S a me n w e r k e n a a n e e n s t e r k W e s t l a n d ’ , m e t a l s c e n t r a l e t h e m a ’ s P l e z i e r i g l e v e n , E e n p a s s e n d t h u i s , I n n o v a t i e f e n d u u r z a a m, D i e n s t b a a r e n b e t r o k k e n e n Z o r g z a a m e n s o c i a a l . H e t CWP vormt het uitgangspunt voor de beg roting 2023-2026, die op 9 november unaniem door de gemeenteraad werd vastgesteld.
Resultaten en inspanningen Er is in het eerste collegejaar al het nodige gerealiseerd en in de steigers gezet. Plezierig leven Het vergroenen van Westland had in 2022 prioriteit en met het aangekondigde Groenfonds blijft het ook na dit jaar prioriteit houden. In 2022 startten we met het inventariseren van de mogelijkheden voor het verder vergroenen van Westland en met het opstellen van een Actieplan Groen. Samen met de gemeenteraad werd het nieuwe gebiedsgericht plan (GGP) opgewerkt, waarin veel aandacht is voor groen, klimaatadaptie en water. In het najaar startte een verdiepende verkenning Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV). Voor Westland is de inzet gericht op een n ieuw Openbaar Vervoer systeem ook wel de schaalsprong HOV genoemd. Snelle, hoogfrequente en betrouwbare HOV -verbindingen met Den Haag CS, station Delft en Rotterdam CS zijn essentieel voor een goed functionerende campus in het Floragebied en goede bereikbaarheid van de Greenport en de inwoners van Westland. Rondom het afvaldossier vond al langere tijd een stevig politiek debat plaats, over afvalscheiding en de gele zakken die in alle kernen aan lantaarnpalen hingen. Afval was een belangrijk onderwerp bij
4
de gemeenteraadsverkiezingen. Het college pakte het dossier voortvarend op. Belangrijke uitkomst was dat vanaf 1 november de gele zaken uit het straatbeeld verdwenen en afvalscheiding plaats ging vinden volgens het principe van na -scheiding. Om mee te doen in de samenleving is onderwijs essentieel. De huisvesting van scholen is een belangrijke basis om goed te kunnen onderwijzen en goed te kunnen leren. In september stelde de raad de Actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2023 – 2028 vast. Dat gebeurde na intensief en goed overleg met alle onderwijspartners. Veiligheid was ook in 2022 een belangrijk speerpunt. De aanpak van ondermijning was hierin een cruciaal thema. Om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan werd extra ingezet op het ver sterken van onze informatiepositie en het vergroten van de bewustwording bij inwoners en ondernemers. Ook werd gestart met integrale controles door het Westlands Controle Team om malafide bedrijvigheid in beeld te krijgen en werden veelvuldig bestuurlijke maatregelen genomen tegen personen die zich schuldig maakten aan ondermijning. Vanuit het programma Weerbare Sierteeltsector werd intensief samengewerkt met private partijen en andere overheden om ondermijnende criminaliteit in de sierteeltsector terug te dringen.
Na een uitgebreid participatietraject met inwoners en veiligheidspartners kwam in 2022 tevens het Westlands Veiligheidsbeleid 2023 -2026 tot stand. Een passend thuis Huisvesting was ook in 2022 een belangrijk dossier voor Westland. Er bleef onve rminderd dringende behoefte aan nieuwe woningen voor Westlandse starters en spoedzoekers. Maar ook de nieuwe instroom en doorstroming van statushouders vroegen om uitbreiding van het woningaanbod, voor zowel tijdelijke als permanente bewoning. Het college sloot in november een akkoord met de provincie Zuid-Holland en het Rijk waarbij Westland medewerking kreeg om versneld 1.500 flexwoningen en permanente woningen te bouwen. Westland zorgde daarnaast, als onderdeel van de ‘Westlandse Flexroute’, voor het versneld opvangen van de aan Westland toegewezen statushouders. Het Carlton Fletcher Hotel speelde in deze afspraken een cruciale rol. In het hotel huisvesten we vanaf november statushouders, Oekraïners en ook Westlandse spoedzoekers. Het college voerde veel gesprekken met partners en stakeholders om snel te gaan bouwen voor Westlandse starters, jongeren en spoedzoekers. Voor de realisatie van de 2 e Berkenflat is overleg gevoerd met de stichting Oudeland en WOS over een verhuizing naar het gebouw De Veiling in Poeldijk.
De Initiatieven Tafel Westland gaf in samenwerking met ketenpartners vorm aan de voorbereiding van het ketenproces rondom de invoering van de Omgevingswet, die inmiddels is uitgesteld naar 1 januari 2024. Hiermee werd invulling gegeven aan de c onstante verbetering van de dienstverlening. Vanaf 1 januari 2024 treedt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, de Wkb, stapsgewijs inwerking. In aanloop naar deze datum werden in 2022 enkele pilots Wkb in Westland gestart. Innovatief en duurzaam Samen met de glastuinbouwsector en (energie)partners startten we naar aanleiding van de stijgende energieprijzen een gezamenlijke lobby om specifieke maatregelen voor deze ondernemers te realiseren en daarnaast een versnelde energietransitie in de sector te ond ersteunen. Het college schaarde zich actief achter de glastuinbouwsector en spande zich, zowel voor als achter de schermen, richting het Rijk en de provincie Zuid -Holland in voor een toekomstbestendige glastuinbouw. In 2022 kwamen de ontwikkelingen rondom het Floragebied in een nieuwe fase. Het Masterplan voor het Floragebied werd stapsgewijs ontwikkeld. Dat gebeurde in nauw overleg met de grondeigenaren en andere belangrijke samenwerkingspartners. Dienstbaar en betrokken Verbetering van de dienstverlening door de gemeente aan de inwoners en ondernemers is een belangrijk speerpunt in het collegewerkprogramma.
In het najaar van 2022 werd gewerkt aan
5
vernieuwing van de website zodat er online één plek is waar duidelijker en sneller actuele info rmatie beschikbaar is. De nieuwe website is op 1 februari 2023 gelanceerd. Het college wil het samenspel tussen ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad verbeteren. Daarvoor werd in 2022 een programma ambtelijk -bestuurlijke samenwerking gestart. De ambtelijke organisatie, het college en gemeenteraad hebben ieder hun eigen traject, maar er wordt ook voorzien in het verbeteren van de onderlinge verhoudingen. 2022 was ook het jaar van de omgekeerde vlaggen in het straatbeeld van Westland, waarmee de daling van het vertrouwen in de overheid door sommige inwoners tot uitdrukking werd gebracht. Het college vindt het belangrijk dat Westlanders met elkaar in gesprek blijven, zodat er over en weer begrip kan ontstaan voor elkaars standpunten. In oktober 202 2 werd daarom een dialoogavond georganiseerd waar inwoners, collegeleden, raadsleden en ambtenaren met elkaar in gesprek gingen over de veranderende samenleving. Zorgzaam en sociaal Bijzondere aandacht is nodig voor inwoners die in het sociaal domein moe ten kunnen rekenen op de zorgtaken van de gemeente. Daarbij is menselijke maat het uitganspunt en wint doelmatigheid het van rechtmatigheid. De gemeente wil zelfredzaamheid stimuleren, maar voor diegenen die ondersteuning nodig hebben moet hulp dichtbij en laagdrempelig zijn.
Goede zorg begint bij een heldere aanbod en toegankelijkheid. Via de aanpak Eén Toegang werkte de gemeente in 2022 aan een centrale toegang in het sociaal domein, waarbij (zorg)vragen integraal worden opgepakt bij de gemeente in samenwerking met ketenpartners. Sporten hoort bij een gezonde samenleving, voor jong en oud. Vernieuwing van de Westlandse sportparken ging daarom ook in 2022 onverminderd door. Door de hoge energieprijzen en inflatie dreigden veel gezinnen in de problemen t e raken. De raad diende initiatiefvoorstellen in om een financiële impuls te geven voor isolatiemaatregelen en verduurzaming van de Westlandse woningen. Deze subsidieverordeningen konden vlak voor de start van de winter, in de laatste raad van het jaar, wo rden vastgesteld. Na een jarenlange discussie over de verkoop van De Eendenburcht pakte het college dit dossier op om snel duidelijkheid te kunnen geven aan het ICCW. Aan het einde van het jaar werd de verkoopprocedure in gang gezet. Dit leidde in januar i 2023 tot verkoop van het pand aan ICCW. ‘S n e l v o o r me k a a r ’ - p u n t e n Het college is gericht op actie en formuleerde in het CWP een behoorlijke lijst ‘snel voor mekaar’ punten. De eerste resultaten waren al in 2022 zichtbaar: -
De gele zakken verdwenen uit h et straatbeeld en een nieuw systeem van afval inzamelen en scheiden is ingevoerd;
-
De voorbereiding terugplaatsing van het beeld van Gravin Machteld op het Marktplein in ’s Gravenzande werd gestart en het beeld is begin 2023 teruggeplaatst ;
-
De camperplekken op het parkeerterrein bij strandopgang Molenslag in Monster zijn ingericht;
-
Het fietspad langs de Lee in De Lier is aangelegd ; Er kwamen fietsnietjes op het Van Tijnplein in Naaldwijk.
Het college wil het vertrouwen van de samenleving in de gemeente verg roten. Daarvoor is het belangrijk om te doen wat je belooft. Het college is met een kickstart begonnen aan de uitvoering van het collegewerkprogramma. Niet alleen zijn processen in gang gezet; er zijn daadwerkelijk resultaten geboekt. Al die resultaten wor den bij de inhoudelijke programma's nader toegelicht. Het college van burgemeester en wethouders
6
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2022
2.
FINANCIËLE HOOFDLIJNEN
7
Het financiële resultaat en ontwikkeling van reserves over 2022 Het financieel resultaat van het jaar 2022 is op een totaal te besteden budget van €394 mln. een overschot van €15,405 mln. De prognose bij de slotwijziging was €10,4 49 mln. Na overheveling van budgetten en toevoeging aan reserves resteert een resultaat na bestemming van €8,9 mln. In het bestuurlijke voorwoord zijn ontwikkelingen aangehaald die grote impact hebben gehad op de Westlandse samenleving maar ook op de financiële huishouding van de gemeente. In de loop van 2022 werden de maatregelen ter bestrijding van de coronacrisis afgeschaft. De gevolgen van de pandemie zijn opgevolgd door een periode van hoge inflatie die vooral wordt veroorzaakt door een stijging van de kosten voor energie. De stijgende inflatie heeft ook gevolgen voor de rente. Nadat afgelopen jaren de rente zeer laag en som s zelfs negatief was, zijn de rentetarieven in 2022 relatief fors gestegen. Dit heeft gevolgen voor het aantrekken van leningen door de gemeente. Op 24 februari 2022 is Oekraïne aangevallen door Rusland. Deze nog voortdurende oorlog heeft ook grote gevolgen voor de Westlandse samenleving. Een grote stroom Oekraïense vluchtelingen kwam vanaf maart naar Nederland. Ook in Westland zijn Oekraïense vluchtelingen opgevangen. Het Rijk vergoedde de kosten van opvang van de vluchtelingen.
Naast de gevolgen van de toestroom van de vluchtelingen had de oorlog ook andere gevolgen voor de gemeente. Door de oorlog stegen de kosten van energie nog verder. Huishoudens en ondernemers in het Westland kwamen daardoor in de problemen. Het Rijk kwam met compenserende maatregelen. De gemeente voegde daar een extra tegemoetkoming voor de lagere inkomensgroepen aan toe. Naast deze grote ontwikkelingen worden aan het handelen van de overheid , net als in voorgaande jaren, steeds meer en nieuwe eisen gesteld als het gaat om veil igheid, economische en maatschappelijke zekerheden. Met name in het sociaal domein is dat een ontwikkeling die al langere tijd extra inspanningen van de gemeenten vraagt, waardoor ook tekorten optreden. Nu ook in sectoren als veiligheid en economie extra overheidsbemoeienis wordt gevraagd ligt er een volgende extra opgave voor de gemeente. Rijksmaatregelen hebben voorzien in directe extra middelen voor verschillende ondersteunende maatregelen. Maar ook indirecte effecten voor de economische sector, bijvoorb eeld op de grondstoffen- en energiemarkt zijn steeds meer merkbaar. Ook waar wij als overheid opereren als opdrachtgever, zoals bij aanbestedingen. De bouwsector heeft te maken met vertragingen die wij onder meer in de uitvoering van projecten zien.
Minder duidelijk zichtbaar maar wel van invloed op de financiële huishouding is het noodgedwongen verleggen van beleidsprioriteiten door het maken van keuzes voor de inzet van mensen en middelen. Prioriteitstelling door de krapte op de arbeidsmarkt hebben gele id tot minder uitvoeringscapaciteit en achterblijven van uitgaven in programma's. Om de continuïteit te waarborgen werd en wordt – daar waar mogelijk - gebruik gemaakt van externe expertise. Overigens is krapte op de arbeidsmarkt een landelijk gegeven waar we ook in de toekomst rekening mee zullen moeten houden. In het afgelopen jaar zijn er verkiezingen geweest en is een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college aangetreden. Het nieuw college heeft een College Werkprogramma opgesteld waarbij enkele “snel voor mekaar”-punten zijn geformuleerd. In het voorwoord zijn de eerste resultaten van deze punten al benoemd. In de meeste programma's heeft zich een onderuitputting voorgedaan. In programma 2 en programma 5 zijn overschrijdingen opgetreden. De afwijkingen per programma worden hieronder op hoofdlijnen toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt in meer detail ingegaan op de afwijkingen per programma.
8
Resultaat begrotingsjaar 2022 Programma
Bedrag x € 1.000
1- Veiligheid
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
85 -16 69
2- Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
54 -788 -734
3- Economie
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
173 -111 62
4- Onderwijs
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
666 -247 419
5- Sport, Cultuur en Recreatie
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
188 -496 -308
6- Sociaal Domein
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
1.883 -555 1.328
7- Volksgezondheid en Milieu
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
1.553 -375 1.178
Totaal voor bestemming programma
1.950
Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
-351 1.598
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
1.446 -311 1.135
Totaal voor bestemming programma
163
Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming
45 209
8- Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing
9- Bestuur en Ondersteuning
10- Concernfinanciën en Algemene Dekkingsmiddelen
Totaal voor bestemming programma Onttrekking - Storting reserve Totaal na bestemming Resultaat begroting na wijzigingen Totaal resultaat
8.161 -3.205 4.956 10.449 15.405
Hieronder volgen op hoofdlijnen per programma de belangrijkste verklaringen. In de programma’s zelf kunt u de volledige verklaring van de verschillen lezen. P r o g r a m ma 1 V e i l i g h e i d ( € 0 , 0 6 9 ml n . V ) Op programma 1 is een voordeel van €0,069 mln. ontstaan. Het voordeel ten opzichte van de begroting wordt vooral veroorzaakt door afwijkingen kleiner dan € 50.000 (voordeel) en de correctie van de aframing in de Prorap van de bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden (nadeel).
9
P r o g r a m ma 2 V e r k e e r e n V e r v o e r ( € 0 , 7 3 4 ml n . N ) Er zijn minder projecten voorbereid, waardoor er minder onttrokken is aan de reserve verkeersprojecten. Door meerdere vorstperiodes is er meer uitgegeven aan de gladheidsbestrijding. De kosten voor het reinigen van de kolken zijn door de areaaluitbreiding hoger dan begroot. Bij Civiele kunstwerken, damwanden zijn bij de slotwijziging budgetten ruimer afgeraa md dan verwacht, waardoor een nadeel is ontstaan. Voor regionale verkeersprojecten zijn minder uren van een ander cluster doorbelast waardoor hier een voordeel is ontstaan. De verrekening “duikers”(voorziening) laat ook een voordeel zien vanwege een storti ng in de voorziening. P r o g r a m ma 3 E c o n o mi e ( € 0 , 0 6 2 ml n . V ) Op de Westland III Agenda zijn in 2022 minder kosten gemaakt dan verwacht. Dit komt door de onvoorspelbaarheid van het aantal ingediende voorstellen op de open regeling en de lange doorlooptijden voor de uiteindelijke goedkeuring. Bij de economische activiteiten zijn de geplande activiteiten voor het grootste deel uitgevoerd. Hier was ook deels sprake van een inhaalslag. P r o g r a m ma 4 , O n d e r w i j s ( € 0 , 4 1 9 ml n . V ) De afronding van (bouw) werkzaamhede n van de Savornin Lohmanstraat in Naaldwijk vindt plaats in 2023 Dit geldt ook voor de financiële afronding voor het onderwijsleerpakket.
Het groot onderhoud aan de Godfried Bomansschool is eenmalig in de exploitatie opgenomen omdat de voorziening ontoereikend was. De post Leerlingenvervoer laat een toename zien van complexe casuïstiek en van kinderen die verder moeten reizen naar school. Het voordeel bij peuterspeelzalen betreft de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Deze SPUK zal gro tendeels worden aangewend voor de uitgaven van peuterspeelzalen. P r o g r a m ma 5 , S p o r t , C u l t u u r e n R e c r e a t i e ( € 0 , 3 0 8 ml n . N ) De investeringssubsidies sport laat een voordeel zien van €0,115 mln. Voorgesteld wordt om dit bedrag over te hevelen naar 2023. Bij sportaccommodaties is een nadeel ontstaan onder andere op de zwembaden en overige sportaccommodaties. De aangevraagde subsidies vielen lager uit dan verwacht. Bij openbaar groen en (openlucht) recreatie zijn voordelen ontstaan bij het dagelijks onderhoud (maaien en sloten) en overige diensten. P r o g r a m ma 6 , S o c i a a l d o me i n ( € 1 , 3 2 8 ml n . V ) Door het Rijk is een specifieke uitkering voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne beschikbaar gesteld van €14,5 mln. Hier tegen over staan €10,9 mln. aan gemaakte kosten. Het restant van €3,6 mln. (V) telt mee in het resultaat. Voorgesteld wordt om voor dit bedrag een bestemmingsreserve te vormen.
Het voordeel wordt verder veroorzaakt door positieve resultaten bij de wijkteams Voorbeelden zijn: Bij het SKT is er ee n voordeel door compensatie van kosten die gemaakt zijn in 2021 voor incidentele middelen voor “deskundigheidsbevordering aanpak van huiselijk geweld”. Ook zijn er voordelen te melden op het transformatiebudget, het project doelmatigheid en bij arbeidspart icipatie (bijvoorbeeld het vrijvallen subsidie voor beschutwerk, aanpak jeugdwerkloosheid en een voordeel op de post inburgering). Bij de WMO is sprake van onder andere lagere uitvoeringskosten en een gunstig resultaat bij de WMO-dienstverlening. Naast de voordelen zijn er ook nadelen op de budgetten voor Inkomensregelingen en jeugdzorg. Het resultaat bij inkomensregelingen wordt vooral veroorzaakt de Energietoeslag. De regeling bereikte meer inwoners dan gedacht en het Rijk heeft de regeling van 2023 naa r voren gehaald waardoor een deel van de lasten in 2022 terecht is gekomen. De compensatie daarvoor is inmiddels ontvangen en is verantwoord onder algemene dekkingsmiddelen. De prognose voor het totaalbudget van Jeugdzorg is in Natura (ZIN) en persoonsgebo nden budget (PGB) was te laag. De redenen hiervoor zijn een wijziging van het woonplaatsbeginsel en dat nog veel declaraties over 2022 pas in 2023 worden ingediend. P r o g r a m ma 7 , V o l k s g e z o n d h e i d e n Mi l i e u ( € 1 , 1 7 8 ml n .
V ) Op riolering is op onderdelen een voor- of nadeel te melden. Als totaal is het saldo nihil. Op afval is een voordelig saldo te melden. Dit betreft hogere opbrengsten dan geraamd. Het inzamelen van het
10
oud papier heeft een voordeel opgeleverd door een hogere prijs per kilo papier en doordat er minder kosten gemaakt zijn voor het inzamelen. Daarnaast heeft de wijze van inzamelen van huisvuil geleid tot hogere kosten in verband met de omzetting van werkzaamheden. Milieubeheer sluit het jaar af met een voordeel. Op diverse projecten, zoals klim aatadaptatie en energietransitie is minder uitgegeven dan begroot. In 2022 is een correctie op de 1 -ste tranche ontwikkelvergoeding uit 2020 gecorrigeerd. Ook is er nog een restant budget voor “ISV -3 Geluid als opbrengst verantwoord. P r o g r a m ma 8 , V o l k s h u i s v e s t i n g , R u i mt e l i j k e O r d e n i n g e n S t e d e l i n g v e r n i e u w i n g ( € 1 , 5 9 8 ml n . V ) Op de post ruimtelijke ordening is een voordeel behaald. Dit wordt onder andere veroorzaakt door dat voor structuurplannen/- visies en Ruimte voor glastuinbouw minder externe onderst euning is afgenomen. Bij facilitaire ontwikkelingen is een nadelig resultaat ontstaan. Projecten die veel inzet hebben gevergd betreffen o.a. Liermolen en Molensloot de Lier, Wateringen Noord en de Driesprong. Voor deze projecten zijn verliezen genomen ten laste van de reserve faciliterende ontwikkelingen. De verkenning ontwikkeling GHC is door diverse oorzaken doorgeschoven naar 2023. Dit geldt ook voor de bestemmingsplannen en stedenbouwkundige verkenningen.
Op grondexploitaties ( niet -bedrijventerreinen) wordt een voordeel behaald van € 1,664 mln. In het MPG 2023 worden de grondexploitaties Centrumplan Honselersdijk en Veilinglocatie (Brandweer) afgesloten in deze jaarrekening. Daarnaast zijn de voorzieningen voor de overige grondexploitaties bijgesteld. Diverse bijdragen voor bovenwijkse ontw ikkelingen waren niet geraamd. Ook was een bedrag opgenomen voor de verplaatsing van het beeld van Gravin Machteld. Het realiseren van flexwoningen duurt langer dan verwacht. Er is voorgang maar niet alle beschikbare middelen zijn besteed. Dit geldt ook v oor de bijdrage aan de ontwikkeling van sociale en betaalbare woningbouw, de bijdrage van middelduur naar betaalbare woningbouw, innovatieve woonvormen en de subsidieregeling VROM. P r o g r a m ma 9 , B e s t u u r e n o n d e r s t e u n i n g ( € 1 , 1 3 5 ml n . V ) Het voordelig resultaat op dit programma is ontstaan door enkele mee - en tegenvallers. Door een stijging van de rekenrente heeft er een vrijval plaatsgevonden van de voorziening wethouderspensioenen en heeft er geen dotatie plaatsgevonden aan de voorziening wachtgelden weth ouders. Bij de Prorap 2022 is een toename van het aantal te verstrekken reisdocumenten geconstateerd. Deze toename is lager dan verwacht. Daartegenover staat een hogere toename van de afgifte van rijbewijzen.
Door de specifieke uitkering voor de opvang va n vluchtelingen uit Oekraïne kon een deel van het P budget van dienstverlening worden gedekt. Eind december 2022 is abusievelijk een stuk weg meegeleverd aan ONW bij de levering van gronden uit de grondbank. Bij de slotwijziging is dit als meevaller gemeld. Deze meevaller komt nu grotendeels te vervallen. P r o g r a m ma 1 0 , C o n c e r n f i n a n c i ë n e n a l g e me n e d e k k i n g s mi d d e l e n ( € 0 , 2 0 9 ml n . V ) Ultimo 2022 bleef de bezetting 64 Fte achter op de formatie. Een krappe arbeidsmarkt en de in 2022 beëindigde maatregelen van de coronapandemie bemoeilijkten het werving - en selectieproces. Een deel van de openstaande vacatures is ingevuld door inhuurkrachten. Niet geraamde inkomsten uit garantiebanen hebben geleid tot een voordeel. De lagere personeelsbezetting he eft ook invloed op de materiële lasten die gerelateerd zijn aan personeel zoals het opleidingsbudget en de kosten voor personeelsbijeenkomsten en ontwikkelingstrajecten. De afwikkeling van openstaande posten uit voorgaande jaren op de post huisvesting hebb en geleid tot een nadeel. Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers bovenwettelijke vakantie-uren sparen, het zogenaamde 'verlofsparen'. Deze vakantie -uren verjaren niet en kunnen bijvoorbeeld ingezet worden om eerder met pensioen te gaan.
Hiervoor dient op grond van wet- en regelgeving (Besluit Begroten en Verantwoorden) een voorziening voor gevormd te worden. De algemene uitkering is hoger uitgevallen dan verwacht bij de Prorap 2022. Een groot deel hiervan komt door de taakmutaties die opgenomen zijn in de Decembercirculaire 2022 en door vaststelling van definitieve gegevens binnen de diverse verdeelmaatstaven.
11
Op de overige baten en lasten is een nadeel ontstaan. De oorzaak hiervan is een nieuwe opbouw en inschatting van het risico op oninbaarheid van open staande posten op de voorziening dubieuze debiteuren. Anderzijds is een voordeel te melden door niet gebruikte ruimte op enkele stelposten. Saldo na resultaatbestemming In tegenstelling tot voorgaande jaren zijn bij de slotwijziging de meeste voorstellen tot overheveling van budgetten gedaan. De overhevelingsvoorstellen bij de jaarrekening zijn enkele taakmutaties uit de decembercirulaire 2022 en enkele uitzonderingen of aanvullingen op de eerdere overhevelingen.
V o o r s t e l l e n r e s u l t a a t b e s t e m mi n g ( me t i n v l o e d o p e x p l o i t a t i e s a l d o ) De voorstellen voor resultaatbestemming worden via het dictum bij het raadsvoorstel expliciet ter goedkeuring aan de raad voorgelegd. Ontwikkeling schuldpositie De schuldpositie van de gemeente (langl opende geldleningen) bedraagt ultimo 2022 €314,0 mln. De stand van de leningen komt daarmee ca. €38,0 mln. lager uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door dat de werkelijke uitstaande hoofdsom van de langlopende leningen bij aanvang van het jaar lager was dan in de begroting opgenomen. Ontwikkeling reserves 2022 De reserves zijn onder te verdelen in een Algemene reserve die een algemene bufferfunctie vervult en de bestemmingsreserves die bestemd zijn voor een bepaald doel. De ontwikkeling van de reserve positie ziet er als volgt uit: B e d r a g e n ( x € 1 ml n . ) Omschrijving Algemene reserve
1 januari 2022 34,2
31 december 2022 42,7
Saldo jaarrekening Bestemmingsreserves
23,7 207,0
15,4 214,0
Totaal reserves
264,9
272,1
De reservepositie van de gemeente is ten opzichte van 2021 gestegen met € 7,2 mln. Dit is het resultaat van verschillende stortingen in en onttrekkingen aan de reserves en het batig saldo over 2022. De bestemmingsreserves zijn ingezet voor de (conform raadsbesluiten) beoogde doele n. De
12
reservepositie van de gemeente bedraagt eind 2022 €27 2,1 mln. (incl. het jaarrekeningresultaat over 2021). Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves wordt verwezen naar de toelichting op de balans ‘Eigen vermogen’. Zoals gebruikelijk zijn de voorzieningen in dit overzicht niet meegenomen. Structureel/incidenteel Het voordelig jaarrekeningresultaat bedraagt € 15,4 mln. Dit heeft een incidenteel karakter. De opbouw van het rekeningresultaat 202 2 is samenvattend als volgt: Realisatie 2021 Baten Lasten
Begroting
Bijgestelde
Realisatie
2022
begroting 2022
2022
306,1 -/- 299,5
330,1 - / - 337,1
354,2 355,2
372,6 365,3
- 6,6
-7
- 1,0
7,3
35,5 -/- 18,4
8,5 -/- 15,5
28,2 - / - 39,6
36,1 28,0
Saldo reservemutaties
17,1
7
11,4
8,1
Resultaat na reservemutaties
23,7
0
10,4
15,4
Exploitatieresultaat Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves
13
GEMEENTE WESTLAND Jaarverslag 2022
3.
LEESWIJZER
14
Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken van gemeenten gelijk is aan die van de programmabegroting voor dat jaar. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag (de programmaverantwoording, paragrafen en investeringen) en de jaarrekening (de financiële verantwoording waarop de controleverklaring betrekking heeft). Jaarverslag De programmaverantwoording is opgenomen in hoofdstuk 4 van deze jaarstukken. Het bevat de beleidsmatige verantwoording over 2022. Bij alle onderwerpen en speerpunten die in de Programmabegroting 2022 zijn benoemd, wordt ingegaan op de vraag of we bereikt hebben wat we ons ten doel hebben gesteld en wat we daarvoor hebben gedaan. De programma’s worden afgesloten met het antwoord op de v raag ‘wat heeft het gekost?’ In hoofdstuk 5 zijn de paragrafen opgenomen. Het BBV provincies en gemeenten schrijft voor dat er verplichte paragrafen worden opgenomen in het jaarverslag (te weten financiering, lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicob eheersing, bedrijfsvoering, onderhoud van de kapitaalgoederen, grondbeleid en vastgoed , verbonden partijen en Wet Open Overheid). Zij geven, als een dwarsdoorsnede van de programma’s, inzicht in een aantal bedrijfsvoeringaspecten van de gemeente.
In hoofdstuk 6 vindt verantwoording plaats over de investeringen waarin enerzijds wordt teruggekeken op 2022 maar waarin anderzijds ook de meerjarige effecten van de bijstelling van de investeringen, zoals die voorheen in de investeringsrapportage waren verwerkt, w orden gepresenteerd. De Jaarrekening in hoofdstuk 7 is de financiële vertaling van het gevoerde beleid, die bestaat uit de programmarekening en de balans met toelichting. De programmarekening bevat een overzicht van de exploitatieresultaten per beleidsvel d. Gemeenten zijn verplicht om in de jaarstukken ook de verantwoordingsinformatie van specifieke uitkeringen op te nemen. Deze zogenaamde SiSa -bijlage (Single Information Single Audit) is opgenomen in hoofdstuk 3.4 Single information, single audit (SiSa). Daarnaast zijn gemeenten verplicht een bijlage met taakvelden op te nemen in de jaarrekening. Deze bijlage is opgenomen in hoofdstuk 8 Bijlage taakvelden.
15
GEMEENTE WESTLAND Jaarstukken 2022
4.
PROGRAMMA’S
16
4.1 Veiligheid
Inleiding Gemeente Westland wil een veilige gemeente zijn en blijven, waar mensen veilig kunnen wonen, werken en recreëren. Om dit te bereiken hebben wij ons vastgehouden aan de ingezette koers zoals beschreven in ons Westlands veiligheidsbeleid 2019 -2022. Een veilige gemeen te creëren we alleen mét alle Westlanders. Zij kunnen bijdragen aan (meer) veiligheid voor zichzelf en de omgeving. Een aantal veiligheidsthema’s zijn in het veiligheidsbeleidsplan 2019 -2022 geprioriteerd. Dit laatste jaar van het huidige plan blijven we o nverminderd inzetten op deze geprioriteerde onderwerpen, zoals hier onder benoemd. In 2022 zal een nieuw veiligheidsbeleidsplan met bijbehorende prioriteiten worden vastgesteld. Ondermijning was voorafgaand aan het WVB 2019 -2022 nog nauwelijks een thema e n bestuurlijke maatregelen als BIBOB of Damoclesbeleid werden vrijwel niet ingezet. Dit typeert misschien wel een van de meest grote veranderingen van de afgelopen jaren. Ten aanzien van ondermijning hanteert Westland een zero-tolerance aanpak en wordt het mogelijke instrumentarium maximaal ingezet. Met als doel om ondermijnende criminaliteit zo veel als mogelijk te voorkomen, tegen te gaan en misstanden aan te pakken. In het veiligheidsbeleid 2019 -2022 is vooral ingezet op communicatie naar en bewustwording van burgers en ondernemers over ondermijning.
Zo is er voorlichting gegeven en is de samenwerking met brancheverenigingen opgezocht. Ook werden er (preventieve) integrale bedrijfscontroles uitgevoerd gericht op het tegengaan van ondermijning. Als laatste is er veel aandacht besteed aan het programma Weerbare Sierteeltsector. Dit programma zet in op de publiek -private samenwerking met betrekking tot ondermijning in de sierteeltsector. Het actief inzetten c.q. benutten van de verschillende leefbaarheidskringen om overlast tegen te gaan is eveneens een mooie mijlpaal van de afgelopen beleidsperiode. In diverse wijken en dorpen komen partners uit de domeinen sociaal, zorg en veiligheid vroegtijdig bij elkaar om (onder regie van de gemeente) signalen te bespreken en waar nodig op te pakken. De leefbaarheidskringen hebben vooral betrekking op woonoverlast, geluidsoverlast en burenruzies. Maar ook op overlast in de openbare ruimte, zoals jeugdoverlast en dakloze arbeidsmigranten. Vaste partners zi jn onder andere het SKT, de sociaal makelaars, wijkagenten, wijkhandhavers, woningbouwcorporaties en jongerenwerk. Bij serieuzere (individuele) problematiek hebben we een intensievere aanpak gevolgd. Hier waren de leefbaarheidskringen, de veiligheidskamer en het veiligheidshuis belangrijke schakels in.
Op belangrijke aspecten van de intensieve aanpak, zoals tijdigheid van opschaling en effectieve verbinding van zorg en veiligheid, hebben we extra ingezet en blijven we inzetten. In de afgelopen beleidsperiode is overigens gebleken dat de verbinding tussen het zorg - en het veiligheidsterrein aanwezig, maar nog niet optimaal is. Hoewel de meeste samenwerkingspartners elkaar goed en op tijd weten te vinden, vormt de volledige en integrale afstemming soms een ui tdaging. Wegens capaciteitstekort en andere keuzes in de prioritering is vanuit de gemeente ook de samenwerking met de scholen (het onderwijs) nog niet verder geïntensiveerd. We hoeven echter niet ontevreden te zijn. Zo is de gemeente betrokken geweest bij een recent schoolproject, te weten: Project Hackshield. Project Hackshield is een cybersecurity game voor kinderen tussen de 8 en 12 jaar. Op een speelse manier leren kinderen zich te wapenen tegen digitale ervaringen. De gemeente speelt in dit project een belangrijke rol aangezien de burgemeester de kinderen per videobericht zelf oproept om het spel te spelen. Tenslotte mag de rol van buurtpreventie niet onbenoemd blijven. De inzet van buurtpreventie in Westland is groot. Westland telt inmiddels 10 buurtp reventieverenigingen met in totaal zo’n 400 preventen.
Buurtpreventie is een vaste partner bij de leefbaarheidskringen en krijgt de wekelijkse politieregistraties zodat zij kunnen patrouilleren op hot spots. Zij zijn onze extra ogen in de wijk.
17
Wat wilden we bereiken? • •
Op peil houden van het positieve veiligheidsbeeld van onze gemeente; Een grotere rol van inwoners en ondernemers op het gebied van veiligheid;
•
Het verder versterken van bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid en minder speelruimte voor ondermijnende criminaliteit;
• •
Een aanvaardbaar niveau van veiligheid rond personen en gezinnen; Afname van woninginbraken en andere high impact -delicten;
• •
Minder overlast en problemen rondom leefbaarheid; Een goed en veilig uitgaansklimaat;
• •
Veiligheid op en rond het strand; Vermindering ongewenst gedrag van problematische jeugd en jeugdgroepen.
Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren
Resultaat
Bron
Verwijzingen Halt
5
Stichting Halt
Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Westland (groen) – Nederland (blauw)
Jaar
Westland
Nederland
2013
9
14
2014
9
14
2015
9
13
2016
13
14
8
2017
9
13
6
2018
5
12
4
2019
10
13
2
2020
7
11
0
2021
5
8
16 14 12 10
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Verplichte BBV-indicatoren Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Westland (groen) – Nederland (blauw) 3,0 2,5 2,0 1,5
Resultaat 1,1
Bron CBS Diefstallen
Jaar
Westland
Nederland
2013
2,2
2,6
2014
1,9
2,5
2015
1,9
2,4
2016
2,0
2,3
2017
1,5
2,2
2018
0,8
2,2
1,0
2019
1,2
2,3
0,5
2020
1,0
2,0
2021
1,0
1,8
2022
1,1
2,3
0,0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
18
Verplichte BBV-indicatoren
Resultaat
Bron
Geweldsmisdrijven
3,1
CBS Criminaliteit
Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord, doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc). Westland (groen) – Nederland (blauw) Jaar Westland Nederland 7,0 2013
3,3
6,2
2014
3,3
5,9
2015
3,0
5,5
4,0
2016
3,1
5,3
3,0
2017
3,1
5,0
2,0
2018
3,3
4,8
2019
3,6
4,9
2020
3,4
4,6
2021
2,8
4,3
2022
3,1
4,6
6,0 5,0
1,0 0,0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Verplichte BBV-indicatoren
Resultaat
Bron
Diefstallen uit woning
1,4
CBS Diefstallen
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Westland (groen) – Nederland (blauw)
Jaar
Westland
Nederland
2013
4,7
5,2
2014
4,5
4,2
2015
3,9
3,8
2016
3,9
3,3
2017
3,8
2,9
6 5 4 3
2018
2,7
2,5
2
2019
2,3
2,3
1
2020
1,5
1,8
2021
1,4
1,3
2022
1,4
1,4
0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
19
Verplichte BBV-indicatoren Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde (in de openbare ruimte)
Resultaat
Bron
3,8
CBS Criminaliteit
Het aantal per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, his -, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Westland (groen) – Nederland (blauw) Jaar Westland
Nederland
9,0
2013
7,3
8,4
8,0
2014
6,3
8,0
7,0
2015
6,9
7,3
6,0
2016
7,6
6,8
5,0
2017
4,6
6,0
4,0
2018
3,9
5,4
3,0
2019
5,4
5,9
2020
4,9
6,3
2021
4,6
6,0
2022
3,8
6,0
2,0 1,0 0,0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Facultatieve indicatoren Actueel cijfer
2019
2021
2023
Bron
Het rapportcijfer dat de burger toekent
7,5
7,4
7,5
7,6*
CBS veiligheid mo-
aan veiligheid Het rapportcijfer dat de burger toekent
(2021)
aan leefbaarheid
(2021)
Effectindicator
nitor
7,6
7,6
7,6
7,7*
CBS veiligheid monitor
*streefcijfer
Effectindicator
Westland
Nederland*
Aandeel dat onveiligheidsgevoelens ervaart
10,7 %
18,5
in de buurt Mate van totale overlast
(2021)
(2021)
41,0%
51,0 %
(fysieke verloedering, sociaal en verkeer)
(2021)
(2021)
* 70.000+gemeenten.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Algemeen • Coördineren van de samenwerking in en tussen ketens, partijen bij elkaar brengen en bevorderen •
en bewaken van de gezamenlijke (veiligheid)aanpak ; Vergroten van het risicobewustzijn bij inwoners en ondernemers en stimuleren van risicogericht handelen (als voorbeeld brandveiligheid, zwemveiligheid, gevaren van ondermijnende criminaliteit, vuurwerk, digitale criminaliteit) ;
•
Waarborgen van informatieveiligheid en privacybescherming binnen het domein van veiligheid. We hebben een externe audit Wet politiegegevens uitgevoerd. De verbeterpunten worden in de komende periode geïmplementeerd. Verder heeft binnen het domein Veiligheid informatieveiligheid en privacybescherming in 2022 de nodige aandacht gehad. Er is met name ingezet op de bewustwording van informatieveiligheid en privacybescherming.
Aanpak Ondermijning De aanpak ondermijning best ond uit vier focuspunten; 1. 2.
Aanpak drugcriminaliteit, met focus op jonge aanwas ; Mensenhandel;
20
3.
Malafide bedrijvigheid e n;
4.
Versterking van integriteit en veilige publieke taak.
Op deze punten hebben we extra ingezet: • Het mogelijk inzetten van bestuurlijk instrumentarium en het op orde houden van de bijbehorende •
regelgeving zoals de APV, de Wet Bibob en Damoclesbeleid; Versterken van onze informatiepositie en vergroten van de bewustwording ;
• •
Vaststellen en implementeren Helingbeleid; Onverminderde aandacht voor de bewustwording ten behoeve van ambtelijke en bestuurlijke integriteit & veilige publieke taak . Hiervoor is extra capaciteit geworven voor casuïstiek en ontwikkeling van beleid, zoals het agressieprotocol;
• •
Deelname aan het programma Weerbare sierteeltsector (publiek-private samenwerking); Binnen de aanpak Ondermijning is veel inzet geweest op het neerzetten van het Wes tland Controle Team om malafide bedrijvigheid in het vizier te krijgen. Een goed voorbeeld hiervan is de groots opgezette integrale controle met onze zorg - en veiligheidspartners naar een ondernemer, die veelvuldig gebruik maakt van de inzet van arbeidsmig ranten en de huisvesting verzorgt.
Zorg en veiligheid • Onverminderde inzet op een optimaal functionerende zorg - en veiligheidsketen en regie voeren bij complexe zaken, in nauwe samenwerking en afstemming met het sociaal domein . Er is ingezet op een optimaal functionerende zorg- en veiligheidsketen en regie voeren bij complexe zaken. Door d e e x t r a i n z e t d i e h i e r o p i s g e p l e e g d i s o o k i n zi c h t e l i j k g e w o r d e n d a t d e v e r b i n d i n g t u s s e n z o r g en veiligheid niet optimaal is en onvoldoende op elkaar aansluit. Dit hee ft ertoe geleid dat extern de opdracht is uitgezet op welke wijze de gemeente met haar partners tot een sluitende keten van zorg en veiligheid komt; •
Blijvend inzetten op het verminderen en beheersbaar houden van overlast in samenwerking met de partners van de leefbaarheidskringen (politie, woningbouw, sociaal makelaar, jongerenwerk, b u u r t p r e v e n t i e b o a ’ s ) . E r i s i n g e z e t o p h e t v e r m i n d e r e n e n b e h e e r s b a a r h o u d e n v a n o v e r l a s t in s a m e n w e r k i n g m e t d e p a r t n e r s . D o o r d e e x t r a i n z e t d i e h i e r o p i s g e p l e e g d i s o o k i n z i c h t e l i j k ge w o r d e n d a t d e v e r b i n d i n g t u s s e n z o r g e n v e i l ig h e i d n i e t o p t i m a a l i s en o n v o l d o e n d e o p e l k a a r aansluit. Dit heeft ertoe geleid dat extern de opdracht is uitgezet op welke wijze de gemeente met
•
haar partners tot een sluitende keten van zorg en veiligheid komt; Monitoren cijfers woninginbraak en waar nodig inzetten door preventieve en repressieve maatre-
•
gelen. Uit de praktijk blijkt dat dit beperkt nodig was; Project Hackshield uitgevoerd om jeugd meer weerbaar te maken in de digitale wereld.
Fysieke veiligheid •
Verder uitvoering geven aan de implementatie van de nieuwe Alcoholwet alsmede het Handhavingsbeleid horeca Westland 202 2;
•
Uitvoering geven aan de vastgestelde evenemente nnota Westland 2020 ten behoeve van het veilig verloop van evenementen;
•
Voortzetten van publiek-private samenwerkingsverbanden ten behoeve van veilige winkelgebieden en veilige bedrijventerreinen (Keurmerk Veilig Ondernemen) ;
•
Continueren inzet particuliere beveiligingsdiensten. Dit is gebeurd op een aantal overlastlocaties en in aanloop naar de jaarwisseling toe is er extra inzet geweest van particuliere beveiligings-
•
diensten op overlastlocaties ; Er is een start gemaakt met een doorontwikkelingsplan voor het handhavingsteam. Hier staat de e f f e c t i e v e e n e f f i c i ë n t e i n z e t v a n o n s h a n d h a v i ng s t e a m c e n t r a a l , w a a r b i j a a n d a c h t w o r d t b e s t e e d aan de wijze waarop het handhavingsteam in de meest optimale vorm kan bijdragen aan veilig en
•
leefbaar Westland; De voorbereidingen voor het realiseren van een vaste strandpost op het strand voor de Monsterse
•
Reddingsbrigade zijn voortgezet en de ontwerpfase is afgerond; Inzetten op preventie en bestrijding van brand, ongevallen, rampen en crises. Dit wordt uitgevoerd door de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH).
21
Externe ontwikkelingen/ risico’s • •
Alcoholwet; Ontwikkelingen als gevolg van het coronavirus kunnen nog steeds gevolgen blijven hebben voor
•
de prioritering binnen het veiligheidsdomein; Toename maatschappelijk ongenoegen;
•
De diverse beleidsplannen, zoals het Westlands veiligheidsbeleid, regionaal beleidsplan politie en het beleidsplan veiligheidsregio Haaglanden zullen, in samenhang, in 2022 herzien worden.
Verbonden partijen Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) levert een bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma. Kaderstellende beleidsnota’s • •
Westlands veiligheidsbeleid 2019 -2022; Regionaal beleidsplan politie, eenheid Den Haag;
•
Regionaal beleidsplan Veiligheidsregio Haaglanden 2019 -2022.
Wat heeft het gekost? Programma 1
(bedragen x € 1.000) Rekening
Begroting
Begroting
Rekening
Taakveld
2021
2022 voor wijziging
2022 na wijziging
2022
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
7.005
7.209
7.525
7.584
-59
1.2
Openbare orde en veiligheid
4.279
3.748
4.871
4.619
252
11.284 88
10.957
12.396
12.203
193
488
539
506
-33
605
117
950
876
-75
Totaal baten programma 1
693
Saldo van baten en lasten
-10.591
606 -10.352
1.490 -10.906
1.382 -10.821
-108 85
0 167
0 151
0 -16
Totaal lasten programma 1 1.1
Crisisbeheersing en brandweer
1.2
Openbare orde en veiligheid
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves
313
0 8
Totaal reservemutaties programma 1
313
8
167
151
-16
-10.277
-10.344
-10.739
-10.670
69
Saldo programma 1
0
Saldo
Cijfermatige analyse tussen programmabegroting en –verantwoording 2022 Deze cijfermatige analyse maakt onderdeel uit van de jaarstukken. De totale afwijking binnen programma 1 bedraagt voordelig € 85.000 voor verrekening met reserves en voordelig € 69.000 na verrekening met reserves. De belangrijkste afwijkingen bestaan uit: (bedragen x € 1.000) Programma 1 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1. Bij de Prorap 2022 is de raming van de bijdrage aan de VRH afgeraamd met € 138.000. Deze onterecht doorgevoerde aframing veroorzaakt een verschil ten opzichte van de werkelijke bijdrage. De betaalde bijdrage aan de VRH in 2022 is conform de in de begroting van de VRH v astgestelde bijdrage geweest. 2. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 1.2 Openbare orde en veiligheid 1. Ook voor 2022 is door het Ministerie van J&V een bijdrage verleend om uitvoering te kunnen geven aan het Programma Weerbare Sierteeltsector. De in 2022 niet bestede middelen mogen van het Ministerie worden ingezet in 2023. Het niet uitgegeven bedrag is daarom geboekt als vooruitvangen bedrag op de balans, waardoor het voor de exploitatie budgettair neutraal is.
Lasten 59 N 119 N
Baten 33 N
Saldo 92 N 119 N
60 V 252 V 144 V
33 N 75 N 144 N
27 V 177 V 0 V
22
2.
Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000
Saldo programma 1 voor verrekening met reserves Stortingen reserves 1. Diverse afwijkingen kleiner dan € 50.000 Onttrekkingen reserves 1. Afwijking kleiner dan € 50.000 Saldo programma 1 na verrekening met reserves
108 V
69 V
177 V
193 V
108 N
85 V
-
16 N 16 N 124 N
16 N 16 N 69 V
193 V
23
4.2 Verkeer, vervoer en waterstaat
Inleiding Als gemeente Westland staan we voor het creëren en faciliteren van een prettige en aantrekkelijke woon- en werkomgeving voor iedereen. Dagelijks streven we naar een omgeving waarin inwoners zich op een goede en snelle manier kunnen verplaatsen en waarin de verkeersveiligheid gewaarborgd is. Bovendien draagt de goede bereikbaarheid van de gemeente bij aan het functioneren als Greenport, de belangrijkste economische pijler van het Westland. De gemeente Westland blijft zich kenmerken door haar verzorgde en schone omgeving waarin ruimte is voor ontwikkeling en innovatie. Daarnaast hebben we bij onderhoud en vervanging van onze infrastructuur aandacht voor duurzaamheid en toepassing van meer groen in de openbare ruimte. Op het gebied van mobiliteit is gewerkt aan het verbeteren van de auto -, logistieke-, OV- en fietsnetwerken. In samenwerking met de Rijksoverheid, PZH, MRDH en gemeente Den Haag is dit onder meer gebeurd in de gebiedsuitwerking Greenport 3.0. Hierin worden de benodigde mobiliteitsmaatregelen voor de komende decennia in beeld gebracht in samenhang met de doorontwikkeling van de Greenport, Flora-campus, wonen en de haven van Rotterdam. Hierbij krijgt de maatschappelijke en economische ontwikkeling van Westland de ruimte die het nodig heeft.
Deze gebiedsuitwerking leidt tot een mix van maatregelen die samen met de regionale partners op termijn gerealiseerd gaan worden, zoals de werkgeversaanpak op de grotere bedrijventerrein , metropolitane fietspaden en weginfrastructuur. Ook is de verdiepende HOV -verkenning hieraan gekoppeld, waarmee we same n met de regio het OV in het Westland op een hoger niveau willen brengen. Daarnaast hebben we samen met ketenpartners gewerkt aan het kwalitatief in stand houden, vervangen en verbeteren van onze complete infrastructuur. Daarbij hebben wij extra aandacht gehad voor verkeersveiligheid door het nemen van infrastructurele en gedragsmaatregelen. Daarnaast maken we de wegen veiliger tijdens de winterperiode met een verbeterd gladheidsbestrijdingplan. Ook wordt samen met de ketenpartners gezorgd voor aanleg en adequaat onderhoud van waterwegen. Wat wilden we bereiken? • Doelmatig beheer van de infrastructuur door in stand houden van de openbare ruimte op een vastgesteld kwaliteitsniveau, waarbij onderhoudsprogramma’s en ruimtelijke opgaven verbonden zijn; •
Een goede en robuuste bereikbaarheid en snelle doorstroming van verkeer en vervoer in samenwerking met Rijk en regio;
• •
Voldoende parkeergelegenheid binnen de kaders van de vastgestelde parkeernormen; Een verkeersveiliger Westland;
• •
Optimale bereikbaarheid van Gr eenport HortiCampus; Meer gebruik van fiets en openbaar vervoer. De auto is in 2030 in alle centra van de kernen te
•
gast; Reductie van de uitstoot (o.a. CO2 en stikstof) van het wegverkeer; Een klimaatbestendig (vaar)wegennet. Het kan bijvoorbeeld betekene n dat we bij onderhoud de keuze gaan maken een weg hoger aan te leggen dan de huidige hoogte.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
In 2022 zijn de onderhouds - en vervangingswerkzaamheden uitgevoerd zoals staat beschreven in het uitvoeringsprogramma van het gebi edsgericht plan. Deze werkzaamheden zijn nodig om het kwaliteitsniveau in stand te houden van de verhardingen, belijningen, bebordingen, verkeersregelinstallaties, bruggen, geluidsschermen, openbare verlichting, riolering, duikers, damwanden en wateren. In het uitvoeringsprogramma zijn door samenwerking de werkzaamheden gecombineerd vanuit de onderhoudsprogramma’s, verschillende beleidsopgaven en werkzaamheden van partners (zoals nutsbedrijven, provincie en Hoogheemraadschap). Door samen te werken is de overlast beperkt en zijn de maatschappelijke kosten zo efficiënt mogelijk ingezet ;
24
•
De werkzaamheden voor het verbeteren van de mobiliteit zijn in het uitvoeringsprogramma duurzaam bereikbaar Westland meegenomen. Deze werkzaamheden zijn zoveel mogelijk uitgevo erd in samenspraak met partners zoals de metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap van Delfland, Rijkswaterstaat en omliggende gemeenten. Deze samenwerking betreft onder andere subsidies en bijdragen (verdee lsleutels) voor (infrastructurele) projecten, het opstellen van gezamenlijk beleid met uitvoeringsprogramma’s en het afstemmen van (regionale) werkzaamheden. In 2022 heeft hierbij de nadruk gelegen op de voorbereidende werkzaamheden voor de reconstructie v an de Wippolderlaan, verkenning verbeteren doorstroming kruispunt Wippolderlaan , Erasmusweg, de verkenning van de twee tracés van de metropolitane fietspaden Naaldwijk -Den Haag, tracé metropolitane fietspad Naaldwijk -Delft, verkenning verbeteren doorstromi ng A20 afrit en verkennen verbeteren doorstroming OV meer-
•
dere kruispunten in Westland; In 2022 is de samenwerking met nutsbedrijven (o.a. Evides en Westland Infra) verder geprofessionaliseerd. De werkzaamheden worden zo goed mogelijk op elkaar afgestemd en indien mogelijk gecombineerd uitgevoerd. Op deze manier verminderen we de hinder van de werkzaamheden. Daarbij wordt samengewerkt in nieuwe online platforms om uitvoeringsplannen efficiënter en eenvoudiger op elkaar te kunnen afstemmen ;
•
In 2022 is gestart met het verkennen van de mogelijkheden om HTM -buslijn 21 in overleg met de samenleving (participatie) via de gebiedsuitwerking Wateringen Noord naar Wateringen Centrum te gaan laten. Hierdoor ontstaan een directe OV -verbinding met Haga H ub en Haga ziekenhuis en meerdere overstapmogelijkheden op OV -verbindingen met centrum van Den Haag ;
•
De voorbereiding is gestart voor de realisatie van het metropolitane fietspad Naaldwijk Maassluis-Vlaardingen-Schiedam-Rotterdam. De verkenning van de trac és voor de metropolitane fietspaden Den Haag CS -Monster-Naaldwijk, Den Haag CID/Binckhorst -Honselersdijk en Naaldwijk-Delft station kunnen naar verwachting medio 2023 worden afgerond. Deze worden in opdracht van Den Haag, MRDH, Delft en Westland uitgevoer d. Deze kunnen naar verwachting medio 2022 worden afgerond, waarna de samenwerkingsovereenkomsten worden opgesteld en de
•
bestuurlijke besluitvorming kan gaan plaatsvinden ; In 2022 is samen met de provincie Zuid -Holland, MRDH en Den Haag de integrale gebiedsuitwerking Greenport 3.0 ter verbetering van de bereikbaarheid van de Greenport verder uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een eerste basispakket aan bereikbaarheidsmaatregelen 2021 -2025. Hiervoor zijn bij de deelnemende partijen voldoende financiële mi ddelen beschikbaar. Nadruk ligt hierbij op het stimuleren van het OV - en fietsgebruik. Deze maatregelen worden komende jaren verder uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd. Ook is gewerkt aan de voorbereidingen voor het vervolg van de gebiedsuitwerking in 2023, hetgeen moet gaan leiden tot een tweede basispakket en mogelijk grotere ingrepen in de infrastructuur, samen met de HOV -verkenning;
•
•
•
Het uitvoeren van verkenningen en verkeersonderzoeken voor gebiedsontwikkelingen, waaronder voor de Westlandse Zoo m, Wateringen Noord en Floragebied met effect voor de verkeersinfrastructuur en het fiets- en openbaar vervoernetwerk; Het realiseren van het uitvoeringsprogramma Duurzaam Bereikbaar Westland jaarschijf 2022: -
Verkennen verbeteren bereikbaarheid en doorstroming kern Wateringen; Voorbereiden realisatie van het metropolitane fietspad Naaldwijk -Rotterdam;
-
Actualiseren van de wegencategorisering ; Actualiseren beleidsplan verkeersveiligheid met uitvoeringsprogramma ;
-
Opstellen laadpalenkaart voor de dorpen ; Opstellen quick scan werkgeversaanpak ;
We hebben maatregelen uit het beleidsplan verkeersveiligheid gerealiseerd. Verder zijn snelheidsdisplays (“smileys”) aangeschaft, die rouleren in de gemeente en worden geplaatst op verkeersonveilige punten. Daarnaast is verkeersonderwijs op scholen gestimuleerd door het investeren in verkeersleerkrachten en zijn gedragscampagnes uitgevoerd via social media ;
•
Het participeren in een regionale aanbesteding voor de aanschaf van laa dpalen is afgerond. Westland doet mee aan de nieuwe concessie en het stimuleren en het gefaseerd uitvoeren van de plaatsing van laadpalen;
25
•
Het verbeteren van de ketenmobiliteit waaronder het houden van een pilot met deelauto’s, uit te
•
voeren door marktpartijen is i.v.m. corona doorgeschoven naar 2024; Het beter benutten en optimaliseren van de capaciteit van de bestaande infrastructuur door het inzetten van nieuwe technologische mogelijkheden in het verkeer en op de weg en het uitvoeren van pilotprojecten (Connected Transport en intelligente verkeersregelinstallaties ), wordt door de