2.12c) Westlandse Energie Opgave (19-0266745)

4.2.5

Succesfactoren

De energietransitie is in Westland geïnitieerd door ondernemers uit het glastuinbouwcluster. Zij hebben al jarenlange ervaring met de participatie op de energiemarkt, vooral via de wkk's. Zij zijn daarnaast voorlopers en initiatiefnemers bij het boren naar geothermiebronnen. De afgelopen tien jaar hebben de gemeente Westland en de tuinbouwsector veel energie gestoken in de ontwikkeling van geothermie. De potentie van geothermie in Westland is hoog en bovendien zijn de nationale stimuleringsregelingen gunstig (SDE, RNES). Er zijn inmiddels zes geothermiebronnen in Westland gerealiseerd en er staan de komende vijf jaar zeker acht nieuwe doubletten op stapel. Gemeente Westland en de Coalitie HOT hebben geijverd voor de oprichting van Energie Transitie Partners (ETP). ETP ondersteunt nieuwe warmte-initiatieven en werkt met de initiatiefnemers aan het WSW. Hierop moeten niet alleen de eigen (aardwarmte)bronnen kunnen worden aangesloten; ook een aansluiting op het regionale warmtenet met havenwarmte (warmterotonde in Zuid-Holland) is belangrijk. WSW, dat in eerste instantie voor en door de glastuinbouw is ontwikkeld, biedt ook grote kansen voor de warmtevoorziening voor woningen. Netbeheerder Westland Infra biedt met Smart Grid Westland zeer flexibele tarieven afhankelijk van de vrije ruimte op het net. Hierdoor kunnen tuinders hun wkk efficiënter benutten.

Naar verwachting wordt de totale som van elektra- en warmteproductie zo efficiënter. Smart Grid Westland kan zo de energietransitie aanzienlijk versnellen. Op het nationale Klimaatakkoord volgen lokale akkoorden. De glastuinbouw heeft voorheen een aantal akkoorden gesloten op energiegebied; het Klimaatakkoord is nu de belangrijkste leidraad voor energiebesparing en verduurzaming. Er komt een nieuw CO2-convenant om de aangescherpte CO2-afspraken vast te leggen met de glastuinbouw voor 2020 tot 2030.

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

4.2.6

Rollen stakeholders en gemeente

Stakeholders De energietransitie in het glastuinbouwcluster gaat in eerste instantie vooral uit van de glastuinbouwondernemers zelf. Daarnaast is er een belangrijke rol weggelegd voor ETP, dat komende jaren wordt voortgezet. Via de Coalitie HOT is ETP gevraagd om nieuwe warmte-initiatieven te ondersteunen door (als initiatiefnemende tuinders dat wensen): n Warmtecoöperaties op te richten, onderzoeken uit te voeren naar de ondergrond,

haalbaarheid van initiatieven en innovaties, businesscases uit te werken en voorbereidingen van nieuwe projecten te faciliteren. n Financieel te participeren in projecten via onder meer HVC en energie-

innovatiebedrijf Capturam van netbeheerder JUVA.

Gemeente De lokale overheden spelen een rol bij de besluitvorming en de ruimtelijke inpassing van nieuwe infrastructuur en het aanboren van duurzame energiebronnen. Bijvoorbeeld bij de verzwaring van het elektriciteitsnet en aanleg van warmtenetten of bij boren naar aardwarmte of de aanleg van installaties voor zonne- en windenergie en biomassa. Ondernemers en belangenorganisaties willen en verwachten invloed op besluitvorming. De energietransitie kan alleen dan slagen als een veelvoud van partijen betrokken is. Niet in de laatste plaats omdat er hoge investeringen gemoeid zijn met de energietransitie en terugverdientijden doorgaans lang zijn. In het verleden heeft gemeente Westland de initiatiefnemers ondersteund met garanties vanuit de Westland Agenda en het Triasproject (aardwarmte) specifiek met een garantstelling. Raad en college hebben in het verleden altijd te kennen gegeven dat Westland een faciliterende rol heeft. Daarnaast heeft Westland de energietransitie geregisseerd via het aandeelhouderschap en in samenspraak met de verbonden partijen HVC en JUVA. Zelf doen is nog nooit een optie geweest voor de gemeente. Het ligt voor de hand dat gemeente Westland het beleid continueert waarbij het de energietransitie faciliteert en regisseert. Concreet betekent dit: n Lobby voeren bij andere overheden voor financiering.

n Zorg dragen dat er vanuit de Westlandse regio één gezamenlijk standpunt wordt

uitgedragen. n Zorg dragen dat het vergunningentraject goed is voorbereid en dat procedures niet

onnodig vertragen.

4.3

STAKEHOLDERSANALYSE BEDRIJVENTERREINEN

Prioriteit van stakeholders bedrijventerreinen VNO-NCW heeft de ambitie in 2025 25 procent minder CO2-uitstoot te realiseren dan in 1990.

4.3.1

Stakeholders

Stakeholders bedrijventerreinen: n Bedrijven, VNO-NCW Westland, BWP, BB de Woerd, ABC Westland, FloraHolland,

CBMP en andere ondernemersverenigingen. n Gebruikers van kantoren. Er zijn relatief weinig kantoren. De kantoorgebruikers zijn

niet verenigd; mogelijk is VNO-NCW een aanspreekpunt.

43

44

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

4.3.2

Positie

Het bedrijfsleven verbruikt ongeveer 4 procent van de energie in Westland. Met 50.000 zonnepanelen op bedrijfsdaken en circa 200 warmtepompen in bedrijfsgebouwen wordt de eerste 5 procent van het energiegebruik al duurzaam opgewekt. Met dit percentage zijn bedrijventerreinen verder gevorderd in duurzame energie dan andere stakeholders. Ook investeren de ondernemers in biomassa, zonneboilers en gebruik van restwarmte. Voor de komende twee jaar zijn investeringen bekend van 4,5 miljoen euro voor nogmaals 2 procent extra duurzame opwekking. In de periode 2010-2016 is het gasverbruik met 10 procent afgenomen. Daartegenover staat een toename van het elektriciteitsverbruik. In totaal is de CO2-uitstoot toegenomen. Het Westlandse bedrijfsleven is zich ervan bewust dat de energietransitie onontkoombaar is en lijkt bezorgd over het afnemende draagvlak voor bedrijvigheid in de samenleving De gemeente ziet duurzame energie als speerpunt van economisch beleid. Minstens zo belangrijk als de ideële doelstelling is het economisch belang van duurzame energie: b

Energie-onafhankelijkheid tegen de achtergrond van stijgende energieprijzen.

b

Concurrentievoordeel: duurzame energievoorziening is een manier waarop

Figuur 4-3

Overzicht bedrijven­ terreinen in de gemeente Westland (2018)

Financieel rendement van duurzame maatregelen.

b

ondernemers zich kunnen onderscheiden. b

Nieuwe, toekomstgerichte bedrijfstak: bedrijven die duurzame maatregelen installeren en leveren.

Om die redenen is duurzame energie al in 2013 in de Bedrijventerreinenvisie benoemd als één van de vier speerpunten van economisch beleid. Duurzame energie en economische groei gaan op bedrijventerreinen hand in hand.

Bedrijventerreinen Westland Legenda Lokaal bedrijventerrein ABC Westla i

Regionaal f agrologistiek bedrijventerrein Bedrijventerrein in aanleg Planeten Vlotlaai

BWP Waterinşe veld

Bovendijk Wesíìlahd Honsel Zwethove

Ue Woerd

; FloraHolland

Tradeparc Westland

Woutersweg

TPW Mars

Handelscentrum Weste rlee

Hondert I Leehove nderdlar

ALC Poortcamp

Coldenhove

Transport­ centrum

Lierweg

Wani Vliet Vliet

45

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Figuur 4-4

Zonne­ panelen op bedrijfsdaken (2019)

Zonnepanelen op bedrijventerreinen Bedrijventerrein

Aantal panelen

Gemiddeld per hectare

Aantal bedrijven met zonnepanelen

ABC Westland

20.384

385

3

Westerlee

7.454

248

5

TPW

4.790

248

3

Vlotlaan

2.772

116

5

Honderdland

3.644

110

6

Woerd

2.486

99

8

BWP

1.627

27

9

12 terreinen

6.794

36

40

Totaal

47.382

4.3.3

77

Opgave

De landelijke doelstelling is: in 2050 energieneutraal en 49 procent CO2-reductie vanaf 2030 ten opzichte van 1990. In Westland is dit vertaald door VNO-NCW naar 25 procent CO2-reductie vanaf 2025. De agrologistieke bedrijventerreinen streven naar 30 procent CO2-vermindering vanaf 2025. Deze percentages zijn hoog, maar ondernemers geven aan te verwachten dit te halen. De gemeente neemt de ambitie van VNO-NCW over. Een voorzichtige vertaling van deze percentages in zonnepanelen, warmtepompen, ledlampen en andere maatregelen komt uit op een investering van 45 miljoen euro in de komende zes jaar. Een maatregel die niet altijd in de volle omvang wordt gezien, is isolatie van gebouwen. Vrijwel elk bedrijfsgebouw met een radiator aan de muur is onvoldoende geïsoleerd voor een warmtepomp. Dat geldt ook voor jonge gebouwen. Anders dan bij woningen is de verwachting dat de opgave op bedrijventerreinen groot is. Alleen gebouwen die nu nieuw gebouwd worden, voldoen aan de hoge eisen. Zij hebben een goede Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) - de maat voor energiezuinigheid -, zijn voldoende geïsoleerd voor een warmtepomp en hebben een dak dat geschikt is voor de montage van zonnepanelen. Twee wettelijke opgaven zijn belangrijk voor bedrijven. Voor kantoren zijn dit energielabels. Dit zijn vergelijkbare labels als voor woningen. Kantoren moeten per 2023 minimaal een energielabel C hebben.

Voor grote bedrijven is het Besluit erkende maatregelen van belang. In dit besluit staan concrete maatregelen met een korte terugverdientijd die ondernemers verplicht zijn te nemen.

4.3.4

Succesfactoren

Bij bedrijven(terreinen) is een groeiende bereidheid om te investeren in klimaatadaptieve en energiebesparende maatregelen (zonnepanelen, ledverlichting, groene daken). Weinig ondernemers zien een drempel in de aanschaf van 50 tot 150 zonnepanelen. Ondernemers met grote koelcellen kiezen makkelijk voor 1.000 zonnepanelen, of een veelvoud daarvan. Westland staat op de vijfde plaats wat betreft zonne-energie opgewekt bij bedrijven.

46

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Figuur 4-5

Opgesteld vermogen zonnepanelen Nederland bij bedrijven (2016, in kilowatt)

Nederland

787.440

Gemeente Delfzijl

33.345

Noordoostpolder

19.569

Hollands Kroon

14.368

Dronten

12.600

Westland

11.327

Zeewolde

10.822

Amsterdam

9.277

Bron: CBS, april 2018

Het grote aantal zonnepanelen leidt tot aanbod van energie. In de weekenden wordt veel zonnestroom van bedrijventerreinen teruggeleverd aan het net. Opslag van die zonnestroom of rechtstreekse levering aan bedrijven die in het weekend stroom nodig hebben, is efficiënter. In de toekomst kan een elektrisch bedrijfsvoertuigenpark dienst doen als opslagbuffer (batterij), maar er zijn nu nog te weinig elektrische voertuigen. Het aantal stijgt wel. Het Rijk en de provincie Zuid-Holland beschikken over belangrijke subsidieregelingen. Het Rijk biedt de SDE-subsidie voor zonnepanelen (grootverbruikers) en de iSDEsubsidie voor warmtepompen. Provincie Zuid-Holland biedt de Planvormingssubsidie Bedrijventerreinen voor onderzoeksprojecten (eind 2018 vier aanvragen,

íí “De energietransitie in het Westland is geïnitieerd door ondernemers uit het glastuinbouwcluster. Westlandse bedrijventerreinen investeren er ook steeds meer in.”

JÊ^I, įĵEZ

; ja

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

23 Westlandse bedrijven betrokken) en de uitvoeringssubsidie Energie op Bedrijventerreinen (eind 2018 vijf aanvragen van Westlandse bedrijventerreinen, 40 Westlandse bedrijven betrokken). Alle bedrijventerreinen zijn kansrijk als het gaat om subsidies. De hoge organisatiegraad van Westlandse bedrijventerreinen is een voordeel, vooral bij provinciale subsidies. Leveranciers van duurzame maatregelen blijken een goede katalysator voor planvormingssubsidies.

4.3.5

Knelpunten en uitgangspunten

De uitgangspunten van ondernemers zijn geïnventariseerd in afstemmingsoverleggen met VNO-NCW, ondernemers en wethouders. Ondernemers verwachten: n Ondersteuning van de gemeente (bij de aanvraag van subsidies). n Borging van het collectieve belang door de gemeente. n Onafhankelijke informatie over subsidies, over wettelijke regelgeving, over

mogelijkheden, technieken, best practices, subsidiemogelijkheden en het proces. n Experimenteerruimte.

Met 250.000 zonnepanelen zou de doelstelling van 25 procent energieneutraal behaald worden. Dat aantal is voor de komende zes jaar aan de hoge kant. Het potentieel voor zonnecellen is nog niet bekend. Monitoren van ledlampen is niet uitvoerbaar. Ledverlichting aanbrengen valt binnen het Besluit erkende maatregelen. Het besluit is ingewikkelde regelgeving. Voorlichting kan de toegankelijkheid en toepassing van de maatregelen vergroten. Warmteconcepten zijn nog niet uit te rollen. De toepasbaarheid hangt af van de isolatie van het gebouw. De isolatie van panden die slechts tien jaar geleden zijn gebouwd, is niet geschikt voor een warmtepomp. Collectieve systemen zijn tot op heden niet haalbaar gebleken, maar zijn wel nodig. Warmtebronnen buiten het bedrijventerrein zoals bestaande warmtenetten, aansluiting op WSW, of op warmtevoorzieningen van tuinders zijn goede alternatieven. Onderzoek naar warmteconcepten is uitstekend geschikt voor subsidies.

4.3.6

Rol gemeente

Door de korte termijn van zes jaar moet worden doorgepakt. Dat kan alleen met een kansgerichte aanpak waarin de ondernemers centraal staan. Voor bedrijventerreinen zou de gemeente moeten inspelen op kansen, subsidies en op initiatieven van ondernemers, waaronder pioniers in nieuwe oplossingen en technieken. Daarbij kan de gemeente samenwerken met de voorlopende bedrijventerreinen. Uitdagingen niet parkeren, maar aangaan, sluit aan bij de maatregelen waar ondernemers op aandringen (uitrollen zonnepanelen, informeren, onderzoeken). De aanpak waarmee de gemeente bedrijventerreinen kan ondersteunen de ambitie te realiseren, bestaat uit vier stappen: n Rendabele maatregelen uitrollen (zonnepanelen, ledverlichting). Concreet:

- Onderzoek naar het potentieel van zonnepanelen op bedrijfsdaken. - Voorlichting geven over Besluit erkende maatregelen. n Kansrijke maatregelen onderzoeken. Concreet:

- Onderzoek naar collectieve warmtebron in bedrijfsverzamelgebouw. - Opstellen warmtekaart voor een bedrijventerrein; in beeld brengen vraag en aanbod warmte. - Onderzoek warmte-uitwisseling op een bedrijventerrein. - Onderzoek micro-grid warmte voor een bedrijventerrein (verbinden bestaande bronnen) - Participeren in warmtekaart Westland 2021. - Energie Potentieel Scan van Stichting Be+ voor drie terreinen.

47

48

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

- Onderzoek haalbaarheid energieopslag en -uitwisseling. b

Eenvoudige subsidies aanvragen. Concreet: - Inzetten op planvormingssubsidies voor de kansrijke maatregelen. - Ondersteuning van subsidieaanvragen door bedrijventerreinen voor de regeling Energie op Bedrijventerreinen. - Actieve bedrijventerreinen betrekken om mee samen te werken in onderzoek.

De 25 Westlandse bedrijventerreinen zijn niet allemaal even gericht op duurzame energie. De gemeente kan inzetten op de voorlopers die nu al actief zijn met energiemaatregelen. Hierdoor en door successen uit te dragen, is de verwachting dat het draagvlak groeit en dat andere bedrijven(terreinen) de pioniers zullen volgen. Opgaven voor de toekomst worden doorgeschoven naar de toekomst; denk aan windenergie, waterstofinfrastructuur en de circulaire economie. De beschreven aanpak staat of valt met de interactie met ondernemers. Naast het reguliere contact met ondernemersverenigingen worden nieuwe contacten en overleggen georganiseerd. Dat doet de gemeente in samenwerking met VNO-NCW.

4.4

ANALYSE MOBILITEIT

Prioriteit van stakeholders mobiliteit MRDH heeft de ambitie CO2-uitstoot van verkeer in 2025 met 30 procent te verminderen vergeleken met 1990.

4.4.1

Stakeholders

Voor de WEO is niet apart met stakeholders mobiliteit gesproken. Dit omdat Team Mobiliteit van de gemeente Westland heeft deelgenomen aan het mobiliteitstraject van Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). De gemeente werkt los van het WEO aan een plan voor de verduurzaming van de mobiliteit

4.4.2

Opgave

Naast de glastuinbouw, de gebouwde omgeving en bedrijventerreinen, is mobiliteit een belangrijk onderdeel in de energietransitie. Het gezamenlijke doel van de gemeenten in MRDH is de CO2-uitstoot van verkeer in 2025 met 30 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Dit betekent 1,35 Megaton (Mton) minder uitstoot dan de ruim 4 Mton in de referentiesituatie. Deze forse ambitie is in lijn met de internationale ambitie en ligt iets boven die in het nationale Klimaatakkoord. Het vergt vergaande maatregelen, zeker ook om het langetermijn-transitieperspectief te halen van 100 procent emissieloze mobiliteit en een forse groei in het aandeel van fiets en openbaar vervoer (ov). De CO2-doelstelling van de regio staat niet op zichzelf maar is onderdeel van de Bereikbaarheidsagenda. Deze is ook gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid van economische kerngebieden en aantrekkelijkheid van woon- en werklocaties. Ook streeft de regio naar een gezonde leefomgeving en een aanvaardbare reistijd en -prijs voor inwoners en bezoekers.

49

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Figuur 4-6

Referentiesituatie, CO2emissies in Mton mobiliteit voor de regio Rotterdam Den Haag

5,0 4,5 4,0 B

cc cc

3,5

B

3,0

o Q. C4 O o

B 2,5

B B

2,0

o -4-*

1,5

Ē

B B

1,0 0,5

B

0,0

— 2020

2015

Luchtvaart Binnenschip- en recreatievaart Mobiele werktuigen Vrachtwagens zwaar Vrachtwagens middelzwaar Bestelauto’s Bussen Personenauto’s Reductiepad

2025

Jaar

Maatregelen van EU en Rijk: 30 procent van de reductieopgave Met de voorgestelde maatregelen uit het regeerakkoord (zuinige banden, kilometerheffing vrachtverkeer, strengere EU-normen en hogere inzet biobrandstoffen) kan de uitstoot van verkeer in de MRDH in 2025 met ruim 0,4 megaton gedaald zijn. Dat is ongeveer 30 procent van de opgave.

Maatregelen met draagvlak: 22 procent van de opgave De regiogemeenten kunnen 300 kton reductie (22 procent van de opgave) realiseren met maatregelen die draagvlak hebben bij bestuurders: b

100 procent zero-emissie(ze)-concessies en wagenpark

b

Groen aanbesteden grond-, weg- en waterbouw

b

Laadpalen en elektrische auto’s

b

Stadslogistiek en ze-zone vracht

b

Infra fiets

b

Infra en aanbod ov

b

Ruimtelijk beleid en parkeernormen

b

Werkgeversafspraken

Zero-emissie staat in dit verband voor het tank-to-wheel-gedeelte van de CO -uitstoot. Tank-to-wheel is de uitstoot na de pomp. Deze emissie kan omlaag door te rijden op elektriciteit, waterstof of groen gas. Maatregelen met weinig draagvlak: 30 procent van de opgave, lage kosten Maatregelen die een meer dwingend karakter hebben, zijn minder populair bij bestuurders. Met deze minder populaire maatregelen (parkeertarieven, tolheffing) is circa 400 kton reductie te behalen, 30 procent van de opgave. Deels omdat ze de effectiviteit van investeringen in fiets en ov vergroten. De uitvoeringskosten van deze maatregelen voor de gemeenten of MRDH zijn vaak laag, zeker in vergelijking met het vrij hoge reductiepotentieel.

Resterende opgave De resterende 18 procent van de reductieopgave kan worden ingevuld door het beleid (van EU, Rijk of regionaal/lokaal) verder te intensiveren of wellicht door een snellere doorbraak van innovaties.

50

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

4.4.3

Rol gemeente

De analyse van de stand van zaken in de regio, de uitgangspunten van stakeholders en de sterke en zwakke kanten gebeurt in regionaal (MRDH-)verband. Regionale samenwerking biedt veel voordelen. Veel maatregelen vragen (nieuwe) beleidsinstrumenten, waarbij kennisdeling en gezamenlijk optrekken voorkomt dat elke gemeente het wiel opnieuw uitvindt. Bovendien voorkomt het dat marktpartijen te maken krijgen met een lappendeken van verschillende eisen, privileges of andere prikkels. Om de doelstelling van MRDH te realiseren zullen maatregelen lokaal en regionaal moeten worden uitgewerkt en geïmplementeerd. De meeste maatregelen moet de gemeente zelf uitvoeren. De besluitvorming hiervoor ligt ook bij de gemeente. De gemeente Westland vertaalt de MRDH-analyse in Mobiliteitsplan Westland. Naar verwachting wordt dit in de tweede helft van 2019 vastgesteld. De ambitie van de gemeente is om minder fossiele energie te gebruiken en de luchtkwaliteit binnen de gemeente te verbeteren. Een maatregel waarop de gemeente Westland daarom in elk geval zou moeten inzetten, is faciliteren van elektrisch vervoer. Elektriciteit is de meest levensvatbare schone brandstof. Met meer elektrisch vervoer verbetert de luchtkwaliteit, wat ten goede komt aan de gezondheid van inwoners van Westland.

Onderdeel van het beleid zijn duidelijke keuzes voor de locatie van laadpalen en andere laadfaciliteiten, heldere criteria om in aanmerking te komen voor een laadpaal en duidelijke informatie over de procedures rond de oplaadinfrastructuur. De gemeente heeft meerdere rollen: Faciliterend: b

Medewerking verlenen aan verzoeken van inwoners die niet in staat zijn om een elektrisch voertuig op eigen terrein op te laden; zo snel mogelijk verkeersbesluiten nemen en eventueel ontheffingen geven in het kader van de APV.

Initiatiefnemer: b

Strategische oplaadinfrastructuur realiseren (bijvoorbeeld bij gemeentekantoren, bibliotheken, winkelcentra).

Concessieverlener: b

4.5

Aanbesteden van de oplaadinfrastructuur in de openbare ruimte op of aan de weg.

ANALYSE INTERN

De gemeente heeft als ambitie koppelkansen en kennisdeling te benutten.

4.5.1

Stakeholders

Stakeholders binnen de gemeentelijke organisatie: b

Medewerkers (ambtelijk)

b

College en raad (bestuurlijk)

4.5.2

Opgave

De energietransitie is een grote gemeenschappelijke opgave die bijna alle thema's binnen onze gemeentelijke organisatie raakt. Het is zowel een ruimtelijk, economisch als sociaal-maatschappelijk vraagstuk. Daarnaast hebben we als gemeente ook een eigenaarsrol, als het gaat om gemeentelijk vastgoed en voertuigen en de inrichting van de openbare ruimte.

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Door tijdig te kijken naar wat de energietransitie betekent voor de verschillende taken en portefeuilles bij de gemeente kunnen we kennis delen, samenwerken en effectieve en duurzame resultaten boeken. Door tijdig te anticiperen op lopende en toekomstige ontwikkelingen ontstaan kansen en wordt efficiencywinst geboekt.

4.5.3

Knelpunten en uitgangspunten

Een van de knelpunten in het energietransitietraject bij de gemeente is vooralsnog de tijd die medewerkers moeten investeren. Voldoende tijd voor het proces kunnen vrijmaken is essentieel om het te laten slagen. De rol van de gemeente en andere stakeholders, de opgave en de oplossingsrichtingen zijn nog in ontwikkeling. Daarom is het nodig om steeds alert te zijn op de energietransitie bij regelgeving van de gemeente op andere terreinen, bij innovatie en bij regionale kansen. Energietransitie (verduurzaming) zal in alle reguliere werkvelden moeten worden opgenomen en die opname moet worden georganiseerd. De komende jaren (minimaal vijf jaar) zal de energietransitie echter naar verwachting zo dynamisch zijn dat een sterke sturing en integrale aanpak voorlopig voor de hand ligt. Uitgangspunten voor de gemeente zijn in elk geval: n Algemeen belang dienen (leveringszekerheid, betrouwbaarheid, betaalbaarheid,

gelijk speelveld borgen). n Draagvlak en maatschappelijke acceptatie van duurzame oplossingen borgen. n Regierol van gemeente Westland borgen. n Relevante wet- en regelgeving monitoren en daar waar mogelijk beïnvloeden. n Bijdragen aan de aanleg van WSW en borgen dat dit warmtesysteem aansluit bij

regionale en landelijke netwerken.

4.5.4

Rol gemeente

Om de integrale aanpak vorm te geven is een energieteam benoemd. Dit team betrekt tijdig de medewerkers. Het energieteam voert regie op dit proces en heeft een faciliterende, verbindende en ondersteunende rol.

Doelstellingen interne organisatie In de periode 2019 tot en met 2020 wil het energieteam de volgende resultaten behalen: n Bewustwording energietransitie en gevoel voor urgentie:

- 50 procent van de medewerkers die met dit onderwerp te maken hebben, weet in 2019 wat er in hoofdlijnen speelt rond de energietransitie bij de gemeente Westland. n Aandacht voor energietransitie bij het maken van beleid:

- In 2020 denkt 25 procent van de medewerkers bij de eigen werkzaamheden automatisch na in hoeverre er raakvlakken zijn met energietransitie. n Zien van koppelkansen:

- In 2020: 20 procent van de (relevante) medewerkers ziet per jaar minstens één keer een kans om de eigen werkzaamheden aan de energietransitie te koppelen en neemt hierop actie. - In 2020: 5 procent van de (relevante) medewerkers zet actief het eigen netwerk in om de energietransitie te stimuleren.

51

52

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

53

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

WAAR WILLEN WE HEEN:

DOEL EN STRATEGIE

fV* ■

i i v‘ ' ' ÄiTŚ^V'ì4t i ťiá *v

îSáŽĨ'iGíİŴÎÍt 1■SľŴa&Wf

ī įff.ŵ "'VÍå’WE

’i

~'ffly I Í5. ^

ãvm

*.xN

54

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

5

WAAR WILLEN WE HEEN: DOEL EN STRATEGIE

5.1

DOELEN 5.1.1

Betekenis nationale doel voor Westland

Landelijk wil de overheid uiterlijk in 2050 95 procent minder CO2-uitstoot realiseren dan in 1990, door energie te besparen en fossiele energie te vervangen door duurzame energie. Om deze ambities waar te maken, is een versnelling van de energietransitie nodig voor heel Westland. Deze versnelling realiseert de gemeente samen met de glastuinbouw, andere bedrijven en organisaties en bewoners. Of het lukt de doelen te halen is afhankelijk van een aantal factoren: n De ambitie vraagt om extra inspanning bij de gemeente maar ook om bijbehorende

bevoegdheden en vergoedingen. n We zijn afhankelijk van initiatieven van buiten de gemeente (marktpartijen), de regio

en het Rijk. Het Rijk wil woonlasten-neutraliteit garanderen. Voor het Westland is dit essentieel om draagvlak te krijgen voor de transitie. n We zijn afhankelijk van de bereidwilligheid van stakeholders. Draagvlak is

essentieel. n Alternatieven voor de huidige energiepraktijk moeten beschikbaar, betaalbaar,

betrouwbaar en veilig zijn.

5.1.2

Gemeentelijk doel Westland

Voor gemeente Westland is draagvlak en betaalbaarheid randvoorwaarde om mee te werken aan de energietransitie. De gemeente wil een verantwoord beleid voeren en zichzelf en haar bewoners niet op kosten jagen. Er liggen grote kansen voor duurzame warmte, die door financiering door de glastuinbouwsector worden opgepakt. Verduurzaming is essentieel voor de sector en biedt tegelijkertijd kansen voor de gebouwde omgeving. Het WSW biedt de Westlandse inwoners op termijn een alternatief voor aardgas. De rol van de gemeente is echter beperkt. De gemeente is geen speler op de energiemarkt. Investeringen gaan gepaard met grote bedragen, terwijl de risico's vooralsnog hoog zijn. De gemeente zal daarom niet actief investeren in de verduurzaming zelf, maar met name informatiepartner voor de bewoner zijn. De gemeente wil bewoners en bedrijven wijzen op kansen, doorverwijzen naar experts en attenderen op rijks- en provinciale subsidies. Binnen de bevoegdheden (vooral die voor het beheer van de ruimte) werkt de gemeente actief mee aan het mogelijk maken van het warmtesysteem en ondersteuning van initiatieven. De gemeente bereidt zich wel voor op komende ontwikkelingen.

Met verschillende stakeholders, zoals Greenport West-Holland, Bedrijfs Investeringszones (BIZ‘en), bedrijventerreinen en haar verbonden partijen Juva en HVC, zoeken we naar kansen voor de energietransitie en maken we inzichtelijk welke spelers er nodig zijn om de transitie te laten slagen in Westland. Met bewoners werken we zo veel mogelijk samen en we zorgen dat zij kunnen participeren in de planvorming. Ook binnen de ambtelijke organisatie borgen we de energieopgave. In onze eigen projecten in de openbare ruimte houden we rekening met duurzame energievoorzieningen en voor eigen gebruik koopt de gemeente duurzame energie in. Belangrijkste communicatiedoelstelling is zowel het gemeentelijk bestuur, als de Westlandse bewoner en ondernemer voor te bereiden op de transitie en hen in staat te stellen verantwoorde keuzes te laten maken.

55

56

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Doel 2020 energietransitie Westland Voor de energietransitie heeft gemeente Westland tot en met 2020 als doel om te werken binnen de kaders die het Rijk stelt en daarbij de belangen te behartigen van de stakeholders. De gemeente zet lokaal in op een verantwoord beleid, waarbij de voornaamste focus ligt op het faciliteren van initiatieven uit de glastuinbouw.

5.2

STRATEGIE Op basis van de stakeholdersanalyses heeft de gemeente een aantal theoretische strategische scenario's geschetst. Deze zijn opgenomen in bijlage 1. Gezien de dynamiek in de energietransitie, verwachte aanpassingen in regelgeving en taakstellingen vanuit de overheid, steekt de gemeente voor de korte termijn in op een faciliterende rol.

5.2.1

Strategische aanpak korte termijn

Voor 2020 kiest de gemeente Westland voor een verantwoord beleid op basis van haar wettelijke taken en bevoegdheden. Concreet komt het erop neer dat we bij deze strategie in 2020 voldoen aan de wettelijke minimumeisen en dat we actief de ontwikkeling van WSW mogelijk zullen maken. We zullen vooral faciliteren, verbinden en bewoners, bedrijven en organisaties informeren of de weg wijzen naar regionale en landelijke loketten. Ook onderzoeken we kansen vooruitlopend op komende taken en bevoegdheden. Als zich nieuwe kansen voordoen, willen we deze aanjagen door te verwijzen naar experts en naar financieringsmogelijkheden via het Rijk en de provincie. Als een regierol nodig is vanuit de gemeente, zullen we deze rol oppakken. Dit geldt met name voor Warmte Systeem Westland. In het uitvoeringsplan werken we deze strategie verder uit en vertalen deze in maatregelen.

Tuinbouw en ondergrond De gemeente pakt de regie voor het mogelijk maken van WSW. Voor de tuinbouwsector, de economische motor van het Westland, is de verduurzaming essentieel. Het warmtesysteem biedt bovendien op termijn goede kansen voor duurzame warmte voor de gebouwde omgeving. Hiervoor is een goede infrastructuur nodig in de ondergrond. We kijken daarbij naar koppelkansen, om de infrastructuur betaalbaar te houden, overlast boven de grond te minimaliseren en voldoende ruimte te bieden aan de verschillende ondergrondse kabels en leidingen. We zetten daarbij in op het volgende: b

Verdere ontwikkeling van Warmte Systeem Westland mogelijk maken. We concentreren ons daarbij op onze (wettelijke) taak voor de ondergrondse inrichting

b b

van het systeem en op het voorkomen van overlast bovengronds. Geothermieboringen mogelijk maken (inclusief vergunning boorlocaties) en gebruik van restwarmte faciliteren.

b

Westlandse burgers, bedrijven en organisaties informeren, initiatieven stimuleren en partijen verbinden. We werken daarbij samen met de sectorale en regionale partners.

Gebouwde omgeving Het Rijk wil alle woonwijken in 2050 aardgasvrij hebben en verlangt van de gemeenten dat ze hierin een actieve rol spelen. In 2021 moeten gemeenten een Transitievisie Warmte klaar hebben, waarin is aangegeven in welke volgorde wijken aardgasvrij worden en welk alternatief voor aardgas het meeste geschikt lijkt. De gemeenten hebben echter nu nog geen bevoegdheden of middelen om wijken af te sluiten van

57

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

aardgas en geen middelen om betaalbare alternatieven te ontwikkelen. Draagvlak en ‘woonlasten-neutraliteit' zijn voorwaarden om de transitie in de woonwijken mogelijk te maken. Daarom ligt de focus van gemeente Westland op draagvlak creëren en initiatieven van bewoners of bedrijven mogelijk maken. De gemeente is ook belangenbehartiger van haar inwoners en focust zich op de borging van dit publieke belang (betaalbaarheid, betrouwbaarheid en veiligheid). We zorgen dat we de kansen en risico's in beeld hebben. Dit is nodig om de betaalbaarheid, betrouwbaarheid en de veiligheid van de toekomstige energievoorziening te garanderen. Er wordt kritisch gekeken naar de overheid en de garantie inzake woonlasten-neutraliteit. Samen met andere gemeenten in de regio en met (economische) stakeholders werkt zij samen om goede voorwaarden te creëren om de transitie te laten slagen.

’’Draagvlak en betaalbaarheid zijn randvoorwaarden voor de Overhandiging haalbaarheidsonderzoek

32

Warmte Systeem Westland.

WůrmrŵSysļtĮMvti

fwsvi/j

Westlandse energietransitie”

58

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

5.2.2

Strategische aanpak langere termijn

Al naar gelang de taken en de bevoegdheden die de gemeente opgelegd krijgt van het Rijk, wordt de rol van de gemeente herzien. Verwacht wordt dat de gemeenten een actieve rol moeten oppakken, vooral voor de woonwijken. In dat geval zal de gemeente zwaarder moeten inzetten met financiën en capaciteit. De rol van de gemeente zal de komende jaren veranderen. Ons voorbereiden op de ontwikkelingen en de consequenties én kansen in kaart brengen is noodzakelijk, net als samenwerken met andere stakeholders. Een goede voorbereiding maakt het ook in de toekomst mogelijk om de Westlandse bewoners, bedrijven en instellingen zo goed mogelijk te ondersteunen. De ambitie van het Rijk voor 2050 is uitdagend, maar Westland heeft grote kansen om de transitie te laten slagen. Voor de gemeente ligt de focus op de volgende punten:

b

We maken gebruik van het aanwezige energiepotentieel. De gemeente faciliteert duurzame warmte maximaal (onder meer geothermie en restwarmte). Dankzij een efficiënte infrastructuur kan deze warmte ook voor de gebouwde omgeving een alternatief bieden. Voor verduurzaming van elektriciteit ligt de focus op zonneenergie opvangen met installaties op daken. In de gemeente is er geen wens voor (grootschalige) windenergie.

b

We sturen actief op de realisatie van robuuste energiesystemen (warmte en elektra, individueel en collectief), waardoor toegankelijkheid voor een brede groep bewoners en bedrijven geborgd is.

b

We betrekken actief/werken samen met bewoners en bedrijven aan de energietransitie. De gemeente maakt de weg vrij voor initiatieven en biedt informatie om een goede leefomgeving, betaalbaarheid en keuzevrijheid te realiseren. We nemen bewoners en bedrijven tijdig mee en betrekken ze in de transitie om de samenwerking en het draagvlak ervoor zo ruim mogelijk te maken.

b

We beschouwen energietransitie als een kans voor Westland. Westland heeft een grote driver en bronnen om de energietransitie te laten slagen. Door deze positie kan Westland koploper zijn voor warmtenetten en smart grids. De mogelijkheden voor duurzame energie versterken het vestigingsklimaat en stellen de gemeente en stakeholders in staat om met gedegen plannen financiering op te halen bij Rijk, EU en PZH (en banken) en om wetgeving te beïnvloeden ten gunste van Westland. De gemeente Westland kan deze kans niet alleen vormgeven, maar doet dat samen met haar partners.

Vervolgacties langere termijn Voor na 2020 zullen we op basis van (nieuwe) wettelijke taken en rijksfinanciering opnieuw keuzes maken in wat de gemeente wil bereiken en welke rol passend is (inclusief de financiële afweging).

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

BIJLAGEN

59

60

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

61

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

BIJLAGE 1. SCENARIO’S Om een beeld te schetsen van de mogelijke inzet van de gemeente zijn verschillende theoretische scenario's geschetst. Voor verschillende doelgroepen en op verschillende onderdelen kunnen verschillende scenario's van toepassing zijn. Op de X-as de rol die de gemeente voor zichzelf ziet: b

Reactief (loslaten): de gemeente vervult alleen een rol als een taak wettelijk verplicht is.

b

Stimuleren / netwerken: de gemeente stimuleert (beperkt) initiatieven, maar laat de uitvoering aan de samenleving zelf.

b

Faciliteren: de gemeente biedt waar nodig ruimte en hulp aan initiatieven die uit zichzelf ontstaan in de samenleving.

b

Regisseren: de gemeente maakt gerichte keuzes, stelt voorwaarden, zet middelen in en stuurt op resultaat. We controleren of doelen bereikt worden. Andere partijen hebben een rol, maar de gemeente heeft de leiding.

b

Zelf doen: de gemeente onderneemt zelf initiatieven om de doelstellingen te bereiken. Dit gebeurt volgens het door de gemeente bepaalde raamwerk van voorwaarden, prioriteiten en activiteiten.

Op de Y-as de ambitie die de gemeente heeft voor de verduurzaming (energietransitie / CO2-reductie): b

Lage ambitie: de gemeente heeft geen ambitie op CO2-vermindering voor haar eigen gemeente (samenleving / bedrijven).

b

Middenambitie: de gemeente zet gericht in op verduurzaming via een (beperkt) aantal projecten / doelgroepen waarbij grote slagen te verwachten zijn.

b

Hoge ambitie: de gemeente stuurt op een hogere ambitie dan wettelijk gegeven.

HOGE AMBITIE

SCENARIO

A REACTIEF LOSLATEN

PROACTIEF REGISSEREN SCENARIO

B SCENARIO

C LAGE AMBITIE

62

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

SCENARIO A Gemeente Westland streeft naar maximale inzet op het terugdringen van de CO2-uitstoot door in 2040 energieneutraal te zijn. We pakken een sterke coördinerende, faciliterende en sturende rol. Op deze manier positioneert de gemeente zich als een duurzame gemeente om in te leven en te werken. De gemeente onderstreept de verbondenheid tussen het glastuinbouwcluster en de samenleving door de ambitie van de tuinbouw over te nemen voor de gebouwde omgeving.

Energiesysteem De strategie van de gemeente in scenario A is een toekomstbestendig energiesystemen te realiseren, waarbij de koppeling van burgers, bedrijven en andere instellingen betaalbaar en relatief snel te maken is. Door deze focus borgt de gemeente de snelheid van de verduurzaming en de toegang van iedere burger en ieder bedrijf tot duurzame en betaalbare energie. Daarnaast faciliteert de gemeente de burger om de stap naar duurzaam wonen te kunnen maken, onafhankelijk van het (toekomstig) instrumentarium van het Rijk. De gemeentelijke rol heeft een sterke focus op het publieke belang en borgt deze belangen door actief voorwaarden te stellen aan ontwikkelingen en projecten. Zo worden projectontwikkelaars / initiatiefnemers van grootschalige energiebronnen verplicht minimaal 10 procent van deze nieuwe duurzame energie te koppelen aan de gebouwde omgeving. De gemeente ziet toe op een goede en reële verdeling.

Onderdelen scenario A: Scenario A kent dezelfde onderdelen als scenario B (zie onderdelen scenario B), met de volgende uitbreidingen: b

De gemeente kiest zelf de strategie om CO2-reductie te behalen (op basis van haalbaarheid en impact) De nadruk ligt op de toekomstbestendigheid en de toegankelijkheid van de energiesystemen.

b

De gemeente faciliteert de ontwikkelingen van WSW maximaal en stelt eisen en voorwaarden om het systeem zo snel mogelijk uit te breiden naar de gebouwde omgeving.

b

Om in 2050 (nagenoeg) alle woningen ‘aardgasvrij' te hebben, legt de gemeente ambitieuze, maar reële doelstellingen neer voor het beschikbaar maken van duurzame warmte voor woonwijken. De gemeente faciliteert niet alleen twee pilots voor aardgasvrije wijken, maar kiest ervoor financieel bij te dragen aan koppelingen of andere individuele wijkinitiatieven.

b

Gemeente Westland faciliteert en stimuleert particuliere en marktinitiatieven die leiden tot reductie van CO2, bij de implementatie en opschaling. Dat gebeurt met (revolverende) fondsen.

b

Woningcorporaties kunnen een bijdrage krijgen voor isolatie en/of innovatieve aanpak van aardgasvrij maken van de woningen.

b

Alle projectontwikkelaars worden gebonden aan minimale duurzaamheidsnormen, bijvoorbeeld bedrijfspanden minimaal energielabel A, of nieuwe agrologistieke bedrijvigheid waarbij eisen worden gesteld aan de duurzaamheid van logistiek.

b

Voor diverse pilots zoekt de gemeente zoveel mogelijk subsidie via het Rijk, provincie Zuid-Holland of Europa. Indien noodzakelijk kunnen pilots rekenen op een financiële bijdrage van de gemeente. Ook blijft de gemeente garantiestellingen of andere financiële bijdragen overwegen op basis van het risico en impact van het project.

b

De gemeente verduurzaamt het eigen gemeentelijk vastgoed zoveel mogelijk maximaal (wel realistisch). De eis van minder dan vijf jaar terugverdientijd wordt opgerekt naar levensduurterugverdientijd.

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Risico's scenario A: b

De regelgeving, markt en de innovatie op energiegebied is nog volop in beweging. Westland toont haar ambitie voor een duurzame samenleving en profiteert van de positionering en de vele beïnvloeding / subsidiemogelijkheden, maar investeert veel in deze ontwikkeling. Het risico is dat door voortschrijdend inzicht, andere maatregelen (achteraf) beter aansluiten bij de wensen van Westland.

b

Medewerking noodzakelijk. De totale transitiedoelstellingen van het Rijk worden waarschijnlijk gehaald, maar niet zonder veel medewerking van burgers, rijksoverheid en energieleveranciers. Wanneer deze uitblijft zijn de doelstellingen niet haalbaar. Gemeente Westland kan aanspraak doen op (rijks)subsidies op de gekozen doelgroep (glastuinbouw), en blijft zeggenschap houden over haar eigen keuzes voor energiebronnen, prioritering en randvoorwaarden.

b

Ambitie voor energieneutraliteit van de gemeente lijkt onhaalbaar gezien het benodigde budget (we lopen immers vooruit op rijksinstrumentarium) en de ruimtelijke inpassing van elektra-opwekking.

SCENARIO B Gemeente Westland streeft naar passende inzet om de (klimaat)energieambities uit het Klimaatakkoord te behalen. Onze rol is sturend, om uiteindelijk 49 procent (2030) en 95 procent (2050) minder CO2-uitstoot te behalen dan in 1990. De strategie is gericht op haalbaarheid en impact. In het Klimaatakkoord hebben de gemeenten een belangrijke rol gekregen in de sturing en facilitering van de lokale energietransitie. Ook biedt het Klimaatakkoord de middelen en het instrumentarium om te stimuleren of dwingende maatregelen op te leggen.

Onderdelen Scenario B (ook van toepassing in scenario A): Middelen Bij scenario B hoort een uitgebreid gemeentelijk maatregelenpakket voor verschillende doelgroepen (eventueel aangevuld met regionale / nationale maatregelen). De gemeente stimuleert en ondersteunt doelgroepen intensief, om een maatschappelijke beweging in gang te zetten en partijen te verbinden. De gemeente biedt, waar nodig, ruimte en hulp aan initiatieven die uit zichzelf ontstaan in de samenleving en zal indien noodzakelijk zelf initiatieven aanjagen. De gemeente stelt subsidies in of richt op zijn minst een revolverend fonds op om duurzame initiatieven te ondersteunen. We wijzen doelgroepen op de diverse fondsen en partijen met kennis, om initiatieven verder te helpen. Waar dat gewenst is, staat de gemeente garant voor projecten. Voor alle nieuwe (bouw)ontwikkelingen - zoals verbouwingen of nieuwe bestemmingen - stimuleert de gemeente de verduurzaming door differentiatie toe te passen op leges en/of gemeentelijke belastingen. Eisen duurzaamheid Gemeente Westland stelt voor alle nieuwe ontwikkelingen harde eisen aan de duurzaamheid van gebouwen en energievoorziening (bijvoorbeeld minimaal energielabel C of B voor bedrijfspanden). Glastuinbouw Verduurzaming van de glastuinbouw blijft prioriteit voor de gemeente, niet alleen omdat het een sterke economische pijler is, maar ook omdat de glastuinbouw kansen

63

64

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

op verduurzaming biedt voor de gebouwde omgeving. De gemeente zet actief in op de ontwikkeling van het warmtesysteem voor de glastuinbouw. Voorwaarde is dat de gebouwde omgeving aangesloten kan worden. Hiervoor is een toekomstbestendig systeem nodig met nadrukkelijke afspraken over toegankelijkheid, leveringszekerheid en prijs. Gebouwde omgeving De gemeente zet in op het aardgasvrij maken van twee pilotwijken (voor de komende drie jaar). Voor deze pilots zoekt de gemeente zoveel mogelijk via het Rijk, provincie of Europa subsidie. Indien nodig kunnen de pilots rekenen op een financiële bijdrage van de gemeente of garantiestellingen op basis van het risico en impact van de pilots. Op basis van de warmtekaarten betrekt de gemeente bewoners bij alternatieve energiebronnen en ontwikkelingen op de energiemarkt. We verduurzamen het eigen gemeentelijk vastgoed zoveel mogelijk, waarbij de minimale eis van vijf jaar terugverdientijd zo mogelijk wordt opgerekt naar een langere periode. Uiteraard kijken we naar koppelkansen met onderhoud. Andere doelgroepen De gemeente faciliteert: n

Kenniskringen voor doelgroepen als scholen en sportverenigingen, zodat deze binnen één tot twee jaar de energietransitie gezamenlijk oppakken met een projectmatige aanpak (op basis van vrijwilligheid).

n Voldoende laadpunten voor elektrische mobiliteit en pilots met waterstof voor de

(agro)logistieke sector. n

Particuliere en marktinitiatieven om CO2-reductie te realiseren.

Samenwerking De gemeente werkt intensief samen in de regio en met grote partijen als energieleveranciers. Via de verbonden partijen stuurt de gemeente sterk (en gaat eventueel nieuwe samenwerkingsverbanden aan) op basis van de kansen voor Westland. Communicatie De gemeente maakt een ambitieus communicatieplan voor actieve communicatie naar bewoners en andere doelgroepen, over de energietransitie en alle mogelijkheden die de gemeente schept. Het regionaal energieloket wordt actief gepromoot en ‘het Westland ingetrokken' door middel van aanwezigheid bij evenementen.

Risico's scenario B: n

Westland is in staat alleen op bepaalde vlakken de energietransitie te sturen.

n Versnippering. Als de gemeente te weinig stimuleert en verbindt, is er een te beperkt

zicht op interessante opties voor verduurzaming en is er kans dat versnippering van initiatieven ontstaat. n Ongelijkheid. Dit scenario biedt niet voor iedereen dezelfde kansen en kosten;

mensen die niet kunnen investeren, vallen buiten de boot. n De totale transitiedoelstellingen worden niet gehaald. Voor de tuinbouw zijn de

doelstellingen echter haalbaar. n Beperkte beïnvloedingsmogelijkheden regelgeving en subsidies. Gemeente

Westland kan aanspraak doen op (Rijks)subsidies voor de gekozen doelgroep (glastuinbouw), maar voor andere doelgroepen bestaat het risico overstemd te worden door hogere overheden of geconfronteerd te worden met commerciële partijen die de krenten uit de pap vissen (en de niet-kansrijke afnemers uitsluiten).

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

SCENARIO C Gemeente Westland focust op de wettelijke taken. De sturende rol hoort wat ons betreft bij het Rijk of bij de regio. De gemeente zorgt voor verbindingen tussen bewoners, initiatiefnemers, maatschappelijke organisaties etc. De gemeente stelt haar eigen netwerk beschikbaar en maakt zelf ook onderdeel uit van het netwerk zolang het haar wettelijke taak betreft. In dat geval is de gemeente gelijkwaardig partner. Activiteiten ontplooit de gemeente alleen op verzoek. Vanwege het economische belang kiest de gemeente voor een wat pro-actievere facilitering van de tuinbouw, maar alleen op basis van vraag. De tuinbouw blijft sterk leidend. Voorlichting is niet primair de taak van de gemeente. Het bedrijvenloket / klantcontactcentrum verwijst in de meeste gevallen door naar regionale of landelijke loketten. Samenwerken blijft beperkt tot partijen die van belang zijn voor het realiseren van grotere maatschappelijke projecten, op uitnodiging van de initiatiefnemer, en voor wettelijke taken. Dat geldt ook voor samenwerking in de regio, met de provincie en in de Greenports. Alleen in geval van hele specifieke aanvragen kan de gemeente kiezen te zoeken naar mogelijkheden om partijen in de samenleving te mobiliseren en in beweging te brengen.

Onderdelen scenario C: Glastuinbouw De glastuinbouw (en eventueel andere grootverbruikers | laaghangend fruit) krijgt in dit scenario prioriteit. De sector focust op de ontwikkeling van het Warmte Systeem Westland. De gemeente beperkt zich tot meewerken aan de tracébepaling en vergunningverlening. Het proces versnellen of partijen tot elkaar brengen doen we niet. Op verzoek zetten we ons netwerk in voor lobby richting Rijk, regio en andere partijen. Gebouwde omgeving Boodschap voor de energietransitie van de gebouwde omgeving zal zijn: we zetten in op Warmte Systeem Westland voor de glastuinbouw, waar particulieren mogelijk op aangesloten kunnen worden. Marktpartijen kunnen bewoners | wijken benaderen voor aansluiting op alternatieve warmtebronnen. Afhankelijk van het Klimaatakkoord en de verplichtingen daarin voor gemeenten, kan de gemeente alsnog bepalen wijken (minimaal) aan te laten haken op basis van businesscases. We bereiden ons wel goed voor op het moment dat wijken wettelijk van aardgas af moeten, zodat we de kansen en risico's in beeld hebben. Dit inzicht is noodzakelijk om de betaalbaarheid, betrouwbaarheid en de veiligheid van de toekomstige energievoorziening te garanderen. Er komen geen subsidies en geen revolverend fonds. Met het faciliteren van burgerinitiatieven gaan we spaarzaam om.

Het regionaal energieloket blijft de voornaamste (externe) vraagbaak voor bewoners die concrete maatregelen willen nemen.

65

66

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

Risico's scenario C: b

Gemeente Westland is minder in staat te sturen. De gemeente kan alleen op basis van haar wettelijke taken en betrokkenheid initiatieven goed- of afkeuren.

b

Versnippering initiatieven. Marktpartijen benaderen eventueel zelf afnemers om businesscases rond te krijgen. Daarmee ontstaat versnippering.

b

Ongelijkheid. Alleen de beste businesscases (en kapitaalkrachtiger huishoudens) kunnen aansluiten bij de markt voor energietransitie. De onrendabele businesscases worden afhankelijk van overheidsfinanciering.

b

De transitiedoelstellingen worden niet gehaald.

b

Weinig beïnvloedingsmogelijkheden regelgeving en subsidies. Gemeente Westland kan weinig aanspraak doen op (rijks)subsidies en zit niet aan tafel voor (landelijke) beleidsbeïnvloeding.

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

BIJLAGE 2. AFKORTINGEN ALV

Algemene ledenvergadering

APV

Algemene Plaatselijke Verordening

AVOI

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur

B&W

Burgemeester en Wethouders(vergadering)

BNP

Bruto Nationaal Product

BPD

Gebiedsontwikkelaar Bouwfonds Property Development

CBMP

Club voor Bedrijven Monster-Poeldijk

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CPB

Centraal Planbureau

EML

Erkendemaatregelenlijst

EPC

Energie Prestatie Coëfficiënt

ETP

Energie Transitie Partners

EU

Europese Unie

EZK

Ministerie van Economische Zaken en Milieu

GPWH

Greenport West-Holland

HOT

Herstructurering Ontwikkeling Tuinbouwsector (Coalitie HOT)

HVC

HVC Groep

I&W

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

INEK

Integraal Nationaal Energie- en Klimaatplan

IPO

Interprovinciaal Overleg

iSDE

Investeringssubsidie Duurzame Energie

KaE

Kas als Energiebron

KEA

Klimaat- en Energieakkoord ^ nationaal Klimaatakkoord)

LNV

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

MJOP

Meerjaren Onderhouds Plan

Mkb

Midden- en kleinbedrijf

MRDH

Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Mton

Megaton (1012 gram)

MW

Megawatt (106 watt)

OBWZ

Ontwikkelingsbedrijf De Westlandse Zoom

ODH

Omgevingsdienst Haaglanden

ONW

Ontwikkelsbedrijf Het Nieuwe Westland

OV

Openbaar vervoer

PBL

Planbureau voor de Leefomgeving

PZH

Provincie Zuid-Holland

RES

Regionale Energiestrategie

RNES

Regeling Nationale EZ-Subsidie

RVO

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

SDE

Stimulering Duurzame Energieproductie

TJ

Terajoule (1012 joule)

UvW

Unie van Waterschappen

VET

Voortgang Energie Transitie (Wet VET)

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

VvE

Vereniging van eigenaren

WBW

Warmte Bedrijf Westland

WEO

Westlandse Energie Opgave

Wkk

Warmte-krachtkoppeling

WOZ

Wet Onroerende Zaken

WSW

Warmte Systeem Westland

WUR

Wageningen Universtiteit & Research

ZE

Zero emissie

67

68

WESTLANDSE ENERGIE OPGAVE B DEEL 1 - STRATEGIE

BIJLAGE 3. DEFINITIES Voor de begrippen energieneutraal, klimaatneutraal en CO2-neutraal circuleren verschillende definities. Gemeente Westland baseert zich op de omschrijvingen van Stichting Stimular voor de duurzame bedrijfsvoering van overheden: b

Energieneutraal staat voor het niet meer energie verbruiken, dan dat op duurzame wijze wordt opgewekt. Compensatie door bosaanplant is hierbij geen optie.

b

Klimaatneutraal wil zeggen dat er geen gassen worden uitgestoten die bijdragen aan

b

CO2-neutraal betekent dat er (al dan niet na compensatie) per saldo geen CO2-

klimaatverandering. emissie is. Overige broeikasgassen, zoals methaan zijn hierin niet meegenomen.

GEMEENTE WESTLAND

Postadres: Postbus 150, 2670 AD Naaldwijk Bezoekadres: Stokdijkkade 2, 2671 GW Naaldwijk T (0174) 673 673 F (0174) 673 600 E info@gemeentewestland.nl I www.gemeentewestland.nl