B08-20240527-18-vka-1stroom-aanbiedingsbrief-bijlage1-jaarstukken2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................... 3 1. Jaarverslag 2023 ....................................................................................... 5 1.1 Het programma dienstverlening ................................................................................................... 6 1.2 Sociaal en Arbo jaarverslag ......................................................................................................... 14 1.3 Paragrafen ................................................................................................................................... 20 1.3.1
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................... 20
1.3.2.
Paragraaf Financiering ................................................................................................... 21
1.3.3
Paragraaf Bedrijfsvoering .............................................................................................. 23
1.3.4
Informatiebeveiliging en Privacybescherming .............................................................. 28
1.3.5
Paragraaf Openbaarheid van informatie....................................................................... 29
2. Financiële jaarrekening en toelichting .....................................................31 2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................... 32 2.2 Overzicht van baten en lasten ..................................................................................................... 34 2.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ....................................................................... 34 2.4 Incidentele baten en lasten ......................................................................................................... 41 2.5 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .......................................................... 42 2.6 Wet normering Topinkomens (WNT) .......................................................................................... 42 2.7 Balans .......................................................................................................................................... 45 2.8 Waarderingsgrondslagen inzake rechtmatigheidsverantwoording ............................................ 50 2.9 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................ 51
Baten en lasten per taakveld .........................................................................52 Bijlage 1. Kredieten .......................................................................................53 Bijlage 2. EMU-saldo .....................................................................................54 Bijlage 3: Controleverklaring .........................................................................55
2
Jaarstukken 2023
Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. Hiermee doen wij verslag over het gevoerde beleid in 2023. De begroting 2023 is daarbij het uitgangspunt. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bevat de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen. 1Stroom kent één programma, de dienstverlening naar de twee deelnemende gemeenten. Naast de financiële verantwoording geeft 1Stroom ook een aparte toelichting op het sociaal beleid in de context van de organisatie. De jaarrekening bevat de balans met toelichting en specifieke verantwoordingen. Samenvatting In 2023 is weer veel gebeurd: er is een nieuw softwarepakket voor het Sociaal Domein geïmplementeerd. Ook heeft 1Stroom zich samen met de RID voorbereid op de veranderingen in de ICT-architectuur en de impact daarvan op de organisatie. In 2023 zijn weer stappen gezet in de implementatie van de Wet Open Overheid. En is de organisatie er op toegerust om per 1 januari 2024 uitvoering te geven aan de Omgevingswet. Tot slot zijn er begin 2023 twee vacatures in de directie ontstaan, in verband met het vertrek van de algemeen directeur en de gemeentesecretaris Duiven/adjunct-directeur. Deze vacatures zijn in de loop van 2023 tijdelijk ingevuld. Naast deze bedrijfsvoeringaspecten waren er ook externe ontwikkelingen die in 2023 de nodige inzet vroegen.
De val van het kabinet bracht onzekerheid over de voortgang op lopende dossiers in bijvoorbeeld het sociaal en fysiek domein. Ook moesten er onder grote druk tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen georganiseerd worden. Verder vroegen de uitdagingen op het gebied van de opvang voor asielzoekers en statushouders ook in 2023 de nodige inzet. En in 2023 trad in de gemeente Duiven een nieuwe college aan met een nieuw coalitieakkoord. Ook voelde 1Stroom in 2023 de gevolgen van de arbeidsmarktkrapte. Het vervullen van vacatures werd moeilijker en de inhuurkosten namen toe. Verder was het ziekteverzuim in 2023 hoog. Beide omstandigheden zorgen voor een hogere druk op de beschikbare capaciteit. Dit maakt het soms lastig om snel en goed tegemoet te komen aan de bestuurlijke wensen. In 2023 is het gesprek hierover ook gevoerd met de colleges van de beide gemeenten. 1Stroom heeft en blijft stevig inzetten op het zijn van een aantrekkelijk werkgever en het versterken van onze positie op de arbeidsmarkt. Ook het voorkomen en terugdringen van ziekteverzuim blijft een aandachtspunt. Ondanks deze lastige omstandigheden is er in 2023 veel werk verzet om de wettelijke taken en ambities van de gemeenten Duiven en Westervoort uit te voeren. 1Stroom is trots op de inzet, 3
bevlogenheid en flexibiliteit van haar medewerkers. De beleidsmatige verantwoording op de inhoudelijke taken van gemeenten wordt opgenomen in beide gemeentelijke jaarrekeningen. Financiële samenvatting Het jaar 2023 sluit af met een resultaat (na bestemming) van € 225.000 nadelig. In de Halfjaarrapportage 2023 is het algemeen bestuur van 1Stroom met een winstwaarschuwing gekomen. De prognose van het resultaat over 2023 was € 506.000 nadelig. Gedurende het 2 e halfjaar is het resultaat voor een bedrag van € 281.000 gunstiger uitgevallen wat uiteindelijke maakt dat het jaarresultaat uitkomt op € 225.000 nadelig. Omschrijving Resultaat tussentijdse rapportage Jaarrekening Uiteindelijk resultaat 2023
Bedrag € 506.000 nadelig € 281.000 voordelig € 225.000 nadelig
Toelichting resultaat van € 225.000 (€ 506.000 -/- € 281.000 = € 225.000). Toelichting positief resultaat 2e halfjaar 2023 van € 281.000: Ten tijde van het opstellen van de Halfjaarrapportage leidden met name de kosten van inhuur tot onzekerheden in de financiële prognose. Omdat het moeilijker wordt om vacatures ingevuld te krijgen, wordt er veel gebruik gemaakt van tijdelijk personeel om de dienstverlening aan de beide gemeenten te kunnen verlenen. Kosten van tijdelijk personeel zijn in het algemeen hoger dan vast personeel en legt een grote druk op de salaris/inhuurbudgetten. In 2023 is er een overschrijding van € 902.000 op de salariskosten/inhuur. Voor een deel van deze uitgaven ontvangt 1Stroom ook inkomsten voor de personele inzet, zoals subsidiabele bijdragen vanuit het Rijk (SPUK-middelen) of UWV-gelden ter compensatie van (langdurige) ziekte en zwangerschap. Deze bijdragen resulteren in een totaal bedrag van € 1.307.000 aan inkomsten. Per saldo resteert een voordeel van circa € 400.000 op de salaris-/inhuurkosten. Verder zijn er voordelen behaald op o.a. studiekosten, kapitaallasten en reprografie. De nadelen hebben betrekking op o.a. hogere uitgaven voor verzuimbegeleiding , implementatie van nieuwe software sociaal domein en de hogere bijdrage aan de RID (Samenwerking de Liemers).
Een meer gedetailleerde toelichting op de onder- of overschrijdingen is opgenomen in het hoofdstuk financiële jaarrekening.
4
1. Jaarverslag 2023
5
1.1 Het programma dienstverlening De gemeenschappelijke regeling 1Stroom is een samenwerkingsverband tussen de gemeente Duiven en de gemeente Westervoort. 1Stroom ondersteunt de twee gemeentebesturen bij het realiseren van de ambities en taken van de twee gemeenten. 1Stroom verricht alle gemeentelijke taken voor zover die niet bij derden belegd zijn. De uitvoering bevat in ieder geval: het ontwikkelen en uitvoeren van beleid, publieke dienstverlening, toezicht en handhaving en het verrichten van bedrijfsvoeringstaken op het gebied van personeel en organisatie. In het dagelijks werk laten we ons leiden door de kernwaarden vertrouwen, aandacht en verantwoordelijkheid. De begroting kent 1 programma, het programma dienstverlening. Het programma dienstverlening kent meerdere aspecten: dienstverlening aan de samenleving: inwoners, bedrijven, organisaties, andere overheden; dienstverlening aan de besturen: de colleges en de raden van Duiven en van Westervoort; interne dienstverlening/bedrijfsvoering. Programmadoelstelling 1Stroom wil een betrouwbare, professionele partner zijn die goede en passende dienstverlening biedt aan twee gemeenten. Hiermee versterkt 1Stroom de positie van de gemeente als eerste overheid.
Tevens wil 1Stroom een organisatie zijn met een goed werk- en leerklimaat waar medewerkers met vertrouwen, aandacht en verantwoordelijkheid zich met veel werkplezier en een goede werkbeleving kunnen ontwikkelen. Het programmadoel is opgedeeld in een aantal activiteiten/gebieden waarop ingezet wordt:
Een opsomming van inzet en activiteiten:
1Stroom investeert in een krachtig bestuurlijk ambtelijk samenspel door de bestuurders professioneel te ondersteunen en (pro-)actief en helder te adviseren, rekening houdend met de colour locale. 1Stroom investeert in het zijn van een volwaardig partner in de regio. We bieden professioneel tegenspel en medespel en leveren een proportioneel aandeel in regionale taken en werkzaamheden. 1Stroom faciliteert de samenleving bij het nemen van initiatieven en het biedt hier ruimte voor. 1Stroom waarborgt de kwaliteit van dienstverlening en meet de uitvoering hiervan met klanttevredenheidsonderzoeken. 1Stroom investeert in de professionele groei van de medewerkers naar persoonlijk leiderschap en vakmanschap. Onder andere door medewerkers te faciliteren met opleidingen en trainingen zodat zij hun kennis en vaardigheden blijvend kunnen ontwikkelen. 1Stroom investeert in de organisatieontwikkeling door het borgen van de kernwaarden en de missie & visie in de organisatie en het waarmaken van de besturingsfilosofie. 1Stroom zorgt voor informatievoorziening, huisvesting en voor de benodigde (ICT) apparatuur.
6
Wat hebben wij ervoor gedaan? Dienstverlening aan de samenleving Dienstverleningsvisie Eind 2022 is het bestaande dienstverleningsconcept door beide gemeenten herijkt en omgevormd tot een visie op dienstverlening. De ambitie van de gemeenten Duiven en Westervoort is dat elk contact met de gemeenten bijdraagt aan het welzijn van haar inwoners, aan het vestigingsklimaat voor bedrijven en aan het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De visie bestaat uit vier uitgangspunten:
Deze visie heeft als doel om 1Stroom te laten werken vanuit de gemeenschappelijke waarden en uitgangspunten en is intern gericht. Jaarlijks wordt een jaarplan dienstverlening opgesteld. In 2023 ligt de focus op twee onderdelen: 1. Het krijgen van (structureel) inzicht in de trends, behoeften, wensen, eisen en (kanaal-) gebruik van onze inwoners, alsook in de resultaten van ingezette acties en verbetermaatregelen. Dit inzicht helpt ons om passende oplossingen in te zetten. 2. Het ontwikkelen en inbedden van instrumenten en van brede vaardigheden en kwaliteiten bij de medewerkers die benodigd zijn om uitvoering te geven aan dienstverlening zoals beschreven in de visie. In 2023 is er veel bereikt om de doelen te bereiken en is dienstverlening bij vrijwel alle collega’s , op verschillende manieren, onder de aandacht gebracht. Dienstverlening bestaat primair uit houding en gedrag. De medewerkers van 1Stroom bepalen in grote mate de kwaliteit van dienstverlening. Om de uitgangspunten uit de visie in te bedden in het DNA van 1Stroom zijn er in 2023 diverse bijeenkomsten en trainingen georganiseerd over het thema dienstverlening voor medewerkers. Ook zijn er interne werkafspraken opgesteld, als basis van het contact met de inwoners van de gemeenten Duiven en Westervoort.
Tot slot zijn acties opgepakt om de schriftelijke communicatie te verbeteren/vereenvoudigen, zoals trainingen voor het schrijven van heldere voorstellen en juridische teksten en het herschrijven van standaardbrieven bijzondere bijstaand van C1 naar B1 taalniveau. De inrichting van Fixi, de app waar inwoners meldingen kunnen maken over rommel en overlast in de openbare ruimte, is geoptimaliseerd. Het proces is versimpeld zodat meldingen sneller afgehandeld kunnen worden en meer gericht op wat de inwoners van de gemeente mogen verwachten. De feedback die inwoners geven via Fixi leveren inzichten op voor het verbeteren van onze dienstverlening. Inwoners waarderen ons met een 2.89 op een schaal van 5. Om de bereikbaarheid van de organisatie te verbeteren is besloten om de openingstijden van de gemeentehuizen per 1 januari 2024 te verruimen en na sluitingstijd kunnen inwoners via de intercom aan de deur in verbinding komen met het KCC. In december 2023/januari 2024 is een Telanonderzoek uitgevoerd om de kwaliteit van de telefonische bereikbaarheid te onderzoeken. Tot slot is in 2023 veel informatie opgehaald uit de ontmoetingen met de colleges en raden van Duiven en Westervoort en op basis van genoemde tips zijn bijvoorbeeld naamkaartjes voor het baliepersoneel ingevoerd. 7
Participatie In het najaar van 2023 is het beleidskader Participatie vastgesteld door de raden van Duiven en Westervoort. Dit kader is integraal en met een brede vertegenwoordiging van alle domeinen vormgegeven. Dit kader geeft vanuit het perspectief van de gemeenten handvatten voor het samenspel met de samenleving. 1Stroom voert projecten en participatieprocessen uit in opdracht van de colleges. 1Stroom heeft in het opleidingsplan 2023-2024 ook aandacht voor het thema ‘Werken in een participatieve omgeving’. Participatie is niet nieuw voor de gemeenten en 1Stroom. Bij verschillende thema’s, plannen, projecten en beleid betrekken de gemeenten al inwoners of andere belanghebbenden. Een paar voorbeelden: Sociaal Domein Bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne wordt nauw samengewerkt met diverse organisaties in de samenleving. Voor de inzet op energie-armoede hebben de vrijwilligers van het financieel trefpunt een belangrijke rol gespeeld in de ondersteuning van inwoners. De gemeente heeft in deze trajecten een ondersteunende en faciliterende rol. Het opstellen van de uitvoeringsagenda voor het Sociaal Domein gebeurt participatief. Daarvoor zijn in het najaar van 2023 dorpsgesprekken gevoerd met inwoners en partners. De opbrengsten van deze gesprekken worden als input gebruikt voor de uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2024-2026.
Wonen/ruimtelijke projecten De Omgevingswet stelt eisen aan de participatie. Hiervoor zijn spelregels vastgesteld die zijn uitgewerkt in een beleidsnotitie participatie specifiek voor de Omgevingswet. Duurzaamheid In de gemeente Duiven zijn twee wijken aangewezen als wijken die al eerste over zullen gaan op een duurzaam alternatief voor aardgas. Samen met de bewoners van de wijk werkt de gemeente aan het opstellen van een wijkuitvoeringsplan. In dit plan wordt omschreven hoe de wijk kan overstappen van het aardgas naar een duurzaam alternatief. In de gemeente Westervoort wordt de Mosterdhof het eerst aardgasvrij. De wijk gaat overigens niet voor 2030 van het aardgas af. Bewoners worden geholpen om hun huis in eigen tempo klaar te maken voor een aardgasvrije warmtevoorziening, dit noemen we transitie gereed. Dit sluit aan bij de plannen rond Mooi Mosterdhof en het uitvoeringsprogramma dat eerder dit jaar is vastgesteld. Dienstverlening aan colleges en raden van de deelnemende gemeenten 1Stroom voert voor de gemeenten Duiven en Westervoort werkzaamheden uit om de gemeentelijke taken en ambities te realiseren. De inhoudelijke verantwoording vindt plaats in de jaarrekeningen van de gemeenten Duiven en Westervoort.
In 2023 is door 1Stroom inzet gepleegd op onder andere de volgende dossiers: Programma Maatschappij Het Sociaal Domein heeft te maken met veel ontwikkelingen vanuit het Rijk. De voorbereidingen voor de Hervormingsagenda Jeugd en de wetwijziging van de Jeugdwet zijn regionaal gestart en zullen de komende jaren een vervolg krijgen. Uitvoeringsagenda Samen Sterk Er loopt in de gemeenten Duiven en Westervoort een traject om te komen tot een uitvoeringsagenda voor het Sociaal Domein. Tevens wordt gewerkt aan een strategisch document waarin de koers voor de komende jaren wordt uitgezet. Deze worden in het voorjaar van 2024 gepresenteerd. De pilot Poort voor de Poort is nog niet gestart in 2023. De geplande ‘scan’ van de huidige stand van de 8
toegang is uitgesteld, aangezien er in het regionale traject van de Hervormingsagenda jeugd een scan wordt gemaakt van de toegang in de eerste helft van 2024. Om dubbel werk te voorkomen wordt gebruik gemaakt van deze scan. Verordeningen en beleidsregels In 2023 zijn nieuwe verordeningen en beleidsregels voor de Jeugdwet , het leerlingenvervoer en de Wmo vastgesteld. Daarmee ligt een duidelijk kader voor de uitvoering. Met de nieuwe verordeningen wordt nog meer ingezet op maatwerk en zelfredzaamheid, in lijn met de uitgangspunten van Samen Sterk. Wet inburgering – statushouders - Vluchtelingen De uitvoering van de nieuwe wetgeving inzake Inburgering is in volle gang. De gemeentelijke verantwoordelijkheid is onder de nieuwe wet groter. Door de hoge huisvestingstaakstelling neemt het aantal inburgeringstrajecten toe. Deze verhoogde werklast is opgevangen door de inzet van extra (tijdelijke) formatie aan consulenten inburgering. De hogere huisvestingstaakstelling voor statushouders zorgt voor diverse uitdagingen. De combinatie met andere vormen van vluchtelingenopvang en knelpunten in volkshuisvesting in het algemeen maken dat het realiseren van huisvesting creatieve oplossingen vraagt. Voor 2024 voorzien we hier een nog grotere uitdaging.
Schuldhulpverlening Met het vastgestelde beleidsplan schuldhulpverlening 2023-2026 wordt meer ingezet op vroeg signalering en het voorkomen van schulden. Daarvoor is in 2023 een mooie communicatiecampagne gestart om de bewustwording te vergroten en de drempel om hulp te zoeken te verlagen. Ook zijn preventieve huisbezoeken in gang gezet. De wettelijke uitvoering van de schuldhulpverlening is per 1 juli 2023 veranderd. De termijn van een schuldsaneringstraject wordt korter, van 36 maanden naar 18 maanden. De nieuwe wetgeving is geïmplementeerd in de organisatie. Energietoeslag In 2023 is uitvoering gegeven aan de regelingen voor de Energietoeslag. De landelijke regeling is uitgevoerd met de inhuur van externe ondersteuning. De Duivense regeling energietoeslag voor inwoners met een inkomen tussen de 120 en 150 % van het geldende bijstandsinkomen is in 2023 uitgevoerd met externe inzet. De inzet van vrijwilligers van het financieel trefpunt voor de ondersteuning van inwoners bij het aanvragen van diverse regelingen was een succes. Op de regeling zelf zijn weinig aanvragen ingediend en heel weinig toekenningen gedaan. Programma Omgeving Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden.
Deze wet vervangt een hele lijst aan bestaande wetten en regelingen die te maken hebben met hoe we met onze (fysieke) leefomgeving om willen gaan en bevat regels voor het beschermen en benutten van deze leefomgeving. Daar vallen onderwerpen onder als wonen, economie, mobiliteit, natuur/biodiversiteit, milieu, ruimtelijke ordening en water. De Omgevingswet werkt met het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). In 2023 zijn er verbeteringen geïmplementeerd in dit digitale stelsel. De uitwerking vindt plaats in verschillende instrumenten zoals Omgevingsvergunning, Omgevingsplan, Omgevingsprogramma’s en Participatie. Er is veel aandacht geweest voor het opleiden van de medewerkers ter voorbereiding op het kunnen werken met deze wet. Het betreft een transitie die tot uiterlijk 2032 zal duren. Verdere bijzondere gebeurtenissen en activiteiten in 2023 Buiten de ‘reguliere’ processen en werkzaamheden die 1Stroom jaarlijks uitvoert voor de beide gemeenten, is er in 2023 wederom sprake geweest van diverse gebeurtenissen die een forse impact hebben gehad op de bedrijfsvoering van 1Stroom. Door 1Stroom zijn onder andere de volgende ontwikkelingen en (urgente) vragen opgepakt. 9
Tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen Nieuw college Duiven
Tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen Op 22 november 2023 waren de tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen. In 4,5 maand, met tussenliggende vakantieperiode, moesten de voorbereidingen van de verkiezingen afgerond worden. Dit heeft veel extra inzet gevraagd, met name van de afdeling Publiekszaken, team Burgerzaken. De bemensing op de stembureaus en voor het tellen van stemmen, door inwoners en medewerkers van 1Stroom, was voldoende geregeld ,wat er mede toe bij heeft gedragen dat het proces in beide gemeenten voorspoedig verlopen is. De val van het kabinet heeft in 2023 ook gevolgen gehad voor het uitvoeren van beleid. De transitie Beschermd Wonen is met één jaar uitgesteld en de invoering van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) is een half jaar vooruitgeschoven. Nieuw college Duiven In november 2023 is een nieuw college van start gegaan met een nieuw collegeakkoord “Samen aan de slag” en deels nieuwe plannen. Dit betekent voor de organisatie extra flexibiliteit om aan de slag te gaan met het nieuwe collegeakkoord. De invulling en uitwerking vraagt de nodige inzet van de organisatie.
10
Interne organisatie Opleiden en ontwikkelen 1Stroom investeert in de professionele groei van de medewerkers naar persoonlijk leiderschap en vakmanschap, zodat zij kunnen voldoen aan wat er van hen verwacht wordt in hun veranderende rol. Dit is geborgd in het Strategisch Opleidingsplan 2023-2024. Bij het vaststellen van het Strategisch Opleidingsplan 2023-2024 zijn vier hoofdthema’s benoemd. Dit zijn: (1) werken in een bestuurlijke omgeving, (2) werken in een participatieve omgeving, (3) verbetering dienstverlening en (4) samenwerking, integraliteit en eigenaarschap. De leergang Versterken Adviseurs van BLNQimpact wordt in het plan genoemd als mogelijkheid om de leerresultaten te behalen op thema 1. In 2023 heeft de toenmalige directie besloten de samenwerking met BLNQimpact te beëindigen en op zoek te gaan naar een andere praktijkgerichte training die de positie en profilering van de adviseur versterkt. Mogelijk voldoet de uitgebreide training van Loo van Eck (Helder en bestuurlijk sensitief adviseren) hieraan. Deze wordt in Q1 van 2024 aangeboden als pilot. Blijkt deze training onvoldoende resultaat op te leveren, dan wordt de zoektocht voortgezet. In 2023 is het aanbod in de 1StroomAcademie (online leerplatform) uitgebreid.
Er zijn drie nieuwe elearnings aangeschaft, die in 2024 geïntegreerd worden in de online leeromgeving: Veilig werken op kantoor, Wet open overheid en Informatiebeheer. Er zijn vaardigheidstrainingen geweest op het gebied van Excel, het schrijven van heldere juridische teksten en het gebruik van het format van college- en raadsvoorstellen. Op het thema participatie is de pilot leergang ‘Tweebenig Samenwerken’ door Twynstra Gudde uitgevoerd. Een groep van 17 medewerkers van Westervoort, Duiven en Zevenaar nam deel aan de tweedaagse training ‘Groepsaanpak in het on- en offline domein’. Een van de instrumenten uit het opleidingsplan zijn inspiratiebijeenkomsten/ masterclasses. In het kader van de dienstverlening is er een masterclass ‘De grote Glimlach Quiz’ met Milo Berlijn geweest. Tot slot is eind 2023 het thema ‘integraal samenwerken met eigenaarschap’ voorbereid, dat in 2024 uitvoering krijgt. Aantrekkelijk werkgeverschap De krapte op de arbeidsmarkt was, net als voorgaande jaren, ook in 2023 merkbaar en was in 2023 een groot risico voor de bedrijfsvoering. Met name specialistische functies bij Realisatie & Beheer (R&B), bij Ruimte, Samenleving & Ontwikkeling (RSO) en ervaren beleidsadviseurs bij Sociaal Domein zijn moeilijk in te vullen. Dat is terug te zien in het totaal aantal ingevulde vacatures ten opzichte van het aantal vacatures in onderstaande tabel.
11
Voor 1Stroom betekent dit dat veel inspanning wordt verricht om talent aan te trekken en vast te houden. Daarom zet 1Stroom in op het verbeteren van haar positie op de arbeidsmarkt en het zijn van een aantrekkelijke werkgever. In 2023 zijn daarom onderstaande maatregelen ingezet. Verbetering arbeidsvoorwaarden Bij aantrekkelijk werkgeverschap horen ook goede arbeidsvoorwaarden. In 2023 zijn de arbeidsvoorwaarden op meerdere onderdelen verruimd. De lokale IKB-regeling (Individueel Keuzebudget) is verruimd met onder andere een ruimere vergoeding voor de aanschaf van een fiets en een verbreding van de vergoeding voor (sport)abonnementen. Eind 2023 is de regeling voor een vergoeding woon-werkverkeer vastgesteld en per 1 januari 2024 in werking getreden. Arbeidsmarktstrategie 1Stroom zet stevig in op het verbeteren van haar positie op de arbeidsmarkt en het verder professionaliseren van de arbeidsmarktcommunicatie. Medio 2023 is een recruiter aangetrokken. Vacatureteksten zijn verbeterd en het werving- en selectieproces is versneld. Er is een wervingspromotiefilm gemaakt. Deze film wordt ingezet op sociale media en bij vacatures op Werken in Gelderland. Ook is de zichtbaarheid van en activiteit door 1Stroom vergroot op LinkedIn, het netwerk voor (werkzoekende) professionals. In 2023 is een eerste stap gezet voor het opstellen van een traineeshipprogramma binnen 1Stroom.
Daarnaast zijn voorbereidende stappen genomen voor een Europees aanbestedingstraject van het traineeshipprogramma. Door regionale ontwikkelingen zoals Gelders talent, is er aanleiding om opnieuw naar de invulling van het trainingsprogramma te kijken. Hierover wordt in 2024 een besluit genomen. Huisvesting (werkplekbeleid) en benodigde (ICT) apparatuur In 2022 is het werkplekbeleid van 1Stroom vastgesteld. Uitgangspunt hierin is onder meer dat werkplekken niet gekoppeld zijn aan een persoon of een functie, maar aan het type activiteit waarvoor je op kantoor bent en waarbij de kantoorruimten een multifunctioneel karakter hebben. Een kantooromgeving waar collega’s verbinding ervaren, waar medewerkers, bestuurders en inwoners elkaar kunnen ontmoeten en het samenwerken wordt vergemakkelijkt. Dit gebeurt door in verhouding meer creatieve en sociale ruimten in te richten. Denk aan zitjes, aanlandplekken en projectruimten. De invulling van het werkplekbeleid vraagt naast de aanschaf van nieuw, eigentijds meubilair ook enkele bouwkundige aanpassingen. De gemeenteraden stelden eind 2023 de budgetten voor de verbouwingen van de gemeentekantoren vast. De realisering van het nieuwe kantoorconcept komt hiermee in zicht en gaat bijdragen aan het aantrekkelijk werkgeverschap van 1Stroom.
In de tussentijd zijn zit-sta-bureaus en lockers aangeschaft en deze worden, samen met het andere nieuwe meubilair, na de verbouwingen geplaatst. De verbouwingen zullen in de loop van 2024 starten. Om de kwaliteit in het gemeentehuis van Duiven te verbeteren, is het netwerk in 2023 geoptimaliseerd. In het gemeentehuis van Westervoort wordt in 2024 een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de huidige kwaliteit van het netwerk. Het werken vanuit huis wordt daarnaast ook nog veel gedaan. Voor de inrichting van de thuiswerkplek is éénmalig een bedrag van € 300 per medewerker beschikbaar gesteld. Medewerkers kunnen van dit bedrag hun thuiswerkplek naar behoefte inrichten. In 2023 is voor een bedrag van € 15.000 gedeclareerd door medewerkers. Het budget is niet volledig uitgeput en blijft beschikbaar voor 2024.
12
Wat heeft het gekost? De staat van baten en lasten ziet er als volgt uit: (x € 1.000)
Omschrijving
Begroting 2023 Begroting 2023 Jaarrekening na wijziging 2023
Verschil
Lasten Personeelskosten Huisvesting Automatisering Bureau- en organisatiekosten Aanvullende bezuinigen/taakstelling Totale lasten
23.024 1.161 751 746 -55 25.627
26.449 1.498 1.116 806 0 29.869
27.465 1.482 1.169 748 0 30.864
-1.016 16 -53 58 0 -995
Baten Bijdragen gemeente Duiven Bijdragen gemeente Westervoort Overige baten
16.158 8.799 668
18.394 9.883 1.199
18.148 9.738 2.599
246 145 -1.400
Totale baten
25.627
29.476
30.485
-1.008
0 0
393 0 -393 0
-379 -150 810 281
14 -150 417 281
Begrotingsresultaat Bestemmingsreserve toevoeging Bestemmingsreserve onttrekking Resultaat na Bestemming
0
Voor-na deel
N V N V N V
V
V N V N/V
Een uitgebreidere toelichting is opgenomen in het hoofdstuk Financiële jaarrekening.
Werkelijk Begroot Werkelijk Beleidsindicatoren 2022 2023 2023 Formatie fte per 1.000 inwoners 6,80 6,81 7,29 Bezetting fte per 1.000 inwoners 6,34 6,67 Apparaatskosten per inwoner € 725 € 623 € 767 Externe inhuur als % van de totale loonsom + inhuur externen 15,62% 0,73% 19,54% Overhead als % van totale lasten 47,47% 41,36% 40,51% Deze indicatoren gelden voor de 2 gemeenten die aangesloten zijn bij 1Stroom. Toelichting: Aantal inwoners Duiven en Westervoort is 40.100 Aantal formatieplaatsen 2023: 292,29 fte Bezetting in fte 2023: 267,54 Vacature ruimte 24,75 FTE Apparaatskosten (werkelijke lasten 2023): € 30.864.000 Totale loonkosten 2023: € 20.859.000 Bedrag aan externe inhuur: € 5.065.000 Overhead: € 12.455.000 Toelichting op overhead: Het procentuele verschil tussen de werkelijke overhead en de raming is 0,85%. Het verschil ten opzichte van 2022 wordt veroorzaakt doordat de kosten van automatisering vanaf 2023 voor het grootste deel zijn overgeheveld naar de gemeenten. 13
1.2 Sociaal en Arbo jaarverslag Inleiding Deze paragraaf gaat over het gevoerde sociaal beleid in 2023. Het gaat onder andere over integriteit, veiligheid, ziekteverzuim en over in-, door- en uitstroom. Dit deel sluit af met een overzicht van de belangrijkste feiten en cijfers ten aanzien van het personeelsbestand in 2023. Instroom - Onboarding-, door-, uitstroom Het onboardingsprogramma kreeg in 2023 meer vorm en inhoud. Er zijn twee bijeenkomsten voor nieuwe medewerkers geweest voor het afleggen van de ambtseed. In deze bijeenkomsten staat ook het thema Integriteit centraal. Voor nieuwe medewerkers wordt ook een tour door de gemeente Duiven en Westervoort aangeboden. Tijdens deze tour fungeren twee ervaren medewerkers als gids en wordt onderweg meteen de link gelegd met relevante projecten binnen de gemeenten. Een leuke en interessante manier om elkaar en de gemeenten nog beter te leren kennen. In 2023 zijn het afleggen van de ambtseed de bustour samengevoegd tot een hele dag: de nieuwe medewerkersdag. Deze is in 2023 één keer volgens de nieuwe opzet geweest. De reacties hierop waren zeer positief. De nieuwe medewerkersdag is nu een vast onderdeel van het onboardingsprogramma, dat in 2024 verder wordt geprofessionaliseerd.
Tijdens de jaarlijkse PEP gesprekken (gesprek over Plezier, Energie en Prestatie) wordt ook stilgestaan bij werkplezier, persoonlijke ontwikkeling en ambities. Medewerker en manager bekijken samen wat nodig is om plezier in het werk te houden of door te groeien naar een andere functie. Daarbij kunnen verschillende instrumenten worden ingezet zoals opleiding of training, loopbaanadvies of tijdelijk andere werkzaamheden oppakken in een stage of project. Uitstroom - Exitgesprekken Om inzicht te krijgen in de beweegreden van medewerkers om 1Stroom te verlaten voor een andere organisatie/baan, worden exitgesprekken gevoerd. In 2023 hebben 43 medewerkers de organisatie verlaten. Er zijn 20 exitgespreksverslagen geregistreerd over 2023. Dat is 57,14% van de vertrekkende medewerkers. In 2022 was dit 63% en in 2021 bedroeg dit percentage 50%. Een analyse van de exitgesprekken laat zien dat medewerkers de organisatie met name verlaten omdat ze merendeels verbreding/verdieping van de arbeidsinhoud of positieverbetering zoeken. Als er een persoonlijke reden is, dan is blikverruiming de hoofdreden, met op de tweede plaats pensioen. Deze trends uit 2022 en 2021 zetten zich door.
Inzoomend op de kwaliteit van de arbeid, dan is er met name onvrede over de arbeidsomstandigheden (huisvesting, klimatologische omstandigheden en de inrichting van de werkplek) en de samenwerking tussen afdelingen en ondersteuning binnen de afdelingen. Dit vraagt aandacht en krijgt ook aandacht in 2024 door de implementatie van het werkplekconcept en in het Opleidingsplan 2024. In 2022 waren dat met name: kwaliteit van het werk (o.a. functie-inhoud en werkdruk), persoonlijke aandacht (o.a. gesprekscyclus) en ontwikkeling. Ook in 2023 is het vertrek vanwege pensioen verhoudingsgewijs gegroeid. In 2022 was er sprake van een sterke groei ten opzichte van 2021. Het aantal vertrekkende medewerkers vanwege betere arbeidsvoorwaarden elders, stabiliseerde in 2023. In 2022 was dit gestegen ten opzichte van 2021. Integriteit Het integriteitsbeleid van 1Stroom is erop gericht om door zowel hard- als soft controls de integriteit te borgen, waarbij niet alleen regelgeving maar vooral gedrag uiteindelijk leidend is. 1Stroom wil een integriteitsbeleid waarin regels, codes en normen dienend zijn aan onze rol binnen de samenleving. Het integriteitsbeleid en de gedragscode voor medewerkers van 1Stroom zijn opgenomen in het Personeelshandboek en voor iedereen in te zien via intranet.
Nieuwe medewerkers krijgen deze documenten bovendien uitgereikt bij de uitnodiging die zij ontvangen om de ambtseed of belofte af te leggen. 14
Voor elke nieuwe medewerker wordt standaard een Verklaring omtrent gedrag (VOG) aangevraagd voor de indiensttreding. Nieuwe medewerkers van 1Stroom ontvangen kort na de indiensttreding een welkomstbericht met informatie over de onderwerpen informatiebeveiliging en privacybescherming. In dit welkomstbericht wordt ook verwezen naar de e-learning iBewustzijn en naar de informatie over veilig thuiswerken. Een aantal medewerkers gaf in 2023 aan naast de functie bij 1Stroom nevenwerkzaamheden uit te (willen) voeren. In alle gevallen is dit gehonoreerd. De voorwaarden hiervoor zijn door de betreffende leidinggevenden besproken met de medewerker en de afspraken zijn schriftelijk vastgelegd. Onderzoek Sociale veiligheid In mei en juni 2023 is onderzoek gedaan naar de sociale veiligheid binnen de organisatie. De vragenlijst van bureau SKB werd door 75% van de medewerkers ingevuld. De vragen waren gericht op grensoverschrijdend gedrag in de werksituatie. Fysiek en verbaal geweld, discriminatie, bedreiging en intimidatie. Maar het ging ook over ondersteuning van collega’s en leidinggevenden. Daarbij is gekeken hoe deze aspecten doorwerken in het werkplezier, energie tijdens het werk en herstel na het werk. De belangrijkste uitkomsten: - Ongewenst gedrag komt binnen 1Stroom niet meer voor dan in andere gemeenten. - Medewerkers vinden dat zij terecht kunnen bij collega’s voor hulp.
Zij ervaren veel sociale ondersteuning bij moeilijke situaties. - We nemen ongewenst gedrag niet altijd serieus en spreken elkaar vaak niet aan op ongewenst gedrag. Een aantal medewerkers van 1Stroom heeft te maken met persoonlijke bedreigingen door mensen van buiten de organisatie. Lichamelijk geweld kwam op het moment van het onderzoek niet naar voren. Later in het jaar was er bij de balie in Westervoort wel sprake van fysiek geweld. Hier zijn passende maatregelen genomen. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek hebben directie en OR een Plan van aanpak sociale veiligheid vastgesteld. In 2024 wordt het plan uitgevoerd. Loopbaanbegeleiding In 2023 deden 17 medewerkers een beroep op de loopbaancoach. In 2022 waren dat 28 medewerkers. Deze daling kan mogelijk worden toegeschreven aan de introductie van de 'Ik ontwikkel ME-NU kaart' in 2022, wat destijds resulteerde in een toename van het aantal cliënten. In 2021 waren er 9 aanmeldingen, waardoor het wel duidelijk is geworden dat medewerkers, inclusief afdelingsmanagers, de loopbaancoach in de loop der tijd beter weten te vinden. Banenafspraak en quotumwet In het Sociaal akkoord van 2013 staat de afspraak dat werkgevers extra banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. In totaal moeten in 2026 125.000 banen (25.000 voor de overheid en 100.000 in de marktsector) voor deze doelgroep gerealiseerd zijn.
De verplichting hiertoe was voor 2023 het realiseren van 10 banen (van 25,5 uur). Op dit moment zijn op het conto van 1Stroom 10,3 banen voor de Banenafspraak gerealiseerd, verdeeld over de afdelingen Beheer Buiten en Sportaccommodaties (8,06), Publiekszaken (0,94) en 1,3 bij het Natuur Milieu Educatiecentrum. Hiervan werden eind 2023 3,9 banen (van 25,5 uur per week) nog gefinancierd vanuit het budget voor de Banenafspraak. De overige fte’s zijn inmiddels opgenomen in de reguliere formatie van 1Stroom. Met deze stand voldoen we voor 2023 aan het quotum dat is gesteld voor overheidswerkgevers. Stages In 2023 ontving 1Stroom 48 stageverzoeken. Deze verzoeken kwamen van middelbare scholieren (meeloopstages van enkele dagen), van mbo-studenten (meewerk stages), hbo-studenten (meewerkstages en onderzoeksopdrachten) en universitaire studenten (afstudeerscripties). De stageverzoeken op mbo-niveau kwamen van de studierichtingen HR, Office management, en Handhaving. De stageverzoeken op hbo-niveau kwamen van de studierichtingen Social work, Recht, 15
ICT, Sociaal domein, Journalistiek. De verzoeken om een onderzoekopdracht te doen kwamen vooral uit de hoek van juridische opleidingen. Aan zeven studenten kon een stageplek worden aangeboden: één mbo -student, vier hbo-studenten en één universitair student. Op de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) heeft de mbo-student een meeloopstage gedaan. De hbo-studenten deden allemaal een afstudeeropdracht. De universitair student deed zijn afstudeerstage. De reden voor het afwijzen van de overige stageverzoeken was in bijna alle gevallen gebrek aan capaciteit voor het begeleiden van de student. Veiligheid Voor alle medewerkers die in contact komen met externen is de richtlijn “Omgaan met ongewenst gedrag door externen” beschikbaar. Met een instructiewijzer waarin beschreven is hoe gehandeld moet worden bij ongewenst gedrag per werksoort. Al deze medewerkers zijn getraind in “Omgaan met Ongewenst gedrag” en hebben geoefend met de afgesproken werkwijze. Medewerkers die op huisbezoek gaan kunnen gebruik maken van een identicom. Daarmee kunnen zij hulp inroepen als er sprake is van een onveilige situatie buiten het gemeentehuis. De identicom hoefde in 2023 niet gebruikt te worden. BHV In 2023 was de BHV-organisatie niet goed op orde en de aanwezigheid van BHV-ers niet gegarandeerd.
Daarom is er een nieuw BHV-beleidsplan opgesteld waarin de kaders van de BHVorganisatie zijn vastgelegd. De belangrijkste wijzigingen zijn de instructie op de eerste werkdag, de training Veilig Werken voor alle medewerkers via de 1Stroomacademie en het werken in een rooster voor de BHV-ers. Op de gemeentewerf en in de sporthal zijn alle medewerkers getraind als BHV-er. Daar is de bezetting geen probleem. Multibel Multibel is het oproepsysteem voor het Agressie Interventieteam (AIT) en voor de Bedrijfshulpverlening (BHV). Naar aanleiding van een incident in 2023 is besloten om alle medewerkers op te nemen in het oproepsysteem. Medewerkers geen gecertificeerd AIT-er zijn maar wel in het betreffende pand aanwezig zijn krijgen hierdoor een melding bij een incident. Hiervoor worden maximaal 20 medewerkers opgeroepen. Zij begeven zich naar de aangegeven locatie en zijn daar op afstand aanwezig in de rol van afschermer, met als doel het agressieve gedrag te kanaliseren en de collega die alarm slaat te steunen. Het de-escaleren en eventueel uit het pand verwijderen blijft een taak van de AIT-ers. AIT In 2023 zijn we weer meer op kantoor gaan werken, maar was het moeilijk om de bezetting van het AIT op peil te hebben. Zo waren er bij een incident in het gemeentehuis van Westervoort niet voldoende AIT-ers aanwezig. Dit heeft gelukkig geen verdere gevolgen gehad.
Tijdens de openstelling van de gemeentehuizen was het AIT op bijzondere dagen, zoals de verkiezingen en te verwachte risico-bezoeken, aanwezig. Daarnaast zorgde beveiliging tijdens de (avond)openstelling ervoor dat alle medewerkers op kantoor veilig hun werk konden doen. Er zijn in 2023 17 meldingen van ongewenst gedrag geregistreerd. Deze zijn schriftelijk dan wel mondeling afgehandeld met de betrokken overtreders. Dit zijn er drie minder dan vorig jaar. Ook zijn er 10 voormeldingen gedaan van risicogesprekken. Bij die gesprekken zijn leden van het AIT als back up aanwezig geweest. Ook dit zijn er minder dan in 2022. In 2023 is één gebouwverbod opgelegd. RI&E Het Plan van Aanpak voor de RI&E 2019 is in 2023 verder uitgevoerd. Er is beleid opgesteld over hoe om te gaan met het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen tijdens het werk. Door het onderzoek naar de sociale veiligheid en de vervolgacties zijn (ongewenste) omgangsvormen meer onderwerp van gesprek geworden. Verder is managers ondersteuning geboden om op een goede manier in 16
gesprek te gaan met medewerkers over alles dat van invloed kan zijn op de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Daarnaast zijn voor de medewerkers van de buitendienst toolboxmeetings georganiseerd waarin zij kort geïnformeerd werden over veilig werken en is er een opleidingsmatrix gemaakt met een overzicht van opleidingen die nodig zijn voor elke werksoort en wanneer een certificering verloopt. In 2024 wordt een nieuw RI&E uitgevoerd. Lymescreening Er is een contract afgesloten voor de jaren 2022 tot en 2024 voor het testen van medewerkers op de ziekte van Lyme. Na de nulmeting in 2022 is de screening in 2023 opnieuw aangeboden aan onze medewerkers. Dit waren 29 medewerkers van de afdelingen Realisatie & Beheer, Vergunningen, Toezicht & Handhaving en Beheer Buiten. Daarvan hebben 17 medewerkers gebruik gemaakt. Er was geen verdere actie nodig. In 2024 doen we een derde screening en daarna evalueren we deze werkwijze. Ziekteverzuim Werkgever en werknemer hebben volgens het Eigen Regie model allebei een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om ziekteverzuim. De afdelingsmanager is als casemanager het aanspreekpunt voor een zieke medewerker en maakt samen met die medewerker afspraken over inzetbaarheid en belastbaarheid. De bedrijfsarts ondersteunt daarin. Het ziekteverzuim is in 2023 verder gestegen naar 8,11%.
Dat is opnieuw hoger dan voorgaande jaren; in 2021 was het verzuimpercentage 5,76% en in 2022 was dit 7,65%. Na een heel hoog verzuimpercentage in het eerste kwartaal van 2023 is het verzuimpercentage daarna elk kwartaal gedaald.
Met name het langdurige verzuim is van grote invloed op het verzuimpercentage. Een analyse van het langdurige verzuim laat zien dat 43% van dit verzuim wordt veroorzaakt door fysieke klachten, 40% door mentale klachten en 17% een combinatie is van fysiek en mentaal. Tot slot laat de meldingsfrequentie (het aantal keren dat medewerkers zich ziek melden) een daling zien (van 1,01 in 2022 naar 0,91 in 2023). Het percentage medewerkers dat zich geen enkele keer heeft ziekgemeld (het zogenaamde 0-verzuim) was in 2023 49% tegenover 43,7% in 2022. In 2023 hebben we geïnvesteerd in het terugbrengen van het verzuim. Dit hebben we gedaan door een intensieve inzet van de bedrijfsarts in spreekuren en in het sociaal medisch overleg. Er is veel ondersteuning via bedrijfszorg ingezet, zoals bedrijfsmaatschappelijk werk, psychologische 17
begeleiding en fysiotherapie. Verder zijn de afdelingsmanagers getraind in het voeren van inzetbaarheidsgesprekken en maken we preventie en verzuim bespreekbaar tijdens het jaarlijkse PEP gesprek. Om extra aandacht te geven aan werkdruk, werkplezier en veiligheid hebben we in 2023 de Week van de Werkbeleving georganiseerd. Medewerkers konden meedoen aan verschillende activiteiten zoals een masterclass werkdruk, workshops rondom werkgeluk, persoonlijkheid en het herkennen en benoemen van ongewenst gedrag. Duurzame inzetbaarheid bij 1Stroom Per 1 januari 2022 is het Generatiepact afgeschaft. Binnen het Lokaal Overleg met de vakorganisaties is afgesproken om het thema Duurzame Inzetbaarheid (DI) voor alle generaties verder uit te werken. Dit in tegenstelling tot het Generatiepact dat gericht was op de 60 plussers. Verder vraagt onze cao al geruime tijd om invulling van dit thema. Er is een werkgroep Duurzame Inzetbaarheid (DI) geformeerd, de leden van de werkgroep komen vanuit verschillende disciplines (HR, OR, LO). Eind juni 2023 is er een brainstormsessie gehouden over het thema DI. Daar hebben 25 medewerkers hun input gegeven. Op basis van deze input is een notitie opgesteld. Het thema Duurzame Inzetbaarheid wordt geborgd in het strategische HR-beleid. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt. Daarbij komen verschillende onderwerpen uit ‘het huis’ aan de orde.
Het huis geeft het kader:
18
Feiten en cijfers 2023 Categorie Totaal aantal medewerkers Dienstverband Verhouding parttime/fulltime Verdeling man/vrouw Leeftijdsopbouw
aantal 311 Vast: 265 / tijdelijk: 46 Parttimers 173 / fulltimers 138 119 (ca. 40% man) / 192 (ca. 60% vrouw) Jonger dan 25: 11 25 – 35: 46 35 – 45 : 60 45 – 55: 96 55 – 65: 87 Ouder dan 65: 11
Salarisschalen
Schaal 1-3: 2,78 schaal 4-6: 27,13 schaal 7-9: 135,42 schaal 10-12: 85,3 schaal >13: 12,91 nom.sal.: 3,94 31 43 7 0
Instroom Uitstroom Stagiaires Werkervaringsplekken
extra info 267,54 fte
In 2020: 45 In 2020: 44 In 2020: 6 In 2020: 4
19
in 2021: 30 in 2021: 29 in 2021: 6 in 2021: 2
in 2022: 55 in 2022: 43 in 2022: 7
1.3 Paragrafen De paragrafen ‘Lokale heffingen’, ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ en ‘Verbonden partijen’ zijn niet van toepassing binnen de rekening 1Stroom. De gemeente Duiven en Westervoort blijven verantwoordelijk voor het opleggen van de lokale heffingen in eigen gemeente. De verantwoording en verwerking van de baten vinden rechtstreeks plaats in de administraties van beide gemeenten. Op grond van het BBV (art. 12, lid 1) bevat de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen in ieder geval de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. 1Stroom heeft geen van deze kapitaalgoederen, daarom is deze paragraaf ook niet van toepassing. 1Stroom kent geen verbonden partijen. Daarom is ook deze paragraaf niet van toepassing.
1.3.1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeenschappelijke regeling 1Stroom in staat is tegenvallers op te vangen. Lopende het begrotingsjaar zijn de ontwikkelingen met betrekking tot de kosten van de werkorganisatie periodiek en nauwgezet gemonitord teneinde tijdig te kunnen bijsturen. Dit gebeurt aan de hand van de tussenrapportage. Eventuele te verwachten over- of onderschrijdingen worden dan afgestemd met het Algemeen Bestuur. Wanneer sprake is van een negatief financieel jaarresultaat wordt beroep gedaan op het weerstandsvermogen van Duiven en Westervoort, waarbij het verdelingspercentage 63%-37% wordt gehanteerd. Beide gemeenten betrekken dit risico in de risicoparagraaf van de programmabegroting en in het lopende jaar komt dit tot uiting in de najaarsrapportage. Risico’s Inflatie De forse inflatie heeft zich vertaald in een eveneens forse CAO loonstijging in 2023. Deze loonstijging is al in de begroting 2023 verwerkt. Naast de loonkostenstijging is ook sprake geweest van een stijging van de energiekosten. In de tussenrapportage is aangegeven dat er een overschrijding werd verwacht van € 213.000. De kostenoverschrijding is bij jaarrekening nog verder opgelopen met € 19.000.
Risico’s van de bedrijfsvoering In het Sociaal en arbo jaarverslag, dat opgenomen is in paragraaf 1.2, wordt verslag gedaan over de risico’s van bedrijfsvoering ten aanzien van personeel. Informatiebeveiliging en datalekken In 2023 zijn er 10 datalekken gemeld bij onze Functionaris Gegevensbescherming. In alle gevallen was er sprake van een menselijke fout, de persoonsgegevens waren naar de verkeerde persoon gestuurd. Veelal betrof het e-mailberichten. Onderzocht wordt of d.m.v. extra technische voorzieningen de medewerker gewaarschuwd kan worden, als er sprake is van de verzending van persoonsgegevens. Daarnaast zullen er door de verdere implementatie van Microsoft 365 in onze organisatie meer technische mogelijkheden beschikbaar zijn hiervoor. Kengetallen financiële positie Door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is voorgeschreven dat gemeenschappelijke regelingen een basis set van vijf financiële kengetallen opnemen. Voor 1Stroom zijn de kengetallen 20
grondexploitatie en belastingcapaciteit niet van toepassing.
Kengetallen
Rek.2023
netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte
1% 1% 9% 0%
Netto schuldquote: geeft inzicht in de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen 1Stroom heeft geen gelden geleend, het percentage van 1% wordt veroorzaakt doordat er kortlopende schulden zijn dan vorderingen. Solvabiliteitsratio: verhouding eigen vermogen /totaal vermogen. Het resultaat 2023 is in de berekening al aangemerkt als eigen vermogen. Structurele exploitatieruimte Dit betreft het structurele verschil tussen baten en lasten, voor mutaties van reserves. Aangezien eventuele voor- of nadelen bij 1Stroom verrekend worden met de deelnemende gemeenten, is de structurele exploitatieruimte 0.
1.3.2. Paragraaf Financiering De paragraaf financiering gaat over de manier waarop 1Stroom wordt gefinancierd en de risico’s die daarbij aanwezig zijn. Financiering De reguliere exploitatiekosten van 1Stroom zijn in 2023 gefinancierd door de deelnemende gemeenten, respectievelijk Duiven en Westervoort. De hoogte van het maandelijks voorschot is afgestemd op de begroting van 1Stroom. De financieringsbehoefte is zeer overzichtelijk, aangezien de uitgaven voor het grootste deel volgens een vast patroon plaatsvinden. Ongeveer 75% van de kosten bestaan namelijk uit loonkosten die op een maandelijks vast moment worden uitgekeerd. Aangezien 1Stroom geen leningen heeft, zijn er geen rentelasten toegerekend aan taakvelden. De afschrijvingslasten worden wel toegerekend aan de desbetreffende taakvelden.
3.000.000 2.500.000
Saldo van de bank en schatkist aan het einde van de maand in 2023
2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0
21
Rekeningcourant overeenkomst Bank Nederlandse Gemeenten Met de Bank Nederlandse Gemeenten is eind 2017 een rekeningcourant overeenkomst gesloten. In deze overeenkomst is geen kredietlimiet benoemd. Het banksaldo van 1Stroom was het hele jaar 2023 positief. Schatkistbankieren Bij (tijdelijk) overschot aan liquide middelen wordt dit in rekening courant aangehouden ten behoeve van het dagelijks betalingsverkeer. Boven een drempelbedrag zijn we verplicht overtollige middelen bij het Rijk (Ministerie van Financiën) in de schatkist te stallen, dit wordt schatkistbankieren genoemd. Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)
Drempelbedrag
1000 Kwartaal 1
1000 Kwartaal 2
1000 Kwartaal 3
1000 Kwartaal 4
227
221
292
196
(3a) = (1) > (2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag
773
779
708
804
(3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
-
-
-
-
25.627
25.627
25.627
25.627
25.627
25.627
25.627
25.627
-
-
-
-
1000
1000
1000
1000
(2)
(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) (4b) (4c)
Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
(1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het Drempelbedrag kwartaal drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)
Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 2 20.462
Kwartaal 3
20.135
Kwartaal 4
26.876
18.046
90
91
92
92
227
221
292
196
Kasgeldlimiet In de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) is een kasgeldlimiet vastgelegd om het renterisico bij decentrale overheden te beheersen door een grens te stellen aan de financiering op de korte termijn. Dit betekent dat de korte schuld maximaal 8,2% van het begrotingstotaal van € 2.449.258 mag bedragen. Voor 1Stroom betekent dit dat de kasgeldlimiet € 2.449.258 betreft. Wordt de kasgeldlimiet meer dan 2 opeenvolgende kwartalen overschreden dan wordt men geacht een plan op te stellen dat aangeeft hoe het probleem wordt opgelost. 1Stroom heeft in 2023 geen gelden aangetrokken. Het hele jaar positief gestaan op de bank zonder geld aan te trekken. Dus aan de kasgeldlimiet voldaan.
22
Renterisiconorm In de Wet FIDO is tevens een renterisiconorm voor decentrale overheden vastgesteld. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Dit betreffen leningen met een looptijd langer dan één jaar. Het beheersen gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm betreft 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal van € 29.869.000. 1Stroom heeft in 2023 het gehele jaar geen lang geld aangetrokken. Hiermee wordt voldaan aan de rente risiconorm.
1.3.3 Paragraaf Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling Gewijzigde samenstelling directie en voorgenomen besluit tot wijziging van de directiestructuur Door het vertrek van de algemeen directeur en de gemeentesecretaris Duiven/adjunct directeur ontstonden er, medio 2023 twee vacatures in de directie van 1Stroom. Na een zorgvuldig proces is ervoor gekozen om beide functies tijdelijk in te vullen. De interim- algemeen directeur en de interimgemeentesecretaris Duiven zijn medio juli 2023 gestart. De interim- algemeen directeur heeft ook opdracht gekregen voor een evaluatie van de directiestructuur en het doen van voorstellen voor de directiestructuur. Eind 2023 heeft het algemeen bestuur een voorgenomen besluit genomen tot wijziging van de directiestructuur. Dit voorgenomen besluit is voor advies voorgelegd aan de Ondernemingsraad. In 2024 wordt een definitief besluit verwacht van het algemeen bestuur over de directiestructuur. Strategische ontwikkelagenda De strategische ontwikkelagenda bevat drie thema’s voor de doorontwikkeling van 1Stroom: 1. Structuur in het bestuurlijk proces Hierbij gaat het om het verbeteren van het bestuurlijke proces en het versterken van de ambtelijke ondersteuning en advisering. 2. Eigenaarschap In dit thema staat het nemen en krijgen van verantwoordelijkheid, de ontwikkeling van medewerkers en de onderlinge samenwerking centraal. 3.
Trots Dit betreft onder meer het vergroten van de zichtbaarheid van 1Stroom, het verbeteren van de interne communicatie en het vieren van successen met elkaar. Medio 2023 is terug gekeken op de uitvoering van de strategische ontwikkelagenda in 2022 en het eerste kwartaal van 2023. In die periode en ook in de loop van 2023 zijn de nodige acties uit de strategische agenda uitgevoerd. Dit varieerde van het organiseren van bijeenkomsten, het actualiseren van (HR) instrumenten en beleid en het invoeren van nieuwe structuren. Zo is er een nieuwe structuur voor portefeuillehouder overleggen ingevoerd om de dienstverlening en ondersteuning aan portefeuillehouders te professionaliseren. Er worden in het jaar doorlopend trainingen aangeboden voor het helder schrijven van voorstellen en bestuurlijk sensitief adviseren. Om verbinding in de organisatie te stimuleren, is er een maandelijkse donderdagmiddagborrel 23
geïntroduceerd. De uitvoeringsagenda loopt in het eerste kwartaal 2024 op zijn eind. Gezien de ontwikkelingen ten aanzien van de directiestructuur wordt nog bekeken hoe dit vervolg krijgt. Prioritering Ontwikkelopgaven 1Stroom 2023 Eind 2022 werd de noodzaak gevoeld om te prioriteren. De situatie op dat moment – te hoge werkdruk op de verschillende terreinen en de krapte op de arbeidsmarkt – leidde tot onvoldoende voortgang op diverse ontwikkelopgaves/ambities. Er is toen een prioriteringsproces opgestart. Het proces heeft geresulteerd in twee prioriteringslijsten voor 2023, een voor ieder college, die kort gesloten zijn tussen het management van 1Stroom en de colleges. Ook de gemeenteraden zijn meegenomen in de uitkomsten van dit proces. 1Stroom is er in het begin van 2023 in geslaagd om op diverse terreinen medewerkers aan te trekken, waardoor meerdere onderwerpen alsnog geprioriteerd konden worden. Niet-geprioriteerde onderwerpen staan on-hold en worden slechts opgepakt voor zover de capaciteit dat incidenteel toelaat. De gemaakte keuzes uit dit proces zijn vertaald in de gemeentelijke voorjaarsnota’s 2023. De huidige arbeidsmarkt en het hoge ziekteverzuim vormen een risico voor de bedrijfsvoering waardoor het gesprek over het stellen van prioriteiten onverkort belangrijk blijft.
Ook in aanloop naar de gemeentelijke voorjaarsnota’s 2025 wordt het gesprek over de balans tussen ambities en capaciteit opnieuw aangegaan. De grootste capacitaire knelpunten zaten eind 2022 in het sociaal domein en in het fysieke domein. 1Stroom is er in 2023 in geslaagd op diverse terreinen medewerkers aan te trekken. Hieronder wordt op hoofdlijn per domein uiteengezet waar dit gelukt is en waar versterking heeft plaatsgevonden. Sociaal Domein In 2023 is een toezichthouder zorgfraude gestart die signalen die kunnen duiden op zorgfraude onderzoekt. Er zijn lokale wachtlijsten voor Jeugd en Wmo. Door strenger te sturen op aanbieders bij herindicatie, door een betere screening op oplossingsmogelijkheden in het voorliggend veld en door monitoring en kwalitatieve duiding van de wachtlijst wordt de wachttijd bij Jeugd langzaam teruggebracht naar gebruikelijke termijnen. Als gevolg van personele wijzigingen fluctueert de formatie bij de jeugdconsulenten en is in 2023 gebruik gemaakt van inhuurkrachten. Bij de voorjaarsnota is door de gemeenten extra formatie beschikbaar gesteld op Jeugd en ingevuld Knelpunten en arbeidsmarktproblematiek bij aanbieders en andere ketenpartners zorgen voor een hogere werkdruk bij de consulenten van 1Stroom. Deze problemen in de keten kunnen niet lokaal opgelost worden en hebben invloed op de lokale wachttijd.
Daarbij is er nog steeds groei in aanvragen en een toename van complexe situaties. Ook bij de Wmo is de monitoring van de wachtlijst opgestart, en neemt het aantal aanvragen toe. De inzet om voor de 2 e helft van het jaar de formatie op orde te krijgen is niet gelukt.. De formatie bij de Wmo-consulenten stond in 2023 onder druk als gevolg van onder andere ziekte. Begin 2024 is deze op orde. De formatie in het beleidscluster is in 2023 weer compleet ingevuld met vaste formatie. De veelheid aan ‘nieuwe’ mensen (vaak zonder gemeentelijke achtergrond) en junior-medewerkers zorgt voor veel positieve energie in dit cluster, maar ook dat er inwerktijd nodig is. Daarbij liggen er grote opgaven. Fysiek domein Om de versnelling van de woningbouw mogelijk te maken wordt er gewerkt aan de bouw van het programma “Ruimte”. Dit programma wordt aangestuurd door de nieuw geworven 24
programmaleider. Om de financiële kant van de ontwikkelingen in goede banen te leiden is dit jaar een junior planeconoom/gebiedseconoom aangetrokken. Hierdoor is de senior gebiedseconoom beter in staat op strategisch niveau te werken en te adviseren. Het reguliere en beleidsmatige RO werk wordt verder ondersteund door twee nieuw geworven beleidsadviseurs RO. Daarnaast is in nauwe samenwerking met de gemeente Zevenaar een stedenbouwkundige aangenomen. Deze samenwerking heeft ervoor gezorgd deze moeilijk te vervullen vacature (inhoud en beschikbare middelen) toch vervuld is. Tenslotte wordt op korte termijn de werving opgestart voor een programma- en projectondersteuner. Het afgelopen halfjaar is geïnvesteerd om aanwezig te zijn in de regio en mee te doen, met name in de Groene Metropoolregio. Zo is er het afgelopen jaar geïnvesteerd in extra capaciteit op het gebied van een extra bedrijfscontactfunctionaris, een medewerker vrijetijdseconomie (VTE) en een adviseur op volkshuisvesting. Daarnaast zijn er recentelijk structurele middelen vrijgemaakt om te kunnen investeren op mobiliteit. Hierdoor kan de beschikbare senior capaciteit ingezet worden op de regionale vraagstukken en kunnen de reguliere en geplande werkzaamheden doorgang vinden. Proces gericht werken Binnen 1Stroom is in 2023 een impuls gegeven aan het procesgericht werken.