A04-20210419-13-vka-coll-ontwerp-omgevingsvisie-bijlage-3-ontwerp-omgevingsvisie.pdf

ONTWERP OMGEVINGSVISIE

62738 – Intern vertrouwelijk | 26 maart 2020

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WESTERVOORT 23 maart 2021

VOORWOORD Voor u ligt de omgevingsvisie van de gemeente Westervoort. Dit is een visie op de leefomgeving van de gemeente Westervoort op hoofdlijnen voor de middellange en lange termijn. Hiermee streven we naar een goede leefomgeving, essentieel voor het welbevinden van onze bewoners. De afgelopen jaren hebben wij samengewerkt met een grote diversiteit aan partijen en betrok­ kenen om uiteindelijk tot deze visie te komen. Een prachtig proces, waarin we niet alleen hebben gewerkt aan een gezamenlijke visie, maar we als gemeente ook veel hebben geleerd. Mooi in dit proces vond ik dat, ondanks dat het zoeken was hoe de participatie effectief vorm te geven en de inwoners hierbij te betrekken, het een toegankelijk, correct, actueel en aangenaam leesbaar stuk is geworden. Sterk punt hierbij is dat wij, naast de gesprekken met inwoners, college en gemeenteraad, ook gekeken hebben naar de plannen die nu in de leefomgeving spelen zoals het Rivierklimaatpark, Mosterdhof, Westervoort Noord, Woonvisie, etc. Ook uit deze plannen hebben we kunnen aflei­ den wat voor Westervoort belangrijk is, bijvoor­ beeld woningbouw in combinatie met streven naar een evenwichtiger demografische opbouw en daarmee vermindering van spanning in het sociale domein.

Als ik kijk naar de leefomgeving van de gemeente Westervoort ben ik trots op de manier waarop Westervoort als dorp met grootstede­ lijk karakter hier het beste van maakt. Mensen groeten elkaar en zijn betrokken via een bloei­ end verenigingsleven, maar geven elkaar ook de ruimte. Voor de grootstedelijke voorzieningen hoeven we slechts de brug over te steken. Veel mensen willen dan ook in Westervoort wonen; Westervoort kent de grootste vraag naar wonin­ gen in de Liemers.

Met de ontwikkeling van de gemeente door de jaren heen hebben we nieuwe dingen opge­ bouwd, maar ook oog gehouden voor onze geschiedenis en het erfgoed. Tegelijkertijd zien we ontwikkelingen op ons af komen. Ontwikkelingen die we niet zo maar aan ons voorbij kunnen laten gaan. De druk op de woningmarkt, de energietransitie maar ook de roerige financiële tijd waarin we ons als gemeente bevinden vormen slechts een greep uit de belangrijke ontwikkelingen voor de komende jaren. Hiervoor sluiten we niet onze ogen, we gaan actief aan de slag. Hiermee is de omgevingsvisie een integrale blik op de lange termijn, waarin bestaande waarden en nieuwe ontwikkelingen samenkomen. Met deze visie worden de hoofdlijnen op de langere termijn vastgesteld, waarna de gemeenteraad bij vaststelling van programma’s kan prioriteren en ambities kan concretiseren. Deze weg richting de uitvoering bepalen we niet alleen. We werken samen met professionele partijen, maar ook zeker met de samenleving. Samen met u geven we antwoord op de ontwik­ kelingen en geven we richting aan de toekomst. Zo streven we naar een gemeente waar we trots op kunnen zijn.

“Het mooiste aan de gemeente Westervoort vind ik Westervoort als Poort naar de Liemers. De unieke ligging tussen Rijn en Kop van de IJssel, de Voorde naar het Westen, een plaats met een hele lange geschiedenis. Nu de bruggen, toen een doorwaadbare plaats, een knooppunt, en voor mensen een belangrijke plek om te wonen en doorheen te trekken.“ 

5

— Wethouder Hans Sluiter

SAMENVATTING De gemeente Westervoort streeft naar het behou­ den en versterken van een gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelijke leef­ omgeving. Voor nu én voor de toekomst. Om dit te bereiken heeft de gemeente deze omgevings­ visie opgesteld als stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Westervoort in 2040.

De omgevingsvisie sluit aan bij nationaal, regio­ naal en lokaal beleid. De inhoudelijke basis voor deze omgevingsvisie bestaat uit vier onderdelen:

Thema

● Historie: de gemeente Westervoort heeft een

rijke geschiedenis waar we op voortbouwen. ● Richtinggevende waarden: belangrijk zijn

Dit hebben we niet alleen gedaan: de visie is tot stand gekomen in samenwerking met diverse gebruikers van de leefomgeving, waaronder inwoners, maatschappelijke instellingen, bedrij­ ven en verenigingen. Aan de hand van een Gebieds Gespreks Agenda is het Koersdocument Omgevingsvisie Westervoort opgesteld in 2020, waarna een participatiebijeenkomst en schriftelijke consultatie heeft plaatsgevonden. Hierbij zijn een breed aantal reacties opgehaald vanuit de samenleving, professionele partijen en gemeenteraad. Deze reacties hebben geresul­ teerd in een rapportage voor de gemeenteraad en een reactienota (van de consultaties). Dit alles is verwerkt tot deze ontwerp omgevingsvisie.

AMBITIES EN DOELEN VOOR DE LEEFOMGEVING

onder andere de vitale, sterk onderling verbonden sociale gemeenschap, de aan­ trekkelijke leefomgeving en de uitstekende voorzieningen van de gemeente Westervoort.

Een duurzaam thuis

● Ruimtelijke kwaliteiten: de kenmerken van

het landschap, het erfgoed en de manier van wonen in de gemeente Westervoort dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de gemeente.

Gezonde, sociale en veilige leefomgeving

• Een gezonde samenleving met aandacht voor de medemens en elkaar • Participatie van inwoners en andere maatschappelijke partners • Een groene omgeving die bijdraagt aan de lichamelijke en geestelijke gezondheid • Stimuleren en faciliteren van vitale wijken, dorpen en buurten • Investeren in sport- en jongerenvoorzieningen • Zelfstandigheid bevorderen • Positieve gezondheid als randvoorwaarde voor alle ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving • Met het beheer van de openbare ruimte waar mogelijk bijdragen aan een gezonde, sociale en veilige leefomgeving • In stand houden van de goede omgevingswaarden, zoals geluid en luchtkwaliteit • Behouden van het eigen karakter en de (ruimtelijke) identiteit

Vitale economie

Bereikbaarheid

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

• Mogelijk maken van aanvullende woonbehoefte op inbreiding- en uitbreidingslocaties • Werken aan een meer evenwichtige opbouw van de woningvoorraad door het realiseren van meer middeldure en dure woningen • Meer beschikbare woningen die aansluiten bij de woonvraag van de groeiende groep één- en tweepersoonshuishoudens • Een toegankelijke woonomgeving en woonmogelijkheden voor zelfstandig wonende ouderen en zorgdoelgroepen • Verduurzaming van bestaande woningen en duurzame nieuwbouw • Vergroening van de woonomgeving en verbetering van het rioolstelsel • Aandacht voor specifieke woonvragen van spoedzoekers en woonwagenbewoners

• Verder versterken van de lokale economische positie van Westervoort op basis van toegevoegde waarde • Behoud en versterken van de lokale economie en voorzieningen in het centrum van Westervoort • Balans tussen de ruimte voor economische ontwikkeling, natuur, biodiversiteit en klimaat

● Ontwikkelingen & toekomstperspectief:

leidraad voor de toekomst is dat we ruimte willen bieden aan ontwikkelingen, recht doen aan ruimtelijke kwaliteiten, maatwerk leveren op basis van de leefomgevingskwaliteiten en zorg dragen voor natuur en milieu. Dit doen we samen met alle gebruikers van de leefomgeving.

Ambities en doelen 2030-2040

• De verkeersveiligheid in woongebieden vergroten • Verbeteren van loop- en fietsroutes, waar nodig uitbreiden van de fietsinfrastructuur • Toegankelijkheid van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor mensen met een beperking in welke vorm dan ook • Doorgaand (sluip)verkeer ontmoedigen • Optimaliseren van de mobiliteitsketen • Zorgen voor voldoende laadvoorzieningen voor elektrisch vervoer • Versterken van OV-knooppunten, onder andere door aanvullende voorzieningen • Bijdragen aan de RES (energie- en warmtetransitie) • Biodiversiteit versterken • Grondstoffen hergebruiken • Water als kwaliteit inzetten • Duurzaamheid als uitgangspunt hanteren in beleidsuitwerking en uitvoering

Klaar voor de toekomst

VAN VISIE NAAR UITVOERING Het vervolg op de omgevingsvisie (beleids­ doorwerking) is het schrijven van programma’s, voortbordurend op de vijf thema’s, die zorgen voor de vertaling van de omgevingsvisie naar uitvoering. Deze programma’s zijn zelfbindend en beogen zo te garanderen dat de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving daad­ werkelijk wordt bereikt.

6

In het proces van de uitvoering van deze visie in (uitvoerings)programma’s hebben we oog voor participatie en sluiten we aan bij de eisen die vanuit de Omgevingswet gelden voor participa­ tie. Hiervoor wordt in ieder geval een soortgelijk traject gevolgd als voor het opstellen van de Omgevingsvisie, waarbij inwoners, maatschappe­ lijke organisaties, ondernemers en andere belang­ hebbenden in het voortraject zijn betrokken.

7

INHOUDSOPGAVE

VOORWOORD

5

SAMENVATTING

6

1. INLEIDING

11

1.1 1.2 1.3 1.4

Waarom een omgevingsvisie? Totstandkoming van de omgevingsvisie Relatie met bestaand beleid Leeswijzer

2. OVER WESTERVOORT 2.1 2.2 2.3 2.4

27

Historie Richtinggevende waarden Ruimtelijke kwaliteiten Toekomstperspectief

30 31 31 46

3. AMBITIES EN DOELEN LEEFOMGEVING 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Een duurzaam thuis Gezonde, sociale en veilige leefomgeving Vitale economie Bereikbaarheid Klaar voor de toekomst

4. VAN VISIE NAAR UITVOERING 4.1 4.2 4.3 4.4

12 12 18 24

49 50 51 55 58 62

75

Vertaling in programma’s Monitoring en herijking van de omgevingsvisie Financiën Participatie in de uitvoering van deze visie

76 77 77 77

BIJLAGE A: KAARTEN

81

BIJLAGE B: GERELATEERDE BELEIDSDOCUMENTEN

97

9

Ontwerp Omgevingsvisie

1

INLEIDING

De gemeente Westervoort is, net als iedere andere gemeente, verplicht om in het kader van de nieuwe Omgevingswet een omgevingsvisie op te stellen. Deze omgevingsvisie beschrijft de gewenste toekomst voor onze leefomgeving op de middellange en lange termijn (tot 2040). Het is daarmee een weergave van de vraag: wat voor gemeente willen we zijn? Concreet betekent dit een samenhangend, allesomvattend en integraal document voor alle onderwerpen in de fysieke leefomgeving waarin we onze ambities en doelen beschrijven.

10

11

1 INLEIDING

De omgevingsvisie is een visie gestoeld op de identiteit en de kenmerken van Westervoort, zoals deze de afgelopen decennia zijn gegroeid. We benoemen wat voor ons van waarde is en wat we willen beschermen. Tegelijkertijd geeft de omge­ vingsvisie richting aan autonome lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen, met onze eigen kwaliteiten, ambities en doelen als randvoorwaar­ den. Deze visie zorgt ervoor dat het prettig wonen, werken en verblijven is in Westervoort. Met andere woorden: het is de stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Westervoort in 2040.

het grondgebied van de gemeente. Vervolgens werken we de essentie van de visie samen met de samenleving uit in omgevingsprogramma’s waarin we de omgevingsvisie vertalen naar uitvoering.

● Fase 2. De uitkomsten uit fase 1 zijn meegenomen in de

Startnotitie Omgevingsvisie Westervoort, die najaar 2020 opnieuw is besproken met diverse gebruikers van de fysieke leefomgeving. Tevens heeft er een schriftelijke consultatie plaatsgevonden onder professionals. Hierbij zijn een breed aantal reacties opgehaald vanuit de samenleving, professio­ nele partijen en gemeenteraad. Deze reacties hebben geresul­ teerd in een rapportage voor de gemeenteraad en een reactienota (van de consultaties). Dit alles is verwerkt tot de ontwerp omgevingsvisie. De partijen en inwoners die een reactie hebben ingebracht, zijn via het toezenden van de reactienota geïnformeerd over wat met hun reactie is gedaan en tot welke aanpassingen en aanvulling dit heeft geleid.

Bij deze omgevingsvisie wordt geen PlanMER uitgevoerd, omdat uitgegaan wordt van bestaand beleid en bij nieuwe ruimtelijke initia­ tieven bij de uitwerking van het betreffende initiatief beoordeeld wordt of een MERprocedure noodzakelijk is dan wel of de voor­ genomen activiteit MER-beoordelingsplichtig is.

Inwoners

1.1 WAAROM EEN OMGEVINGSVISIE? Vanaf (naar verwachting) 2022 treedt de Omgevingswet in werking, waarin alle regels voor de fysieke leefomgeving zijn gebundeld. 26 losse wetten worden hiermee geïntegreerd in één wet. Het motto van de wet is: ‘ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’, wat is vertaald in twee maatschappelijke doelen: ● Een veilige en gezonde fysieke leefomgeving

en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden.

Als gemeente staan we niet alleen aan het roer om de ruimtelijke ontwikkelingen te stu­ ren. Vanuit deze gedachte werken we samen met ruimtegebruikers en initiatiefnemers: een samenleving die aan zet wil zijn. De totstand­ koming van de omgevingsvisie is dan ook gevoed door en getoetst bij diverse gebruikers van de fysieke leefomgeving. ● Fase 1. Als eerste stap hebben we in het

● De fysieke leefomgeving doelmatig

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. De gemeentelijke omgevingsvisie is één van de juridisch verplichte instrumenten van de Omgevingswet. Het is een integrale lange­ termijnvisie waarin de ambities en beleids­ doelen voor de hele fysieke leefomgeving en het grondgebied (boven- en ondergrond) van de gemeente beschreven staan. Daarnaast zijn de verantwoordelijkheden en omgevingsvisies van de provincies en het Rijk onderdeel van de context van de gemeentelijke omgevingsvisies. De ambities en doelen in deze visie vormen de koers van het handelen van de gemeente in de fysieke leefomgeving. In beleidsmatige zin bindt deze omgevingsvisie de gemeente, maar de visie schept geen juridische rechten of plichten naar inwoners, partners en organi­ saties. Wel vormt het de basis voor het omge­ vingsplan dat bepaalt welke regels gelden voor

12

Maatschappelijke instellingen

1.2 TOTSTANDKOMING VAN DE OMGEVINGSVISIE

kader van de GebiedsGespreksAgenda met diverse partners in 2019 een sessie geor­ ganiseerd om de belangrijke thema’s voor de omgevingsvisie te bepalen. We hebben vaste partners geconsulteerd daar waar belangen elkaar raken. Dit heeft geleid tot een uitgebreide ‘GebiedsGespreksAgenda’ voor de samen­leving. Tevens zijn op een kaart de meest waardevolle plekken van Westervoort aangewezen door inwoners, maatschappelijke partners en andere orga­ nisaties (zie kaart 1). Dit zijn plekken met een unieke betekenis en die de belangrijke kwaliteiten, identiteit, cultuur en waarden voor Westervoort weergeven. Tevens is een ‘groene markt’ georganiseerd om met behulp van de GebiedsGespreksAgenda in gesprek te gaan met de samenleving over de thema’s. De rode draad is dat de inwoners veel waar­ den hechten aan de groene openbare ruimte, de kwaliteit van de leefbaarheid in de wijk, een hoogstaand voorzieningenniveau en pas­ sende woningen voor jongeren en ouderen.

Gebieds Gespreksagenda

Participatiebijeenkomst najaar 2020

Ontwerp omgevingsvisie

Bedrijven

● Fase 3. In fase 3 volgt de formele inspraak­procedure. Deze

periode wordt kenbaar gemaakt via de formele weg en daar­ naast worden professionele partners en betrokkenen in fase 2 hierover geïnformeerd. De reacties uit deze formele inspraak­ procedure resulteren in een inspraaknota en worden verwerkt in de definitieve omgevingsvisie.1) In dit proces hebben we geleerd dat de inwoners, maatschappe­ lijke instellingen, bedrijven, verenigingen en partners hun verant­ woordelijkheden kennen. Zij vormen een sterk fundament van de Westervoortse samenleving. We blijven de partijen dan ook graag betrekken in de toekomst. Dit doen wij door in overleg de samen­ werking en dialoog tussen en met deze partijen te stimuleren en te faciliteren en initiatieven te ondersteunen die waardevol zijn voor het ontwikkelen van de fysieke leefomgeving en aansluiten op de omgevingsvisie. Zo blijven we weloverwogen koersen op dat wat we voor generaties na ons willen vasthouden, versterken en vernieuwen.

1)

Met het doorlopen van fase 1 t/m 3 voldoet deze omgevingsvisie aan het motiveringsbeginsel zoals omschreven in de Omgevingswet en de huidige wet- en regelgeving. Hierbij wordt opgemerkt dat de gemeente op dit moment nog geen geldend participatiebeleid heeft. Deze dient voor de invoering van de Omgevingswet gereed te zijn.

13

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

1 INLEIDING

KAART 1

HOTSPOTS OMGEVINGSVISIE

14 15

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

1 INLEIDING

KAART 1

TOELICHTING HOTSPOTS

16 17

1 INLEIDING

1.3 RELATIE MET BESTAAND BELEID 1.3.1 Relatie met nationaal beleid Net zoals de gemeenten een gemeentelijke Omgevingsvisie opstellen en de provincies een provinciale Omgevingsvisie, heeft het Rijk een Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. De NOVI is bedoeld om richting te geven en keuzes te maken, door te kiezen voor slimme

combinaties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. Het Rijk wil dit doen in nauwe samen­ werking met provincies, gemeenten, maatschap­ pelijke organisaties, bedrijven en inwoners. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes in samenhang moeten worden geno­ men tussen die nationale belangen.

Nationale Omgevingsvisie: Toekomstperspectief Als we alle wensen naast elkaar leggen, ontstaat het volgende beeld. We willen een land: ● dat gezond en klimaatbestendig is, met schone lucht, schoon water

en een schone bodem en veel ruimte voor groen en water; ● met een uitstekend functionerende economie, die duurzaam en

circulair is. Nauw verbonden met onze buurlanden en de rest van de wereld, als onderdeel van de internationale gemeenschap; ● waar het goed wonen en werken is. Met aangename en vitale steden

en dorpen, en een productief en aantrekkelijk platteland;

4

Toekomstige ontwikkelingen

Druk bezet Nederland

Prioriteiten

Nationale belangen en opgaven

3

Afwegingsopties

Ruimte voor de klimaatadaptatie en reorganisatie

Combineren boven enkelvoudig

Duurzaam economisch groeipotentieel

Kenmerken & identiteit

Sterke en gezonde steden en regio’s Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Afwentelen voorkomen

maatschappelijk k& de tie ba i l t Po

● met uitstekende bereikbaarheid, waar iedereen snel en gemakkelijk van A

Nationale, strategische keuzes

● waar we voldoende ruimte hebben om te kunnen bewegen, ontspannen

Gebieds gericht maatwerk

naar B komt, met zo min mogelijk schadelijke uitstoot en overlast; en tot onszelf te komen; zowel in de stad als daarbuiten; ● dat veilig is en ons beschermt tegen overstromingen en andere gevaren; ● waar een goede balans is tussen gebouwde omgeving en open

landschap, tussen natuur en cultuur, tussen land en water; ● dat openstaat voor verandering, en waar de kracht van zijn traditie, cultuur

en identiteit wordt weerspiegeld in de inrichting van de leefomgeving.

Afwegen met de NOVI

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

Figuur 2 Afwegen met de NOVI (bron: De Nationale Omgevingsvisie in het kort, 2020)

Bron: Nationale Omgevingsvisie in het kort, 2020

De NOVI wordt als kader gehanteerd voor uiteenlopende gebieds- en thematische uitwer­ kingen, zoals de Omgevingsagenda Oost (Rijk en provincies Gelderland en Overijssel) de NOVIpropositie Groene Metropool (regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley) en de woondeal regio Arnhem Nijmegen.

18

Onze eigen omgevingsvisie komt, zoals te lezen valt in het kader ‘Nationale Omgevingsvisie: Toekomstperspectief’, op hoofdlijnen overeen met de Toekomstperspectieven van de NOVI.

19

1 INLEIDING

1.3.2 Relatie met provinciaal beleid ● Omgevingsvisie provincie Gelderland.

De provincie Gelderland heeft in samen­ werking met partners een omgevingsvisie opgesteld voor een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Langs zeven onder­ werpen wordt richting gegeven aan een duur­ zaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland: energietransitie, klimaatadapta­ tie, circulaire economie, biodiversiteit, bereik­ baarheid, economisch vestigingsklimaat en woon- en leefklimaat. Als Westervoort zoeken we naar raakvlakken en verbindingen tussen de provinciale opgaven en onze eigen opga­ ven, doelen en ambities.

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

● Visie voor een bereikbaar Gelderland.

Om ervoor te zorgen dat mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en duurzaam kunnen verplaatsen wordt op provinciaal niveau een integrale visie mobi­ liteit opgesteld. Deze visie vormt het kader waarmee integrale afwegingen worden gemaakt. Tevens gaat de visie over het laten zien en concretiseren van de samenhang tussen autoverkeer, openbaar vervoer (spoor en bus), binnenvaart, goederentransport over de weg, fietsverkeer en verkeer te voet. Als Westervoort zoeken we naar raakvlak­ ken en verbindingen tussen de provinciale bereikbaarheidsopgaven en onze eigen bereikbaarheidsopgaven.

1.3.3 Relatie met regionaal beleid en regionale samenwerking Op het gebied van wonen, energie en economie zijn er veel ontwikkelingen gaande waarin we als gemeente Westervoort een rol hebben of willen pakken. Als onderdeel van de regio Arnhem Nijmegen en de Liemers werken we daarin veel samen met onze buurgemeenten en medeover­ heden. Op de regiokaart (zie kaart 2) geven we aan hoe welke ontwikkelingen er spelen in de regio en waar Westervoort vanuit haar mogelijk­ heden een bijdrage aan wil en kan leveren. Samenwerking regio Arnhem Nijmegen In de regio Arnhem Nijmegen werkt de gemeente Westervoort samen met 17 andere colleges aan de versterking van de regionale samenwerking om de slagkracht in de opgaven, transparantie en democratische legitimiteit te vergroten. Er is een grote urgentie om de opgaven werken, wonen, bereikbaarheid en leefkwaliteit gezamenlijk aan te pakken met betrokkenheid en zeggenschap van de democra­ tische organen. De gemeente Westervoort stelt zich in regionaal verband op als een volwaardige samenwerkingspartner. ● Energietransitie: Regionale Energiestrategie

(RES). De RES-regio Arnhem Nijmegen is aan de slag met het opstellen van de Regionale Energiestrategie (RES) “van, voor en door de Regio!” in het kader van het Klimaatakkoord. Het vertrekpunt daarin is de Gelderse doel­ stelling van 55% CO2-reductie in 2030.

● Regionale Aanpak Laadinfrastructuur

Gelderland Overijssel. De Provincies Gelderland en Overijssel vormen samen de Samenwerkingsregio Oost en heb­ ben zich verenigd in de ‘GO-RAL’; Gelderland Overijssel – Regionale Aanpak Laadinfrastructuur. Deze samenwerkings­ regio faciliteert de gemeente bij het vormen van een integrale laadvisie en plaatsings­ beleid voor laadpalen. Daarnaast organiseert de samenwerkingsregio aanbestedingen, helpt zij bij het aanwijzen van geschikte snellaadlocaties en legt verbindingen met andere initiatieven, zoals OV-concessies, Regionale Energiestrategieën, Regionale Mobiliteitsplannen (RMP) en Clean Energy Hubs.

20

op het verbeteren van de leefbaarheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en veiligheid.

● Liemerse Economische Visie. In de Liemers

hebben we de Economische visie De Liemers 2040 opgesteld met als belangrijkste basis­ doelstelling: het maximaal faciliteren van bestaande bedrijven en het zo efficiënt mogelijk gebruiken van bestaande bedrijfster­ reinen waarbij bedrijven zoveel mogelijk in hun behoeftes worden gefaciliteerd. De focus ligt hierbij op de thema’s: logistiek, maak­ industrie, detailhandel en vrijetijdseconomie. Ook wordt na 2021 een ruimtelijk-economi­ sche ontwikkelagenda opgesteld, waar we als gemeente Westervoort een actieve rol in zullen spelen. Tevens werken we in de Liemers samen om het erfgoed te bewa­ ren en te versterken. In het regio-overleg Archeologie stemmen we de omgang met het ondergrondse erfgoed af.

● Verstedelijkingsstrategie Regio Arnhem

Nijmegen en Foodvalley 2025-2040. De ambitie van de Regio Arnhem Nijmegen en Foodvalley is om toe te groeien naar het beeld: de groene metropool. De verstedelij­ kingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley gaat beschrijven waar we op de korte (2025), middellange (2030) en lange termijn (2040) extra huizen en werklocaties gaan bouwen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met verduurzaming van de economie, bereikbaar­ heid, kwaliteit van de leefomgeving, energie­ transitie en klimaatadaptatie. ● Visie Groene Metropoolregio. In de

Groene Metropoolregio wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking. Vanuit een vijftal opgaven (Groene groei­ regio, Verbonden regio, Productieve regio, Ontspannen regio en Circulaire regio) wordt de Groene Metropoolregio vorm gegeven. Dit gebeurt via een jaarlijks voortschrijdende, regionale agenda met een beperkt aantal maatschappelijke opgaven. De gemeente­ raden beslissen over deelname aan die opgaven, de beschikbare middelen en het mandaat dat aan de uitvoering wordt mee­ gegeven. De opgaven die samen de agenda vormen zijn gericht op kwalitatieve groei, circulaire duurzaamheid en een goede balans met behoud en versterking van de bijzondere leefomgeving die onze regio typeert.

● Liemerse Woonagenda. In de Woonagenda

2017 hebben we met zeven uitgangspunten richting gegeven aan de ontwikkeling van de woningmarkt in de Liemers. Dat blijven we met de nieuwe Woonagenda 2020 ook doen. We blijven gaan voor de transformatie van bestaande gebouwen en locaties tot woningen. Nieuwbouw vindt bij voorkeur plaats binnen de bestaande woonkernen. Kleinschalige plannen vormen het uitgangs­ punt. Ook wordt ruimte geboden voor maatwerk in de verschillende dorpsker­ nen. Bovendien zal extra aandacht worden geschonken aan verduurzaming en vernieu­ wing van de bestaande woningvoorraad. Wel is door nieuw regionaal woningmarktonder­ zoek het beeld voor de Liemers veranderd. De woningvraag in de Liemers concentreert zich in de kernen langs de A12. Hoe dichter bij Arnhem, hoe groter de extra woningvraag uit de woningmarkt Arnhem. Daar is de druk op de woningmarkt groter dan in de Liemers. We kiezen er in de Woonagenda 2020 dan ook voor om in de kernen langs de A12 en de spoorlijn, Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam de bouwopgave in de komende jaren te concentreren. Daarmee zijn er naast inbrei­ ding en transformatielocaties ook nieuwe uitbreidingslocaties noodzakelijk om de extra woningvraag te kunnen accommoderen. De provincie Gelderland heeft de Liemerse Woonagenda 2020 mede ondertekend.

● Woondeal regio Arnhem Nijmegen.

De Woondeal is een actieve, langjarige samenwerking tussen overheden, corpora­ ties en private partijen om de werking van de woningmarkt te verbeteren en op korte termijn voldoende betaalbare woningen bij te bouwen. Tot 2025 gaat het om het bijbouwen van 20.000 woningen. Op de lange termijn gaat het om een bouwproductie van 50.000 tot 60.000 woningen. De regio zorgt daarbij voor een totale planvoorraad tot en met 2030 van 130% van de woningbehoefte. Het versterken van het groene profiel en ook het bereikbaar houden van de regio zijn belang­ rijke uitgangspunten waarover eveneens afspraken zijn gemaakt. Tevens wordt ingezet

Samenwerking regio de Liemers In de Liemers werkt de gemeente Westervoort samen met de gemeenten Doesburg, Duiven, Montferland en Zevenaar om de regionale economie en woningmarkt te versterken. Dit doen we aan de hand van onderstaande beleids­ documenten. Tevens werken we in de Liemers samen in het regio-overleg Archeologie om het erfgoed te bewaren en te versterken. Daarnaast is de Liemers een streek die ons bindt rondom het watersysteem dat het water verdeelt over de rest van Nederland.

21

VISIEKAART DUIVEN-WESTERVOORT IN DE REGIO

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

1 INLEIDING

KAART 2

22

23

1 INLEIDING

1.3.4 Relatie met lokaal beleid In het algemeen overschrijft een omgevingsvisie de huidige structuurvisie(s). De omgevings­ visie Westervoort vervangt het visiedeel uit de structuurvisie Westervoort 2010. Alle bestaande plannen en regels uit de structuurvisie worden opgenomen in het omgevingsplan. Naast de omgevingsvisie en het omgevingsplan blijven er verschillende beleidsdocumenten over het fysieke domein van kracht, bijvoorbeeld omdat deze visies gemeentegrensoverschrijdend zijn. Bijlage B geeft een overzicht van nieuw beleid gerelateerd aan deze omgevingsvisie.

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

Eén belangrijke visie naast de omgevings­ visie is de Intergemeentelijke Structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort, die van kracht blijft voor het gebied binnen de gemeente­ grenzen waarvoor deze visie is vastgesteld (de uiterwaarden van de IJssel). De reden is dat deze intergemeentelijke structuurvisie is vastgesteld door meerdere betrokken gemeenten en de basis vormt voor maatregelen die met elkaar samenhangen en soms gemeentegrensover­ schrijdend zijn. Deze samenhang kan het beste worden gewaarborgd in een gezamenlijk vast­ gestelde en van kracht blijvende intergemeente­ lijke structuurvisie.

1.4 LEESWIJZER De omgevingsvisie is als volgt opgebouwd: in hoofdstuk 2 gaan we nader in op de historie en specifieke ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van de gemeente Westervoort. Dit kan gezien worden als de basis voor de gemaakte keuzes, die passen bij de gemeente en waar Westervoort voor staat. In hoofdstuk 3 beschrijven we vervol­ gens de ambities en doelen voor de komende jaren en op de langere termijn. Hoofdstuk 4 geeft ten slotte een doorkijk naar de uitvoering van deze visie en welke stappen daarvoor nog gezet dienen te worden.

24

25

Ontwerp Omgevingsvisie

2

OVER WESTERVOORT

26

27

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 3

BASISKAART LANDSCHAPSTYPEN EN STRUCTUREN

28 29

2 OVER WESTERVOORT ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2.1 HISTORIE Westervoort is waarschijnlijk het oudst vermelde dorp in de Liemers. Het wordt al genoemd in een document uit 726. De Utrechtse bisschop Willibrord belast dan zijn metgezel Werenfried met de zielzorg in Elst en Westervoort. Westervoort is ontstaan op een oeverwal van de nog jonge IJssel. Op deze oeverwal werd moge­ lijk in de Romeinse tijd al gewoond. In oost­ waartse richting loopt het land af in het nattere komgrondengebied. In de vroege Middeleeuwen bestonden er nog geen dijken langs de rivieren. De bedijking in het rivierenland moet begonnen zijn in de twaalfde eeuw en aangenomen wordt dat de Rijndijk en IJsseldijk bij Westervoort in de dertiende eeuw als winterdijken zijn aangelegd. In 1328 maakten de graven van Kleef en Gelre afspraken met elkaar over het beheer van de dij­ ken en de waterhuishouding in de Liemers. Door de aanleg van de dijken werd het mogelijk om op meer verspreid gelegen locaties te wonen, hoewel de voorkeur lag bij hoger gelegen grond, omdat de dijk nog regelmatig doorbrak.

steeds meer mee gebouwd werd. Deze bouw­ activiteit aan de kerk bewijst niet alleen dat er in Westervoort vanaf de elfde eeuw bewoning was, maar ook dat het groeiend aantal inwoners tijd en geld had om aan de verfraaiing van de kerk te besteden. Eeuwenlang is Westervoort een ‘heerlickheit’ geweest in het bezit van de graven van Bergh. Het bezit van een heerlijkheid gaf de eigenaar bepaalde rechten. Met ‘heerlickheit’ werd het gebied aangeduid waar die rechten betrekking op hadden. In 1735 werden de Berghse rechten verkocht aan de stad Arnhem. Het aan Westervoort grenzende gebied was Kleefs/Pruisisch grondgebied. Westervoort lag zodoende direct aan de ‘Nederlandse’ oostgrens, maar door de rivieren de Rijn en IJssel vrij geïsoleerd daarvan. De oostgrens werd gevormd door de oude rivierarm Lee-Leigraaf. Ook nu nog is dit de grens tussen de gemeenten Westervoort en Duiven. Door zijn ligging is Westervoort al sinds haar ontstaan een doorgangsgebied. Oude handels­ routes tussen Utrecht en Keulen hebben de hoofdstructuur van Westervoort bepaald. Deze routes waren De Grote Heerweg, waarop de tra­ cés van delen van de Klapstraat en Heilweg zijn te herleiden, en de Keulse Baan via de huidige Dorpstraat en Hamersestraat. Deze laatste werd in 1741 verbeterd als hoofdroute en postweg tussen Elten en Arnhem.

Het Westervoortse veer en tijdelijke schipbruggen verzorgden de verbin­ ding over de IJssel. De spoorbrug dateert van 1855, de eerste vaste brug voor overig verkeer is pas in 1901 gebouwd.

Figuur 3 Kaart met Die Herrlichkeit Westerforth (1741)

Dat het aantal inwoners in die tijd toenam blijkt uit de ontwikkeling van de Werenfriedkerk. Bij het herstel van de oorspronkelijk houten kerk werd gebruik gemaakt van tufsteen dat vanaf de elfde eeuw in gebruik kwam. De toren werd opgetrokken in baksteen, waar vanaf 1200

30

Westervoort heeft een rijke agrarische geschie­ denis en dat is nog steeds terug te zien in de (voormalige) boerderijen die her en der in het dorp zijn terug te vinden. De vruchtbare rivierklei leverde een goede bodem voor gras en hooilan­ den in de lagere delen en fruitteelt op de hogere gronden. De gronden in Westervoort zijn lange tijd in bezit geweest van niet-Westervoorters (met name Arnhemmers) en van geestelijke instellingen. De overige gronden hoorden merendeel bij de vijf havezaten die het dorp rijk was. Deze havezaten waren adellijke huizen

met adellijke privileges, opgetrokken in steen met een omgracht erf. Het merendeel van de bewoners van Westervoort had geen eigen land, pachtte grond of was landarbeider. De oudste woonbebouwing is van oorsprong te vinden aan de dijken en hoofdwegen. Pas vanaf het tweede decennium van de twintigste eeuw vindt de eerste, kleinschalige, projectmatige bouw plaats. Vanaf de jaren vijftig werden vele andere planmatig ontworpen woonbuurten gebouwd. Na de aanwijzing van Westervoort en Duiven als groeikern voor Arnhem in het begin van de jaren tachtig van de twintigste eeuw groeide het dorp Westervoort explosief. Daarna ging de dorpsuit­ breiding op een meer bescheiden schaal door. De aanwezigheid van rivierklei was, in com­ binatie met de aanwezigheid van Arnhem als afzetgebied, ook reden dat er in de bloeitijd van de baksteenfabricage in Westervoort (1850 – 1900) maar liefst zeven baksteenfabrieken in de gemeente aanwezig waren. Een aantal van deze steenfabrieken zijn langere tijd blijven bestaan. De laatsten waren steenfabriek De Nijgraaf (hieruit is het bedrijf van Putman ontstaan) en steenfabriek ‘Emptepol’. De laatste is tot de jaren tachtig van de twintigste eeuw in bedrijf geweest. In de ontwikkeling van Westervoort heeft het water een beslissende rol gespeeld. Al in de naam van de gemeente klinkt dit door: een voorde is een doorwaadbare plaats in een beek of rivier.

In dit geval een doorwaadbare plaats in de IJssel. De Rijn en de IJssel zijn van oudsher van grote invloed geweest op de beleving en de inrichting van het landschap. Met name de Rijn is in de loop van de tijd nogal verschoven en liet vruchtbaar land achter of nam land in. De veel­ vuldige overstromingen in het verleden bepalen de loop van de Rijndijk en lieten de kolken of zogenaamde ‘waaien’ achter in het landschap. Ook de infrastructuur van dijken en hoofdwegen is direct bepaald door de ligging nabij de twee rivieren en de oversteekplaats in de IJssel. Door de positie van Westervoort aan de Rijn en de IJssel en de nabijheid van de grens is Westervoort een belangrijke plek geweest in de

militaire geschiedenis van Nederland. De grens en de beschikbaarheid van water als verdedi­ gingsmiddel maakten Westervoort en omgeving tot en met de tijd van de Koude Oorlog (hal­ verwege de twintigste eeuw) een strategisch belangrijke plek in de strijd.

2.2 RICHTINGGEVENDE WAARDEN De gemeente Westervoort is een vitale, sterk onderling verbonden, sociale gemeenschap met een uitgebreid en actief verenigingsleven. Het dorpse karakter en de aanwezigheid van veel groen in de openbare ruimte en de mooie buitengebieden met hoge natuurwaarden maken dat Westervoort een schone, veilige en gezonde leefomgeving is (zie kaart 4). Dat resulteert in een aantrekkelijke leefomgeving die door bewo­ ners en bedrijven hoog gewaardeerd wordt. De gemeente Westervoort beschikt over uit­ stekende voorzieningen met een sterke lokale functie voor de werkgelegenheid (zie kaart 5). Tevens is de bereikbaarheid van Westervoort zowel lokaal als regionaal optimaal door de uitgebreide en veelzijdige infrastructuur. Zo kent het lokale wegennet goede routes voor ver­ keer te voet, fietsverkeer, openbaar vervoer en autoverkeer. Tegelijkertijd zorgen de doorgaande snelwegen en het openbaar vervoersnetwerk voor goede verbindingen binnen de regio’s en met andere regio’s en landsdelen. De identiteit van de gemeenschap van Westervoort is het resultaat van vele jaren continuïteit en (door)ontwikkeling. De unieke en kenmerkende ligging aan twee rivieren in een grensgebied heeft het ontstaan en de structuur van het dorp bepaald. Deze omgevingsvisie borduurt voort op de gegroeide bestaande waarden, aanwezige structuur en de ruimtelijke kwaliteiten.

2.3 RUIMTELIJKE KWALITEITEN 2.3.1 Ligging De gemeente Westervoort ligt in de provincie Gelderland, op de splitsing van de rivieren Nederrijn en IJssel. Het ligt direct ten zuidoosten

31

BASISKAART LANDSCHAPS- EN NATUURONTWIKKELING

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 4

32

33

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 5

BASISKAART VOORZIENINGEN

34 35

2 OVER WESTERVOORT ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

van Arnhem en maakt deel uit van regio’s de Liemers en Arnhem Nijmegen. De gemeente wordt begrensd door de IJssel in het noorden en het westen, de Nederrijn in het zuidwes­ ten, de watergang Leigraaf in het zuidoosten en het Duivense bedrijventerrein Centerpoort Nieuwgraaf in het noordoosten. Aangrenzende gemeenten zijn Arnhem, Lingewaard, Duiven, Zevenaar en Rheden.

Waterbiografie van De Liemers

2.3.4 Landschap Het landschap van Westervoort kenmerkt zich door de ligging aan rivieren en aan van ouds­ her doorgaande routes. De bebouwing langs de historische linten en aan de dijken zijn hier getuigen van. Een zorgvuldige ruimtelijke ordening en landschappelijke investeringen houden het landschap sterk. Daarnaast vormen de zichtbare overblijfselen van de dynamische waterhistorie van de Liemers een uniek deel van het rivierlandschap.

Westervoort telde op 1 januari 2020 14.968 inwoners en heeft een oppervlakte van 7,84 km², waarvan 1 km² water. De omvang van het bui­ tengebied is beperkt en wordt vrijwel volledig in beslag genomen door uiterwaarden behorende bij de omliggende grote rivieren. 2.3.2 Water De gemeente Westervoort is onderdeel van watersysteem de Liemers. De Liemers is een streek die ons bindt rondom het watersys­ teem dat het water verdeelt over de rest van Nederland. De streek heeft een oppervlakte van ongeveer 6.807 hectare en ligt ingeklemd tussen het Pannerdensch Kanaal, de IJssel en het landgoed Bevermeer. Het gebied heeft alle kenmerken van een poldergebied, zij het dat het grootste deel van het jaar vrije afstroming op de IJssel plaatsvindt. Het is een stelsel van lange rechte waterlopen in een maasstructuur. De hoofdwaterlopen zorgen voor de ontwate­ ring van het gebied, waarbij vooral in de lager gelegen komgronden in de Liemers een dicht netwerk van slootjes voorkomt. Water draagt op verschillende wijzen bij aan de leefomgeving van Westervoort. Zo speelt het een rol in de robuuste inrichting met het oog op kli­ maateffecten en overstromingskansen. Of denk aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte door te zorgen voor schoon water en minder overstorten uit de gemengde riolering voor hemelwater en afvalwater.

Bovendien heeft water een functie voor de vrijetijdseconomie, bijvoorbeeld de Liemers als recreatiegebied met waterhistorie. 2.3.3 Wonen De gemeente Westervoort is een bewuste keuze voor gezinnen die de stad verlaten om in onze gemeente rust, ruimte, gemeenschapszin

36

voor huishoudens in de gezinsvormende fase en dus van complementerende waarde voor de woningmarkt in de regio Arnhem.

Om de kennis van de vormende kracht van het water te bundelen en om te onderzoeken hoe water een belangrijke drager kan wor­ den voor de kwaliteit en samenhang in het Liemerse landschap van de toekomst, is de Waterbiografie van De Liemers gemaakt. In de waterbiografie wordt de verbinding gelegd tussen het watersysteem en de cultuurhis­ torie, waarbij inspiratiebeelden gegeven worden op de thema’s natuur, klimaat, energietransitie, landbouw, bouw, mobiliteit en recreatie. Deze waterbiografie helpt de gemeente Westervoort bij het aanpakken van de wateropgave en het streven naar een vitale en aantrekkelijke toekomst van de regio. Bekijk de Waterbiografie (het inspiratiedocument).

en een actief verenigingsleven te zoeken. In Westervoort kunnen inwoners dorps wonen. Ons streven blijft om een levendig centrum met een divers aanbod aan voorzieningen te behouden. Alle inwoners hebben het gemak van de stad Arnhem dichtbij, de pracht van de natuur binnen handbereik en het geluk van de robuuste werkgelegenheid in de regio Arnhem Nijmegen. Westervoort is daarmee aantrekkelijk

2.3.5 Erfgoed De nu nog zichtbare sporen uit het verleden zijn bijvoorbeeld de monumentale gebou­ wen en plekken zoals de Werenfriedkerk, Huis Hamerden, de locatie van het voormalige Fort Geldersoord en het inlaatwerk in de Schansdijk als overblijfsel van de IJssellinie uit de jaren ’50 van de twintigste eeuw. Maar ook de oude routes die nu nog zichtbaar zijn in de tracés van delen van de Dorpstraat-Hamersestraat en Klapstraat-Heilweg, de dijken en waaien, het ver­ deelpunt tussen Rijn en IJssel, de overblijfselen van het agrarisch en industrieel erfgoed en het Fort Westervoort (nu in de gemeente Arnhem) vertellen over de geschiedenis van Westervoort. Dit cultureel erfgoed verleent de gemeente Westervoort een eigen, onderscheidende iden­ titeit en een fundament om op te bouwen. Het staat echter niet vast: onze omgeving verandert voortdurend en dat geldt ook voor het cultureel erfgoed. Denk aan oude gebouwen die een nieuwe functie krijgen, situaties waar wordt afgebroken en nieuwbouw gepleegd, stukken land die bebouwd worden en wegen die worden doorgetrokken of ontsloten. Het erfgoed beschermen en verder versterken biedt kansen bij nieuwe ontwikkelingen in de leefomgeving en het realiseren van economi­ sche en maatschappelijke doelen. Een voor­ beeld hiervan is de woningbouw in het gebied de Schans, dat een sterke relatie heeft met de historie van dit gebied.

Of de verbindende kracht van water als belangrijke drager voor de kwali­ teit en samenhang in het landschap. Het erfgoed

kan inspireren, draagvlak creëren en richting­ gevende randvoorwaarden bieden. Bekendheid van het erfgoed is daarom belangrijk. We willen het cultureel erfgoed (laten) ontdekken, vertellen en verbinden, zodat dit op goede wijze in stand gehouden kan worden en een inspiratiebron en motor kan zijn bij nieuwe ontwikkelingen. Dat doen we ook in het grotere verband met het erf­ goedcentrum van onder andere de Achterhoek en de Liemers. 2.3.6 Infrastructuur en mobiliteit De infrastructuur in Westervoort heeft zowel een lokale als bovenlokale component. De A12 heeft gezorgd voor verdere ontwikkeling en het ver­ groten van de bereikbaarheid van de gemeente Westervoort. Over het grondgebied van de gemeente loopt daarnaast de spoorverbinding Arnhem – Doetinchem/Winterswijk. Westervoort beschikt over een station, frequente busverbin­ dingen met omliggende plaatsen en aansluiting op een snelfietsroute. Daarnaast wordt de bus voor interne verbindingen ingezet. De fietsinfra­ structuur is lokaal fijnmazig en goed op orde en regionaal verbonden met de snelfietsroute de Liemers. De infrastructuurnetwerken worden optimaal benut en zitten aan de grenzen van de capaciteit. Congestie in het landelijke wegennet werkt door in het onderliggende wegennet. De sociale func­ tie van het openbaar vervoer is geborgd. 2.3.7 Economie Westervoort is een gemeente met een sterk lokaal bedrijvenbestand.

De detailhandel richt zich op de dagelijkse boodschappenfunctie en op het bedrijventerrein het Ambacht bevinden zich ondernemingen met belangrijke waarde voor Westervoort en de directe omgeving. Deze bedrijvigheid zorgt voor in totaal 3.000 banen en een gemiddelde groei van 3% over de afge­ lopen jaren. De werkgelegenheid is daarmee groter dan ooit en biedt perspectief om te groeien. Bedrijven en winkels met regionale functies bevinden zich in de buurgemeenten Duiven en Arnhem. De gemeente Westervoort zal in samenwerking met de regio het Regionale Programma Werklocaties aanpassen om de groei in de regio’s Arnhem Nijmegen en de Liemers te behouden en te versterken.

37

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 6

BASISKAART WONEN

38 39

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 7

BASISKAART CULTUURHISTORIE

40 41

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 8

BASISKAART NETWERKEN EN INFRASTRUCTUUR

42 43

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

2 OVER WESTERVOORT

KAART 9

BASISKAART WERKEN

44 45

2 OVER WESTERVOORT

2.4 TOEKOMSTPERSPECTIEF De komende decennia blijven veel ontwikkelin­ gen van buiten op de gemeente Westervoort af komen. De opgaven energietransitie, klimaat­ adaptatie, circulaire economie, beschikbaarheid van voldoende water en waterveiligheid zijn ook in 2050 nog relevant en nemen zelfs in belang toe. Het borgen van externe veiligheid in dit ont­ wikkelingsveld is een aandachtspunt. Daarnaast zal de transitie naar duurzame mobiliteit leiden tot een overgang naar elektrisch vervoer, de toe­ passing van nieuwe mobiliteitsconcepten en een verdere koppeling van verschillende modalitei­ ten en daarmee een totaal nieuw onderliggend netwerk. Ook de ontwikkeling richting natuurinclusieve en kringlooplandbouw beoogt een andere ordening van het agrarisch landgebruik. Dit is slechts een greep uit de ontwikkelingen die op ons af komen waar we de komende jaren op in willen spelen. Leidraad bij alle ontwikkelingen is dat we ruimte willen bieden aan ontwikkelin­ gen, maar graag kwaliteit willen toevoegen en daarbij de samenhang en de sociale functie van de fysieke leefomgeving voor de gemeenschap van Westervoort niet uit het oog willen verliezen.

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

Vitale en circulaire economie

Wonen

Bereikbaarheid & mobiliteit

Energietransitie

Kerken

WESTERVOORT

Landbouw

een dorp dat gezond en klimaatbestendig is en dat beschermd is tegen overstromingen. Westervoort is een sterk onderdeel van de regionale economie (met circulariteit als eind­ doel) en in Westervoort is het goed wonen, werken en recreëren. Westervoort is een dorp dat weet waar het vandaan komt, zorgvuldig omgaat met de opgebouwde identiteit en het cultureel erfgoed op een verantwoorde manier onderdeel laat zijn van ontwikkelingen. Een dorp met een aantrekkelijk buitengebied, met een levensvatbare natuur en een productieve land­ bouw. De interne en externe bereikbaarheid van Westervoort is voor alle modaliteiten (fiets, OV, auto) en voor alle doelgroepen (inclusief minder­ validen) goed. 2.4.1 Uitgangspunten voor de toekomst Afhankelijk van het vraagstuk in de fysieke leefomgeving kan de gemeente Westervoort verschillende rollen vervullen in het handelen vanuit de ambities en beleidsdoelen uit de omgevingsvisie. De gemeente hanteert hierbij de volgende principes: Ontwikkelingen mogelijk maken Initiatieven uit de samenleving die bijdragen aan een veilige, leefbare, duurzame en gezonde leefomgeving ondersteunen we. Hierbij stimule­ ren we inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties om actief te zijn in het verbeteren van de leefomgeving of met ideeën te komen voor het verbeteren van de leefbaarheid van de leefomgeving.

Dit betekent concreet dat we graag actief betrokken worden bij initiatieven en deze de ruimte geven, mits ze bijdragen aan de beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit in stand houden, dan wel versterken.

Figuur 4 Ontwikkelingen

Als gemeente werken we daarbij opgavegericht. Dat betekent dat concrete, maatschappelijke opgaven centraal staan in de manier waarop we als gemeente werken. De omgevingsvisie vormt hiervoor een richtsnoer.

Het toekomstperspectief dat we nastreven ligt in lijn met het toekomstperspectief dat in de Nationale Omgevingsvisie wordt geschetst. Het toekomstperspectief voor Westervoort is

Recht doen aan ruimtelijke kwaliteiten Het uitgangspunt bij ontwikkelingen is het versterken of toevoegen van ruimtelijke kwa­ liteit aan onze leefomgeving. We hechten dan ook veel waarde aan de aanwezige kwaliteiten.

Klimaatadaptatie & waterveiligheid

Natuur & biodiversiteit

46

Zo waarderen we ons (cultureel) erfgoed, land­ schap en natuur en bewaken we het fundament van onze cultuur en identiteit. Daarom borduren we voort op het fundament van erfgoed om zo onze eigen identiteit blijvend uit te dragen. Daarnaast beschermen en versterken we, waar mogelijk, de plekken die inwoners van Westervoort als waardevol, kenmerkend en uniek hebben aangewezen (zie kaart 1). Ook houden ruimtelijke ontwikkelingen rekening met en dragen zo mogelijk bij aan de ruimtelijke kwa­ liteiten van de Liemers. Dit doen we niet alleen, maar samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Maatwerk per gebied op basis van leefomgevingskwaliteiten Onder de Omgevingswet is er ruimte om als gemeente eigen afwegingen te maken voor activiteiten in de leefomgeving. Voor specifieke belangen, bijvoorbeeld veiligheid of gezondheid, nemen we deze ruimte om maatwerkregels in te zetten. In deze omgevingsvisie brengen we meer samenhang tussen deze afwegingen. Op basis van de na te streven kwaliteiten besluit de poli­ tiek, in overleg met de samenleving, of er een soepel of strenger regime van kracht moet zijn. Voor de verschillende gebieden houden we dus rekening met de verschillende gebiedskwalitei­ ten.

Denk hierbij aan maatwerkregels voor activi­ teiten die cultureel erfgoed betreffen, regels voor bouwactiviteiten of andere normen met betrek­ king tot milieuaspecten zoals geluidsnormen. Samen verantwoordelijk voor de leefomgeving We delen de verantwoordelijkheid voor de fysieke leefomgeving samen met alle gebruikers van deze leefomgeving. We laten ons inspi­ reren door de Nationale Omgevingsvisie en Provinciale Omgevingsvisie en hebben oog voor de (omgevings)visies van onze buurgemeen­ ten en Waterschap Rijn en IJssel. We blijven in gesprek met provincie, waterschap, de regio’s (Arnhem Nijmegen en de Liemers), buur­ gemeenten, veiligheidsregio en de regionale gezondheids- en omgevingsdiensten om met een open blik actief te verkennen hoe we elkaar kunnen versterken. We zoeken naar raakvlakken en verbindingen in de regionale opgaven (denk aan de energietransitie en mobiliteit) om deze samen op te pakken en gezamenlijk ambities

voor de leefomgeving vorm te geven en te ver­ sterken. Zo zijn we samen met onze medeover­ heden en uitvoeringsdiensten verantwoordelijk voor de leefomgeving. Zorg voor natuur en milieu Onze gemeente en heel het grondgebied is aan­ trekkelijk, gezond en in de basis schoon, intact en veilig. Behoud van onze gezonde en veilige fysieke leefomgeving staat dan ook voorop bij het mogelijk maken van ruimtelijke ontwikkelin­ gen. Daarom handelen we preventief om aantas­ ting van het milieu en de natuur te voorkomen. Daarbij houden we vast aan onze normering en volgen we waar mogelijk actief eventuele wijzigingen in de (aanscherping van) landelijke normering. We hanteren het principe dat de vervuiler betaalt en stellen waar nodig kaders aan de hand van vergunningen. Ook houden we toezicht op en handhaven we een gezonde, schone en veilige fysieke leefomgeving. Zo beschermen we de leefomgeving(skwaliteit) om schade aan de gezondheid te voorkomen. Dit doen we door de blootstelling aan schadelijke factoren te beperken, schadelijke uitstoot terug te dringen, gevaarlijke situaties te saneren en ruimtelijke functies te scheiden daar waar de zorg voor natuur en milieu op het spel staat. Belang van nabijheid Onze gemeente kenmerkt zich door een sterke gemeenschapszin en het dorpse karakter. Nabijheid is daarbij een belangrijke voorwaarde.

We streven ernaar om voorzieningen en zorg bereikbaar te houden en het verenigingsleven vitaal te houden.

47

Ontwerp Omgevingsvisie

3

AMBITIES EN DOELEN LEEFOMGEVING

Een gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelijke leefomgeving is belangrijk voor nu en in de toekomst. Om dit te behouden en verder te versterken formuleren we op basis van onze waarden en kwaliteiten ambities en doelen voor de middellange termijn tot 2030 en voor de lange termijn na 2030. Deze ambities en doelen zijn geïntegreerd in vijf integrale thema’s voor fysieke leefomgeving.

48

49

3 AMBITIES EN DOELEN LEEFOMGEVING

We zijn ons bewust van de wereld om ons heen en de veranderlijkheid van landelijke, regionale en autonome ontwikkelingen en trends. In de volgende paragrafen beschrijven we per thema de ambities en doelen voor de middellange en lange termijn van de gemeente Westervoort voor de fysieke leefomgeving.

effecten hebben op het actieve verenigingsleven in Westervoort. Tevens bestaat er een behoefte een flexibele schil van woningen om de grote groep van spoedzoekers, waaronder arbeids­ migranten, passend te kun¬nen huisvesten.

Een duurzaam thuis

3.1 EEN DUURZAAM THUIS Gezonde leefomgeving

De lokale woonvraag en bovenlokale vraag uit de regionale woningmarkt Arnhem leiden tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. In de eerste plaats streven we naar inbreiding. Echter, gelet op de grote woonbehoefte zijn inbreidings­ locaties niet meer voldoende. Naast het benut­ ten van de inbreidingslocaties is het noodzakelijk om op korte termijn een uitbreidingslocatie te ontwikkelen, zoals geïllustreerd op de kaart wonen & werken (zie kaart 10). Dit uiteraard in nauwe verbinding en afstemming met regio de Liemers en de regionale woningmarkt Arnhem. Daarbij houden we oog voor de kansen die het transformeren van bestaand vastgoed in onze woonkernen naar woningen biedt.

Bereikbaarheid

Vitale economie

Klaar voor de toekomst

De verduurzaming van de woonomgeving zal door het Klimaatakkoord verder gestalte krijgen. Concreet betekent dit het terugdringen van de energiebehoefte en het benutten van duurzame warmtebronnen. Ook klimaatadaptatie zal invloed hebben op de woningen en de openbare ruimte. Dit vraagt om rekening houden met droogte, piekbuien en de behoefte aan koelte. Op de middellange termijn hebben we de volgende ambities en doelen: ● Mogelijk maken van aanvullende woonbehoefte op inbreiding- en uitbreidingslocaties ● Werken aan een meer evenwichtige opbouw

van de woningvoorraad door het realiseren van meer middeldure en dure woningen

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

50

● Accommoderen van aanvullende

woonbehoeften, wat kan betekenen dat we op zoek moeten gaan naar geschikte, aanvullende nieuwbouwlocaties of dat we op bepaalde plekken moeten gaan ‘stapelen’ (appartementen)

● Meer beschikbare woningen die aansluiten bij

de woonvraag van de groeiende groep éénen tweepersoonshuishoudens ● Een toegankelijke woonomgeving en

Een woningaanbod dat aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van Westervoort vraagt om een ander type woningen dan er op dit moment beschikbaar is. Het accent voor de aanvullende woonbehoefte in Westervoort ligt voor de inbreidingslocaties voornamelijk op éénen tweepersoonshuishoudens zo dicht mogelijk bij de (centrum)voorzieningen. Dit speelt in op de vraag naar middeldure (nieuwbouw)wonin­ gen voor één- en tweepersoonshuishoudens en betreft dus een ander type woningen dan de voornamelijk eengezinswoningen in de bestaande voorraad. De huidige, vrij eenzijdige, opbouw van de woningvoorraad (75% van de huidige voor­ raad is betaalbaar) maakt dat de aandacht moet worden gericht op een meer diverse woningvoor­ raad. Voor de uitbreidingslocatie zal het accent derhalve vooral liggen op een duurder pro­ gramma. Tegelijkertijd zal in de komende jaren het aandeel ouderen verder toenemen en het aandeel jongeren verder afnemen in Westervoort. Dit zal

In Westervoort-Noord bestaat de mogelijkheid om woningen te ontwikkelen als onderdeel van een integrale gebiedsontwikkeling. Deze ontwikkeling hangt nauw samen met het Rivierklimaatpark en de mogelijke verplaatsing van Struyk-Verwo. Wanneer deze verplaatsing gerealiseerd wordt, ontstaat er ruimte om woningen te bouwen op de huidige locatie van de sportverenigingen. Voorwaarde voor woningbouw is dat er een nieuwe locatie voor de buitensport in Westervoort gevonden wordt. Daarnaast liggen er kansen om de verbinding met het Rivierklimaatpark en natuurgebied Driegaarden te verbeteren vanuit dit gebied. Aan de oostkant van het gebied liggen twee gebieden van ontwikkelaars die eveneens in beeld zijn voor woningbouw. We hebben de ambitie om deze plannen de komende periode verder uit te werken en met de ontwikkeling van Westervoort-Noord aan de slag te gaan.

● Combineren van functies (wonen, werken,

woonmogelijkheden voor zelfstandig wonende ouderen en zorgdoelgroepen ● Verduurzaming van bestaande woningen en

duurzame nieuwbouw ● Vergroening van de woonomgeving

en verbetering van het rioolstelsel als bijdrage aan de klimaatadaptatie en meer biodiversiteit ● Aandacht voor specifieke woonvragen van

spoedzoekers en woonwagenbewoners Op de lange termijn na 2030 hebben we de volgende ambities en doelen: ● Blijven inspelen op een veranderende woonbehoefte ● Duurzaam blijven inrichten van

woonomgeving en openbare ruimte

voorzieningen, natuur)

3.2 GEZONDE, SOCIALE EN VEILIGE LEEFOMGEVING Gezondheid is een randvoorwaarde voor het handelen, de ontwikkelingen en de plannen in de fysieke leefomgeving. We willen in het fysieke domein de gezondheid van inwoners bescher­ men, bewaken, en waar mogelijk bevorderen en versterken. Ons uitgangspunt is dat een ieder die wil maximaal gezond kan leven en wonen in Westervoort. Natuurlijk heeft de inwoner een eigen verantwoordelijkheid over zijn gezond­ heid, maar we sluiten niet onze ogen voor de toename van het aantal ouderen en afname van het aantal jeugdigen. We blijven inzetten op ons actieve verenigingsleven en sport- en jongeren­ voorzieningen om bewegen en ontmoeten te stimuleren.

51

ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

3 AMBITIES EN DOELEN LEEFOMGEVING

KAART 10

VISIEKAART WONEN & WERKEN 2030

52 53

3 AMBITIES EN DOELEN LEEFOMGEVING ONTWERP OMGEVINGSVISIE WEATERVOORT

3.2.1 Erfgoed We streven naar een aantrekkelijke leefom­ geving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen. Het erfgoed van het verleden, zoals geïllustreerd op de kaart met de waar­ den erfgoed, landschap en cultuur (zie kaart 11) en meer gedetailleerd beschreven op de Cultuurhistorische Waardenkaart (2016), geeft Westervoort een eigen karakter en identiteit. Het geeft herkenning voor bewoners en het verrast de bezoekers. Daarom is het van belang om dit erfgoed te herkennen, te behouden en te ver­ sterken en inspiratiebron te laten zijn bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

Door de groene leefomgeving te verbinden aan andere maatschappelijke vraagstukken is het mogelijk om een win-winsituatie te creëren. Zeker als we groen als partner zien bij het behalen van onze doelen en ambities. Op de middellange termijn hebben we de volgende ambities en doelen: ● Een gezonde samenleving met aandacht voor de medemens en elkaar

maatschappelijke partners

lichamelijke en geestelijke gezondheid

54

ontwikkelen van (verblijfs)recreatie. Met het ontstaan van het Rivierklimaatpark zijn er volop kansen te benutten voor Westervoort op het gebied van recreatie.

● Creëren van grootschalige

groenvoorzieningen (bijvoorbeeld een landschapspark of de aanleg van bossen) ● Kansen zoeken voor het verlagen van de

omgevingswaarden, zoals geluid en de luchtkwaliteit

De branding van de Liemers, met één krach­ tige boodschap en met marketingacties om de bekendheid van de regio te vergroten, heeft prioriteit zodat de toeristen Westervoort weten te vinden. Meer toeristen in Westervoort heeft een positief effect op de economie.

● Erfgoed is inspiratiebron bij nieuwe

ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij de ruimtelijke kwaliteit en de identiteit verder wordt versterkt.

Op de middellange termijn hebben we de volgende ambities en doelen: ● Verder versterken van de lokale economische positie van Westervoort op basis van toegevoegde waarde

● Stimuleren en faciliteren van vitale wijken,

dorpen en buurten ● Investeren in sport- en jongerenvoorzieningen;

in dit kader passen ook de huidige gesprekken over de toekomstige verenigingsstructuur en mogelijke verhuizing van de accommodaties ● Zelfstandigheid bevorderen ● Positieve gezondheid als randvoorwaarde

voor alle ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving ● Met het beheer van de openbare ruimte waar

mogelijk bijdragen aan een gezonde. sociale en veilige leefomgeving ● In stand houden van de goede omgevings­

3.2.3 Groene leefomgeving Een belangrijk deel van de gezondheid wordt bepaald door omgevingsfactoren waar de inwoner geen invloed op heeft, zoals luchtkwa­ liteit en geluidsbelasting. Het blijft onze inzet om de negatieve effecten van luchtkwaliteit en geluidsbelasting op de gezondheid van inwo­ ners zo minimaal mogelijk te houden en waar mogelijk te verbeteren. Dit zal geen makkelijke opgave zal zijn. Denk aan publieke voorzienin­ gen met gevoelige bestemmingen en functies voor langdurig verblijf van gezondheidsgevoe­ lige groepen, of het creëren van afstand tussen nieuwe gevoelige bestemmingen en belangrijke bronnen van luchtverontreiniging.