A03-20260921-27-vka-haskoning-verkenning-van-de-rol-van-SMR's-in-gld
Tekst van het document
| dat | het | hoogspanningsstation | Wijchen | vooral | gaat | bijdragen | aan | de elektriciteitsvoorziening in het oostelijk deel van Noord-Brabant, waarmee de Gegeven | deze | overwegingen | is | de | koppeling | van | een | SMR | met | relevantie voor de systeemfunctie in Gelderland kleiner is. waterstofproductie | technisch | op | termijn | haalbaar, | maar | in | sterke | mate afhankelijk | van | infrastructuurontwikkeling | en | -ligging, | beleidsmatige | Optimalisatie van de inzet van een E | ‑SMR is mogelijk door de elektriciteits | - duidelijkheid en | de waterstofmarkt. In vergelijking met andere toepassingen | productie | te | combineren | met | warmte | ‑ | en/of | waterstofproductie. geldt dat schaal, locatie en timing hier in sterke mate bepalend zijn voor de | Warmtekoppeling | biedt | aanvullende | waarde | i.c.m. | nabijgelegen | grote uiteindelijke haalbaarheid. | warmtevragers, zowel in de industrie als gebouwde omgeving (stadswarmte). Daarnaast kan op termijn ook koppeling met waterstofproductie mogelijk 5.7 | Algemene inzichten | worden, afhankelijk van de ontwikkeling van de nationale waterstofbackbone Inzichten uit de energetisch‑ruimtelijke analyse zijn samengevat in Tabel 16 en | en de mogelijkheden tot ruimtelijke inpassing van elektrolysers. Haskoning op de kaart in figuur 33.
De grootste en meest directe rol voor kernenergie in | beveelt aan de verdere verkenning van een SMR integraal te doen, waarbij Gelderland ligt bij een op elektriciteit gerichte, relatief grote SMR (“E-SMR”) die | meerdere markten kunnen worden bediend. | Dit draagt bij aan optimalisatie van bijdraagt aan het waarborgen van de leveringszekerheid van elektriciteit in de | het systeem en vergroot mogelijk de meerwaarde en haalbaarheid. provincie. Uit gesprekken met TenneT is daarbij gebleken dat de inzet van een SMR de meeste waarde heeft bij aansluiting op het 150 kV-net, nabij een 380 | Voor warmtetoepassingen geldt in het algemeen dat voor afzonderlijke kV-station waar elektriciteit vanuit het landelijke net Gelderland binnenkomt. | industriële en stedelijke warmtevraagtoepassingen de benodigde capaciteit in Hier heeft een SMR, mits gedimensioneerd naar de elektriciteitsvraag in het | Gelderland te klein is ten opzichte van het vermogen en/of warmte dat Gen III+ verzorgingsgebied en de beschikbare 150 kV capaciteit en zonodig flexibel | en Gen IV | SMR’s kunnen leveren. Hierdoor | is sprake van | een structurele ingezet, toegevoegde waarde voor de Gelderse elektriciteitsvoorziening. De E- | mismatch tussen vraag en aanbod.
Alleen in geïntegreerde, gecombineerde SMR kan hier namelijk helpen om bij de invoeding op het regionale 150 kV net | toepassingen — waar warmte, elektriciteit en bijvoorbeeld waterstofproductie minder afhankelijkheid te creëren van de invoeding via het 380 kV koppelnet. | samenkomen | — | kunnen Gen IV | reactoren een rol spelen, bijvoorbeeld i | n Daarmee kan de E-SMR bijdragen aan het verminderen van congestie op een | gebieden als het papiercluster in Eerbeek en het cluster rond Ede-Renkum. 380/150 kV knooppunt. Uitgaande van de inzet van een Gen III+ SMR met een | Ook deze clusters zijn echter nog relatief klein voor de typisch gehanteerde vermogen tussen 250 en 500 MWe komen hiervoor locaties in beeld in de | grens van Gen IV concepten (vanaf 50 MWe of 150 MWth). nabijheid van 380/150 kV hoogspanningsstations zoals Dodewaard, Wijchen 63 64 Voor de kleinere, individuele vraagtoepassingen worden micro‑SMR’s mogelijk relevant. Zij sluiten beter aan bij kleinere warmteprofielen die passen bij de gespreide vraag in Gelderland en kunnen mogelijk d.m.v. één -op-één aansluiting op individueel bedrijfsniveau uitkomst bieden maar hun commerciële beschikbaarheid is nog onzeker. Micro‑SMR’s worden veelal pas na 2045 verwacht. Micro ‑SMR’s kunnen vooral relevant worden als warmtevraagtoepassing, of als kleinschalige vorm van elektriciteitsopwekking.
Deze algemene inzichten betreffen nadrukkelijk enkel energetisch -ruimtelijke inzichten. Uit een integrale afweging (de laatste stap uit het afwegingskader) moet blijken of de SMR in de genoemde toepassingen en gebieden daadwerkelijk wenselijk en haalbaar i s. Daarbij gaat het onder andere om de afweging van de SMR ten opzichte van andere CO₂-vrije bronnen, de bijdrage aan leveringszekerheid en maatschappelijke factoren zoals acceptatie . Vervolgstappen vanuit de provincie en andere betrokken actoren moeten deze integrale afwegingen stapsgewijs duidelijk maken. In hoofdstuk 6 worden hiertoe vervolgactiviteiten en bijpassende beleidsinstrumenten aanbevolen. 65 Tabel 16. Mogelijkheden voor vijf specifieke SMR-toepassingen in Gelderland (energetisch-ruimtelijk) Toepassing Overwegingen t.a.v. inpassingsvoorwaarden (energetische afweging) Overwegingen t.a.v. omgevingsvoorwaarden (ruimtelijke afweging) Overwegingen t.a.v. timing 1. Grote SMR gericht op Gelderse elektriciteits- voorziening (E-SMR) Op basis van infrastructuurvoorwaarden komen voor de E-SMR drie kansrijke zones rondom 380/150 KV hoogspanningsknooppunten in beeld, waar een relatief grootschalige SMR kan passen in bestaande en geplande pockets: rondom Doetinchem, rondom Dodewaard en rondom Wijchen.
Nabij deze knooppunten kan een SMR, mits juist gedimensioneerd en deels flexibel ingezet, bijdragen aan netstabiliteit, waarbij de locatie Wijchen voornamelijk ontwikkelingen in provincie Noord-Brabant faciliteert. Kansrijke zones voor de E-SMR ontstaan binnen een straal van 6 km rondom Dodewaard en Wijchen en binnen een straal van 1 km van koelwatermogelijkheden, en buiten de ecologische- en bebouwings-exclusiegebieden (zie kaartmateriaal in Hoofdstuk 5). Rondom Doetinchem is met name de beschikbaarheid van koelwater onzeker. Inpassing nabij het hoogspanningsstation (HS- station) in Rivierenland is minder kansrijk vanwege UNESCO Werelderfgoed, ook is de wijze van netversterking door TenneT van dit station nog niet duidelijk. Afhankelijk van ruimte op het HS-net en geplande verzwaringen TenneT (tussen 2035-2040). 2. SMR gekoppeld aan industriële warmtevraag Individuele warmtevraag van industriële bedrijven is te klein om te matchen met de capaciteit van een Gen III+ of Gen IV-kernreactor. Warmtevraag is eventueel geschikt om te matchen met micro-SMR’s, of geclusterd binnen een energy hub (toepassing 3). Om deze toepassing voor individuele gebruikers dichterbij te brengen, zouden er grote industriële partijen bij moeten komen, een veelvoud van de huidige grootste stoomgebruikers in Gelderland. Micro-SMR’s zouden wel op deze schaal kunnen worden toegepast.
Niet nader onderzocht voor individuele toepassingen vanwege mismatch in schaalgrootte. Eerst mogelijke beschikbaarheid na 2045 voor de micro- SMR. 3. SMR in energy hub verband O.b.v. energievraag komen enkele bedrijventerreinen in beeld voor toepassing van SMR’s, maar ook voor gecombineerde industriële warmtevraag is de omvang van cluster (warmte)vraag te klein voor Gen III+ en Gen IV SMR-concepten. Micro- SMR’s zouden op deze locaties wél passend kunnen zijn, waarbij de clusters rondom Eerbeek en rondom Ede-Renkum groot genoeg kan zijn voor een (kleine) Gen IV reactor. Ook deze clusters zijn echter nog relatief klein voor de typisch gehanteerde grens van gen IV SMR’s. Alleen de komst van relatief grote nieuwe afnemers, zoals bijvoorbeeld een datacenter, kan hierbij een uitzondering zijn en een Gen III+ als elektriciteitsproducent uitnutten, waarbij ook restwarmte en/of waterstofproductie kan worden meegenomen in de integrale toepassing van een SMR. Met name de clusters rond Eerbeek en Ede-Renkum (schaalgrootte van enkele tientallen MWth en MWe) komen in beeld als zones waar de Gen IV SMR energetisch en ruimtelijk kan passen, buiten de randen van stedelijk gebied waar energievraag van meerdere industriële partijen kan worden gecombineerd. Luchtkoeling is hier noodzakelijk vanwege afwezigheid van koelwatermogelijkheden.
Eerst mogelijke beschikbaarheid na 2040 voor de gen IV SMR en na 2045 voor de micro-SMR. 4. SMR gekoppeld aan een (stedelijk) warmtenet. Voor de grootstedelijke gebieden met warmtevraag (Apeldoorn, Ede e.o., Nijmegen, Arnhem) bestaat grotendeels een mismatch tussen het vermogen dat een SMR (Gen III+ of Gen IV) kan leveren en de warmtevraag, ook wanneer gecombineerd met industriële warmtevraag. De SMR is hier met name denkbaar wanneer gekoppeld aan de SMR voor grootschalige elektriciteitsproductie (toepassing 1), waarbij een deel van de restwarmte wordt uitgekoppeld. Zie toepassing 1. Op basis van omgevingsvoorwaarden van toepassing 1 komt met name regio Nijmegen, en in mindere mate regio Arnhem, in beeld voor koppeling met een stedelijk warmtenet. De relevantie voor de E-SMR is hierbij leidend, waarbij koppeling aan het warmtenet aanvullend is om zo de SMR-restwarmte te benutten. Zie toepassing 1. 5. SMR in combinatie met waterstof- productie Gezien de beperkte waterstofvraag van individuele bedrijven in de provincie Gelderland lijkt een SMR in combinatie met waterstofproductie voor directe koppeling aan een afnemer niet voor de hand te liggen, dit verandert wanneer er een grote, geconcentreerde waterstofvraag wordt ontwikkeld. Het succes van deze toepassing is daarmee afhankelijk van de landelijke waterstofbackbone die deels door Gelderland zal lopen.
Geschikte zones hangen dan ook samen met de geografische ligging van de waterstofbackbone. Ruimtelijk inpasbaar binnen een straal van 5 km rondom buisleidingen-netwerk. Waar de straal van 5 km raakt aan koelwatermogelijkheden ontstaan mogelijkheden voor Gen III+ reactoren. Daarbuiten kan de Gen IV SMR worden overwogen. In beide gevallen is koppeling met toepassing 1 mogelijk. Afhankelijk van ontwikkeling waterstofnetwerk, - prijs en toekomstige - markt. 66 Figuur 34. Inzichten uit energetisch-ruimtelijke analyse in beeld. NB: Exclusiegebieden betreffen alle gebieden waarvoor in het afwegingskader een uitsluitingscriteria is gehanteerd. Dit betreft een combinatie van woonkernen, Natura 2000, UNESCO Werelderfgoed, Gelders Natuurnetwerk en waterwingebieden.
67 6 Richting een beleidsagenda In de voorgaande hoofdstukken zijn inzichten met betrekking tot de energetisch-ruimtelijke inpassing van SMR’s verkend . Om tot een integrale afweging te komen over de rol van SMR’s in het Gelderse energiesysteem (de laatste stap van het afwegingskader, zoals gepresenteerd in hoofdstuk 4), zijn vervolgstappen nodig. Veel van deze vervolgstappen vragen om een consistente beleidsagenda waarin rollen, verantwoordelijkheden en activiteiten worden belegd. Dit hoofdstuk doet hiertoe een eerste aanzet. 6.1 Waarom een beleidsagenda? Als uitwerking van het huidige coalitieakkoord van Gelderland helpt e en langjarige provinciale beleidsagenda om de ontwikkeling van SMR’s in Gelderland zorgvuldig en doelgericht vorm te geven. De technologie bevindt zich in een opkomende fase, met verschillende mogelijke betrokkenen, vergunningspaden en maatschappelijke bel angen. Door het beleid rondom SMR’s tijdig te verankeren voorkomt de provincie dat beslissingen versnipperd worden genomen en kan de samenhang tussen opgaven worden geborgd.
Een beleidsagenda zorgt daarnaast voor bestuurlijke, beleidsmatige en juridische duidelijkheid: het legt vast waarom de provincie met SMR’s aan de slag wil gaan, welke kaders en randvoorwaarden de provincie daarbij meegeeft en welke rol Gelderland zelf wil innemen in dit proces (bijvoorbeeld variërend van meer initiërend naar alleen faciliterend). Daarnaast biedt een beleidsagenda de basis voor een consistente en transparante routekaart voor de komende jaren. De ontwikkeling van SMR’s vraagt om een stapsgewijze aanpak, waarin technologische, juridische, ruimtelijke en maatschappelijke factoren worden geborgd. Door deze stappen expliciet te maken – van verkenning en locatiecriteria tot participatieprocessen, vergunningstrajecten en samenwerking met het Rijk en andere overheden – ontstaat een gedeeld kader voor bestuurders, kennispartners, marktpartijen en bewoners. 6.2 Overzicht van rollen en verantwoordelijkheden Uit gesprekken met partijen komt naar voren dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over de rol, ambitie en positionering van verschillende partijen in de verdere verkenning van SMR’s, en hoe deze zich verhouden tot bredere ontwikkelingen in het energiesysteem.
Daarbij bestaat behoefte aan helderheid over de onderlinge rolverdeling tussen provincie, regio’s, het Rijk, marktpartijen en netbeheerders, onder meer in relatie tot het organiseren van toekomstige energievraag en het moment waarop bestuurlijke keuzes over vervolgstappen relevant worden. De rolverdeling tussen overheden rond de ontwikkeling van een SMR in Nederland is nog niet vastgelegd. Het Rijk heeft in haar kamerbrief van 17 oktober 2025 aangegeven bevoegd gezag te zijn bij de eerste realisatie van een eerste SMR (FOAK). Voor SMR’s groter dan 500 MW blijft het Rijk daarnaast altijd bevoegd gezag , ook voor Nth of a Kind (NOAK) installaties. Deze verdeling van bevoegd gezag is echter nog niet formeel vastgelegd. In een werksessie met stakeholders van verschillende overheden is getracht inzicht te krijgen in de perspectieven op de rolverdeling in de route richting de mogelijke inpassing van een SMR in de provincie Gelderland. In deze werksessie zijn stakeholders gevraagd naar de bijdragen die ze hieraan willen leveren en naar de verwachtingen die ze hebben over de bijdragen van elkaar. Het resultaat hiervan is weergegeven in figuur 34. Dit kan een eerste basis zijn voor actoren om hun rol in de komende tijd te gaan bepalen. Het is belangrijk te vermelden dat dit overzicht niet volledig is en voortkomt uit een eerste werksessie met de partijen die daarbij aanwezig waren.
Het is aan te raden om ook de rol van andere partijen, zoals veiligheidsregio’s en netbeheerders, te verduidelijken in het vervolgproces. Uit figuur 34 blijkt dat de voorlopige verwachtingen van stakeholders over hun eigen rol en die van anderen op meerdere punten nog uiteenlopen. Dit kan op korte termijn leiden tot onduidelijkhed en over verantwoordelijkheden in de ontwikkeling en mogelijke inpassing van SMR’s. Voor het Rijk verwachten andere partijen bijvoorbeeld dat het duidelijke kaders stelt, richting geeft aan 68 een nationale visie en helderheid verschaft over vergunningverlening. Daarnaast ziet men het Rijk als verantwoordelijke voor maatschappelijke legitimatie en informatievoorziening. De eigen rolopvatting van het Rijk is echter meer ondersteunend: het richt zich op het faciliteren van medeoverheden en marktpartijen, het uitvoeren van kennis - en beleidsonderzoeken en het afstemmen van het energiesysteem op nationaal niveau. Ook over de mogelijke rol van een provincie bestaan nog verschillen in verwachtingsbeelden. Andere partijen verwachten dat zij participatie en communicatie met stakeholders organiseren en initiatiefnemers begeleiden, naast het ontwikkelen van provinciaal omgevingsbeleid en een visie op SMR’s. De provincie ziet haar eigen rol vooral in het sturen op provinciale belangen, vergunningverlening en in het afwegen van ruimtelijke impact voor de regio.
Gemeenten geven aan dat zij primair verantwoordelijk zijn voor communicatie met bewoners. Andere partijen verwachten dat gemeenten ook een duidelijk inhoudelijk standpunt ontwikkelen over SMR’s en richting geven aan lokale besluitvorming. Bij de regio’s liggen de eigen verwachtingen en die van anderen grotendeels in elkaars verlengde. Een belangrijk verschil is dat andere partijen verwachten dat regio’s expliciete expertise ontwikkelen rondom SMR’s, zodat zij gemeenten kunnen ondersteunen. Die rol benoem en regio’s zelf niet. Het IPO en de VNG worden door andere stakeholders gezien als mogelijk escalatieniveau bij samenwerkingsproblemen tussen gemeenten, provincies en het Rijk. Deze rol komt in mindere mate terug in hun eigen rolopvatting, die vooral gericht is op afstemming, kennisuitwisseling en belangenbehartiging. Tot slot wordt van de ANVS verwacht dat zij niet alleen vergunningen beoordeelt, maar ook handhaaft en richting initiatiefnemers duidelijk communiceert over de kaders van vergunningverlening. Uit de verzamelde verwachtingen komt een aantal patronen naar voren: 32 Ministerie van Klimaat en Groene Groei (2025). Small Modular Reactors in Nederland: bevindingen uit de SMR simulaties.
• Het ontwikkelen van een visie op SMR’s wordt door anderen verwacht van zowel het Rijk, provincies als gemeenten, terwijl geen van deze partijen dit duidelijk als eigen verantwoordelijkheid benoemt; • De rolverdeling rond het stellen van kaders , vergunningverlening en ruimtelijke afwegingen is nog niet overal scherp gedefinieerd; • Communicatie met bewoners en maatschappij wordt door veel partijen bij elkaar neergelegd. Hierdoor is nog onduidelijk wie hierin het voortouw moet nemen. Deze verschillen in rol- en verwachtingsbeelden vragen om verdere uitwerking in de ontwikkeling van de routekaart voor de mogelijke inpassing van SMR’s. Gezien de fase waarin het denken en doen over SMR’s in Gelderland zich nog bevindt, is dit eerste beeld van elkaars bijdragen en verwachtingen ook niet vreemd. Het betekent wel dat het nodig is hierin meer helderheid te krijgen. 6.3 Bepaling van geschikte rol In 2025 heeft het Rijk onderzoek gedaan naar het proces in de aanloop naar de ontwikkeling van SMR’s in Nederland. In het rapport ‘Small Modular Reactors in Nederland, bevindingen uit de SMR -simulaties’ 32 zijn vier strategieën of rollen gedefinieerd die het Rijk kan aannemen in het mogelijk maken van SMR’s, variërend van proactief tot terughoudend, te weten: ‘Proactief’, ‘Actieve industriepolitiek’, ‘Aan de markt’, ‘Terughoudend’.
De houding die het Rijk h ierin aanneemt bepaalt tegelijkertijd haar rol in het ruimtelijk spoor, de taken als bevoegd gezag en het stimuleren van financiering. Voor de provincie Gelderland is een vergelijkbare rolbepaling en -invulling relevant om te maken, waarbij er in feite twee hoofdstrategieën te onderscheiden zijn: de proactieve/actieve industriepolitiek strategie en de terughoudende/ aan de markt overlaten de strategie. Voor de provincie betekenen deze strategieën het volgende: 69 • Proactief/Actieve industriepolitiek. In deze strategie is de provincie actieve aanjager van SMR’s in de provincie. Dit doet zij onder andere door middel van het vaststellen van een eigen visie en kaders, het integreren van de SMR in de omgevingsvisie en het vastleggen van belangrijke infrast ructuurbenodigdheden in de pMIEK. Ook gaat de provincie in deze rol proactief aan de slag met het verkennen van geschikte locaties, het versterken van de kennisketen in Gelderland, het verkennen van financieringsopties en het opstarten van een brede informatiecampagne. Daarnaast kan de provincie ook proacti ef voorsorteren op de ontwikkeling van de (maak -)industrie, om de economische ontwikkeling te versterken.
Ten slotte zoekt de provincie actief samenwerkingsopties met de markt om tot een gezamenlijke intentieverklaring met private partijen en gemeenten te kunnen komen voor de inpassing en ontwikkeling van de SMR; • Terughoudend/Aan de markt . Een andere strategie is een meer terughoudende rol vanuit de provincie. In deze strategie laat de provincie de markt aan zet om initiatieven te nemen en zorgt het er alleen voor dat duidelijk is wat, waar wel en niet kan als initiatiefnemers zich melden. I n dit geval zal de provincie meer regulerend en afwachtend optreden richting de mogelijke rol van SMR’s in het energiesysteem. In deze strategie is het nog steeds belangrijk dat de provincie via beleidskaders randvoorwaarden opst elt, zodat plannen van initiatiefnemers, Rijk of gemeenten daaraan kunnen worden getoetst. Ook past het opstellen van provinciale richtlijnen in veiligheid en toezicht en lange termijn beleid ten behoeve van de eindberging bij deze rol. 70 Figuur 35. Rolopvatting stakeholders - eigen verwachting en die van anderen 71 6.4 Aanzet tot routekaart, benodigde instrumenten en aandachtspunten voor vervolg Voor de ontwikkeling van SMR’s, zowel op nationaal als provinciaal niveau, is nog weinig in beleid vastgelegd over bevoegdheden en benodigde vervolgstappen om te komen tot eventuele realisatie.
Daarnaast is nog niet vastgesteld of en in welke mate de SMR t oegevoegde waarde levert in het Gelders energiesysteem. Het voorgestelde afwegingskader uit deze verkenning is een eerste inhoudelijke stap in die richting. Samen met stakeholders is nagedacht over een mogelijke routekaart voor de ontwikkeling van SMR’s in Gelderland. Deze routekaart schetst de fasering en randvoorwaarden voor de mogelijke realisatie , met aandacht voor beleidsmatige voorbereiding en verankering en de afstemming tussen verschillende bestuurslagen. De routekaart is in eerste instantie bedoeld om houvast te bieden aan de provincie en toont de aanbevolen vervolgstappen in de ontwikkeling van SMR’s, áls deze ontwikkeling op provinciaal niveau wordt doorgezet. De routekaart is weergegeven in figuur 35. Deze toont voor de korte, middellange en lange termijn aanbevolen vervolgstappen in vier hoofdcategorieën: • Verankering in provinciaal beleid en regels; • Locatie- en haalbaarheidsbepaling voor kansrijke projecten; • Economische haalbaarheid, financiering en kennisontwikkeling; • Communicatie, participatie en governance. In de getoonde vervolgstappen staan actiepunten voor de provincie centraal, maar er wordt waar mogelijk ook al aangegeven waar acties logischerwijs meer bij regio’s, gemeenten, of initiatiefnemers liggen.
Vervolgstappen vanuit het perspectief van het Rijk zijn hierin niet meegenomen, net als activiteiten die onder het bevoegd gezag van een vergunningverlener (bijvoorbeeld waterschap of ANVS) vallen. Bij een aantal van de genoemde activiteiten, met name gericht op locatie - en haalbaarheidsbepaling, volgt een beslismoment waarop de ontwikkeling van de SMR in de provincie wel of niet wordt doorgezet op basis van opgedane kennis en informatie. Deze momenten zijn in de figuur aangeduid als “go/no-go besluit”. De activiteiten zijn per categorie onderaan de figuur nader toegelicht. 72 Figuur 36. Routekaart besluitvorming SMR's op provinciaal niveau 73 6.4.1 Verankering in beleid en regels Een belangrijk element in de plan - en besluitvorming rond SMR’s is de verankering in beleid en regels, waarvoor al op korte termijn stappen kunnen worden gezet. Provinciaal zullen eerst keuzes gemaakt moeten worden over de rollen die de provincie kan en wil innemen in de ontwikkeling van de SMR en waar het bevoegd gezag ten aanzien van ruimtelijke inpassing van de SMR ligt, in bestuurlijke afstemming met het Rijk. Met betrekking tot bevoegd gezag ligt met name de vraag voor of provincie of Rijk bevoegd gezag is voor ruimtelijk beleid onder de Omgevingswet. Het bevoegd gezag voor vergunningverlening op grond van de Kernenergiewet ligt altijd bij ANVS.
In de simulatie-uitkomsten van het Ministerie van KGG wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende capaciteitsgrootten: tot 100 MWe is provincie logischerwijs bevoegd gezag, tussen 100 en 500 MWe is dit de provincie óf het Rijk, boven de 500 MWe standaard het Rijk. Deze verdeling is echter indicatief en niet vastgelegd. Daarnaast kan de provincie verschillende strategieën toepassen bij de ontwikkeling van SMR’s, zoals beschreven in paragraaf 6.3. De rol die de provincie inneemt kan afhangen van uitkomsten van vervolgonderzoek, bijvoorbeeld de verkenning van betaalbaarheid en financieringsopties, of de uitkomsten van MKBA-onderzoek (beschreven in onderstaande paragrafen). Meerdere partijen gaven tijdens dit onderzoek aan behoefte te hebben aan duiding ten aanzien van de rol en toegevoegde waarde van de SMR in relatie tot het bredere energiesysteem. Het is dan ook aan te bevelen om de rol van de SMR en samenhang en vergelijking met alternatieven breder en in meer detail vast te leggen in de volgende uitwerking van het Programma Energiesysteem. Hetzelfde geldt voor de uitwerking van de rol van de SMR in de Regionale Energie Strategieën (RES-en).
Tegelijkertijd kan de provincie werken aan de inpassing van SMR‑ontwikkeling in het ruimtelijk beleid, door in de omgevingsvisie de mogelijke rol van SMR’s te duiden en een vertaling te maken naar programmering en prioritering in het pMIEK. In de omgevingsvisie wordt op hoofdlijnen vastgelegd waar en onder welke voorwaarden SMR’s in het toekomstig energiesysteem van Gelderland zouden kunnen passen. Het pMIEK moet de bijbehorende uitvoeringsvolgorde en benodigde stappen op het gebied van energie‑ en netinfra structuur concretiseren. Om dit beleidsmatig te borgen kan de provincie daarnaast beleidskaders vaststellen in de vorm van een SMR ‑programma. Zo’n programma geeft duidelijkheid over de provinciale doelen, randvoorwaarden en beoordelingscriteria, bijvoorbeeld zoals voorgesteld in het afwegingskader in dit rapport. Omdat een programma kaders stelt voor een mogelijk MER‑plichtig project, kan de provincie onder dit programma een plan ‑MER opstellen. De uitkomsten daarvan kunnen gemeenten houvast bieden om binnen hun omgevingsplannen ruimtelijke voorwaarden voor SMR‑ontwikkeling vast te leggen. Waar dat doelmatig is, kan de provincie aanvullend gebruikmaken van een projectbesluit.
Dit instrument kan vooral worden ingezet voor ondersteunende of aanpalende ruimtelijke projecten die onder de Omgevingswet vallen, zoals aanpassingen in infrastructuur, wateraanvoer of netaansluitingen. Het projectbesluit kan helpen om de besluitvorming over meerdere benodigde vergunningen en toestemmingen te coördineren, maar vervangt niet de vergunningplicht onder de Kernenergiewet voor de SMR zelf. Op de middellange en lange termijn ligt het voor de hand dat de provincie werkt aan provinciale richtlijnen voor veiligheid en toezicht binnen haar eigen bevoegdheden, en dat zij haar toetsingskaders afstemt met de veiligheidsregio’s en de ANVS. Ook de lange termijnbenadering van eindberging werd door stakeholders genoemd als aandachtspunt. De verantwoordelijkheid voor eindberging ligt bij het Rijk, maar de provincie kan hierover wel beleidsmatige uitgangspunten formuleren en aangeven in welke mate zij aanvullende randvoorwaarden wenselijk acht om publieke waarden te borgen. 6.4.2 Locatie- en haalbaarheidsbepaling Een belangrijke voorwaarde voor succesvolle realisatie van een SMR in de provincie betreft de locatie - en haalbaarheidsbepaling. Dit rapport biedt een eerste aanzet en onderbouwing van kansrijke zones die kan helpen bij de verkenning van kansrijke locaties.
Met het oog op haar ambitie zal de provincie 74 in aanloop naar 2027 verschillende gebieden moeten beoordelen op geschiktheid, bijvoorbeeld aan de hand van de criteria zoals voorgesteld in het afwegingskader van dit rapport. Een logische vervolgstap daarbij is een gedetailleerd locatieonderzoek waarin l ogistieke, technische, en milieu gerelateerde factoren nader worden onderzocht. Dit locatieonderzoek kan op initiatief van de provincie, of in samenwerking met de betreffende gemeenten, worden opgezet voor een selectie van eventueel kansrijke locaties. Ook een MKBA kan deel uitmaken van dergelijk onderzoek. Deze analyse vergelijkt de inzet van SMR’s met alternatieve energieopties richting 2050, zoals wind ‑ en zonne‑energie, grootschalige opslag, waterstofimport of de verdere elektrificatie van industriële processen. Hiermee ontstaat een samenhangend beeld van de meerwaarde en de systeemimpact van SMR’s binnen Gelderland. Het is aannemelijk dat ook vanuit de initiatiefnemer, wanneer deze zich aandient, een haalbaarheids- en business caseanalyse uitgevoerd zal worden om inzicht te krijgen in de economische en operationele randvoorwaarden van de SMR. Deze analyses volgen logi scherwijs op de resultaten van het locatieonderzoek van de provincie, maar dit is niet noodzakelijk.
Beide vervolgstappen zullen in elk geval leiden tot beslismomenten over de geschiktheid van specifieke locaties voor verdere ontwikkeling van een SMR. Wanneer de SMR ook naar aanleiding van deze analyses kansrijk lijkt, kan op middellange termijn worden gestart met project - en infrastructuurontwikkeling en bijbehorende vergunningenprocedures. 6.4.3 Economische haalbaarheid, financiering en kennisontwikkeling Een belangrijke open vraag ten aanzien van de haalbaarheid en verdere ontwikkeling van de SMR betreft de economische haalbaarheid en mogelijke financieringsopties. Dit begint met een verkenning van de integrale kosten van de SMR, ook in relatie tot andere duurzame energiebronnen. Hoewel de kosten van SMR-ontwikkeling nog relatief onbekend zijn, is het waarschijnlijk dat de ontwikkeling van een SMR tot in de miljarden euro’s zal lopen, met een relatief 33 Momenteel zijn alleen de kosten voor het SMR-project in Canada bekend. Dit betreft € 13,3 miljard voor vier reactoren van 300 MW. groot financieel risico. 33 Zoals ook uit de bevindingen uit de SMR -simulaties van het Ministerie van KGG naar voren komt lijkt het onwaarschijnlijk dat deze kosten volledig door de Nederlandse markt worden gedragen, met name voor relatief nieuwe FOAK-technologie.
Op korte termijn wordt aangeraden de kosten voor ontwikkeling van een SMR te verkennen en of financieringsopties vanuit de provincie, in aanvulling op eventuele financieringsopties vanuit het Rijk, wenselijk zijn. Het ligt voor de hand dat vanuit de initiatiefnemer zelf, wanneer deze zich aandient, een uitvoerige business case analyse en onderzoek tot afnamebereidheid wordt gedaan. Op langere termijn zal de initiatiefnemer daarbij toewerken naar het opstellen van la ngjarige contractvormen (bijvoorbeeld via PPA -constructies). Ook deze analyse zal leiden tot een “go/no-go” beslismoment. Nederland is voor nucleaire expertise momenteel nog gedeeltelijk afhankelijk van het buitenland (o.a. Frankrijk en Finland). V oor succesvolle realisatie van SMR’s is versterking van de kennisinfrastructuur een noodzakelijke randvoorwaarde, ook op provinciaal niveau . Gelderland zal deze kennisontwikkeling moeten organiseren binnen een samenwerkingsverband van regionale kennisinstellingen, netbeheerders, relevante bedrijven en landelijke expertorganisaties. Dit betreft zowel technische kennis gericht op de bouw van een SMR, als fundamentele kennisontwikkeling gericht op exploitatie van een SMR, met aandacht voor het beschikbaar hebben van voldoende gekwalificeerd personeel op middellange termijn.
Deze behoefte sluit aan op de nationale strategie voor het verst erken van een nucleair ecosysteem in Nederland. Ook binnen Gelderland zal in alle fasen van SMR -ontwikkeling voldoende gekwalificeerd personeel nodig zijn dat bereid is zich (tijdelijk) in de provincie te vestigen. Het ligt daarom voor de hand om ook op pr ovinciaal niveau, in samenwerking met regionale onderwijsinstituten, in te zetten op de juiste onderwijscurricula en human capital. Ook kennisontwikkeling over juridische en procedurele kaders (vergunningen, milieueffecten, veiligheid en toezicht) is daarbij relevant. 75 Tot slot kwam tijdens deze verkenning naar voren dat behoefte bestaat aan meer inzicht in de volledige keten en benodigde infrastructuur van de SMR, van brandstof tot afval en eindberging. Momenteel is nog onduidelijk hoe deze keten eruitziet en wat dit betekent voor de regionale supply chain in Gelderland. Inzichten uit een dergelijk onderzoek kunnen helpen om locatievoorwaarden en bredere economische randvoorwaarden, zoals versterking van de logistieke keten, te bepalen. 6.4.4 Communicatie en samenwerking Omdat de ontwikkeling van SMR’s zich in het algemeen nog in de beginfase bevindt en meerdere overheidslagen raakt, is een vroegtijdige verkenning van samenwerkingsvormen en communicatie met betrokkenen essentieel.
Dit geldt in het bijzonder voor de communi catie en participatie richting inwoners, om verwachtingen, vragen en zorgen tijdig op te halen en om het proces zorgvuldig en transparant te doorlopen. Dit is met name relevant wanneer specifieke locatiehaalbaarheidsstudies worden gedaan of afzonderlijke projecten in beeld komen. Daarnaast vraagt de fase waarin Gelderland zich bevindt om vroege samenwerking met veiligheidsregio’s en marktpartijen, zodat inzichten over veiligheid, haalbaarheid, financieringsstructuren en uitvoerbaarheid kunnen worden gedeeld en benut. Ook het in kaart brengen en aanhaken van de regionale supply chain (o.a. maakindustrie) is hierbij van belang. Wat betreft communicatie richting inwoners zijn meerdere vervolgstappen denkbaar. Op nationaal niveau wordt al geïnvesteerd in informatievoorziening en kennisdeling rond SMR’s, onder andere door het informeren van mede‑overheden en het in kaart brengen van burgerperspectieven in de aanloop naar nationale besluitvorming. De provincie, eventueel in samenwerking met gemeenten en veiligheidsregio’s, kan hierop voortbouwen door het ontwikkelen van een bredere, informatie en participatie aanpak over SMR’s, gerich t op kennisdeling en het actief luisteren naar zorgen en perspectieven uit de samenleving.
Deze campagne hoeft niet locatiegericht te zijn; ze kan zich richten op algemene vragen over technologie, veiligheid, regelgeving en het proces. Wanneer mogelijke locaties concreter in beeld komen, ligt het voor de hand om meer gerichte, locatie ‑specifieke informatie en participatie voor en met omwonenden en belanghebbenden te organiseren. Afhankelijk van de gekozen beleidsroute — bijvoorbeeld of de provincie een projectbesluit inzet — kan deze taak bij de provincie liggen, of bij de betreffende g emeenten wanneer het gaat om de ruimtelijke doorwerking in het omgevingsplan. Naarmate de locatievoorkeur verder wordt geconcretiseerd, ligt het bovendien voor de hand om participatietrajecten te organiseren waarin inwoners en andere belanghebbenden in een vroeg stadium kunnen reageren op plannen en uitgangspunten. In de middellange en lange termijn, wanneer een initiatiefnemer overgaat tot projectrealisatie en vergunningprocedures onder zowel de Omgevingswet als de Kernenergiewet worden gestart, wordt een structurele vorm van omgevingsmanagement noodzakelijk. Dit omgevingsmanagement ligt primair bij de initiatiefnemer, die verantwoordelijk is voor de participatie en informatievoorziening in het kader van zijn aanvraag. De provincie en gemeenten blijven daarbij wel belangrijke partners voor bestuurlijke afstemming en gebiedsgerichte communicatie.
Met het oog op governance wordt aangeraden dat de provincie op korte termijn bestuurlijke afstemming organiseert met het Rijk, regio’s en gemeenten. Deze afstemming is nodig om helderheid te creëren over taken, verantwoordelijkheden en rolverdeling, en om tot een gezamenlijke aanpak te komen voor locatie ‑onderzoek. Ook kan de provincie initiatief nemen om samenwerkingsconstructies voor de ontwikkeling van de SMR, bijvoorbeeld in de vorm van publiek -private samenwerking met initiatiefnemers, te onderzoeken. Wanneer het locatieonderzoek en andere analyses tot positieve uitkomsten leiden, kan een gezamenlijke intentieverklaring tussen betrokken bestuurslagen en marktpartijen worden opgesteld. Een dergelijke intentieverklaring is geen besluit tot realisatie, maa r legt vast dat partijen gezamenlijk vervolgstappen willen zetten, informatie willen delen en procesafspraken willen vastleggen. De verklaring kan dienen als instrument om afspraken te maken over rolverdeling en inzet van capaciteit, en een 76 gezamenlijke basis te leggen voor vervolgstappen. De intentieverklaring kan ook bijdragen aan het borgen van governance op de lange termijn.
77 A1 Bijlage 1: Verantwoording proces Onderzoeksproces In deze verkenning is gekozen voor een iteratieve aanpak waarin een technische verkenning en een beleidsmatige verkenning parallel aan elkaar zijn uitgevoerd en elkaar gedurende het traject hebben versterkt. De technische verkenning richtte zich op de moge lijke rol van SMR’s in het Gelders energiesysteem. Daarbij zijn onder meer de energievraag, ruimtelijke criteria, infrastructuur, systeemimpact en netinpassing onderzocht. Deze inzichten vormden een belangrijke inhoudelijke basis voor het gesprek met stakeholders. Parallel daaraan vond een beleidsmatige verkenning plaats, gericht op het ophalen van perspectieven en randvoorwaarden bij relevante partijen in Gelderland. Dit gebeurde via een uitgebreide stakeholderdialoog, bestaande uit 1 ‑op‑1‑gesprekken met onder andere gemeenten, provincie, waterschappen, projectontwikkelaars, netbeheerders en vertegenwoordigers van het Rijk, zie tabel hieronder. Met andere relevante partijen, zoals Rijkswaterstaat, ANVS en verschillende industriepartijen is contact gelegd voor een 1 -op-1 gesprek, maar deze partijen waren alleen beschikbaar voor deelname aan en van de werksessies.
In de 1 -op-1 gesprekken zijn kansen, zorgen en verwachtingen besproken, en is expliciet gekeken hoe stakeholders aankijken tegen de criteria en randvoorwaar den die worden gebruikt voor de beoordeling van SMR‑inpassing. Tabel 17. Gesproken partijen 1-op-1 gesprekken Categorie Gesproken partijen (1-op-1 gesprekken) Netbeheerders - Liander - TenneT RES- regio/gemeenten - RES- coördinatoren Provincie Gelderland - Regio Arnhem/Nijmegen - Regio Stedendriehoek - Regio Foodvalley - Regio Rivierenland - Regio Achterhoek - Regio Noord-Veluwe - Gemeente Neder-Betuwe (bestuurlijk) - Gemeente Zutphen (bestuurlijk) Projectontwikkelaars - ULC - Thorizon - EPZ Waterschappen - Waterschap Rijn en IJssel - Waterschap Rivierenland - Waterschap Vallei en Veluwe Landelijk - Ministerie van Klimaat en Groene Groei Onderzoekers van parallelle/afgeronde studies - OostNL - NRG PALLAS Daarnaast zijn vier thematische werksessies georganiseerd met een brede groep stakeholders. In deze sessies is verdieping gezocht op kansen, beperkingen en randvoorwaarden voor de mogelijke inzet van SMR’s in Gelderland.
De bijeenkomsten dienden zowel om s takeholders te informeren over de huidige stand van kennis, aannames en onzekerheden rondom SMR‑technologie, als om gezamenlijk aanvullende inzichten op te halen die het afwegingskader konden verrijken: 78 • In de sessie over ruimtelijke randvoorwaarden is verdiepend gekeken naar ruimtelijke inpassing, koelwaterbehoefte en overige fysieke voorwaarden, samen met enkele ruimtelijke ordenaars van de provincie, waterschappen, omgevingsdiensten en kennisinstellingen. • In de sessie over maatschappelijke kansen en uitdagingen is verkend welke rol SMR’s kunnen spelen in de Gelderse economie en hoe maatschappelijke organisaties kijken naar de fysieke, maatschappelijke en sociale randvoorwaarden. • In de sessie over bestuurlijk draagvlak is met vertegenwoordigers van Rijk, provincie en gemeenten gesproken over bestuurlijke randvoorwaarden, besluitvormingskaders en de mogelijke bijdrage van SMR’s aan provinciale doelen. • In de sessie over afnamebereidheid van industrie is met bedrijven en industriële partijen verkend welke energiebehoeften bestaan en in hoeverre SMR’s hierin kunnen voorzien. Deze sessie vond plaats binnen een bestaand overlegstructuur van het Gelders Energie Akkoord (GEA).
Door deze parallelle aanpak ontstond een iteratief proces: technische inzichten konden worden getoetst en verrijkt tijdens de gesprekken en werksessies, terwijl input uit de stakeholderdialoog direct is meegenomen om de technische beoordelingscriteria verder aan te scherpen. Deze wisselwerking zorgde voor een beter onderbouwd en breder gedragen afwegingskader. De technische verkenning wordt verder toegelicht in Bijlage 2: Verantwoording technische verkenning. Feedback op conceptrapportage Het conceptrapport is in maart 2026 gedeeld voor een feedbackronde met belanghebbenden uit de provincie, netbeheerders, veiligheidsregio’s, waterschappen, het Ministerie van KGG, OostNL, Rijkswaterstaat, ANVS en regiocoördinatoren. Regiocoördinatoren hebben op hun beurt het conceptrapport gedeeld met gemeenten en feedback vanuit verschillende gemeenten gebundeld. Verschillende partijen hebben op deze oproep gereageerd en hun feedback op het conceptrapport met Haskoning gedeeld. De belangrijkste thema’s uit deze feedbackronde zijn hieronder samengevat. Een deel van de feedback richt zich op benodigde vervolgstappen en is daarmee buiten scope van het huidige onderzoek. Andere feedback heeft Haskoning naar eigen inzicht verwerkt in het eindrapport. Doel, scope en positionering van het rapport Allereerst hebben s takeholders opmerkingen geplaatst over het doel en de reikwijdte van het rapport.
Daarbij is aandacht gevraagd voor het explicieter benoemen van de doelstelling en uitgangspunten van de verkenning, ook in relatie tot verdere besluitvorming. Inpassing in het toekomstige energiesysteem Verschillende partijen hebben gereflecteerd op de positie van SMR’s binnen het toekomstige energiesysteem. Daarbij zijn aandachtspunten genoemd over de verhouding tussen centrale en decentrale opwek, de gewenste mate van flexibiliteit in het energiesysteem en hoe SMR’s zich verhouden tot andere ontwikkelingen binnen de energietransitie. Meerdere stakeholders noemen nadrukkelijk behoefte te hebben aan helderheid over de maatschappelijke rol van de SMR in relatie tot alternatieve duurzame energiebronnen. Daarbij wordt opgemerkt dag deze integrale afweging noodzakelijk is voordat besluiten over de SMR kunnen worden genomen. Ook is gevraagd om onzekerheden rondom de ontwikkeling van SMR’s in meer samenhang te beschrijven. Economische haalbaarheid en businesscase Stakeholders gaven aan dat inzicht in de business case, kostenstructuur en randvoorwaarden voor financiering noodzakelijk is voor het duiden van de mogelijke rol van SMR’s. Daarbij zijn opmerkingen gemaakt over het belang van afnamezekerheid, mogelijke typen afnemers en het moment waarop economische aspecten in de verkenning worden betrokken. Stakeholders gaven aan deze verdieping te missen in het conceptrapport.
Toekomstige energievraag en nieuwe bedrijvigheid Meerdere stakeholders hebben aangegeven dat de analyse grotendeels uitgaat van de huidige energievraag en bestaande bedrijvigheid. Daarbij is nadrukkelijk aandacht gevraagd voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen, 79 zoals nieuwe energie -intensieve bedrijvigheid, waterstofproductie, laadinfra - structuur voor zwaar transport en vestigingseffecten rond potentiële SMR-locaties. Ook is gesuggereerd om in de analyse meer doorkijk te bieden naar de periode richting 2030 en 2050. Netinpassing en infrastructuur In de feedback is ingegaan op de relatie tussen SMR’s en de bestaande en toekomstige energie-infrastructuur. Stakeholders hebben aandacht gevraagd voor het netniveau waarop een SMR wordt aangesloten, de relatie met nabijgelegen afnemers en de mogelijke effecten op het elektriciteitsnet. Daarbij is gewezen op het belang van een duidelijke beschrijv ing van infrastructuurkundige randvoorwaarden bij locatiekeuze. Afwegingskader en locatiecriteria Ten aanzien van het afwegingskader hebben stakeholders opmerkingen gemaakt over de gehanteerde criteria en de volgordelijkheid van keuzes. Daarbij is gevraagd om meer duidelijkheid over welke factoren wanneer worden meegewogen, waaronder ruimtelijke aspect en, beschikbare ruimte voor bedrijvigheid en technologische kenmerken.
Ook is gesuggereerd om bepaalde criteria explicieter toe te lichten. Veiligheid, water en milieu Veiligheids- en watergerelateerde feedback richt zich op de effecten van SMR’s op het watersysteem en de leefomgeving. Stakeholders hebben onder andere nuances aangedragen over koelwatergebruik, verschillen tussen SMR-typen en het onderscheid tussen waterg ebruik en waterverbruik. Daarnaast is aandacht gevraagd voor het meenemen van milieu - en wateraspecten in de ruimtelijke afweging. Governance, rolverdeling en proces In de feedback is aandacht gevraagd voor de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden tussen verschillende overheden en andere betrokken partijen. Stakeholders hebben opmerkingen gemaakt over bevoegd gezag, procesinrichting en de betrokkenheid van part ijen zoals de veiligheidsregio’s en netbeheerders in vervolgstappen. Ook is gewezen op het belang van helderheid over governance -afspraken en het besluitvormingsproces in de verdere verkenning. In de feedback hebben verschillende gemeenten nadrukkelijk aangegeven dat kernenergie geen onderdeel is van lokaal beleid. Opmaak, consistentie en leesbaarheid Tot slot zijn er praktische opmerkingen gemaakt over de leesbaarheid en consistentie van het rapport. Deze hadden betrekking op onder meer verwijzingen naar figuren en tabellen, terminologie, definities en tekstuele of redactionele aandachtspunten.
A2 | Bijlage 2: Verantwoording technische verkenning | keramische industrie (zoals steenfabrieken op Brick Valley), Papierindustrie (zoals Smurfit Kappa Parenco), Asfaltbedrijven (zoals | Asfalt Productie Tiel) en Bepaling industriële energievraag | bedrijventerreinen, dit betreffen alle gecombineerde aansluitingen, onder Als uitgangspunt | in de analyse van industriële energievraag is het jaar 2022 | andere kantoorgebouwen of kleinere maakindustrie. Zoals te zien in | Figuur 37 gehanteerd. | Voor | de | analyse | van | energieverbruik | is | een | interne | zijn ook vollasturen per sector ingeschat, waarbij asfaltproductie typisch projectdatabase | gebruikt, | samengesteld | uit | onder | andere | openbare | projectmatig wordt ingezet, en dus een zeer beperkt aantal vollasturen. Deze documentatie van CE Delft34, publicaties van TNO 35 en het MIDDEN initiatief | vollasturen zijn ook gebruikt om het benodigde thermische en elektrische van PBL en TNO. | 36 Bij het analyseren | van de dataset zijn bedrijven die | vermogen af te leiden vanuit het jaarlijks energiegebruik. inmiddels gesloten zijn expliciet verwijderd (zoals steenfabriek De Vlijt in Winterswijk). Daarmee is voorkomen dat historisch energiegebruik onterecht wordt meegenomen in de analyse.
De referentiesituatie 2022 is gekozen omdat de toekomstige elektriciteits- en warmtevraag van de industrie sterk afhankelijk is van de mate van elektrificatie van industriële processen, veranderingen in productievolume, het sluiten of vestigen van industriële bedrijven. Door 2022 als uitgangspunt te nemen, ontstaat een robuuste basis waarop scenario’s voor toekomstige ontwikkeling kunnen worden geprojecteerd. De Gelderse industrie is in het onderzoek gecategoriseerd naar locatie, sector en | energievraag. | Voor | elk | geïdentificeerd | bedrijf | zijn | het | aardgas- | en elektriciteitsverbruik bepaald. De gebruikte database dekt meer dan 75% van het | industriële | aardgasverbruik | dat | in | 2019 | is | opgenomen | in | de modelomgeving die ten grondslag lag aan het | Programma Energiesysteem. Het verschil tussen beide datasets is te verklaren door | het verschil in referentiejaar (2019 versus 2022), waarbij in de tussenliggende periode | Figuur 37.
Verdeling van warmtevraag naar temperatuur per sector bedrijven | zijn | gesloten, | productie | is | afgenomen | of | aardgasgebruik | is gereduceerd; het meer geaggregeerde karakter van de modelomgeving van | Elektrificatie van industriële warmtevraag het | Ontwerp | Programma | Energiesysteem, | waarin | ook | gasverbruik | is | Naast de warmtevraag is ook de elektriciteitsvraag van industriële bedrijven in opgenomen onder categorieën zoals ‘overig (o.a. industrie)’; | het mogelijke | kaart gebracht. De elektriciteitsvraag in 2022 is bepaald op basis van dezelfde ontbreken van individuele industriële partijen in de database. | databronnen als de industriële warmtevraag. Voor de toekomstige situatie is Bedrijven zijn onderverdeeld in de sectoren met ieder een aangenomen aantal | de elektriciteitsvraag na volledige elektrificatie van industriële processen vollasturen per jaar: voedingsmiddelenindustrie (zoals Friesland Campina), | geschat met behulp van; de MIDDEN-rapporten van TNO en PBL. Hierbij is 34 CE_Delft_Typering_en_Verduurzaming_Bedrijventerreinen_ | 36 MIDDEN: Manufacturing Industry Decarbonisation Data Exchange Network | PBL Netherlands 35 Potentie energiebesparing bedrijventerreinen | Environmental Assessment Agency 80 81 rekening gehouden met de verwachte efficiëntie van elektrificatietechnieken, zoals warmtepompen en elektrische boilers (E-boilers).
De elektriciteitsvraag in 2022 fungeert in het onderzoek als ondergrens, terwijl de situatie na volledige elektrificatie wordt beschouwd als bovengrens voor de elektriciteitsvraag van de industrie richting 2050. 2050 is als richtjaar genomen, vanwege het lange termijn karakter van een SMR, de beschikbaarheid van prognoses en data van energiegebruik en de Gelderse ambitie om dan klimaatneutraal te zijn. Er is hierbij gebruik gemaakt van het Programma Energiesysteem, gepubliceerd door de Provincie Gelderland op 24 februari 2026. Voor de analyse is per temperatuurniveau ingeschat hoeveel elektrisch vermogen benodigd is om thermisch vermogen te elektrificeren (zie Figuur 5 in het hoofdrapport). Daarbij is aangenomen dat in 2050 warmte op alle relevante temperatuurniveaus technisch kan worden geëlektrificeerd. De volgende aannames zijn gehanteerd: • Lage temperatuurniveaus (< 100°C) . Elektrificatie vindt plaats met warmtepompen met een typische Coefficient of Performance (COP) van 3. Dit resulteert in een benodigd elektrisch vermogen van ongeveer 33% van het thermisch vermogen. • Middelhoge temperatuurniveaus (100°C tot 300°C). In deze temperatuurrange wordt uitgegaan van een combinatie van warmtepompen (met een lagere COP dan bij lage temperaturen) en E-boilers.
Hiervoor is gerekend met een gemiddelde COP van 2,5, wat overeenkomt met een benodigd elektrisch vermogen van ongeveer 40% van het thermisch vermogen. • Hoge temperatuurniveaus (300°C tot 650°C). Voor de hoogste temperatuurniveaus wordt uitgegaan van warmtevoorziening via E -boilers (COP = 1) of directe elektrificatie zonder tussenkomst van een warmte dragend medium zoals water of stoom. Dit temperatuurniveau wordt in het onderzoek niet relevant geacht voor de toepassing van SMR’s.