CConstaterende datWestervoort
Koppel je AI →
Document · PDF

20261214-rv-onderzoek-burgerparticipatie-rekenkamer-bijlage 1-onderzoeksrapport

Commissie Samenleving en Bestuur 30 november 2026, gemeente WestervoortBij agendapunt: Rekenkamerrapport Burgerparticipatie12.495 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De nadruk lag op open communicatiekanalen voor iedereen, maar feitelijk werd het proces vooral gedragen door een enthousiaste kern van wijkinwoners. 4.7 Ervaringen van deelnemers (CLEAR | -model) In het gesprek hebben we met inwoners gesproken die betrokken zijn geweest bij het participatietraject rond de Mosterdhof in Westervoort. Het gaat om inwoners uit de wijk, waarvan een deel zich heeft georganiseerd in een wijkvereniging om als gesprekspartn | er van de gemeente op te treden. Er was sprake van brede betrokkenheid in de wijk, onder andere zichtbaar in de hoge opkomst bij de eerste bijeenkomst. Het CLEAR-model weegt participatie | -instrumenten op basis van vijf onderwerpen. | Can do: hebben de inwoners de juiste bronnen, kennis en capaciteiten om te participeren? | Like to: willen inwoners participeren? | Enabled to: krijgen de inwoners ook de kans en de ondersteuning om te participeren? | Asked to: worden de inwoners ook gevraagd en gemobiliseerd om mee te doen? | Responded | to: zijn de resultaten van participatie zichtbaar? Krijgen de inwoners ook een terugkoppeling over hun input? • | Can do – konden mensen meedoen? Inwoners konden op verschillende manieren meedoen aan het participatietraject. Zo ontvingen alle 280 huishoudens in de wijk een brief en kwamen bij de eerste bijeenkomst circa 150 inwoners opdagen.

19 20 Daarnaast organiseerde de wijkvereniging een wijkkrant, waarin ontwikkelingen in begrijpelijke taal werden toegelicht. De eerste bijeenkomst in 2018 werd begeleid door een onafhankelijke gespreksleider, wat door inwoners als zeer waardevol werd ervaren, omdat hij ook de gemeente tijdens het gesprek kon aanspreken. Dit zorgde ervoor dat inwoners zich gehoord voelden en de ruimte kregen om hun mening te geven, wat de drempel om mee te doen verlaagde. Het organiseren via een wijkvereniging maakte het voor inwoners bovendien mogelijk om zich te bundelen en een sterkere positie in te nemen in het traject. • Like to – wilden mensen meedoen? De bereidheid om mee te doen was groot, zeker aan de start van het traject. Dit kwam mede doordat inwoners het gevoel hadden dat zij echt invloed konden uitoefenen, omdat er nog geen vooropgezet plan lag vanuit de gemeente. De onafhankelijke gespreksleider droeg eraan bij dat inwoners zich gehoord voelden, wat hun motivatie versterkte om betrokken te blijven. Ook het onderzoek van Ruimtevolk naar de opbouw van de wijk gaf inwoners meer inzicht in hun eigen leefomgeving, wat het meedenken stimuleerde. Het enthousiasme werd verder versterkt doordat het traject als serieus werd ervaren, onder meer door het afsluiten van een convenant.

• Enabled to – kregen ze ondersteuning? Inwoners kregen op verschillende manieren ondersteuning om deel te nemen. Er werden diverse participatievormen ingezet, zoals thematafels en gesprekken in de wijk, waarbij Ruimtevolk actief aanwezig was en ook bij inwoners thuis langsging. Dit gaf inwoners het gevoel dat er echt naar hen geluisterd werd. Daarnaast was het helpend dat er binnen de gemeente één aanspreekpunt was. De oprichting van een wijkvereniging bood extra ondersteuning, doordat inwoners zich konden organiseren en toegang kregen tot middelen zoals subsidies en fondsen. Ook werkte het goed dat inwoners, gemeente en ontwerppartijen samenwerkten in een ontwerpteam. • Asked to – zijn ze actief benaderd? Inwoners zijn actief benaderd om deel te nemen aan het traject. Alle huishoudens ontvingen een brief, wat leidde tot een hoge opkomst bij de eerste bijeenkomst. Daarnaast werden inwoners via verschillende vormen betrokken, zoals bijeenkomsten, thematafels en persoonlijke benadering in de wijk. De inzet van Ruimtevolk, die zichtbaar aanwezig was in de wijk en actief contact zocht met inwoners, droeg bij aan het gevoel dat inwoners daadwerkelijk werden uitgenodigd om mee te doen. Ook de betrokkenheid van de wethouder werd als positief ervaren.

• Responded to – kregen ze terugkoppeling? De terugkoppeling richting inwoners verliep voor een belangrijk deel via de wijkvereniging, bijvoorbeeld via nieuwsbrieven. De wijkvereniging nam deze rol grotendeels over van de gemeente, omdat de communicatie van de gemeente volgens inwoners niet goed aansloot bij de belevingswereld. Dit zorgde enerzijds voor betere aansluiting, maar bracht ook spanning met zich mee, omdat de wijkvereniging geen spreekbuis van de gemeente wilde zijn. Daarnaast ervoeren inwoners dat de communicatie vanuit de gemeente soms onduidelijk was, bijvoorbeeld wanneer plannen werden

21 gedeeld die nog niet zeker waren. Ook na afloop van het traject ontstonden knelpunten, zoals onduidelijkheid over afspraken rond het onderhoud van hofjes, wat laat zien dat terugkoppeling en borging van afspraken verbeterd kan worden. 4.8 Resultaten en doorwerking De inbreng van inwoners heeft duidelijk zijn weerslag gehad op de uitkomsten. Veel ideeën uit de wijk zijn direct verwerkt; het gezamenlijk opgestelde wijkontwikkelingsplan vormde de basis voor alle acties. Tijdens de ontwerpfase voor de openbare ruimte zijn inwonerssuggesties meegenomen om het plan “sterker en passender” te maken. Concrete voorbeelden zijn te zien in de parkeeroplossingen: na zorgen uit de buurt werd een maatwerkregeling (ontheffing voor parkeren bij garages) in het ontwerp opgenomen. Plannen zijn gaandeweg bijgesteld op basis van inwonersinput. Het Voorlopig Ontwerp is na feedback uit de wijk herzien voordat het definitief werd Vragen en kritieken tijdens informatiemarkten leidden tot wijzigingen en extra uitleg per onderwerp. Ook uitvoeringsplannen (zoals de invulling van de hofjes en groen) zijn in pilots samen met inwoners verfijnd, zodat het eindresultaat beter aansloot op inwonerswensen. Het zichtbare effect is dat de casus tastbare resultaten heeft opgeleverd.

In 2023 is de herinrichting van de wijk daadwerkelijk van start gegaan en grotendeels voltooid, met vernieuwde straten, extra groen en klimaatbestendige maatregelen. Daarnaast is er een blijvende sociale doorwerking: de inwonersorganisatie is versterkt en zal via de nieuwe Wijkdeal Mosterdhof de komende jaren activiteiten en verbeteringen blijven voortzetten. 4.9 Evaluatie en leren In april 2024, na afronding van de herinrichting, is een eindevaluatie gehouden. Tijdens een drie uur durende sessie bespraken alle betrokken partijen in dialoogvorm het verloop en de lessen. Deze evaluatie werd begeleid door een externe gespreksleider en gestructureerd in rondes met verdiepende vragen. De evaluatie was een gezamenlijk initiatief van de inwonersvereniging VvdW, het ontwerpteam en de gemeente. Aanwezig waren o.a. drie wijkbestuursleden, zes leden van het ontwerpteam en vier vertegenwoordigers van de gemeente (inclusief projectleider). Iedereen kreeg de ruimte om vanuit de eigen rol te reflecteren, wat een rijk beeld opleverde van verschillende perspectieven. Expliciete leerpunten: • Ten eerste had men bij de start duidelijker de rollen, verantwoordelijkheden en procesafspraken moeten vastleggen. Het ontbrak aan concrete overeenstemming over ieders bevoegdheden en verwachtingen, waardoor later misverstanden ontstonden.

• Een tweede leerpunt was het verwachtingsmanagement richting inwoners: men realiseert zich dat de participanten wellicht te optimistische tijdspaden en uitkomsten voor ogen hadden, en dat men explicieter had moeten communiceren wat wel en niet haalbaar was binnen welke termijn. • Ook geeft het ontwerpteam aan dat communicatievormen beter konden. Niet iedere bewoner begrijpt technische tekeningen, dus in de toekomst wil men plannen visueler en begrijpelijker uitleggen. • Verder werd geleerd dat uniformiteit in participatie-aanpak belangrijk is: in deze casus verschilden de participatiemethoden per deelproject (fysiek, sociaal, energietransitie), wat tot uiteenlopende verwachtingen leidde; een volgende keer wil men één duidelijke participatiestrategie hanteren om dit te voorkomen. • Tenslotte benoemden zowel inwoners als gemeente de noodzaak van een duidelijk protocol voor feedback en escalatie: als de inwonersvereniging zorgen meldt, moet vooraf helder zijn hoe die worden afgehandeld en wat men doet als men er niet uitkomt (bijv. een escalatieladder). 22 4.10 Knelpunten en spanningen In het proces bleek het managen van verwachtingen een uitdaging. Inwoners hadden, mede door de enthousiaste start, hoge verwachtingen van snelle verbeteringen, terwijl de werkelijkheid een lange adem vergde. Dit leidde tot ongeduld en teleurstelling toen de uitvoering jaren op zich liet wachten.

De gemeente had achteraf gezien duidelijker kunnen communiceren over de te doorlopen stappen en tijdspad, zodat inwoners wisten waarop te rekenen. Met name in de uitvoeringsfase botsten verwachtingen: de gemeente/projectleider voelde zich gebonden aan contractafspraken met de aannemer, wat botste met de wensen van de inwonersvereniging die nog wijzigingen wilde doorvoeren. Dit veroorzaakte frustratie bij inwoners (gevoel van verlies van invloed) en bij de gemeente (moeite om beloftes waar te maken binnen randvoorwaarden). Uiteindelijk zijn deze wrijvingen via overleg opgelost, maar ze benadrukken het belang van goede afspraken over hoe om te gaan met tegenvallers en tegengestelde belangen. Financieel was men afhankelijk van de provincie. De provinciale subsidie versnelde weliswaar de uitvoering, maar legde ook druk op het participatieproces (resultaten moesten binnen bepaalde termijnen zichtbaar zijn). Tijd was een andere factor, door o.a. COVID-19 en complexe besluitvorming liep de planning uit, wat zowel bij inwoners als bestuur tot spanning leidde (“we zien nog niks gebeuren”). Ook bleek de herinrichting inhoudelijk complexer dan verwacht: het integreren van alle fysieke ingrepen in een bestaande wijk (riolering, groen, verkeer) maakte het project kwetsbaarder dan een nieuwbouwproject. Deze complexiteit vroeg extra afstemming met beleid en andere partijen (bijv.

Waterschap, Provincie), wat de doorlooptijd en besluitvorming bemoeilijkte. Bijlage 1: onderzoeksaanpak Onderzoeksmethoden Dit onderzoek is uitgevoerd in de periode januari t/m juli 2026. Voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen hebben we documenten bestudeerd, met betrokkenen gesproken: hoofdzakelijk ambtenaren, bestuurders en een vertegenwoordiging van de oud | -deelnemers van participatietrajecten. Hieronder sommen we op welke documenten we hebben bestudeerd, wie we hebben gesproken en hoe we zijn omgegaan met de interviews, groepsgesprekken en het wederhoor. Bestudeerde documenten We hebben de volgende documenten van de gemeente Westervoort geraadpleegd voor dit onderzoek: • | Uitvoeringsplan participatie Westervoort. • | Beleidskader participatie Omgevingswet Westervoort 2024. • | Bijlage bij raadsvoorstel beleidskader participatie (25 september 2023). • | Bijlage bij raadsvoorstel uitvoeringsplan participatie (27 mei 2024). • | Motie participatie (19 mei 2025). • | Beleidskader participatie. • | Bewonersbrief Herinrichting Mosterdhof (24 mei 2023). • | Participatiebrochure Mosterdhof. • | Verslag eindevaluatie Mooi Mosterdhof (18 april 2024). • | Terugkoppeling definitief ontwerp Mooi Mosterdhof (15 december 2022). • | Wijkontwikkelingsplan Mooi Mosterdhof 2019 | -2030 (april 2019) • | Nieuwsbrief Mosterdhof, augustus 2019. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, december 2019.

• | Nieuwsbrief Mosterdhof, januari 2020. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, april 2023. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, mei 2023. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, juni 2023. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, augustus 2023 • | Nieuwsbrief Mosterdhof, september 2023. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, november 2023. • | Nieuwsbrief Mosterdhof, december 2023. • | Wijkkrant Mosterdhof, voorjaar 2020. • | Wijkkrant Mosterdhof, najaar 2020 • | Wijkkrant Mosterdhof, voorjaar 2021 • | Wijkkrant Mosterdhof, zomer 2021. • | Wijkkrant Mosterdhof, najaar 2021. • | Wijkkrant Mosterdhof, voorjaar 2022. Gesprekspartners We hebben de volgende functionarissen geïnterviewd: • | Beleidsmedewerker participatie • | Projectleider wijkontwikkelingstraject Mosterdhof 23 24 • Portefeuillehouder participatie • Griffier Daarnaast hebben we een groepssessie georganiseerd voor oud-deelnemers van het participatietraject van de Mosterdhof. Tijdens deze groepssessie stonden we stil bij hun ervaringen met het participatietraject. Bij het groepsgesprek waren vijf oud-deelnemers aanwezig. Onderwerpen die daarbij aan bod kwamen, waren onder meer de toegankelijkheid van het traject, de motivatie om mee te doen, de ondersteuning die deelnemers kregen, de manier waarop zij zijn benaderd, de terugkoppeling vanuit de gemeente en de mate waarin deelnemers zich gehoord voelden.

Ook is besproken op welke momenten deelnemers het gevoel hadden dat hun inbreng daadwerkelijk werd meegenomen. De uitkomsten van deze sessie hebben we meegenomen bij het opstellen van de bevindingen, conclusies en de aanbevelingen in dit rapport. We organiseerden voor de gemeenteraad een inloopspreekuur waarin wij in gesprek konden gaan met de raadsleden. Hierin zijn we in gesprek gegaan over waar zij trots op zijn in hun gemeente wat betreft participatie, wat verbeterpunten zijn en wat sprekende voorbeelden zijn van participatie (zowel negatief als positief). Ook hebben we gevraagd hoe zijn hun rol als raadslid zien in de democratie ten opzichte van participatie. Wijze van interviewen Voor dit onderzoek hebben we gebruikgemaakt van semigestructureerde interviews. Alle gesprekspartners zijn op de hoogte gebracht van dit onderzoek. Wij hebben vervolgens de gesprekspartners een persoonlijke uitnodiging verstuurd en een leidraad met informatie over het onderzoek en de onderwerpen die tijdens het gesprek aan bod komen. Wederhoor Het is bij rekenkameronderzoeken gebruikelijk om ambtelijk en bestuurlijk wederhoor toe te passen. We hebben zowel ambtelijk- als bestuurlijk een termijn gebruikt van twee weken. Dit zijn de gebruikelijke termijnen die de rekenkamer hanteert.

25 Bijlage 2: Beantwoording onderzoeksvragen In dit hoofdstuk beantwoorden we de deelvragen en tot slot de hoofdvraag van het onderzoek. Daarbij brengen we de bevindingen per gemeente samen en beoordelen we deze aan de hand van het analysekader. Om de beantwoording te verbinden met handelingsperspectief, leggen we per deelvraag ook een relatie met de routekaart uit de VNG-handreiking Aan de slag met participatie in gemeenten. Die handreiking beschrijft hoe gemeenten stapsgewijs kunnen werken aan een algemene visie, beleid, uitvoering en verordening voor participatie. Bij iedere deelvraag geven we daarom aan bij welke stap uit het VNG-document deze hoort. In het hoofdstuk over de aanbevelingen zullen we verwijzingen maken naar de VNG-handreiking. Deelvragen: 1. Hoe definieert de gemeente participatie? (VNG handreiking, stap 1: de basis waar we het over hebben4) De gemeente beschikt over een expliciete definitie van participatie. In het Beleidskader participatie (2023) is participatie omschreven als de verbinding tussen gemeente en inwoners over een plan of onderwerp, waarbij de invloed van beide partijen kan variëren van informeren tot samenwerken. Analysekader Ja/deels/nee De gemeente hanteert een duidelijke definitie voor participatie. 2.

Hoe typeert de gemeente de representatieve en participatieve democratie? (VNG handreiking, stap 1: de basis waar we het over hebben) De raad van Westervoort heeft in het beleidskader expliciet vastgelegd dat participatie een aanvulling is op de representatieve democratie. Inwoners kunnen invloed uitoefenen binnen vooraf gestelde kaders, terwijl de raad kaderstellend blijft en de beslissingsmacht behoudt. Participatie wordt daarbij benut om inwoners beter te betrekken, signalen en perspectieven op te halen en besluitvorming te versterken. Ook in het licht van bestuurlijke ontwikkeling en mogelijke herindeling wordt participatie gezien als belangrijk om de afstand tussen bestuur en inwoners te verkleinen. Analysekader Ja/deels/nee De gemeente heeft een duidelijke visie op de verhouding tussen representatieve en participatieve democratie. 4 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023. 26 3. Wat is de ambitie van de gemeente wat betreft participatie? (VNG handreiking, stap 2: wat voor gemeente wilt u zijn? 5) Uit het Beleidskader participatie blijkt dat de gemeente Westervoort participatie belangrijk vindt en inwoners op een passende manier wil betrekken bij beleid, plannen en projecten. Deze ambitie is uitgewerkt in een vaste werkwijze met onder meer participatieplannen en. De ambitie bij de gemeenteraad is groot.

Dat blijkt uit het feit dat de raad een werkgroep participatie heeft ingericht en hier binnen het gesprek voert over participatie. Analysekader Ja/deels/nee De gemeente heeft een heldere ambitie uitgesproken wat betreft participatie. 4. Hoever is de gemeente met het vormgeven aan de visie op participatie en hoever zijn ze met de uitvoering daarvan? (VNG handreiking, stap 2: wat voor gemeente wilt u zijn? 6) In Westervoort is de visie op participatie beleidsmatig vastgelegd in het Beleidskader participatie (2023) en wordt ondersteund met instrumenten zoals de participatiescan, participatieladder en participatieplannen. De uitvoering is in ontwikkeling: instrumenten zijn beschikbaar en worden gebruikt, maar de toepassing hangt nog sterk af van hoe projectleiders hiermee omgaan, beschikbare capaciteit en tijdige inzet van participatie-expertise (regelmatig van buiten de gemeente). Analysekader Ja/deels/nee Er is een visie op participatie vastgesteld. De uitvoering door het college en de organisatie sluit aan bij de vastgestelde visie en ambitie van de raad. 5. Wat is het motief van de gemeente om te werken met participatie? (VNG handreiking, Stap 3: waarom participatie? 7) In Westervoort is het motief om inwoners beter te betrekken bij beleid, plannen en projecten en zo signalen, ervaringen en perspectieven op te halen die de besluitvorming kunnen versterken.

Participatie wordt daarnaast gezien als manier om de afstand tussen bestuur en inwoners te verkleinen, zeker in het licht van bestuurlijke ontwikkelingen en mogelijke herindeling. Analysekader Ja/deels/nee De gemeente heeft een motief om te werken met participatie. 5 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 14 6 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 14 7 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 19 27 6. Wat voor participatievormen worden door de gemeente ingezet? (VNG handreiking, stap 4: wat voor soort participatie? 8) Westervoort gebruikt verschillende participatievormen, zoals wijkbijeenkomsten, thematafels, enquêtes, gesprekken in de wijk, inwonersorganisaties en online middelen. De keuze van instrumenten wordt mede bepaald via de participatiescan en de aard van het project. 7. Hoe ziet de rolverdeling raad, college, ambtelijke organisatie en inwoners eruit op papier? En is dit in overeenstemming met de ambitie? Wat is hiervan zichtbaar in de praktijk? (VNG handreiking, stap 5: hoe geeft u participatie vorm? 9) In Westervoort is de rolverdeling op papier helder. De raad stelt kaders, controleert en vertegenwoordigt inwoners. Het college en de portefeuillehouder zijn bestuurlijk verantwoordelijk.

De ambtelijke organisatie organiseert en begeleidt participatie, met ondersteuning van participatieadviseurs. Inwoners kunnen afhankelijk van het participatieniveau worden geïnformeerd, geraadpleegd, betrokken bij advisering of samenwerken met de gemeente. Deze rolverdeling sluit aan bij de ambitie om participatie structureel te borgen. Het beleidskader biedt hiervoor een vaste werkwijze, met onder meer omgevingsanalyse, impactbepaling, participatieplan, uitvoering, verslaglegging en evaluatie. De relatief actieve rol van de raad, onder meer via de raadswerkgroep participatie, past bij deze ambitie. In de praktijk is zichtbaar dat Westervoort participatie serieus neemt, maar dat de uitvoering nog afhankelijk is van projectleiders, capaciteit en duidelijke procesafspraken. De casus Mosterdhof laat zien dat inwoners een sterke rol kunnen krijgen: zij bepaalden in belangrijke mate de agenda en werkten via de wijkvereniging actief mee aan de wijkontwikkeling. De formele rolverdeling is dus aanwezig, maar vraagt in de praktijk om verdere verduidelijking en consequente toepassing. Analysekader Ja/deels/nee De rolverdeling tussen raad, college, organisatie en inwoners is duidelijk vastgelegd in beleid of verordening. In de praktijk handelen betrokkenen in lijn met de afgesproken rolverdeling en ambitie. 8.

Is er een gestructureerde, heldere participatieaanpak (duidelijke mix van instrumenten en doelen)? Wat is hiervan zichtbaar in de praktijk? (VNG handreiking, stap 5: hoe geeft u participatie vorm? 10) Westervoort beschikt over een gestructureerde aanpak met de participatiescan, participatieplan, participatieladder en verplichte communicatie en verslaglegging. In de praktijk is die aanpak zichtbaar, vooral bij grotere trajecten, al blijft de kwaliteit mede afhankelijk van capaciteit, projectleider en budget voor externe inhuur van expertise en ondersteuning. 8 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 23 9 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 27 10 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 27 28 Analysekader Ja/deels/nee De gemeente heeft een samenhangende aanpak met duidelijke instrumenten, doelen en verantwoordelijkheden. De praktijk van participatie is consistent met de beschreven aanpak. 9. Voldoen de gebruikte participatie-instrumenten aan het CLEAR-model11? Hoe werkt dat in de praktijk? (VNG handreiking, stap 5: hoe geeft u participatie vorm? 12) Om deze deelvraag te kunnen beantwoorden hebben we een casus nader bestudeerd, namelijk de herinrichting van de Mosterdhof. De participatie-instrumenten die daar zijn ingezet zijn grotendeels in lijn met het CLEAR-model.

In de praktijk laat de casus Mosterdhof een sterk participatieproces zien, waarin inwoners niet alleen zijn geraadpleegd, maar daadwerkelijk een sturende en mede-uitvoerende rol kregen. De instrumenten sloten vooral goed aan bij Can do, Like to, Enabled to en Asked to: inwoners werden breed uitgenodigd, konden zich organiseren, kregen ondersteuning en hadden daadwerkelijk invloed op de planvorming. Tegelijk laat de casus zien dat een hoog participatieniveau ook kwetsbaar is. Hoe groter de rol van inwoners, hoe belangrijker het is om vooraf duidelijkheid te geven over rollen, bevoegdheden, planning, besluitvorming, terugkoppeling en escalatie. Juist op die punten ontstonden in Mosterdhof spanningen. Zo was niet altijd duidelijk waar de invloed van inwoners ophield en waar de formele verantwoordelijkheid van de gemeente begon. Dat werd vooral zichtbaar in de uitvoeringsfase, toen de inwonersvereniging nog wijzigingen wilde doorvoeren, terwijl de gemeente zich gebonden voelde aan contractafspraken met de aannemer. Ook leidde het lange tijdsverloop tot teleurstelling bij inwoners, omdat de verwachtingen aan de voorkant hoog waren en zichtbare resultaten lang uitbleven. Een groot deel van de communicatie kwam bij de wijkvereniging terecht, terwijl die geen spreekbuis van de gemeente wilde zijn.

Tot slot bleven na afloop afspraken, bijvoorbeeld over het onderhoud van hofjes, onvoldoende duidelijk geborgd. De participatie-instrumenten voldeden dus grotendeels aan het CLEAR-model, maar de onderdelen terugkoppeling, verwachtingsmanagement en borging van afspraken hadden sterker ingericht kunnen worden. Analysekader Ja/deels/nee Can do: hebben de inwoners de juiste bronnen, kennis en capaciteiten om te participeren? Like to: willen inwoners participeren? Enabled to: krijgen de inwoners ook de kans en de ondersteuning om te participeren? Asked to: worden de inwoners ook gevraagd en gemobiliseerd om mee te doen? 11 Het CLEAR-model weegt participatie-instrumenten op basis van vijf onderwerpen. Can do: hebben de inwoners de juiste bronnen, kennis en capaciteiten om te participeren? Like to: willen inwoners participeren? Enabled to: krijgen de inwoners ook de kans en de ondersteuning om te participeren? Asked to: worden de inwoners ook gevraagd en gemobiliseerd om mee te doen? Responded to: zijn de resultaten van participatie zichtbaar? Krijgen de inwoners ook een terugkoppeling over hun input? 12 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 27 29 Responded to: zijn de resultaten van participatie zichtbaar? Krijgen de inwoners ook een terugkoppeling over hun input? 10.

Hoe wordt invulling gegeven aan evalueren en monitoren? En hoe ziet daarvan de rolverdeling raad, college, ambtelijke organisatie en de inwoners eruit in de praktijk? (stap 6: leren en evalueren13) In het beleidskader staat dat na participatie een gedegen evaluatie volgt en wordt er een participatieverslag gemaakt. Dit is verplicht vanaf de tweede trede raadplegen. Het participatieverslag wordt gedeeld met alle participanten en wordt toegevoegd aan het college- en/of raadsvoorstel. In de casus die wij bestudeerd hebben, is dit ook gebeurd. Momenteel is de ambtelijke organisatie het participatiebeleid aan het evalueren om tot een participatieverordening te komen. Analysekader Ja/deels/nee Er is een werkwijze voor het monitoren en evalueren van participatie. 11. Hoe zijn de participatieambities vertaald naar een uitvoeringsprogramma? (VNG handreiking stap 7: Uitvoeringsprogramma14) In Westervoort zijn de ambities vertaald naar een uitvoeringsgerichte systematiek met instrumenten en processtappen zoals de participatiescan, impactanalyse, participatieplannen, participatieladder, verplichte communicatie en participatieverslagen. Daarmee is de stap van ambitie naar uitvoering uitgewerkt. Analysekader Ja/deels/nee De participatievisie of -ambitie is vertaald in een concreet uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma wordt uitgevoerd. 12.

Zijn er afspraken gemaakt over hoe representatief burgerparticipatie moet zijn? (VNG handreiking, stap 7: Uitvoeringsprogramma15) In Westervoort zijn geen vaste normen voor representativiteit vastgelegd. De nadruk ligt op het passend betrekken van relevante groepen en perspectieven. Analysekader Ja/deels/nee Er zijn afspraken gemaakt over hoe representatief participatie moet zijn. 13 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 27 14 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 35 15 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 35 30 13. Is er sprake van een participatieverordening? (VNG handreiking, stap 8: de verordening16) In Westervoort is nog geen brede participatieverordening vastgesteld. De lopende evaluatie van participatiebeleid moet input leveren voor verdere beleidsaanpassing en de ontwikkeling van een participatieverordening. Analysekader Ja/deels/nee De gemeente heeft een actuele participatieverordening, vastgesteld door de raad. De verordening sluit aan op de visie en ambities van de raad en wordt toegepast in de praktijk.

Hoofdvraag: “Hoe kunnen de gemeenteraden van Duiven, Westervoort en Doesburg op effectieve wijze sturen op burgerparticipatie, zodanig dat dit ook richting geeft aan participatie bij bestuurlijke ontwikkelingen?" De gemeenteraad van Westervoort kan effectiever sturen door zijn relatief actieve positie verder te benutten voor borging, monitoring en verantwoording. Westervoort beschikt over een beleidskader en instrumenten zoals de participatiescan, participatieladder en participatieplannen. Daarnaast is de raad zichtbaar betrokken, onder meer via de raadswerkgroep participatie. Die betrokkenheid biedt een goede basis om eerder en kritischer mee te denken over de inrichting van participatie. De vervolgstap is om deze actieve rol structureler te maken: door afspraken te maken over welke informatie de raad ontvangt, wanneer participatiescans worden gedeeld, hoe participatietrajecten worden geëvalueerd en hoe zichtbaar wordt wat met inwonersinbreng gebeurt. Bij bestuurlijke ontwikkelingen kan Westervoort participatie vooral richtinggevend maken door inwoners vroegtijdig te betrekken, verwachtingen helder te maken en de afstand tussen bestuur en samenleving actief te verkleinen. 16 Aan de slag met participatie, Berenschot en VNG, 1 juni 2023, p. 38

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westervoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/2f3c3827-03b7-462b-829f-059508f17e02?agendaItemId=13100bc8-4d15-4523-ab0a-21ad8ec60e8e