CConstaterende datWestervoort
Koppel je AI →
Document · PDF

20261109-rv-meerjarenbegroting 2027-2030-bijlage-1-begroting-versie 16 oktober 2026

Commissie Ruimte en Financien 27 oktober 2026, gemeente WestervoortBij agendapunt: Meerjarenprogrammabegroting 2027-203057.665 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

Programmabegroting 2027-2030 53 van 170 Risico's Wanneer gezondheid niet als randvoorwaarde wordt meegenomen in de fysieke leefomgeving, leidt dit tot:  hogere gezondheidsrisico’s;  sociale ongelijkheid;  minder leefbare wijken;  juridisch-bestuurlijke problemen;  extra maatschappelijke en economische kosten. Gezondheid vroegtijdig meenemen in ruimtelijke keuzes levert grote winst op voor mens, samenleving én toekomstbestendigheid. Planning De uitgangspunten van een gezonde, sociale en veilige leefomgeving worden bij ieder beleidsontwikkeling standaard meegenomen en meegewogen. Financiën Specifiek voor het Groen-blauw raamwerk is er krediet aangevraagd en verkregen via de voorjaarsnota 2026 om uitvoering te kunnen geven aan de uitvoeringsagenda. Participatie Het uitgangspunt is dat eenieder die wil maximaal gezond kan leven en wonen in de gemeente Westervoort. Hierbij wordt naar een aantrekkelijke leefomgeving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen gestreefd. Dit gebeurt samen met inwoners en andere maatschappelijke partners. Activiteit 3.2.1 Realiseren transitie naar definitief Omgevingsplan Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelijke verordeningen, regels voor de fysieke leefomgeving en bestemmingsplannen zijn opgenomen. De komende jaren wordt het Omgevingsplan gevuld.

Financiën Tot en met 2025 dekte het budget vanuit de gemeentebegroting en de extra middelen die vanuit het rijk komen de noodzakelijk uitgaven. Voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029 is met de programmabegroting 2026-2029 extra budget ter grote van € 25.000 beschikbaar gesteld om te komen tot één definitief omgevingsplan. Planning Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelijk werkend) systeem in 2031. Activiteit 3.2.2 Actualiseren Omgevingsvisie De omgevingsvisie is gelet op nieuwe wetgeving vanuit het Rijk en ontwikkelingen in de Groene Metropool Regio toe aan een actualisatie. De ambities uit de bestaande visie worden gehanteerd en waar nodig verdiept, aangevuld en meer geconcretiseerd. Programmabegroting 2027-2030 54 van 170 Financiën In de programmabegroting is voor de actualisatie een krediet opgenomen € 150.000 opgenomen. Dit omdat er projectleiderscapaciteit zal moeten worden ingehuurd en de Omgevingsvisie digitaal zal moeten worden opgesteld volgens de eisen uit de Omgevingswet. Eveneens zal een planMer-beoordeling moeten plaatsvinden. Planning In 2026 wordt de scope van de actualisatie bepaald en wordt de te actualiseren omgevingsvisie verder uitgewerkt, inclusief een plan voor de benodigde participatie. De raad wordt in het proces richting een geactualiseerde Omgevingsvisie Westervoort 2040 betrokken.

Eind 2027 moet de omgevingsvisie voor Westervoort zijn geactualiseerd. Activiteit 3.2.3 Groen-blauw raamwerk Het Regioarrangement GMR Arnhem-Nijmegen is door alle regiogemeenten vertaald in een uitvoeringsagenda Groen-Blauwraamwerk met een gebiedsgerichte aanpak. In de Liemers zijn 3 belangrijke deelgebieden benoemd: Het Liemers Broek, de ontwikkeling van uitloopgebieden tussen Westervoort en Duiven en het gebied tussen Duiven, Groessen, Loo en Zevenaar. Ook wel groene scheg genoemd. Derde deelgebied is de verdere ontwikkeling van de Gelderse Poort (gebied langs de rivier van Spijk tot Doesburg). In de uitvoeringsagenda wordt aangegeven op welke manier, met welke ideeën, initiatieven en projecten en met welke partners de gemeente landschap, natuur, cultuurhistorie en ons landelijk gebied wil versterken. Voor Westervoort zijn de opgaven groene scheg en Gelderse Poort van belang. Financiën In de voorjaarsnota 2026 is € 10.000 procesgeld voor de groene scheg gehonoreerd. Dit betreft procesgeld voor de opstartfase. Planning Voor de groene scheg start samen met de betrokken partners een vervolgopdracht om een toekomstbestendig ontwikkelingsperspectief -en handelingsperspectief op te stellen voor het gehele gebied. Voor de Gelderse Poort loopt het Rijkstraject van Ruimte voor de rivier 2.0. Dit kent geen harde eindplanning.

Het project Rivierklimaatpark IJsselpoort kent een voorlopige looptijd tot 2035. Speerpunt 3.3 Vitale economie Het versterken van de lokale en regionale economie van Westervoort. Doel Westervoort streeft naar een aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig economisch klimaat waarin ondernemers zich kunnen ontwikkelen en vestigen. Het winkelgebied wordt versterkt en de werkgelegenheid blijft behouden zodat het voorzieningsniveau voor inwoners op peil blijft en de leefbaarheid wordt vergroot. Programmabegroting 2027-2030 55 van 170 Risico's 1. Marktonzekerheid: Onzekerheid over de marktvraag en economische ontwikkelingen; 2. Netcongestie en energievoorziening: Beperkingen in het elektriciteitsnet kunnen economische groei en vestiging van bedrijven vertragen; 3. Bereikbaarheid onder druk: Toenemende automobiliteit kan leiden tot verminderde bereikbaarheid van bedrijventerreinen; 4. Ontnemen subsidies: Bij niet tijdig realiseren bestaat de kans dat reeds uitgegeven subsidies terug moeten worden betaald; 5. Vertraging in procedures: Juridische procedures kunnen de ontwikkeling van bedrijventerreinen vertragen; 6. Druk op voorzieningsniveau: Bij vertraging of stagnatie centrumontwikkeling ontstaat een laag voorzieningsniveau. Planning De komende jaren wordt vanuit de Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 binnen de Groene Metropoolregio (GMR) samen verder gewerkt.

Voor Het Ambacht loopt de BIZ-periode tot en met 2028. Financiën De gemeente investeert in gebiedsontwikkeling, infrastructuur, energienetwerken en bedrijventerreinen. Financiering komt uit gemeentelijke middelen, regionale samenwerkingen en bijdragen van private partijen. De gemeente maakt ook gebruik van provinciale en regionale programma’s waar mogelijk gebruik wordt gemaakt van subsidies. De benodigde financiën zijn inzichtelijk gemaakt bij de verschillende activiteiten. Participatie De gemeente Westervoort betrekt bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden actief bij ruimtelijke en economische ontwikkelingen. Door middel van participatie wordt input opgehaald, draagvlak vergroot en de kwaliteit van plannen verbeterd. De gemeente zet in op een open en transparant proces, waarbij belanghebbenden tijdig worden geïnformeerd en waar mogelijk kunnen meedenken en meepraten. Hierbij wordt gebruikgemaakt van verschillende vormen van participatie, passend bij de aard en fase van het project. Activiteit 3.3.1 Centrum Westervoort De gemeente investeert in het centrum door het winkelgebied aantrekkelijker te maken en het voorzieningsniveau te verhogen. Financiën Plankosten worden gedekt vanuit beschikbare budgetten en bijdragen van vastgoedeigenaren. Investeringen in de openbare ruimte worden gefinancierd via gemeentelijk krediet en subsidies.

Planning Verschuiving in het winkelvlekkenplan zijn gaande. Dit wordt in 2026 afgerond. Kwartaal 2 2026 is de realisatie gestart met de openbare ruimte van het centrum. In 2027 wordt gestart met het bouwen van woningen. Programmabegroting 2027-2030 56 van 170 Activiteit 3.3.2 Het Ambacht Westervoort versterkt het bedrijventerrein Het Ambacht. We zetten in op de kwaliteit en aantrekkelijkheid. Dit doen we in nauwe samenwerking met ondernemers en veiligheidspartners om een schoon en veilig bedrijventerrein te creëren en te behouden. Financiën Ondernemers investeren zelf en de gemeente ondersteunt met beperkte inzet. Planning Het project is in 2024 gestart en loopt door tot en met 2028 (BIZ-periode). Speerpunt 3.4 Bereikbaarheid Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie wil de gemeente ontwikkelingen stimuleren die bijdragen aan de bereikbaarheid en maatschappelijke deelname van haar inwoners. Toekomstige verbeteringen kunnen onder andere worden gezocht op het gebied van verkeersveiligheid, weginrichting, maar ook herkenbaarheid van routes en de bereikbaarheid van het buitengebied. Daarnaast is er aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor verkeersdeelnemers met een beperking. Ook houdt de gemeente de doorstroming van het verkeer in de gaten.

Doel De gemeente wil een kwalitatieve, schone, duurzame en gezonde leefomgeving behouden en versterken door in te zetten op lopen, fietsen en het gebruik van openbaar vervoer. Risico's Op de doorgaande wegen in de gemeente is het druk (intensiteiten zijn hoog). Bij de ontwikkeling van inbreiding- en uitbreidingslocaties is er daarom nog meer aandacht nodig om duurzame mobiliteit en bereikbaarheid voor de langere termijn te borgen. Planning De planning is opgenomen bij de verschillende activiteiten die bijdragen aan de realisatie van dit speerpunt. Financiën De benodigde financiën zijn inzichtelijk gemaakt bij de verschillende activiteiten. Participatie Voor de verschillende mobiliteitsthema’s wordt de samenleving bevraagd volgens het stappenplan participatief werken. Activiteit 3.4.1 Mobiliteitsvisie De mobiliteitsvisie Westervoort 2040 schetst de toekomst van mobiliteit in onze gemeente. In de Uitvoeringsagenda Mobiliteit 2026-2029 staan de uit te voeren onderzoeken en de aanpassingen aan de gemeentelijke infrastructuur om de vastgestelde visie op mobiliteit te kunnen realiseren. Urgentie, financiële haalbaarheid, koppelkansen met andere projecten en/of onderhoud, en ambtelijke capaciteit worden hierin weergegeven. Programmabegroting 2027-2030 57 van 170 De mobiliteitsvisie draagt bij aan drie hoofdthema's, te weten verkeersveiligheid, actieve mobiliteit, en bereikbaarheid.

Financiën We maken onderscheid tussen de uitvoering van maatregelen op kortere termijn (2026-2029) en uitvoering op langere termijn (2030-2040). Daarnaast zijn er continu lopende projecten die op regelmatige basis worden opgepakt. Mogelijke kosten- en opbrengsten betreffen:  Jaarlijks budget - voor enkele langer lopende acties;  Kosten onderzoek - de uitkomsten bepalen welke maatregelen mogelijk zijn. Hiervoor wordt separaat krediet aangevraagd;  Bouwkosten - bijvoorbeeld voor planvoorbereiding, grondaankopen, projectleiding, voorbereiding, advisering, toezicht (VAT);  Cofinanciering - subsidies, vooral acties die bijdragen verbetering van de verkeersveiligheid en fietsstimulering maken kans. Soms zijn er ook geen aanvullende kosten, zoals bijvoorbeeld voor lobby en onderhoud. Planning Realisatie doelen en ambities mobiliteitsvisie in 2040. Speerpunt 3.5 Klaar voor de toekomst De gemeente maakt zich klaar voor de toekomst door energie te besparen, duurzame energie te gebruiken, goed om te gaan met water en natuur en afval opnieuw te gebruiken. Binnen dit speerpunt valt het Programma Duurzaamheid met de volgende programmalijnen:  Energietransitie;  Klimaatadaptatie;  Circulariteit.

Doel Generieke doelstelling programma duurzaamheid:  beschikbaarheid en leveringszekerheid van grondstoffen en energie;  beheersbaar houden van energielasten;  versterken van de lokale economie door onze bedrijven(terreinen) toekomstbestendig te maken;  meer onafhankelijk maken van geopolitieke ontwikkelingen;  aanpassen aan- en beperken van klimaatverandering;  versterken van leefkwaliteit en brede welvaart. Risico's  Samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid; Het is een risico dat deze samenwerking onvoldoende op gang komt en dat programmadoelen niet worden gehaald. Daarom communiceert de gemeente duidelijk en consequent om draagvlak voor maatregelen te behouden en te versterken (dit is geen risico maar wat we doen om het risico te beheersen).  Landelijke ontwikkelingen, zoals elkaar snel opvolgende beleidswijzigingen kunnen dit draagvlak beïnvloeden;  Ook zal netcongestie projecten voor duurzame energie, elektrificatie en aardgasvrij bouwen vertragen. Programmabegroting 2027-2030 58 van 170 Planning Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen leiden tot meer concrete activiteiten voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering.

Financiën De benodigde financiën zijn inzichtelijk gemaakt bij de verschillende programmalijnen. Participatie De gemeente betrekt inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties actief bij het programma via communicatie, participatie en samenwerking. Dit gebeurt onder andere via het platform Samen1Nergie, overleg met ondernemersverenigingen en het betrekken van klankbordgroepen bij het ontwikkelen van nieuw beleid en/of de uitvoering van projecten. Activiteit 3.5.1 Realiseren van een 95% Energie neutrale gemeente in 2050 Conform het Klimaatakkoord en de Klimaatwet is de doelstelling 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. Dit betekent onder andere veel energie besparen, duurzame energie opwekken en de transitie van aardgas naar duurzame warmtebronnen. Financiën Voor de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft de raad structureel procesgeld beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er Klimaatgelden van rijkswege beschikbaar gekomen waardoor er in totaal een budget beschikbaar is van € 128.000. Planning In 2050 is de doelstelling 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 behaald Activiteit 3.5.2 Realiseren van een klimaatbestendige en water robuuste gemeente in 2050 Conform het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie zijn we in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht.

Dit heeft onder andere impact op het ontwerp en beheer van de openbare ruimte en onze gebouwen. Financiën Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is in totaal € 823.720 beschikbaar gesteld voor een 5-jarige programmering tot en met 2027. Dit bedrag is grotendeels besteed, hierbij zijn de volgende kanttekeningen te maken:  wegens een gebrek aan personele capaciteit is het project één jaar later gestart;  het nieuwe integrale watertakenplan voor de gehele Liemers wordt pas eind 2028/begin 2029 vastgesteld (genereert een deel van de dekking voor Klimaatadaptatie) Het voorstel is daarom om de uitvoeringsagenda, budgetneutraal, met één jaar verlengen Het Beleidskader Biodiversiteit is dit jaar vastgesteld. Het belang en de erkenning van een voortvarende start van de uitvoering werd bij de raadsbehandeling breed gedeeld. Het beschikbaar stellen van financiële middelen vindt plaats op basis van de door het college vast te stellen Uitvoeringsagenda. De raad heeft de wens uitgesproken om vooraf deze vaststelling inzicht te krijgen in deze Uitvoeringsagenda waarmee de financiële vertaling en integrale afweging hiervan plaatsvindt in de voorjaarsnota 2027. Om wel de voortgang erin te houden is een startkapitaal van € 20.000 beschikbaar. Planning De doelstelling klimaatbestendig en waterrobuust is in 2050 behaald.

Activiteit 3.5.3 Realiseren van 100% Circulariteit in 2050 Conform het Rijksbrede programma Circulaire Economie en het Nationaal Grondstoffenakkoord zijn we in 2050 100% circulair Dit heeft oa impact op het ontwerp, -beheer en materiaalgebruik van werken in de grond- weg en waterbouw en op de wijze waarop wij inkopen. Financiën Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit is er € 18.000 beschikbaar. Planning In 2050 is de doelstelling 100% circulair bereikt. Indicatoren BBV-indicator | Realisatie | Prognose Demografische | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 druk Westervoort | 62,9 | 74,6 | 81 | 81 | 81 | 81 | 81 - Nederland | 69,0 | 70,3 Omschrijving | De verhouding tussen het aantal jongeren (0-19 jaar) en ouderen (65+) enerzijds en de potentiële beroepsbevolking (20-64 jaar) anderzijds. Een indicator voor de verhouding tussen 'werkenden' en 'niet-werkenden' in de bevolkingsopbouw. Meeteenheid: | % | Bron: | CBS Gemiddelde | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 WOZ-waarde woningen Westervoort | 309 | 390 | 400 | 415 | 430 | 445 - Nederland | 368 Omschrijving | De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in de gemeente, een indicator voor de waardeontwikkeling van de woningvoorraad.

Meeteenheid: | Duizend euro | Bron: | CBS Programmabegroting 2027-2030 | 59 van 170 BBV-indicator | Realisatie | Prognose Hernieuwbare | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 energie Westervoort | 2,9 | 31,8 | 35 | 36 | 37 | 38 | 38 - Nederland | 12,9 | 40,3 Omschrijving | Het percentage elektriciteit dat wordt opgewekt uit hernieuwbare bronnen (zon, wind, biomassa) binnen de gemeente, een indicator voor de energietransitie. Meeteenheid: | % | Bron: | RWS Huishoudelijk | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 restafval Westervoort | 113 | 93 | 90 | 89 | 88 | 87 | 85 - Nederland | 178 | 148 Omschrijving | De hoeveelheid huishoudelijk restafval per inwoner per jaar, een indicator voor de effectiviteit van het afvalscheidingsbeleid. Meeteenheid: | Kg per inwoner | Bron: | CBS Nieuw | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 gebouwde woningen Westervoort | 7,4 | 5,0 | 1,0 | 1,0 | 8,0 | 7,5 | 9,0 - Nederland | 8,2 | 9,1 Omschrijving | Het aantal nieuwbouwwoningen dat is toegevoegd aan de woningvoorraad, een indicator voor de voortgang van de woningbouwopgave. Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | BAG woningen Vestigingen | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Westervoort | 99,9 | 131 | 131 | 131 | 131 | 131 | 131 - Nederland | 140,6 | 183,5 Omschrijving | Het aantal gevestigde bedrijven, afgezet tegen de potentiële beroepsbevolking.

Een indicator voor de lokale bedrijvigheid en ondernemersklimaat. Meeteenheid: | Aantal per 1.000 | Bron: | LISA inwoners (15-64 jaar) Programmabegroting 2027-2030 | 60 van 170 Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel worden alle belangrijke onderwerpen op het gebied van financiën benoemd. We starten met een overzicht van het structurele saldo. Daarna geven wij inzicht in de ontwikkeling van het saldo van dit programma en de in deze begroting opgenomen voorstellen voor wijziging van de begroting. Daarnaast presenteren wij de investeringen en reserves en voorzieningen indien van toepassing. Omgeving | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -10.350 | -9.771 | -16.086 | -21.829 | -11.390 | -11.156 Baten | 7.615 | 5.247 | 11.170 | 17.927 | 7.562 | 7.510 Saldo voor bestemming | -2.735 | -4.524 | -4.916 | -3.901 | -3.828 | -3.646 Mutatie reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -2.735 | -4.524 | -4.916 | -3.901 | -3.828 | -3.646 Incidentele baten en lasten | 0 | -820 | -646 | -100 | -95 | 25 Structureel saldo | 0 | -3.703 | -4.270 | -3.802 | -3.733 | -3.671 De realisatie van het jaar 2025 geeft een structureel saldo van € 0 weer. De realisatie wordt standaard als incidenteel aangemerkt. Hier kan in dit geval het gedeelte incidenteel en structureel genegeerd worden.

Programma Omgeving | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | -3.883 | -3.645 | -3.621 | -3.623 Tot de VJN | -55 | -5 | -5 | -5 Voorjaarsnota 2026 | 110 | 52 | 30 | 30 Amendementen voorjaarsnota 2026 | -100 | -100 | -100 | -100 September | -553 | -1 | 0 | 0 Beginstand primitieve begroting 2027 | -4.482 | -3.698 | -3.696 | -3.698 Mutaties primitieve begroting 2027 Autonome ontwikkelingen | 24 | 26 | 26 | 27 Kapitaallasten - actualisatie | 24 | 26 | 26 | 27 Bestaand beleid - actualisatie | -102 | -41 | 48 | 132 1Stroom - formatie adviseur openbare ruimte | -20 | -20 | -20 | -20 1Stroom - Formatie inzake | 50 | 50 | 50 | 50 rioolwerkzaamheden ABS Arnhem - Wijziging tarieven | -16 | -41 | -41 | -41 Afval - aanpassing geraamde budgetten | -9 | -9 | -9 | -9 Belastingopbrengsten - volumestijging en | 55 | 142 | 232 | 332 inflatie OZB en stijging afvalstoffenheffing Circulus - Aanpassing tarieven | -111 | -111 | -111 | -148 Mobiliteit - structurele advieskosten | -20 | -20 | -20 | 0 Nutsbedrijven - Overschot naar voorziening | -51 | -51 | -51 | -51 PMD - Aanpassing geraamde budgetten | 18 | 18 | 18 | 18 Nieuw beleid - voorstellen | -355 | -188 | -206 | -106 1Stroom - formatie toezichthouder bouw | -40 | -40 | -40 | -40 Programmabegroting 2027-2030 | 61 van 170 1Stroom - formatie vergunningverlener bouw | -40 | -40 | -40 |

-40 1Stroom - formatieuitbreiding door begin | -50 | -50 | -50 | 0 startersleningen 1Stroom - projectleider mobiliteitsvisie | -100 | 0 | 0 | 0 Klimaatadapatatie - startkapitaal | -20 | 0 | 0 | 0 uitvoeringsagenda Kruispunt Rivierweg-Driegaardensestraat- | 0 | 0 | -18 | -18 Nieuwgraaf - aanpassing Landschapsbeleid - cofinanciering programma | -50 | -50 | -50 | 0 biodiversiteit en Landschap Openbare verlichting - uitbreiding in verband | -48 | 0 | 0 | 0 met veiligheid op straat Riolering - afkoppeling hemelwater centrum | -8 | -8 | -8 | -8 Totaal mutaties primitieve begroting 2027 | -434 | -203 | -132 | 52 Totaal primitieve begroting 2027 | -4.916 | -3.901 | -3.828 | -3.646 Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen met een meerjarig financieel effect > € 15.000 toegelicht. De overige kleinere wijzigingen zijn als een totaalregel opgenomen. Begrotingswijziging | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Autonome ontwikkelingen Kapitaallasten - actualisatie | 24 | 26 | 26 | 27 Met deze begrotingswijziging ramen wij de kapitaallasten af. We bouwen elk jaar de kapitaallasten opnieuw op, dit doen we op basis van de bestaande investeringen.

Totaal Autonome ontwikkelingen | 24 | 26 | 26 | 27 Bestaand beleid - actualisatie 1Stroom - formatie adviseur openbare ruimte | -20 | -20 | -20 | -20 De opgaven in de openbare ruimte worden steeds complexer door toenemende ambities, een groeiende vervangingsopgave en beperkte ruimte en middelen. Dit vraagt om integrale afwegingen tussen ontwerp, uitvoering, beheer en kosten, en om een goede afstemming tussen afdelingen en vakdisciplines. Deze rol wordt momenteel versnipperd ingevuld, waardoor vertraging ontstaat in beleids- en beheertrajecten en kansen voor samenhang verloren gaan. Om de kwaliteit van besluitvorming te verbeteren, kaders en beheerinstrumenten actueel te houden en de opgaven in de openbare ruimte goed te organiseren, is uitbreiding met 0,5 fte integraal adviseur openbare ruimte noodzakelijk. De jaarlijkse kosten bedragen € 50.000 waarvan €19.500 voor de gemeente Westervoort. 1Stroom - Formatie inzake | 50 | 50 | 50 | 50 rioolwerkzaamheden Rioolwerkzaamheden die tot op heden uitbesteedt werden zullen komend jaar in eigen beheer uitgevoerd gaan worden. Als gevolg hiervan zal € 57.500 van het jaarlijkse onderhoudsbudget afgeraamd moeten worden en zal daarnaast hetzelfde bedrag voor de formatie binnen 1Stroom weer bijgeraamd moeten worden. Het betreft structurele budgetten.

ABS Arnhem - Wijziging tarieven | -16 | -41 | -41 | -41 Doordat het afvalaanbiedstation in Arnhem per 1 juli 2027 een nieuw contract met de verwerker overeengekomen is, zullen de tarieven per die datum ook wijzigen. Door hogere exploitatiekosten zal dit voor Westervoort ook een kostenstijging tot gevolg hebben. Programmabegroting 2027-2030 | 62 van 170 Belastingopbrengsten - volumestijging en | 55 | 142 | 232 | 332 inflatie OZB en stijging afvalstoffenheffing Bij de berekeningen van de belastingopbrengsten OZB is rekening gehouden met de volumestijging en inflatie (2,5%). Circulus - Aanpassing tarieven | -111 | -111 | -111 | -148 De DVO Circulus zal stijgen door indexatie, hogere verwerkingstarieven, met name GFT en een minimale areaaltoename. In 2030 vindt er een herijking plaats. In de herijkingsronde van 2027 doet Westervoort niet mee doordat pas vanaf 2025 een overeenkomst is aangegaan. Als nu wel herijking had plaatsgevonden, dan was de stijging voor 2027 € 37.000 geweest. Deze wordt nu alvast meegenomen vanaf 2030. Mobiliteit - structurele advieskosten | -20 | -20 | -20 | 0 Sinds het vaststellen van de mobiliteitsvisie in 2025 is budget beschikbaar voor beleidsmatige thema's, maar niet voor operationele verkeersvraagstukken. Tegelijkertijd neemt het aantal verzoeken van inwoners over verkeersoverlast, verkeersmanagement en kleine verkeerskundige aanpassingen toe.

Door het ontbreken van een passend budget kunnen deze vragen niet altijd tijdig worden onderzocht of uitgevoerd. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 wordt daarom € 20.000 per jaar beschikbaar gesteld om deze verzoeken beter te kunnen behandelen en de dienstverlening te verbeteren. Op basis van de ervaringen wordt vervolgens beoordeeld of structurele voortzetting nodig is. Nutsbedrijven - Overschot naar voorziening | -51 | -51 | -51 | -51 Het jaarlijkse overschot van de bijdragen nutsbedrijven wordt overgeboekt naar de voorziening groot onderhoud wegen. In de meerjarenbegroting is dit niet juist opgenomen en wordt hiermee gecorrigeerd. PMD - Aanpassing geraamde budgetten | 18 | 18 | 18 | 18 De inkoop van PMD zakken verloopt via gemeente Duiven, de doorbelasting is op basis van de gebruikte verdeelsleutel foutief verwerkt in de meerjarenbegroting. De juiste bedragen worden nu opgenomen. Overige kleinere wijzigingen | -9 | -9 | -9 | -9 Totaal Bestaand beleid - actualisatie | -102 | -41 | 48 | 132 Nieuw beleid - voorstellen 1Stroom - formatie toezichthouder bouw | -40 | -40 | -40 | -40 Door het stijgende aantal vergunningen neemt ook de toezichtdruk toe. Hoewel het toezicht al wordt geprioriteerd en laagrisicobouwwerken niet meer standaard worden gecontroleerd, is er geen structurele capaciteit beschikbaar voor toezicht op het gebruik van panden.

Dit toezicht wordt ad hoc opgepakt door bouwtoezichthouders, wat steeds vaker voorkomt en veel tijd kost. Daardoor komt het reguliere bouwtoezicht onder druk te staan. Het uitvoeringsprogramma VTH laat nu al een tekort van 1 fte zien, dat door toekomstige woningbouwplannen verder zal toenemen. Hierdoor is toezicht tijdens cruciale bouwmomenten en op brandveiligheid onvoldoende, met mogelijke veiligheidsrisico’s tot gevolg. Structurele uitbreiding van de formatie is nodig om het toezicht op een verantwoord niveau te houden. De jaarlijkse kosten bedragen € 103.000 waarvan € 40.000 conform de verdeelsleutel voor de gemeente Westervoort. 1Stroom - formatie vergunningverlener bouw | -40 | -40 | -40 | -40 Het aantal en de complexiteit van aanvragen voor omgevingsvergunningen nemen toe, wat meer tijd en begeleiding vraagt van vergunningverleners. Instrumenten zoals de omgevingstafel werken goed, maar vergen veel capaciteit. Door het concreter worden van woningbouwplannen wordt een verdere toename van aanvragen verwacht. De huidige capaciteit bij vergunningverlening is onvoldoende; het uitvoeringsprogramma VTH laat voor 2026 al een tekort van 1 fte zien. Door structureel extra formatie toe te voegen kan worden voorkomen dat aanvragen niet of te laat in behandeling worden genomen.

De jaarlijkse kosten bedragen € 103.000, waarvan € 40.000 conform de verdeelsleutel voor de gemeente Westervoort. Programmabegroting 2027-2030 | 63 van 170 1Stroom - formatieuitbreiding door begin | -50 | -50 | -50 | 0 startersleningen In het coalitieakkoord Westervoort 2026-2030 is de wens benoemd om de starterslening opnieuw in te voeren. Het invoeren van de starterslening past niet binnen het bestaande beleid van de Woonvisie en de Woonagenda 2025-2026. Het invoeren van de starterslening leidt tot een extra capaciteitsvraag aan 1Stroom die niet past binnen de huidige formatie. Om de starterslening in te kunnen voeren zijn middelen nodig voor capaciteit en geld voor de leningen zelf. Door middel van inhuur zal dit worden ingevuld, de inhuur zal via de gebruikelijke weg van 1Stroom lopen. Aangezien gemeente Duiven geen starterslening in zal voeren zal deze inhuur volledig worden doorbelast aan gemeente Westervoort, zonder rekening te houden met de verdeelsleutel. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 is jaarlijks € 50.000 budget noodzakelijk. Voor het beschikbaar te stellen bedrag voor de leningen wordt vooralsnog gedacht om € 1.000.000 te storten in het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Dit loopt via de balans.

1Stroom - projectleider mobiliteitsvisie | -100 | 0 | 0 | 0 De gemeente Westervoort heeft samen met de provincie Gelderland onderzoek gedaan naar het wegennet in Westervoort. Regionaal verkeer door het dorp is al jaren een aandachtspunt en blijkt door de vele regionale ontwikkelingen verder toe te gaan nemen. Het onderzoek heeft een aantal punten in het wegennet geïdentificeerd waar aanpassing/uitbreiding wenselijk is. Om de bereikbaarheid van Westervoort op peil te houden is het belangrijk om verder met deze punten aan de slag te gaan en ze ook een plek te geven in de mobiliteitsvisie. Om hier verder mee aan de slag te gaan, is aanvullend verdiepend onderzoek nodig naar de haalbaarheid, effecten en concrete uitvoering. Op basis daarvan kan een addendum worden gemaakt en ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Voor de bekostiging van deze onderzoeken is een voorbereidingskrediet van € 100.000 nodig in 2027. Deze kosten bestaan voor € 50.000 uit kosten voor een projectleider en voor € 50.000 uit onderzoekskosten. Klimaatadapatatie - startkapitaal | -20 | 0 | 0 | 0 uitvoeringsagenda De raad heeft de wens uitgesproken om vooraf inzicht te krijgen in de vaststelling van de Uitvoeringsagenda. De financiële vertaling en integrale afweging hiervan vindt plaats in de voorjaarsnota 2027. Om wel de voortgang erin te houden wordt alvast een startkapitaal gevraagd.

Landschapsbeleid - cofinanciering programma | -50 | -50 | -50 | 0 biodiversiteit en Landschap Voor de jaren 2027-2028-2029 is cofinanciering nodig bij de aanvraag provinciale subsidie programma biodiversiteit en landschap. Openbare verlichting - uitbreiding in verband | -48 | 0 | 0 | 0 met veiligheid op straat De openbare ruimte moet voor iedereen veilig en toegankelijk zijn. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat vrouwen en meisjes zich vaker onveilig voelen op straat. Ze vermijden soms bepaalde routes of passen hun gedrag aan om zich veiliger te voelen. Om deze ervaringen beter te begrijpen en in kaart te brengen heeft de gemeente Westervoort in december 2025 een veiligheid schouw georganiseerd. Uit de schouw en uit de veiligheidsenquête zijn enkele locaties naar voren gekomen die mensen te donker vinden. Daarnaast krijgen we door het jaar heen regelmatig meldingen over donkere plekken. Deze locaties zijn nader beoordeelt door de beheerder openbare verlichting. Conclusie daaruit is dat het uitbreiden van de openbare verlichting op de benoemde locaties, kan bijdragen aan het veiligheidsgevoel. Voor de uitvoering van deze aanpassingen is een projectbudget beschikbaar gesteld. Omdat het hier gaat om gerichte, operationele ingrepen om de verlichting te verbeteren.

Toelichting op de benoemde locaties is tevens te vinden in de Kennisgeving Plan van aanpak onveilige plekken d.d. 8 september 2026 Overige kleinere wijzigingen | -8 | -8 | -8 | -8 Totaal Nieuw beleid - voorstellen | -355 | -188 | -206 | -106 Totaal wijzigingen begroting | -434 | -203 | -132 | 52 Programmabegroting 2027-2030 | 64 van 170 Investeringen Bedragen x € 1.000 Afschr. ter- Omschrijving | mijn | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vakgroep Wegen Wegen Aanbrengen asfalt Dorpstraaat/ Hamersestraat | 30 | 269 Vervangen Nrd Parallelweg/ Liemersall. Werenfr. | 60 | 496 Vervangen Rivierweg, rotonde Broekl.

Hoge Eind | 60 | 1.979 Civiele kunstwerken Vervangen houten brug B32 Waemelslant | 30 | 60 Vervangen houten brug B3 Paepestr-de Twee Roeden 21 | 30 | 40 Vervangen houten brug B4_Van der hoevenstraat 34 | 30 | 45 Vervangen houten brug B5 van der Hoevenstraat 12 | 30 | 45 Renovatie hout/stalen voetgangersbrug B38 't Kleefse 33b | 30 | 14 Renovatie beton/stalen grondkering K10 Klapstraat 1e | 30 | 15 Renovatie hout/stalen grondkering K11 Klapstraat 2e | 30 | 13 Openbare Verlichting Vervanging armaturen per jaar | 25 | 65 | 65 | 65 | 65 | 65 Vervanging armaturen voor LED verlichting | 25 | 550 Verkeerrichtinginstallatie Vervangen VRI Brugstraat/Dorpstraat(K) | 15 | 275 Projecten Openbare ruimte centrum Westervoort (excl subsidie) | 597 | 460 Afkoppelen hemelwater centrum | 60 | 714 Afkoppelen hemelwater centrum | 30 | 275 Vakgroep Verkeer en mobiliteit Fietspadenplan per jaar | 30 | 70 | 70 | 70 | 70 | 70 Fietspadenplan 2024 (bijdrage t.b.v. SFR12) | 30 | 60 Fietspadenplan 2025 (bijdrage t.b.v.

SFR12) | 30 | 70 Programmabegroting 2027-2030 | 65 van 170 Claim snelfietsroute F12 | 60 | 73 Veiligheid kruispunt Rivierweg- Heilweg | 30 | 86 Maximumsnelheid Kerkstraat naar 30 km/u | 30 | 10 Veiligheid Kruispunt Rivierweg- Heilweg verbeteren | 30 | 230 Verkeersveiligheid verbeteren wegvak 't Hoge Eind (nabij het Startblok) | 30 | 50 Dorpsplein (wegvak) inrichten conform 30 km/u | 30 | 200 Bulkkrediet Mobiliteit Maatregelen lopen en fietsen - Het verbeteren van het bestaande netwerk | 30 | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 Aanpak verkeersonveilige locaties | 30 | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 Inclusie budget - Toegankelijk maken en houden van de openbare ruimte | 30 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 Riolering en gemalen Vervanging riool Vervanging riool kruising Dorpstraat-Z Paallelweg | 60 | 150 Vervanging riool kruising Dorpstraat | 60 | 100 Vervangen Ludgeruslaan eo 2025 | 60 | 200 Vervangen riool Heilweg | 60 | 412 Vervanging riool 2023 | 60 | 260 Vervanging riool 2027 | 60 | 1.415 Vervanging riool 2028 | 60 | 1.340 Calamiteiten riolering per jaar | 60 | 75 | 75 | 75 | 75 | 75 Water Duikers en kunstwerken 2021 | 60 | 30 Investeringen water per jaar | 60 | 34 | 34 | 34 | 34 | 34 Oeverbeschoeiing Vervanging oeverbeschoeiing per jaar 2024 | 45 | 20 Vervanging oeverbeschoeiing per jaar | 45 | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 Gemalen Rioolgemaal Rosmolen | 60 | 100 Vervanging gemalen bouwkundig 2025 | 25 | 47

Vervangen gemalen (mech/ electr) 2026 | 25 | 9 Vervangen gemalen (mech/ electr) 2027 | 25 | 15 Calamiteiten gemalen per jaar | 25 | 75 | 75 | 75 | 75 | 75 Programmabegroting 2027-2030 | 66 van 170 DPRA DPRA Westervoortse oplegger | 60 | 63 Uitvoeringsprogramma DPRA 2023 | 30 | 16 Uitvoeringsprogramma DPRA 2024 | 30 | 16 Uitvoeringsprogramma DPRA 2025 | 30 | 16 Investeringen DPRA 2024 | 60 | 17 Investeringen DPRA 2025 | 60 | 249 Vergroeningstrategie | 30 | 45 DPRA Plein Korte Griet | 60 | 69 Ruimte en ontwikkeling Voorbereidingskrediet woningbouw Achterse Weide | 5 | 130 Onderhoud gebouwen Gemeentehuis en RID Verbouwing RID vjn 2025 | 10 | 450 Noodstroomvoorziening gemeentehuis Westervoort | 10 | 50 Vervanging hoofdverdeel en groepenkast GH 2021 | 30 | 30 Electrotechnische installatie gemeentehuis | 30 | 13 Gemeentehuis Vernieuwen waterleidingen | 40 | 17 Brandveiligheid Gemeentehuis RID Bieb VJN 2021 | 25 | 195 Electrotechnische installatie RID/ Bibliotheek | 30 | 11 Beheer overige gebouwen Renovatie toiletgroep en sanitair ondernemercentrum | 20 | 21 Dakreparatie De Nieuwhof | 25 | 83 LED Creon vervangen verlichting voor LED vjn 2025 | 10 | 9 De Nieuwhof vervangen verlichitng voor LED vjn 2025 | 10 | 3 Scouting vervangen verlichting voor LED vjn 2025 | 10 | 10 Totalen | 8.884 | 2.459 | 1.729 | 679 | 431 Programmabegroting 2027-2030 | 67 van 170 Reserve mutaties Eind |

Storting | Onttrekki | Eind | Storting | Onttrekki | Eind 2025 | 2026 | ng 2026 | 2026 | 2027 | ng 2027 | 2027 Bestemmingsreserve Aanpassing Dorpstraat/ | 43 | 0 | 43 | 0 | 0 | 0 | 0 Hamersestraat Aanpassing kruising | 0 | 750 | 0 | 750 | 0 | 0 | 750 Hamersestraat Afvalfonds | 39 | 0 | 0 | 39 | 0 | 0 | 39 Handhavingskosten bouwen | 66 | 0 | 66 | 0 | 0 | 0 | 0 Implementatie Omgevingswet | 234 | 0 | 36 | 198 | 0 | 0 | 198 Kapitaallasten investeringen | 10 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 | 10 Klimaatadaptatie | 76 | 0 | 0 | 76 | 0 | 0 | 76 Klimaatakkoord | 165 | 0 | 0 | 165 | 0 | 0 | 165 Mosterdhof | 131 | 0 | 0 | 131 | 0 | 0 | 131 Onderzoek Westervoort-Noord | 282 | 0 | 282 | 0 | 0 | 0 | 0 Rivierklimaatpark IJsselpoort | 0 | 500 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 Versnellen woningbouw | 500 | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 Saldo reserves | 1.546 | 1.250 | 427 | 2.369 | 0 | 0 | 2.369 Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind 2028 | king | 2028 | 2029 | king | 2029 | 2030 | king | 2030 2028 | 2029 | 2030 Bestemmingsreserve Aanpassing Dorpstraat/ | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Hamersestraat Aanpassing kruising | 0 | 0 | 750 | 0 | 0 | 750 | 0 | 0 | 750 Hamersestraat Afvalfonds | 0 | 0 | 39 | 0 | 0 | 39 | 0 | 0 | 39 Handhavingskosten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bouwen Implementatie | 0 | 0 | 198 | 0 | 0 | 198 | 0 | 0 | 198 Omgevingswet Kapitaallasten | 0 | 0

| 10 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 | 10 investeringen Klimaatadaptatie | 0 | 0 | 76 | 0 | 0 | 76 | 0 | 0 | 76 Klimaatakkoord | 0 | 0 | 165 | 0 | 0 | 165 | 0 | 0 | 165 Mosterdhof | 0 | 0 | 131 | 0 | 0 | 131 | 0 | 0 | 131 Onderzoek | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Westervoort-Noord Rivierklimaatpark | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 Ijsselpoort Versnellen woningbouw | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 Saldo reserves | 0 | 0 | 2.369 | 0 | 0 | 2.369 | 0 | 0 | 2.369 Programmabegroting 2027-2030 | 68 van 170 Voorzieningen mutaties Begin | Storting | Onttrekki | Eind | Storting | Onttrekki | Eind 2025 | 2026 | ng 2026 | 2026 | 2027 | ng 2027 | 2027 ter egalisatie van kosten Achterstallig onderhoud wegen | 556 | 0 | 400 | 156 | 0 | 0 | 156 Onderhoud gebouwen | 78 | 287 | 0 | 365 | 287 | 0 | 653 Onderhoud wegen | 1.042 | 494 | 682 | 854 | 494 | 825 | 523 voor middelen van derden met gebonden bestemming Tariefegalisatie riolering | 4.107 | 317 | 32 | 4.391 | 323 | 32 | 4.682 Saldo Voorzieningen | 5.783 | 1.098 | 1.115 | 5.766 | 1.105 | 857 | 6.014 Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind 2028 | king | 2028 | 2029 | king | 2029 | 2030 | king | 2030 2028 | 2029 | 2030 ter egalisatie van kosten Achterstallig onderhoud | 0 | 0 | 156 | 0 | 0 | 156 | 0 | 0 | 156 wegen Onderhoud gebouwen | 287 | 0 | 940 | 287 | 0 | 1.228 | 287 | 0 | 1.515

Onderhoud wegen | 494 | 222 | 795 | 494 | 208 | 1.081 | 494 | 208 | 1.367 voor middelen van derden met gebonden bestemming Tariefegalisatie | 370 | 33 | 5.019 | 370 | 33 | 5.356 | 370 | 33 | 5.694 riolering Saldo Voorzieningen | 1.151 | 254 | 6.910 | 1.151 | 241 | 7.821 | 1.151 | 241 | 8.731 Programmabegroting 2027-2030 | 69 van 170 Programmabegroting 2027-2030 70 van 170 3.4 Algemene dekkingsmiddelen Inleiding Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente die niet aan een specifiek bestedingsdoel zijn gebonden en vrij besteedbaar zijn. Ze vormen de basis voor de financiering van gemeentelijke taken, met als voornaamste bronnen de algemene uitkering uit het gemeentefonds en lokale belastingen. In tegenstelling tot 'specifieke dekkingsmiddelen' (gelden van het Rijk voor een bepaald doel, zoals jeugdzorg), kan de gemeenteraad met algemene dekkingsmiddelen zelf bepalen waaraan het geld wordt uitgegeven. In onze gemeente vallen onder de Algemene Dekkingsmiddelen:  Onroerende Zaak Belastingen;  Toeristenbelasting;  Uitkering uit het Gemeentefonds;  Beleggingen (dividend);  Overige Algemene Dekkingsmiddelen (rente interne financiering). Externe ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen te melden. Wat willen we bereiken? We willen een financieel gezonde gemeente voor nu en in de toekomst zijn.

Beleidskaders De belangrijkste gemeentelijke regelgeving op het gebied van financiën en planning & control betreft:  Controleverordening gemeente Westervoort 2025;  Financiële verordening gemeente Westervoort 2025;  Treasurystatuut gemeente Westervoort 2021. Op het gebied van belastingen en heffingen:  Legesverordening 2026;  Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2026;  Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2026. Verbonden partijen De volgende deelnemingen vallen binnen Algemene dekkingsmiddelen:  Alliander N.V.  N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)  Circulus  Vitens N.V. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Speerpunt 4.1 Verantwoord financieel beleid Onze gemeente voert een verantwoord en stabiel financieel beleid met sluitende begrotingen, waarbinnen ruimte wordt gemaakt voor noodzakelijke en gewenste veranderingen van beleid en het opvangen van onvoorziene omstandigheden. Wij maken voortdurend een afweging tussen onze bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Programmabegroting 2027-2030 71 van 170 Doel We willen een financieel gezonde gemeente zijn en blijven, nu en in de toekomst zijn. Risico's Afhankelijkheid van de rijksbegroting. Planning Dit is een blijvend speerpunt voor onze gemeente, zeker gelet op de mogelijke herindeling per 1 januari 2029.

Financiën De financiën zijn in belangrijke mate afhankelijk van het Rijk. De algemene uitkering uit het Gemeentefonds bepaalt in belangrijke mate onze financiële armslag. Daarnaast bieden de lokale heffingen mogelijkheden voor het generen van inkomsten voor de gemeente. Participatie Niet van toepassing. Activiteit 4.1.1 Zorgen voor een financieel gezonde gemeente De gemeente stuurt op een stabiele en toereikende basis van algemene dekkingsmiddelen. De OZB-tarieven worden jaarlijks geïndexeerd conform de vastgestelde uitgangspunten. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt gevolgd via de circulaires van het Rijk. Het treasurybeheer is gericht op een zo gunstig mogelijk renteresultaat. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Financiën De budgetten maken onderdeel uit van de vastgestelde begroting. Planning Dit is een continu proces. Activiteit 4.1.2 Versterken financiële functie De financiële functie van 1Stroom is niet op het gewenste niveau. Op de gewenste verbetering te realiseren zijn er diverse projecten gestart. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om: 1. Procesverbeteringen; 2. Vereenvoudiging en verbetering van planning & control; 3. Kwaliteitsverbetering van de financiële functie; 4. Verbetering van het onderdeel belastingen. Financiën De met de projecten gemoeide kosten maken onderdeel uit van de 1Stroom begroting.

Planning Het project Versterking Financiële Functie is medio 2025 gestart en loopt door tot medio 2027. Daarna worden de verbeterprocessen onderdeel van de reguliere werkzaamheden. Indicatoren BBV-indicator | Realisatie | Prognose Gemeentelijke | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 woonlasten eenpersoonshuishouden Westervoort | 706 | 936 - Nederland | 644 | 860 Omschrijving | De gemiddelde jaarlijkse gemeentelijke woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) voor een eenpersoonshuishouden. Meeteenheid: | € | Bron: | COELO Gemeentelijke | 2017 | 2023 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 woonlasten meerpersoonshuishouden Westervoort | 778 | 977 - Nederland | 723 | 942 Omschrijving | De gemiddelde jaarlijkse gemeentelijke woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) voor een meerpersoonshuishouden. Meeteenheid: | € | Bron: | COELO Wat mag het kosten? Bij dit onderdeel worden alle belangrijke onderwerpen op het gebied van financiën benoemd. We starten met een overzicht van het structurele saldo. Daarna geven wij inzicht in de ontwikkeling van het saldo van dit programma en de in deze begroting opgenomen voorstellen voor wijziging van de begroting. Daarnaast presenteren wij de investeringen en reserves en voorzieningen indien van toepassing.

Algemene dekkingsmiddelen | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -824 | -309 | -103 | -252 | -370 | -493 Baten | 42.076 | 43.186 | 44.245 | 43.543 | 44.231 | 45.937 Saldo voor bestemming | 41.252 | 42.876 | 44.142 | 43.291 | 43.861 | 45.443 Mutatie reserves | 486 | 654 | 1.011 | 688 | 489 | 224 Saldo na bestemming | 41.739 | 43.530 | 45.153 | 43.978 | 44.349 | 45.668 Incidentele baten en lasten | 0 | 763 | 712 | 420 | 311 | 584 Structureel saldo | 0 | 42.767 | 44.441 | 43.558 | 44.038 | 45.083 De realisatie van het jaar 2025 geeft een structureel saldo van € 0 weer. De realisatie wordt standaard als incidenteel aangemerkt. Hier kan in dit geval het gedeelte incidenteel en structureel genegeerd worden.

Programmabegroting 2027-2030 | 72 van 170 Programma Algemene dekkingsmiddelen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | 43.465 | 43.333 | 44.557 | 44.533 Tot de VJN | 52 | -41 | -75 | 409 Voorjaarsnota 2026 | 159 | 221 | 329 | 284 Amendementen voorjaarsnota 2026 | 100 | 100 | 100 | 100 September | 567 | -153 | -841 | 126 Beginstand primitieve begroting 2027 | 44.344 | 43.460 | 44.069 | 45.453 Mutaties primitieve begroting 2027 Autonome ontwikkelingen | 0 | 0 | 0 | 0 Kapitaallasten - actualisatie | 0 | 0 | 0 | 0 Bestaand beleid - actualisatie | 165 | 146 | 128 | 262 Belastingopbrengsten - volumestijging en | 165 | 146 | 128 | 262 inflatie OZB en stijging afvalstoffenheffing Nieuw beleid - voorstellen | 244 | 72 | -47 | -147 1Stroom - formatieuitbreiding door begin | 50 | 50 | 50 | 0 startersleningen 1Stroom - projectleider mobiliteitsvisie | 100 | 0 | 0 | 0 Gebouwen - dotatie groot onderhoud voor | 30 | 0 | 0 | 0 asbestbestrijding Uitterweerd Hondenbelasting - afschaffing | -140 | -144 | -147 | -147 Klimaatadapatatie - startkapitaal | 20 | 0 | 0 | 0 uitvoeringsagenda Landschapsbeleid - cofinanciering programma | 50 | 50 | 50 | 0 biodiversiteit en Landschap Openbare verlichting - uitbreiding in verband | 48 | 0 | 0 | 0 met veiligheid op straat Wijkwegwijzer - pilot | 87 | 116 | 0 | 0 Dekkingsmaatregelen | 400 | 300

| 200 | 100 Kapitaallasten - opnemen Stelpost | 400 | 300 | 200 | 100 onderuitputting Totaal mutaties primitieve begroting 2027 | 809 | 518 | 280 | 215 Totaal primitieve begroting 2027 | 45.153 | 43.978 | 44.349 | 45.668 Toelichting voorgestelde financiële bijstellingen In de onderstaande tabel worden de begrotingswijzigingen met een meerjarig financieel effect > € 15.000 toegelicht. De overige kleinere wijzigingen zijn als een totaalregel opgenomen. Begrotingswijziging | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid - actualisatie Belastingopbrengsten - volumestijging en | 165 | 146 | 128 | 262 inflatie OZB en stijging afvalstoffenheffing Bij de berekeningen van de belastingopbrengsten OZB is rekening gehouden met de volumestijging en inflatie (2,5%). Voor de afvalstoffenheffing gaan we uit van kostendekkende tarieven. De stijging van de kosten voor de afvalverwerking (onder andere bijdrage Circulus en doorbelasting apparaatskosten) zorgt er voor dat de opbrengst van de afvalstoffenheffing ook stijgt. Programmabegroting 2027-2030 | 73 van 170 Totaal Bestaand beleid - actualisatie | 165 | 146 | 128 | 262 Nieuw beleid - voorstellen 1Stroom - formatieuitbreiding door begin | 50 | 50 | 50 | 0 startersleningen In het coalitieakkoord Westervoort 2026-2030 is de wens benoemd om de starterslening opnieuw in te voeren.

Het invoeren van de starterslening past niet binnen het bestaande beleid van de Woonvisie en de Woonagenda 2025-2026. Het invoeren van de starterslening leidt tot een extra capaciteitsvraag aan 1Stroom die niet past binnen de huidige formatie. Om de starterslening in te kunnen voeren zijn middelen nodig voor capaciteit en geld voor de leningen zelf. Door middel van inhuur zal dit worden ingevuld, de inhuur zal via de gebruikelijke weg van 1Stroom lopen. Aangezien gemeente Duiven geen starterslening in zal voeren zal deze inhuur volledig worden doorbelast aan gemeente Westervoort, zonder rekening te houden met de verdeelsleutel. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 is jaarlijks € 50.000 budget noodzakelijk. Voor het beschikbaar te stellen bedrag voor de leningen wordt vooralsnog gedacht om € 1.000.000 te storten in het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Dit loopt via de balans. 1Stroom - projectleider mobiliteitsvisie | 100 | 0 | 0 | 0 De gemeente Westervoort heeft samen met de provincie Gelderland onderzoek gedaan naar het wegennet in Westervoort. Regionaal verkeer door het dorp is al jaren een aandachtspunt en blijkt door de vele regionale ontwikkelingen verder toe te gaan nemen. Het onderzoek heeft een aantal punten in het wegennet geïdentificeerd waar aanpassing/uitbreiding wenselijk is.

Om de bereikbaarheid van Westervoort op peil te houden is het belangrijk om verder met deze punten aan de slag te gaan en ze ook een plek te geven in de mobiliteitsvisie. Om hier verder mee aan de slag te gaan, is aanvullend verdiepend onderzoek nodig naar de haalbaarheid, effecten en concrete uitvoering. Op basis daarvan kan een addendum worden gemaakt en ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Voor de bekostiging van deze onderzoeken is een voorbereidingskrediet van € 100.000 nodig in 2027. Deze kosten bestaan voor € 50.000 uit kosten voor een projectleider en voor € 50.000 uit onderzoekskosten. Gebouwen - dotatie groot onderhoud voor | 30 | 0 | 0 | 0 asbestbestrijding Uitterweerd Het plan omvat de sanering van vensterbanken, kruipluik en panelen om daarna een nieuwe huurder te huisvesten, die na de sanering zelf regelt. Er dient eenmalig een bedrag toegevoegd te worden aan de voorziening groot onderhoud gebouwen. Hondenbelasting - afschaffing | -140 | -144 | -147 | -147 Uitvoering van het coalitieprogramma, hierin is besloten dat de hondenbelasting afgeschaft moet worden per 01-01-2027. Hierdoor vervallen de inkomsten voor een bedrag van € 145.000, maar ook enkele uitgaven budgetten. Klimaatadapatatie - startkapitaal | 20 | 0 | 0 | 0 uitvoeringsagenda De raad heeft de wens uitgesproken om vooraf inzicht te krijgen in de vaststelling van de Uitvoeringsagenda.

De financiële vertaling en integrale afweging hiervan vindt plaats in de voorjaarsnota 2027. Om wel de voortgang erin te houden wordt alvast een startkapitaal gevraagd. Landschapsbeleid - cofinanciering programma | 50 | 50 | 50 | 0 biodiversiteit en Landschap Voor de jaren 2027-2028-2029 is cofinanciering nodig bij de aanvraag provinciale subsidie programma biodiversiteit en landschap. Programmabegroting 2027-2030 | 74 van 170 Openbare verlichting - uitbreiding in verband | 48 | 0 | 0 | 0 met veiligheid op straat De openbare ruimte moet voor iedereen veilig en toegankelijk zijn. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat vrouwen en meisjes zich vaker onveilig voelen op straat. Ze vermijden soms bepaalde routes of passen hun gedrag aan om zich veiliger te voelen. Om deze ervaringen beter te begrijpen en in kaart te brengen heeft de gemeente Westervoort in december 2025 een veiligheid schouw georganiseerd. Uit de schouw en uit de veiligheidsenquête zijn enkele locaties naar voren gekomen die mensen te donker vinden. Daarnaast krijgen we door het jaar heen regelmatig meldingen over donkere plekken. Deze locaties zijn nader beoordeelt door de beheerder openbare verlichting. Conclusie daaruit is dat het uitbreiden van de openbare verlichting op de benoemde locaties, kan bijdragen aan het veiligheidsgevoel.

Voor de uitvoering van deze aanpassingen is een projectbudget beschikbaar gesteld. Omdat het hier gaat om gerichte, operationele ingrepen om de verlichting te verbeteren. Toelichting op de benoemde locaties is tevens te vinden in de Kennisgeving Plan van aanpak onveilige plekken d.d. 8 september 2026 Wijkwegwijzer - pilot | 87 | 116 | 0 | 0 We zetten als pilot een wijkwegwijzer in als laagdrempelig en preventief aanspreekpunt voor inwoners. Inwoners kunnen bij de wijkwegwijzer terecht met vragen over zorg, welzijn en ondersteuning. De wijkwegwijzer helpt mensen op weg, signaleert vroegtijdig problemen en zorgt ervoor dat inwoners snel bij de juiste hulp of organisatie terechtkomen. Ook een professional kan, met een doorverwijzing, de wijkwegwijzer inschakelen. Door inwoners laagdrempeliger, snel en concreet te adviseren wordt welzijn bevorderd, worden grote(re) problemen voorkomen en kosten bespaard. De pilot heeft als doel om in de praktijk de meerwaarde van een wijkwegwijzer te kunnen beoordelen. De Wijkwegwijzer moet nauw samenwerken met en een aanvulling zijn op het Sterke Lokale Team.

Totaal Nieuw beleid - voorstellen | 244 | 72 | -47 | -147 Totaal wijzigingen begroting | 809 | 518 | 280 | 215 Reserve mutaties Bedragen x € 1.000 Eind | Storting | Onttrekkin | Eind | Storting | Onttrekkin | Eind 2025 | 2026 | g | 2026 | 2027 | g 2027 | 2027 2026 Algemene reserve Algemene reserve | 5.019 | 3.364 | 1.734 | 6.648 | 0 | 773 | 5.875 Bestemmingsreserve Budgetoverhevelingen | 150 | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 programma's 1, 2 en 3 Saldo reserves | 5.169 | 3.364 | 1.734 | 6.798 | 0 | 773 | 6.025 Storting | Onttrek | Eind Storting | Onttrek | Eind | Storting | Onttrek | Eind 2028 | king | 2028 | 2029 | king | 2029 | 2030 | king | 2030 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve Algemene reserve | 0 | 643 | 5.232 | 0 | 437 | 4.795 | 0 | 284 | 4.511 Bestemmingsreserve Budgetoverhevelingen | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 programma's 1, 2 en 3 Saldo reserves | 0 | 643 | 5.382 | 0 | 437 | 4.945 | 0 | 284 | 4.661 Programmabegroting 2027-2030 | 75 van 170 Programmabegroting 2027-2030 76 van 170 Hoofdstuk 4 - Paragrafen Naast de programma's, die de beleidsmatige indeling van de begroting vormen, kent de begroting op grond van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een verplicht onderdeel paragrafen. In de programma's wordt informatie per beleidsterrein gepresenteerd, de paragrafen laten een dwarsdoorsnede van de begroting zien.

Onderwerpen die programma-overstijgend zijn en die vanuit financieel of bestuurlijk oogpunt een bijzonder belang hebben, worden hier in onderlinge samenhang beschouwd. Het BBV schrijft voor dat de begroting ten minste de volgende zeven paragrafen bevat: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid De gemeente Westervoort besteedt in de paragrafen ook nog specifiek aandacht aan Openbaarheid op basis van de Wet open overheid en Duurzaamheid, vanuit het grote maatschappelijke en financiële belang. Voor elke paragraaf geldt dat het BBV een minimale inhoud voorschrijft (artikelen 10 t/m 16 BBV), die de gemeente naar eigen inzicht kan aanvullen met lokaal relevante informatie. Zo dient de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing inzicht te geven in de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit en de risico's die de gemeente loopt, en bevat de paragraaf financiering de kaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie in relatie tot de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Voor gemeente Westervoort zijn de paragrafen zodanig ingericht dat zij enerzijds voldoen aan de wettelijke minimumeisen en anderzijds aansluiten op de lokale bestuurlijke en financiële actualiteit.

Waar relevant wordt in de paragrafen verwezen naar onderliggend beleid, zoals de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement, de nota Reserves en voorzieningen, het Treasurystatuut en de Nota grondbeleid. Programmabegroting 2027-2030 77 van 170 4.1 Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen zijn te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen en de retributies. Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zijn dit de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelijke belastingen in het totaal van de inkomsten op basis van de begroting 2027 is 17%. Beleid Algemene belastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet voor een specifiek en wettelijk bepaald doel, maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB) en de hondenbelasting behoren tot deze categorie. Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Retributies zijn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend. De leges, de lijkbezorgingsrechten en de marktgelden behoren tot deze categorie. Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst mag daarom niet hoger zijn dan de kosten die worden gemaakt om het product of de dienst te verlenen. In de gemeente Westervoort worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing en rechten (onder andere leges). Voor 2027 is in het coalitieprogramma opgenomen dat de hondenbelasting komt te vervallen. De opbrengst hondenbelasting is niet meer in de begroting opgenomen. Ontwikkelingen De ramingen en de tarieven in de voorcalculaties zijn gebaseerd op de tarieven 2026 en worden in principe verhoogd met de vastgestelde indexatie van 2,5%. Een voorstel tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in de financiële begroting. Bij aanpassing van de tarieven zal kritisch worden beoordeeld in hoeverre tariefstijging plaats dient te vinden. Daarbij wordt steeds een efficiënte en klantgerichte uitvoering van diensten en producten nagestreefd. Uitzonderingen hierop zijn de ramingen voor afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges omgevingsvergunning.

gebruikelijk zijn deze ramingen gebaseerd op de geraamde kosten voor 2027 en de berekende tarieven voor 2027. Er is voor deze werkwijze gekozen omdat het voor genoemde heffingen en rechten noodzakelijk is om de kostendekkendheid voor 2027 te bepalen. Het is namelijk wettelijk niet toegestaan dat deze heffingen en rechten meer dan kostendekkend zijn. Programmabegroting 2027-2030 78 van 170 Naast kostenontwikkelingen (bijvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprijzen afval) wordt normaal gesproken uitgegaan van een indexering van de tarieven 2027 met 2,5% voor loon- en prijsontwikkelingen overeenkomstig het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de meicirculaire gemeentefonds 2026 (voor 2028 2,6%, voor 2029 2,5% en voor 2030 2,50%). Normaal gesproken wordt het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunning en leges kostendekkend zijn. Voor de afvalstoffenheffing 2027 wordt dit standpunt losgelaten, voor marktgelden is het uitgangspunt om zoveel mogelijk kosten te verhalen en voor lijkbezorging 60% kostendekkend zijn. In de meicirculaire 2026 is aangegeven dat er een landelijk gemiddelde waardestijging van 6,5% voor woningen en 2,75% voor niet-woningen wordt verwacht. De gemiddelde waardestijgingen voor Westervoort zijn nog niet bekend. Daarom is voor de berekening van de OZB-tarieven 2027 uitgegaan van de oude Westervoortse waarden.

Alle OZB-tarieven worden nog herzien op basis van de daadwerkelijke waardeontwikkeling in de gemeente Westervoort. Een wijzigingsvoorstel hiertoe wordt in december 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. Toenemende druk op de rioolheffing door klimaatadaptatie Bij steeds meer gemeenten leidt de opgave rond klimaatadaptatie (wateroverlast, hitte, droogte) tot extra investeringen in de rioleringsinfrastructuur, die via de rioolheffing moeten worden gedekt. Voorbeelden uit andere gemeenten laten stevige tariefstijgingen zien die hierdoor mede worden veroorzaakt, oplopend tot ruim 10% in één jaar, naast de reguliere inflatiecorrectie. Koppeling WOZ-waardeontwikkeling en gemeentefondsuitkering Een stijgende gemiddelde WOZ-waarde werkt door in een lagere rijksbijdrage uit het Gemeentefonds, omdat het verdeelmodel ervan uitgaat dat gemeenten bij hogere woningwaarden meer eigen inkomsten via de OZB kunnen genereren. Blijven de OZB-tarieven ongewijzigd terwijl de WOZ-waarde stijgt, dan loopt de gemeente per saldo inkomsten mis: de rijksbijdrage daalt, terwijl de OZB- opbrengst niet evenredig meestijgt. Het is van belang dit mee te wegen bij de bepaling van de tarieven.

Toenemende druk op de afvalstoffenheffing door maatregelen Rijk Als gevolg van maatregelen van de rijksoverheid is het reëel te veronderstellen dat de lasten voor de afvalstoffenheffing fors gaan stijgen in de komende jaren. De belasting op het verbranden van restafval stijgt fors, de per 1 januari 2026 ingevoerde CO2 heffing voor afvalverbrandingsinstallaties wordt verhoogd en de verwerkingstarieven zullen stijgen. Tot slot zullen ook stijgende energieprijzen tot stijgingen van de kosten leiden. Toenemende druk op de tarieven voor lijkbezorging Als gevolg van de trendmatige daling van het aantal begravingen die in heel Nederland zichtbaar is wordt het op termijn moeilijker om de gewenste kostendekking van 100% te realiseren. Indien de gewenste kostendekkendheid wordt gehandhaafd zal een versterkend effect hebben op de daling van het aantal begravingen. Dit leidt vervolgens tot opnieuw hogere kosten per begraving. Risico's De voornaamste risico's voor de belastingheffingen betreffen ongeldige of onjuiste verordeningen. Beide scenario's leiden in meer of mindere mate tot een vermindering van de belastingopbrengsten. Het niet tijdig kenbaar maken van de WOZ-waarde heeft eveneens forse gevolgen voor de heffing. Overzicht tarieven Hieronder zijn de belastingtarieven voor het jaar 2027 vermeld. In het overzicht zijn, ter vergelijk, de tarieven voor 2026 opgenomen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westervoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/aed5261d-1ab1-435d-bdc4-c6bc5a303145?agendaItemId=f41ec554-a964-4fe3-8c3b-d553714de89f