20240701-rv-Jaarstukken 2023 Westervoort-bijlage 2-Jaarstukken-versie 17 juni

Euregio Doel Partijen

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. De Euregio bestaat uit 55 lidorganisaties uit de grensregio Nederland-Duitsland. Dat zijn gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen in het werkgebied Arnhem-Nijmegen, West-Veluwe, Zuid-West-Gelderland, delen van NoordoostBrabant, het noordelijke deel van de provincie Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen. Gemeente Westervoort levert twee leden in het Algemeen Bestuur. De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 4.100 en is berekend op basis van het inwoneraantal. Het eigen vermogen per 1 januari 2022 was € 2.523.453 en per 31 december 2022 € 2.649.561. Het vreemd vermogen per 1 januari 2022 was € 12.188.649 en per 31 december 2022 € 30.290.956. Het resultaat over 2022 was € 126.108. Het algemene financiële beheer van de Euregio Rijn - Waal wordt bij begroting, jaarrekening en begrotingswijziging van de Euregio getoetst en beoordeeld door de commissie financiën en projecten en de Euregioraad. Op dit moment is met in aanmerking nemend het eigen vermogen geen sprake van grote actuele risico ’s .

Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) gevestigd in Doesburg Doel

Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen

Behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Daarnaast het bevorderen van publicaties over de streek aan de hand van de aanwezige archiefbescheiden. De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar, de RID en de RSD. Het streekarchivariaat kent een dagelijks- en een algemeen bestuur. De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 34.154 en is berekend op basis van het inwoneraantal en op basis van afgenomen uren. Het eigen vermogen op 1 januari 2023 was € 794 en op 31 december 2023 € 0. Het vreemd vermogen op 1 januari 2023 was € 83.104 en op 31 december 2023 € 91.954.

80

Resultaat Risico’s

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Het resultaat over 2023 was € 0. Eventuele tekorten worden verhaald op de deelnemende gemeenten. De financiële omvang van de regeling is echter relatief klein en het risico wordt op nihil ingeschat.

Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) gevestigd in Arnhem Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De gemeenschappelijke regeling zorgt voor de behartiging van de belangen van de deelnemers over vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Met de ODRA worden de krachten gebundeld zodat sprake is van minder versnippering, een grotere mate van deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen. Gemeente Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar en de Provincie Gelderland. Het algemeen bestuur bestaat uit de colleges van B&W van de 10 gemeenten en het college van gedeputeerde staten van de provincie Gelderland, waaronder de voorzitter. Het dagelijks bestuur bestaat, de voorzitter inbegrepen, uit de volgende 5 leden: Provincie Gelderland 1 lid, Gemeente Arnhem 1 lid, Gemeente Overbetuwe 1 lid, Gemeenten Renkum 1 lid en gemeente Westervoort 1 lid. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de bij het openbaar lichaam ondergebrachte basistaken. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 862.900. Per 31 december 2023 was dat € 857.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 5.825.100. Per 31 december 2023 was dit € 6.775.000. Het resultaat over 2023 was € 144.300 positief. De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico's zijn daarom zeer beperkt.

Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (DRAN) te Arnhem Doel

Partijen

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De BVO DRAN is ingesteld ter gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de betrokkenen met betrekking tot het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken dooelgroepenvervoer. Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Het bestuur bestaat uit elk 1 lid van de colleges van B&W van de 18 gemeenten, waaronder de voorzitter. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de volgende uitgangspunten: kosten op basis van gebruik en inwonersaantallen. Het eigen vermogen is nihil. Het vreemd vermogen per 1 januari 2022 was € 10.607.548 en per 31 december 2022 was dit € 10.313.756. Het resultaat over 2022 was € 0. De BVO DRAN stelt jaarlijks een ontwerpbegroting op. In de begroting wordt het door elk van de deelnemers over het desbetreffende jaar verschuldigde bedragen opgenomen. Bij uittreding regelt het gemeenschappelijk orgaan de financiële gevolgen van de uittreding.

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

81

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland te Arnhem Doel Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang

Het behartigen van belangen van de deelnemers binnen het sociaal domein. Gemeenten Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Het algemeen bestuur bestaat uit 1 wethouder of burgemeester per gemeente. Het dagelijks bestuur bestaat uit 1 voorzitter en 2 leden, aan te wijzen door het algemeen bestuur. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de bij het openbaar lichaam ondergebrachte taken. Per 1-1-2019 is de bijdrage van de module werkgeverschap SW overgedragen van Presikhaaf Bedrijven aan de MGR.

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De MGR maakt deelbegrotingen voor de verschillende modules. In 2023 zijn de volgende bijdrages betaald: voor beheer & onvoorzien € 7.886, € 65.902 voor inkoop, € 71.829 voor onderwijs, € 62.567 voor wsp, € 2.682.906 voor WgSW en € 2.849 voor CMI. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 685.000 en per 31 december 2023 € 714.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 4.388.000 en per 31 december 2023 € 7.149.000. Het resultaat over 2023 was € 0. Buiten de post onvoorzien en bestemmingsreserves is er geen weerstandscapaciteit aanwezig bij de MGR. Ten behoeve van de MGR is de 'open einde’ systematiek van toepassing waarbij bij een tekort de deelnemende gemeenten bij moeten betalen en bij een overschot geld terug krijgen. Het risico hiervoor ligt dus bij de deelnemende gemeenten.

Gemeenschappelijke Regeling 1Stroom te Westervoort Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het bewerkstelligen van een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering door het openbaar lichaam van de door de gemeenten aan het openbaar lichaam overgedragen of gemandateerde taken. Gemeenten Duiven en Westervoort. Het algemeen bestuur bestaat uit de voltallige colleges van B&W van de gemeenten. Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden, twee van elke gemeente: één wethouder en de burgemeester. De kosten van de fusieorganisatie worden voor 63% ten laste gebracht van Duiven en voor 37% ten laste van Westervoort. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 785.405 en per 31 december 2023 was dit € 405.896. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 5.182.218 en per 31 december 2023 was dit € 3.827.959. Het resultaat over 2023 was € 280.557 negatief. De jaarrekening omvat geen actualisatie van de meerjarige risico's en een uitleg wat er met risico's van het afgelopen jaar is gebeurd. Dit omdat deze risico’s, als ze er al zouden zijn gedekt worden vanuit een bijdrage door de gemeenten.

Deelnemingen NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) gevestigd te Den Haag Doel Partijen

De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden, provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen.

82

Bestuurlijk belang Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen

Resultaat Risico’s

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten kent een raad van commissarissen en een raad van bestuur en directeuren. Gemeente Westervoort is aandeelhouder. Gemeentelijke aandelenpakket van 3.510 aandelen à € 2,50 nominaal. Dit betekent een belang van € 8.775. De dividenduitkering over 2022 was € 8002,80. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 4.615.000.000. Per 31 december 2023 was dit € 4.721.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 107.495.000.000. Per 31 december 2023 was dit € 110.819.000.000 Het positieve resultaat over 2023 bedraagt € 254.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Vitens N.V. gevestigd te Zwolle Doel Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het leveren van drinkwater en de instandhouding van het leidingnetwerk. Provincies en gemeenten. Vitens N.V. kent een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. Gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders. Gemeentelijke aandelenpakket van 16.023 aandelen. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 649,5 miljoen. Per 31 december 2023 was dit € 677,7 miljoen. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 1.446,6 miljoen. Per 31 december 2023 was dit € 1.559,7 miljoen. Het resultaat over 2023 bedraagt € 27,2 miljoen. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Alliander N.V. gevestigd te Arnhem Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het voorzien in energie en in het transport daarvan. De deelname in Alliander is een uitvloeisel van de opsplitsing van het energiebedrijf Nuon in een energie- en transportdeel. Het energiedeel is verkocht aan Vattenfall. Provincies en gemeenten. Alliander heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Uitstaande aandelen Alliander gemeente Westervoort 145.643. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 4.570.000.000. Per 31 december 2023 was dit € 4.749.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 6.122.000.000. Per 31 december 2023 was dit € 6.897.000.000. Het resultaat over 2023 bedraagt € 267.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

83

Paragraaf 7 Grondbeleid Aanleiding, opbouw en sturingsmogelijkheid van de paragraaf Grondbeleid Inleiding Deze paragraaf bevat een doorkijk in de achtergronden en ontwikkelingen op het gebied van het grondbeleid en de grondexploitaties. De gemeentelijke grondexploitatie is een instrument voor de ontwikkeling en realisatie van ruimtelijke plannen. Het is de financiële vertaling van het ruimtelijke plan en wordt in de initiatieffase gebruikt om de economische haalbaarheid van een plan te kunnen vaststellen. In het vervolg van het traject is de bestuurlijk vastgestelde grondexploitatieberekening het kader voor de uitvoering. Met een gemeentelijke grondexploitatie voert de gemeente een functionele grondpolitiek en heeft daarbij een regierol. Het is een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd door gronduitgifte worden terugverdiend. Aan de actieve grondexploitatie zijn substantiële risico’s verbonden. Kader Voor het grondbeleid gelden de landelijke richtlijnen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De richtlijnen zijn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019)" van de Commissie BBV. Het lokale kader waarbinnen wordt geopereerd is de Nota grondbeleid, vastgesteld bij raadsbesluit van 14 april 2008.

De Nota kiest in beginsel voor “actief grondbeleid”, maar biedt mogelijkheden voor een gemeentelijke faciliterende rol, waar het risico grotendeels bij marktpartijen/initiatiefnemers ligt. De Nota grondbeleid wordt op dit moment aangepast, waarbij het huidige grondbeleid uit 2008 wordt gemoderniseerd. Waardoor het situationele grondbeleid meer invulling gaat krijgen. De gemeente kan meerdere rollen spelen bij een gebiedsontwikkeling. Van het louter faciliteren van particuliere initiatieven (reactieve rol) tot het zelf risicovol tot ontwikkeling brengen van gronden (initiërende rol). Actualiteit Ondanks wereldwijde geopolitieke spanningen die met name voelbaar zijn in regio’s zoals Oekraïne en het Midden-Oosten, lijkt de mate van onzekerheid in gebiedsontwikkeling zich te stabiliseren in vergelijking met voorgaande jaren. Daarnaast bevond de Nederlandse economie zich het afgelopen jaar in een technische recessie waarbij het in het laatste kwartaal is uitgeklommen. Vooralsnog wordt er verwacht dat de groei van de economie het komende jaar beperkt zal blijven. Deze bescheiden groei wordt deels toegeschreven aan de tijdelijke aard van de inhaalgroei na de COVID-19-pandemie, terwijl ook hogere prijzen en stijgende rentetarieven druk blijven uitoefenen op de economie. De hoge inflatie vraagt nog steeds om aandacht, maar de renteverhogingen van de centrale banken hebben een remmend effect gehad.

De afkoeling van de Nederlandse economie is belangrijk om de inflatie te laten dalen. Het beheersen van lonen en winsten door werkgevers kan bijdragen aan het onder controle houden van de inflatie. De lonen zijn in 2023 gestegen met de verwachting voor 2024 dat de lonen blijven stijgen in eenzelfde tempo maar dat deze daarna zal afzwakken. Doch, kan door de aanhoudende inflatie en krappe arbeidsmarkt de loonstijgingen aan de hoge kant blijven. Door de hoge inflatie heeft er ondanks de stijging in lonen in 2023 toch een daling plaatsgevonden in koopkracht. De prognose van het CPB is dat de koopkracht in 2024 weer gaat herstellen. De verkoelende economische effecten zouden de inflatie in de toekomst in moeten perken.

84

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

De prijzen voor grond, weg en waterbouw (GWW) lijken dit jaar te zijn gestabiliseerd. Ten opzichte van 1 januari 2023 zien we een lichte prijsstijging van + 0,83%. De prijzen van GWW ontwikkelen zich veelal gematigder dan de bouwkosten voor vastgoed. Dit heeft te maken met de langere voorbereidings- en uitvoeringstijd waarvoor langlopende contracten worden afgesloten. Gezien de stijging van de loonkosten, maar de stabilisatie van bouwkosten, is er een verwachting van een marge van + 1,0% tot + 3,0% stijgingen voor GWW. De vraag naar woningen blijft hoog, de woningbouw de vraag niet bijhouden, en de rentes van de banken zijn gestabiliseerd. Vandaar dat de prijzen van woningen weer aan het stijgen zijn nadat er in Q1 daling van de huizenprijzen was geconstateerd. De verkoopprijzen zijn met + 1,7% gestegen in Q3 ten opzichte van Q2 2023. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2022 ligt de gemiddelde verkoopprijs nog wel -/- 1,7% lager. Daarnaast staan er ook een stuk minder woningen te koop. Dit is te zien aan het woningtekort dat is opgelopen van 315.000 in 2022, naar 390.000 nu. Dit betekent dat er ook meer krapte is op de woningmarkt. In Q3 van 2023 is de krapte-indicator 2,6, waar dit in Q2 nog 2,7 was. De krapte-indicator geeft aan uit hoeveel woningen een koper gemiddeld kan kiezen. De vraag voor woningen blijft hoog maar de vraag naar commercieel vastgoed is in rap tempo gedaald.

In 2023 nam het beleggingsvolume op de vastgoedmarkt in de eerste helft van 2023 met ruim 60% af, veroorzaakt door de hoge financieringskosten. Het afvlakken van zowel de transactielooptijd als de transactieprijs, beargumenteren een verdere afkoeling van de commerciële markt. In de eerste helft van 2023 is er in verhouding tot voorgaande jaren aanzienlijk minder bedrijfsruimte opgenomen door gebruikers, en kan er gesproken worden van een daling van 35%. De grootste daling doet zich voor bij transacties met oppervlaktes boven 5.000 m2. Op provinciaal niveau valt op dat de opname in de provincies Noord-Brabant, Limburg en Gelderland is weggezakt wat betreft grote transacties, met name in het logistieke vastgoed. De verwachting is echter dat logistieke trends zich verder zullen ontwikkelen om te kunnen omgaan met de wereldwijde economische en technologische vooruitgang. In paradox is de afname in opname niet veroorzaakt door een daling in vraag, maar een tekort aan aanbod. Planning uitgifte woningbouwgronden De gemeente kent een in omvang beperkte grondexploitatie. De Schans is het enige complex in de grondexploitatie. De gronden zijn aan een ontwikkelende marktpartij verkocht.

De kavels zijn in de drie deelplannen (Wonen achter de dijk, Het Geerken en Fort Geldersoord) ingedeeld en de stand is als volgt: • Wonen achter de Dijk, alle kavels zijn hier verkocht, • Het Geerken, alle kavels zijn hier verkocht, • De Raad van State heeft het bestemmingsplan vernietigd, het plan is onder de huidige omstandigheden niet te realiseren in verband met de beeldkwaliteit die is opgenomen in het vigerende bestemmingsplan. Momenteel wordt er bekeken op welke wijze het plan toch nog gerealiseerd kan worden. Opbouw van de paragraaf Grondbeleid Allereerst wordt het financiële resultaat gekwantificeerd van de grondexploitatie. Voor het bepalen van de vermogenspositie zijn twee zaken van belang. Ten eerste de uiteindelijke resultaten van het complex De Schans. De uitgangspunten voor de resultaatberekening worden verderop in deze paragraaf beschreven. Ten tweede de risico's van grondexploitatie. Ook hierop wordt verderop in deze paragraaf ingegaan. Er wordt een verschillenanalyse op hoofdlijnen gemaakt tussen de berekende exploitatieresultaten van 1 januari 2023 en van 1 januari 2024 Sturingsmogelijkheid grondexploitaties Op projectniveau

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

85

De bestuurlijk vastgestelde grondexploitatie vormt het financiële kader voor de verdere ontwikkeling en uitvoering van het project. Immers de grondexploitatie is de vertaling van het ruimtelijk plan in: • Grond- en ruimtegebruik. • Programma (woningdifferentiatie, segmentatie bedrijventerrein etc.) • Kwaliteit en kosten inrichting openbare ruimte. • Planning en fasering van het uitvoeringsprogramma. • Opbrengsten (marktconformiteit, functioneel prijsbeleid). • Rekenparameters (rente, kosten- en opbrengstenstijging). Wijzigingen van één of meerdere van deze uitgangspunten leiden direct tot wijziging van het geprognosticeerde exploitatieresultaat. Bij het maken van keuzes worden de financiële consequenties daarom altijd in de afweging betrokken. De financiële bewaking, eventuele (bij)sturing en rapportage vindt dus plaats op projectniveau (per complex). Op jaarverslagniveau De paragraaf Grondbeleid van het jaarverslag geeft onder andere integraal inzicht in de resultaten van de gezamenlijke grondexploitaties. De op projectniveau gemaakte keuzes zijn, zoals hiervoor is aangegeven, in deze paragraaf Grondbeleid opgenomen. De eerder vastgestelde projectkaders c.q. uitgangspunten van de betreffende projecten worden in beginsel niet ingrijpend gewijzigd opgenomen in de grondexploitatie of de paragraaf Grondbeleid, zonder dat hier (op projectniveau) een geautoriseerd besluit toe is genomen.

De cijfermatige jaarlijkse actualisering van de exploitatiebegrotingen van alle complexen wordt voor de samenstelling van deze paragraaf Grondbeleid dienovereenkomstig gedaan. Allereerst worden de financiële mutaties over het verslagjaar in het rekenmodel verwerkt, actuele ontwikkelingen en inzichten financieel gekwantificeerd en vervolgens ingepland in de restantlooptijd van het complex. Dit resulteert in een geactualiseerd resultaat van het complex. Financieel resultaat grondexploitaties Programmatische uitgangspunten Woningbouw In onderstaande tabel staan de woningaantallen weergegeven die de komende jaren gepland staan in het project de Schans, onderverdeeld in de verschillende deelplannen. Het betreft het jaartal van de verwachte gronduitgifte waarvan is aangenomen dat deze samenvalt met de start van de bouw van de woningen. Ingeval de actualiteit leidt tot een gewijzigd bouwprogramma met nieuwe ruimtelijke kaders zal de gemeente binnen haar bevoegdheden van de Wro de gewijzigde invulling faciliteren (=herprogrammeren). Tabel planning kaveluitgifte woningbouw gemeentelijke grondexploitatie Complex/deelplan in aantal woningen De Clossei De Schans / Fort Geldersoord Totaal

Totaal 25 20 45

2024 12 0 12

2025 13 0 13

2026 0 20 20

Uitgangspunten en parameters In deze paragraaf worden de uitgangspunten en parameters beschreven die ten grondslag liggen aan de (actualisatie van de) grondexploitatieberekeningen van de complexen.

86

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

Rentepercentage Er is gerekend met een rentepercentage van 0,68% over de gehele looptijd. Parameter voor kostenstijging In de berekeningen is de parameter voor kostenstijging per jaar als volgt gesteld op: • 3,0% in 2024 • 2,5% in 2025 • 2,0% in 2026 en verder Dit sluit aan op de landelijk gehanteerde percentages. Deze percentages zijn ontleend aan ‘De prognose parameters gebiedsontwikkeling 2024’ van Stad2 en ‘Outlook Grondexploitaties 2024’ van Metafoor. Parameter voor opbrengstenstijging In het geval van De Schans en De Clossei zijn er al afspraken gemaakt met betrekking tot de prijs, deze ligt vast. Daarom kan er geen opbrengstenstijging worden berekend. Prijspeil Uitgegaan is van het actuele prijspeil 1 januari 2024 voor alle kosten. Hierbij zijn de te maken kosten geactualiseerd aan de hand van het prijzenboek Metafoor 2024 dan wel geïndexeerd aan de hand van de daarvoor berekende index van het CBS. Kostencalculaties In de initiatieffase van plannen zijn de calculaties gebaseerd op samengestelde elementprijzen. Naarmate de voorbereiding en uitwerking vordert vindt op basis van definitief ontwerp een verfijning plaats op besteksniveau. Berekening financieel resultaat grondexploitaties Inleiding In de vorige paragraaf zijn de uitgangspunten en parameters beschreven die ten grondslag liggen aan de actualisatie van de exploitatieopzetten van het complex De Schans.

Boekwaarden In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de boekwaarden van het complex De Schans en de Clossei in exploitatie in het verslagjaar weergegeven. Daaruit blijkt dat de boekwaarde met € 137.889 is toegenomen van € -754.008 naar € -892.740. De belangrijkste reden dat de boekwaarde is toegenomen zijn de uitgaven die zijn gedaan voor De Clossei. Daarnaast komen daar ook bij de kosten voor de plankosten en de rente Complex in exploitatie Woningbouw De Clossei De Schans Totaal in exploitatie

Boekwaarde mutatie 2023 1-1-2023 0 -754.851 -754.851

-118.972 -18.917 -137.889

Boekwaarde 31-12-2023 -118.972 -773.768 -892.740

Resultaten grondexploitatie complexen Toekomstbeeld resultaten In onderstaande tabel is voor het complex De Schans en de Clossei de boekwaarde (saldo van reeds gemaakte kosten en opbrengsten per 1 januari 2024) aangegeven en de te verwachten kosten en opbrengsten vanaf 2024. Dit resulteert in een saldo c.q. resultaat op eindwaarde, ofwel het voor gecalculeerde resultaat op de datum dat naar verwachting het totale complex gerealiseerd

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

87

is. Daarnaast is het resultaat naar 1 januari 2024 contant gemaakt (= opstartwaarde) om ze onderling vergelijkbaar te maken.

Complex Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

Boekwaarde 31-12-2023

-118.972 -773.768 -892.740

Nog te realiseren Kosten Opbrengsten

440.075 249.223 689.298

450.000 328.823 778.823

Resultaat 01-01-2024 Eindwaarde Startwaarde (2024) -131.653 -730.242 -861.896

-124.060 -688.124 -812.184

Het resultaat van het complex De Schans en de Clossei is verliesgevend. Het verlies op startwaarde 1-1-2024 is -€ 812.184. Hierbij is gerekend met een rentepercentage van 2,0% (volgens BBV). Het verlies uit de vorige jaarrekening bedroeg op startwaarde -€ 617.579. Het verlies valt nu hoger uit omdat er een extra grondexploitatie bij toe is gevoegd. Hiervoor zijn kosten gemaakt maar nog geen inkomsten verkregen. Verliesvoorziening Voor exploitaties met een geraamd tekort wordt een voorziening (op startwaarde) volgens BBV getroffen om de berekende toekomstige tekorten af te dekken. Dit is een wettelijk voorgeschreven maatregel. Het rentepercentage (disconteringsvoet) bij deze berekening is door de BBV gesteld op 2%. Voor de verliesgevende exploitaties de Schans en de Clossei betekent dit dat de verliesvoorziening aangevuld moet worden met € 198.776 om het totale verlies van € 812.184 op te vangen. Te treffen voorziening verliesgevend complex Complex Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

Benodigd 1-1-2024 124.060 688.124 812.184

Verliesvoorziening Aanwezig 31-12-2023 0 613.408 613.408

Correctie/ aanvulling 124.060 74.716 198.776

Risicoanalyse Grondexploitaties Inleiding De actieve grondexploitatie is voor de gemeente een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd, voornamelijk door gronduitgifte, worden terugverdiend. Gelet op de planperiode (einddatum van het langstlopende complex) en de geprognosticeerde omzetten zijn aan het exploiteren van gronden risico’s verbonden. Te onderscheiden zijn: • Algemene economische risico’s. • Projectgebonden risico’s. Uitgangspunt is dat de risico’s zoals nu gepresenteerd, worden meegenomen in de Monte Carloanalyse om inzicht te krijgen in de mogelijke uitkomsten per grondexploitatie om zodoende het gemeentelijke weerstandsvermogen in beeld te krijgen. Algemene economische risico’s

88

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

Vooral bij het in exploitatie nemen van redelijk omvangrijke uitleg- en uitbreidingslocaties loopt de gemeente vanwege de relatief lange looptijd en hoge omzetten financiële risico’s. In het algemeen zijn aan het exploiteren van ruimtelijke plannen de volgende risico’s verbonden: • De uitgifte van bouwgronden start later, terwijl de voorinvesteringen al wel (deels) zijn gedaan. De fasering van de investeringen en opbrengsten in de tijd verlopen niet volgens oorspronkelijke inschatting/planning waardoor er renteverliezen optreden. • Er dient zich een rentestijging aan, die niet kan worden gecompenseerd door een verhoging van de opbrengsten uit grondverkoop. Een deel van deze risico’s (o.a. de rentebijschrijving op de boekwaarde) is niet of nauwelijks beïnvloedbaar maar kan wel voorzien worden op basis van eerdere getallen en prognoses. Overige risico’s zijn enigszins beïnvloedbaar maar kan niet duidelijk voorzien worden of het scenario zal uitkomen. Uit bedrijfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan van “reële en behoedzaam scenario’s”, die vervolgens afgewogen kunnen worden tegen elkaar in de Monte Carlo-analyse. Zo zijn de volgende algemene risico’s opgenomen voor elke grondexploitatie: • Een stijging van het rentepercentage; • Stijging (of daling) van de opbrengsten; • Hogere plankosten als gevolg van verlenging van de looptijden.

Projectgebonden risico’s Hierna worden de specifiek projectgebonden risico’s van de in exploitatie genomen gronden nader toegelicht en waar mogelijk gekwantificeerd. Toereikendheid plankostenbudgetten Het is reëel te veronderstellen dat er een risico bestaat dat noodgedwongen programmawijzigingen optreden. Ook kan sprake zijn van langere doorlooptijden van de in exploitatie genomen complexen. De ervaring leert dat er hierdoor een reële kans is dat in de complexen geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zijn. Lagere verwachte opbrengst Het is mogelijk dat de verwachte opbrengsten van gronden, waar eerder op gerekend werd, lager uitvallen dan gepland. Dit kan te wijten zijn aan verschillende factoren, zoals veranderingen in de marktomstandigheden, onverwachte concurrentie van andere aanbieders, of wijzigingen in de vraag van potentiële kopers of ontwikkelaars. Een dergelijke neerwaartse afwijking van de opbrengsten kan aanzienlijke financiële implicaties hebben voor de grondexploitatie en kan resulteren in verlies van potentiële inkomsten die eerder waren geprognosticeerd. Planwijziging Een lagere opbrengst als gevolg van een planwijziging kan zich voordoen wanneer bepaalde aspecten van het oorspronkelijke plan worden gewijzigd, waardoor een kleiner aantal eenheden gerealiseerd kunnen worden voor uitgifte.

Uitkomsten Monte Carlo-analyse De Monte Carlo-analyse is ingezet om de effect(en) van de bovengenoemde risico's op alle grondexploitaties te evalueren. In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de financiële risico’s weergegeven in hun meest waarschijnlijke scenario en daarbij de algehele financiële gezondheid van de projecten in zijn totaliteit. In de risicoanalyse is de winstuitname over het jaar 2023 meegenomen. Tabel: Resultaten Weerstandsvermogen uit Monte Carlo-analyse Risico per project

Huidige stand waarschijnlijke situatie

Verschil

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 7 Grondbeleid

De Schans De Clossei

89

-€ 688.124 -€ 124.060

-€ 713.739 -€ 124.761 Totaal:

-€ 25.615 -€ 701 -€ 26.316

*Winstuitname over het jaar 2023 is niet meegenomen in de risico analyse. De uitkomsten van de Monte Carlo-analyse geven dat zowel De Schans als De Clossei mogelijk negatiever uitvallen dan er initieel is geraamd. Dit is voornamelijk te verklaren omdat er weinig speelruimte is binnen beide projecten voor ‘positieve’ risico’s. Verschillenanalyse actieve grondexploitatie ultimo 2023 met ultimo 2024 In de tabel hierna worden de verschillen van de uitkomsten van de paragraaf Grondbeleid 2023 vergeleken met de paragraaf Grondbeleid 2024. Tabel vergelijking resultaat per complex

Eindwaarde

Startwaarde

+ 0,68% index Resultaat Verschil 01-01-2023 Startwaarde 2023-2024

- € 131.653 - € 730.242 - € 861.896

- € 124.060 - € 688.124 - € 812.184

€0 - € 617.579 - € 617.579

Resultaat 01-01-2024 Complex Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

- € 124.060 - € 70.545 - € 194.604

De verschillenanalyse vindt plaats tussen de grondexploitaties peildata 1 januari 2023 en 1 januari 2024. Om de resultaten onderling vergelijkbaar te maken, is het resultaat van het jaarverslag 2023 geïndexeerd met een jaar rentestijging van 0,68%. Het eindresultaat op startwaarde bedraagt per saldo - € 812.184 (negatief) per 1 januari 2024. Het resultaat is ten opzichte van vorig jaar verslechterd met € 194.604 De ontwikkeling en de voortgang van het complex hebben vertraging opgelopen. Hierdoor is er een nadeel ontstaan als gevolg van kostenstijgingen en rente. Daarnaast er in 2023 een nieuwe grondexploitatie, de Clossei, geopend. Hiervoor zijn al kosten gemaakt maar nog geen inkomsten voor verkregen. Toch is het geprognosticeerd dat het een verliesgevende exploitatie zal zijn. Hierdoor is het verschil ten opzichte van het vorige jaar stevig opgelopen. Het verlies dat is geconstateerd in de ontwikkeling van de Schans in de MPG van 2023 zet zich door in de MPG van 2024. Zo is het verlies toegenomen, de verklaring zit hem voornamelijk in de toename van de plankosten en de uren die op het project zijn geschreven. Dit is voornamelijk toe te schrijven omdat het plan bij de Raad van State is gekomen. De raming voor bouw- en woonrijp maken zijn nu aangepast op basis van de laatste inzichten. Paragraaf 8 Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is 1 mei 2022 in werking getreden.

Met deze op grond van de Woo verplichte openbaarheidsparagraaf wordt verantwoording afgelegd over de uitvoering van de Woo in het verslagjaar 2023. De implementatie van de Wet Open Overheid verloopt via vier ‘sporen’ en wordt uitgevoerd met Rijksgelden. Afgelopen jaar is er in dit kader aan een aantal concrete zaken gewerkt:

90

Jaarstukken Westervoort 2023 - Paragraaf 8 Wet Open Overheid

1. Informatiehuishouding op orde brengen: • Vaststellen Inrichtingskader Informatiebeheer en het meerjarenplan verbeteren informatiehuishouding; • Installatie i-Navigator en start in kaart brengen van de archivering van informatie in alle werkprocessen; 2. Actief openbaar maken van informatie mogelijk maken: • iBabs is aangewezen als tijdelijk publicatieplatform voor openbaar maken van de verplichte informatiecategorieën; • Installatie van en in gebruik name van anonimiseringssoftware Datamask; • Start uitwerking plan van aanpak t.b.v. het voldoen aan wet- en regelgeving voor digitale toegankelijkheid informatie; • Voorbereiden proces publiceren collegevoorstellen en bijlagen; 3. Woo-verzoeken en verzoeken om informatie adequaat en klantvriendelijk afhandelen: • Installatie en inwerken van drie Woo-contactfunctionarissen; • Evaluatieproces afhandeling grote Woo-verzoeken; 4. Bewustwording en opleiding van bestuur en organisatie: • Ambitieniveau (‘We doen wat wettelijk noodzakelijk is en we versnellen daar waar dat kan’) is eind 2022 vastgesteld door de directie van 1Stroom en de beide colleges; • Start uitwerken opleidingsplan Wet Open Overheid; • Voorbereiden workshop ‘Schrijven voor Openbaarheid’. De rijksoverheid stelt incidentele middelen beschikbaar om de Woo te implementeren en structurele middelen om de extra uitvoeringskosten als gevolg van de Woo te dekken.

In 2023 heeft de gemeente in totaal € 105.000 ontvangen van het Rijk. Van de structurele middelen wordt hoofdzakelijk de inzet of inhuur van de projectteamleden betaald, die werken aan de implementatie van de wet, zoals de Woo-contactfunctionarissen en een communicatieadviseur. Incidentele middelen zijn bijvoorbeeld ingezet ten behoeve van de dekking voor externe advieskosten voor de uitvoering van een nulmeting en het opstellen van een impactanalyse.

Jaarstukken Westervoort 2023 - Hoofdstuk 4 Jaarrekening

91

Hoofdstuk 4 Jaarrekening 4.0 Inleiding jaarrekening De jaarrekening bestaat uit (een toelichting op) 4.1 Financieel beeld 2023 4.2 Exploitatie 2023 4.3 Balans 2023 4.4 Overig 4.1 Financieel beeld 4.1.1 Resultaat Het resultaat 2023 bedraagt € 1.207.172 voordelig. Het resultaat is daarmee € 1.713.144 hoger dan was voorzien bij de najaarsnota. Het college is niet gelukkig met dit financiële verschil tussen het geraamd resultaat bij de najaarsnota en het werkelijk resultaat bij de jaarrekening. De grootste verschillen zijn op pagina 4 van de jaarstukken toegelicht. Hierna zijn die verschillen nog kort weergegeven. Een uitgebreide verschillenanalyse vindt u terug vanaf bladzijde 95.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.. 12. 13. 14..

Overzicht belangrijkste verschillen naar omvang P1: TV 0.7 Gemeentefonds P2: TV 6.1 Nood- en crisisopvang Oekraïnse vluchtelingen P1: TV 0.1 Storting pensioenvoorziening wethouders P2: TV 6.3 Energietoeslag P2: TV 6.5 Reïntegratie P2: TV 0.10 Mutaties reserve programma 2 P1: TV 0.3 Beheer overige gebouwen P1,2,3 Bijdrage 1Stroom P3 TV 8.2 Grondexploitatie P3: TV 8.3 Wonen en bouwen P1: TV 0.4 Automatisering P2: TV 6.7 + TV 6.82 Jeugd P1: TV 0.10 Mutaties reserve programma 1 Afschrijvingen Totaal

Bedrag 1.734 1.186 -1.185 -883 264 223 -213 -207 -199 173 163 -96 -78 67 949

Hoe heeft het financiële verschil na de najaarsnota kunnen ontstaan? Het significante verschil tussen het geraamd resultaat en het resultaat bij de jaarrekening roept vragen op. Nog belangrijker is hoe het in de toekomst voorkomen kan worden. Een analyse van de financiële afwijkingen levert onderstaande inzichten op: 1. Er wordt terughoudend omgegaan met het verlagen van de beschikbare budgetten. 2. Door de arbeidsmarktkrapte is minder adequaat gestuurd op de beschikbare budgetten. 3. De overgang van het werken op kantoor naar het werken thuis zorgt dat de kwaliteit van het budgetbeheer afneemt. De nieuwe werkelijkheid vraagt om het inbouwen van andere checks and balances. 4. Van sommige financiële ontwikkelingen na 30 september was de omvang op voorhand niet in te schatten. 5. Er wordt onvoldoende relatie gelegd tussen de beschikbare middelen en de uitvoering van werkzaamheden.

92

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.1 Financieel beeld

Het aanzienlijke verschil bij de jaarrekening vraagt in de nabije toekomst om een strakkere monitoring van de (risico)budgetten en een extra inspanning om het specifieke karakter van de financiële regelgeving van gemeenten goed voor het voetlicht te brengen. Verschillen van deze omvang dienen in het vervolg voorkomen te worden. Nadere toelichting resultaat 2023 In het voordelig resultaat van € 1.207.000 kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een verschil tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het gerealiseerde resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen de beide resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat vaak onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Een voordelig structureel resultaat laat zien dat de structurele lasten volledig zijn gedekt met structurele baten. Een uitgebreidere toelichting op het structureel resultaat vindt u terug bij de toelichting op de financiële positie. In onderstaande tabellen is het gerealiseerde resultaat 2023 volgens het hierboven beschreven onderscheid weergegeven. Saldo baten en lasten en gerealiseerd resultaat

1. 2. 3.

Ontwikkeling resultaten 2023 Primitieve begroting Begroting na vastgestelde wijzigingen Jaarrekening

Saldo baten en lasten 671 87 1.529

Mutaties reserves -258 -593 -322

Gerealiseerd resultaat 413 -506 1.207

Structureel resultaat 855 57

Incidenteel resultaat -442 1.150

Gerealiseerd resultaat 413 1.207

Structureel en incidenteel resultaat

1. 2.

Ontwikkeling resultaten 2023 Primitieve begroting Jaarrekening

4.1.2 Overzicht van baten en lasten

P1 Bestuur Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

P2 Maatschappij Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

P3 Omgeving Lasten

Rekening 2022 -4.333 1.799 -2.534

Begroting 2023 v.w. -3.570 756 -2.814

Begroting 2023 n.w. -3.801 607 -3.194

Rekening 2023 -5.235 728 -4.508

Afwijking 2023 -1.434 120 -1.314

Rekening 2022 -27.473 6.390 -21.083

Begroting 2023 v.w. -26.435 5.896 -20.539

Begroting 2023 n.w. -34.093 11.333 -22.760

Rekening 2023 -34.337 11.885 -22.452

Afwijking 2023 -244 552 308

Rekening 2022 -8.391

Begroting 2023 v.w. -6.092

Begroting 2023 n.w. -7.267

Rekening 2023 -7.630

Afwijking 2023 -363

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.1 Financieel beeld

Baten Gerealiseerd totaal saldo

Algemene dekkingsmiddelen Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Overhead Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Onvoorzien Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Vennootschapsbelasting Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Mutatie reserves Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Totaal Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo Mutatie reserve Saldo na bestemming

93

4.311 -4.080

3.727 -2.365

4.303 -2.963

4.565 -3.065

262 -102

Rekening 2022 -2.007 36.833 34.826

Begroting 2023 v.w. -1.779 33.528 31.749

Begroting 2023 n.w. -550 35.511 34.960

Rekening 2023 -649 37.109 36.460

Afwijking 2023 -100 1.548 1.508

Rekening 2022 -5.442 1.188 -4.254

Begroting 2023 v.w. -5.320 159 -5.161

Begroting 2023 n.w. -6.225 268 -5.957

Rekening 2023 -5.215 309 -4.905

Afwijking 2023 1.011 41 1.052

Rekening 2022 0 0 0

Begroting 2023 v.w. -200 0 -200

Begroting 2023 n.w. 0 0 0

Rekening 2023 0 0 0

Afwijking 2023 0 0 0

Rekening 2022 0 0 0

Begroting 2023 v.w. 0 0 0

Begroting 2023 n.w. 0 0 0

Rekening 2023 0 0 0

Afwijking 2023 0 0 0

Rekening 2022 -646 2.220 1.574

Begroting 2023 v.w. -400 142 -258

Begroting 2023 n.w. -3.056 2.463 -593

Rekening Afwijking 2023 2023 -3.005 51 2.683 220 -322 270

Rekening 2022 -47.646 50.521 2.874 1.574 4.448

Begroting 2023 v.w. -43.320 43.991 671 -258 413

Begroting 2023 n.w. -51.935 52.022 87 -593 -506

Rekening Afwijking 2023 2023 -53.066 -1.131 54.596 2.574 1.530 1.443 -322 270 1.207 1.713

4.1.3 Financiële positie Conclusie financiële positie De financiële positie over 2023 is goed te noemen. In 2023 is sprake van een positief structureel resultaat. Dit betekent dat de structurele lasten volledig zijn gedekt met structurele baten. De

94

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.1 Financieel beeld

schuldquotes blijven ruim binnen de bandbreedte van de categorie minst risicovol. Hoewel de solvabiliteit voor een gemeente van ondergeschikt belang is, blijft deze met een percentage van 16% het meest risicovol. De ratio weerstandsvermogen is hoger dan de norm van 1,0 die de raad heeft vastgesteld. Het weerstandsvermogen kan daarmee als minst risicovol worden gekwantificeerd. Tenslotte is op grond van het kengetal over de financiële risico’s bij de grondexploitaties weinig reden tot zorg. Naar de toekomst toe blijven we aandacht vragen voor de ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte. Het risico van een economische recessie is door de oorlog in de Oekraïne en de crisis Gaza-Israël aanwezig. Ook het nieuwe normenkader, vergrijzing, huishoudelijke ondersteuning, tariefontwikkeling in de Wmo en Jeugd en het ravijnjaar 2026 heeft de nodige impact. De financiële positie verandert de komende jaren. Er zijn bezuinigingen nodig om het begrotingsjaar 2025 sluitend te krijgen. De jaren 2026 tot en met 2028 hebben nog flinke tekorten. De algemene reserve neemt hierdoor naar verwachting af tot € 1,3 miljoen in 2028. Toelichting financiële positie De conclusie bij de financiële positie is gebaseerd op de pijlers onder het financieel beleid. Deze zijn aangevuld met de wettelijk voorgeschreven kengetallen (inclusief de ratio weerstandsvermogen).

Bij de weging van de kengetallen is gebruik gemaakt van het overzicht signaalwaarden uit het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) van de provincies. Formeel gezien hebben deze signaalwaarden geen functie als normeringinstrument. Dit geldt niet voor het kengetal van de ratio weerstandsvermogen. Dat kengetal is beoordeeld op het beleid dat door de raad is vastgesteld. Kengetal ultimo jaar

1 Structurele exploitatieruimte 2 Netto-schuldquote 3 Netto-schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 4 Weerstandsvermogen 5 Grondexploitatie 6 Belastingcapaciteit 7 Solvabiliteitsratio

Kengetallen Westervoort JRR BGR JRR 2022 8,99%

2023 1,97%

2023 -0,49%

36% 31%

66% 60%

2,34

Signaalwaarden GTK 2023 Minst Neutraal Meest risicovol risicovol > 0%

0%

< 0%

31% 27%

< 90% 90-130% < 90% 90-130%

> 130% > 130%

0,34

1,53

> 1,0

0,28% 98%

0% 101%

0,15% 103%

15%

6%

16%

0,8 - 1,0

< 0,8

< 20% 20-35% < 95% 95-100%

> 35% > 100%

> 50%

< 20%

20-50%

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.1 Financieel beeld

95

4.2 Exploitatie De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van 3 programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. In de jaarrekening dienen de volgende posten (onderdeel van programma 1 Bestuur) afzonderlijk te worden opgenomen: 1. Algemene dekkingsmiddelen 2. Kosten van overhead 3. Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting 4. Onvoorzien Het onderdeel exploitatie is opgebouwd uit: 4.2.1 Waarderingsgrondslagen 4.2.2 Exploitatie het overzicht van baten en lasten 4.2.3 Toelichting op de baten en lasten 4.2.4 Overige exploitatie onderdelen

96

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.2 Exploitatie

4.2.1 Waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording de gemeente daarvoor geeft.

1

2

Exploitatie Resultaatbepaling Baten en lasten m.u.v. grondexploitaties

Waardering

Toelichting

Historische kosten

Baten en lasten grondexploitaties

Waardering overeenkomstig de cumulatieve bestedingen minus opbrengsten door verkopen en subsidies, dan wel lagere marktwaarde.

Baten en lasten: worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Uitzondering: Personeelslasten van vergelijkbaar volume worden toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt (bijv. verlof). Baten en lasten op dezelfde wijze gerangschikt als in de begroting. Mutaties reserves zijn afzonderlijk in de staat van baten en lasten gepresenteerd. Winsten: worden genomen als ze op balansdatum gerealiseerd zijn. Verliezen: worden genomen als ze bij opmaken van de jaarrekening bekend zijn. Vennootschapsbelasting: gemeente is vennootschapsplichtig voor de ondernemersactiviteiten. In de jaarrekening 2023 is geen belastinglast opgenomen. Uitgangspunten baten en lasten: De baten zijn gebaseerd op een marktconformiteitstoets, residuele grondwaardeberekening of een taxatierapport. Bij de lasten van bouw- en woonrijp maken is gebruik gemaakt van intern opgestelde gedetailleerde berekeningen. Parameters grondexploitatie: 1. Financieringsrente: 2. Kostenindexatie: 3. Opbrengstenindicatie: Winstneming: vindt plaats volgens de Percentage of Completion (POC)-methode. Dit is een methode om de verantwoording van de resultaten over de looptijd van de grondexploitatie naar rato van de verrichte prestaties te laten plaatsvinden.

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.2 Exploitatie

97

4.2.2 Het overzicht van baten en lasten

Omschrijving Programma's: P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Totaal programma's Algemene dekkingsmiddelen: Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkeringen Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen Kosten van de overhead Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Gerealiseerde resultaat

Begroting 2023 Begroting 2023 voor wijziging na wijziging Realisatie 2023 Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 756 -3.570 -2.814 607 -3.801 -3.194 728 -5.235 -4.507 5.896 -26.435 -20.539 11.333 -34.093 -22.760 11.884 -34.337 -22.453 3.727 -6.092 -2.365 4.303 -7.266 -2.963 4.565 -7.630 -3.065 10.379 -36.097 -25.718 16.243 -45.160 -28.917 17.177 -47.202 -30.025

3.662

29.749 104 12 0 33.527 159 0

-237

3.539

0 29.749 31.634 -3 101 104 -6 6 234 -1.733

-1.733

0

-1.779 31.749 35.511 -5.320 0

44.066 -43.196 142

3.425

-400

44.208 -48.292

-5.161 0

268 0

-285

2.463

3.556

-502

3.054

-213 31.421 33.155 -3 101 96 -6 227 252

0 33.155 -2 94 -46 206

-43

-100

-43

51

-550 34.960 37.109 -6.225 0

870 52.022 -51.935 -258

3.254

-3.056

413 54.485 -54.991

-5.957 0

-649 36.460 -5.215 0

-4.906 0

87 54.595 -53.066

1.529

-593

309 0

-49

2.683

-3.006

-322

-506 57.279 -56.072

1.207

4.2.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten Hierna wordt een toelichting gegeven op diverse aspecten van het overzicht van baten en lasten. Achtereenvolgens wordt ingegaan op: • een analyse van afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de realisatie per programma • een overzicht van de aanwending van het bedrag voor onvoorzien • een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk worden gespecificeerd • een overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Hierna is per onderdeel zoals opgenomen in het overzicht van baten en lasten een analyse opgenomen van de belangrijkste afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken.

98

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.2 Exploitatie

4.2.3.1 Toelichting op programma 1 Bestuur

Baten Lasten Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Geraamd, gerealiseerd en geanalyseerde resultaat Saldo per taakveld/product 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid. 0.10 Mutaties reserves (resultaatbestemming) Totaal

Rekening 2022 1.799 -4.333 -2.536 2.074 -300 -761

Begroting na wijziging 2023 607 -3.801 -3.194 2.041 -400 -1.553

Rekening 2023 728 -5.235 -4.508 2.189 -478 -2.796

Rekening 2022 -1.361 -130 105 -855 -293 1.774 -761

Begroting 2023 n.w -1.590 -174 -325 -787 -318 1.641 -1.553

Rekening 2023 -2.769 -174 -432 -776 -356 1.711 -2.796

Rekening t.o.v. begroting na wijziging 121 -1.434 -1.313 148 -78 -1.243

Afwijking -1.179 0 -107 11 -38 70 -1.243

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 1.243.000 nadelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: Taakveld/ product 0.1 0.1 0.1 0.3 0.3 0.3 0.10 0.10 0.10 doorbelasting overig

Bedrag -45 81 -1.185 -69 -150 24 -78 45 81 7 46 -1.243

Baten/ Lasten L L L L L B L B B L S

V/N Toelichting N Onderzoekskosten Sterk Bestuur V Gedeeltelijke uitvoering projectkosten Woo N Storting in voorziening wethouderspensioen N Energielasten De Nieuwhof N Het uitgevoerd onderhoud aan gebouwen is hoger uitgevallen V Hogere huuropbrengst schoolgym door extra uur N Storting reserve Wet Open Overheid V Dekking kosten bestuurskrachtmeting V Dekking hogere kosten groot onderhoud gebouwen V Doorbelaste uren van 1Stroom V Diverse afwijkingen < € 30.000 N Totaal

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.2 Exploitatie

99

4.2.3.2 Toelichting op programma 2 Maatschappij

Baten Lasten Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Geraamd, gerealiseerd en geanalyseerde resultaat Afwijking per taakveld/product

4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -presentatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81 Geëscaleerde zorg 18+

Rekening 2022 6.390 -27.473 -21.083 13 -169 -21.239

Begroting na wijziging 2023 11.333 -34.093 -22.760 350 -2.156 -24.567

Rekening 2023 11.884 -34.337 -22.452 395 -1.985 -24.043

Rekening 2022.

Begroting 2023 n.w.

Rekening 2023

-173 -399 -160 -327 -247 -94 -48 0 -269 -1.026 -1.583 -1.146 -1.933 -2.606 -1.148 -672 -3.008 0 0 0 0 -5.102 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -120

-128 -450 -596 -142 -281 -113 -125 -34 -272 -1.185 -2.124 -278 -1.382 -2.958 -1.521 -920 0 -1.971 -1.111 -166 -53 0 -977 -2.022 -210 -26 -213 -431 -876 -1.004 -301 -79 0

-187 -423 -529 -214 -262 -70 -97 0 -262 -1.265 -695 -1.484 -2.435 -2.852 -1.262 -672 -3 -1.887 -1.240 -72 -19 0 -975 -1.496 -171 -3 -260 -440 -1.115 -1.481 -76 -92 0

Rekening t.o.v. begroting na wijziging 551 -244 308 45 171 523

Rekening t.o.v. begroting na wijziging -59 28 68 -72 20 43 29 34 10 -80 1.430 -1.206 -1.053 106 258 248 -3 83 -129 94 34 0 2 525 39 22 -47 -9 -238 -477 225 -13 0

100

Jaarstukken Westervoort 2023 - 4.2 Exploitatie

6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid 0.10 Mutaties reserves (resultaatbestemming) Totaal

0 0

-70 413

-19 464

51 51

-458 0 0 -563 -156 -21.239

0 -356 -62 -736 -1.806 -24.567

0 -299 -62 -500 -1.590 -24.043

0 57 0 237 216 523

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 655.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: Taakveld/ product 4.1

4.3 4.3 5.2 5.4 6.1 6.1

6.1

6.1

6.3 6.3

6.3 6.5

6.7+6.82 0.10

doorbelasting overig

Baten/ Bedrag lasten V/N Toelichting -40 L N Gymonderwijs: Scholen zijn vanaf 1 augustus 2023 verplicht 2 lesuren gymonderwijs per week les te geven (voorheen 1 uur) 22 L V Leerlingenvervoer: De eindafrekening is lager dan verwacht -59 L N Onderwijsachterstand: 24 L V Overige terreinen: Minder onderhoud door mogelijke verplaatsing sportvelden 67 L V Historische archieven: Er is nog geen uitvoering gegeven aan het E-depot SALD 48 L V Subsidies: Bepaalde activiteiten zijn niet gestart in 2023 62 L V Taakstelling nieuwkomers: Een groot gedeelte van de uitgaven vielen onder Specifieke uitkering waardoor reguliere middelen vrij zijn gevallen 18 L V VN-verdrag: Gebrek aan personele inzet/wisseling is het niet gelukt de doelstellingen in de inclusie-agenda te behalen 1.186 B V Oekraïnse vluchtelingen: De ontvangen rijksvergoedingen compenseren ruimschoots de kosten -83 S N BBZ Buig: De kosten uitvoering van de BBZ is hoger dan het ontvangen rijksbudget -833 L N Bijzondere bijstand: De uitbetaalde energietoeslag wordt gedekt uit de ontvangen gelden van het gemeentefonds 29 L V Bijzondere bijstand: De kwijtschelding viel in 2023 lager uit 264 S V Reïntegratie: Het voordeel bestaat grotendeels uit de ESF-subsidie van € 129.000 en het niet gebruiken van € 90.000 voor activerend werk.

-96 L N Jeugd: De bijgestelde budgetten in het derde kwartaal zijn wederom overschreden 223 S V Mutaties reserve: Geen onttrekking reserve activerend werk (€ -90.000 N) en de reserve energietoeslag 2023 valt vrij (€ 313.000 V) -335 L N Doorbelaste uren van 1Stroom 116 S V Diverse afwijkingen < € 30.000