20221018-rv-programmabegroting-2023-2026-bijlage-1-definitief-versie-13-oktober.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2023 - 2026
Programmabegroting Westervoort 2023-2026
Voorjaarsnota 2022
De raad heeft in juli 2022 de kaders voor de begroting 2023 vastgesteld.
Begroting 2023-2026
De raad stelt in november 2022 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2023 vast.
Najaarsnota 2022
De raad wordt in het 4e kwartaal 2022 geïnformeerd over de voortgang van het bestuur programma en zal de aangepaste budgetten vaststellen.
Jaarstukken 2022
Het college legt in het 2e kwartaal van 2023 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2022.
1
Programmabegroting 2023 - 2026
2
Programmabegroting 2023 - 2026
Samenvatting programmabegroting 2023 – 2026 Geraamd begrotingsresultaat naar totaal baten en lasten per programma Geraamd begrotingsresultaat per programma
Baten en lasten P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Algemene dekkingsmiddelen Geraamde baten en lasten per programma
Resultaatbestemmingen Totaal geraamde baten en lasten Geraamd begrotingsresultaat
2022
Baten 741 5.982 3.661 32.369 42.754 279 43.033 818
Lasten -8.594 -27.265 -5.756 -400 -42.015 -200 -42.215
2023 Baten Lasten 915 -8.890 5.896 -26.435 3.651 -6.016 33.529 -1.979 43.991 -43.320 142 -400 44.133 -43.720 413
2024 Baten Lasten 835 -8.901 5.547 -25.741 3.747 -6.066 34.336 -1.953 44.465 -42.661 73 -500 44.538 -43.161 1.377
2025 Baten Lasten 831 -8.989 5.547 -25.532 3.848 -6.134 35.319 -2.222 45.545 -42.876 2 -500 45.547 -43.376 2.171
2026 Baten Lasten 842 -9.173 5.547 -25.699 3.939 -6.230 34.039 -2.256 44.367 -43.357 0 -500 44.367 -43.857 510
Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de inleiding en financiële middelen per programma.
Geraamd structureel en incidenteel begrotingsresultaat per programma en reëel begrotingsresultaat Geraamd begrotingsresultaat per programma S(tructureel) en I(ncidenteel)
P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Algemene dekkingsmiddelen Totaal baten en lasten Resultaatbestemmingen Geraamd begrotingsresultaat Reëel begrotingsresultaat (S+I)
2023 S -7.975 -20.618 -2.374 31.749 782 73 855 413
I 0 79 10 -200 -111 -331 -442
2024 S -8.065 -20.273 -2.329 32.583 1.915 73 1.988 1.377
I 0 79 10 -200 -111 -500 -611
2025 S -8.158 -20.064 -2.296 33.297 2.780 2 2.782 2.171
I 0 79 10 -200 -111 -500 -611
2026 S -8.331 -20.231 -2.301 31.983 1.121 0 1.121 510
I 0 79 10 -200 -111 -500 -611
Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de beoordeling van het Provinciaal toezicht. Van belang is een structureel en reëel evenwicht. De incidentele baten en lasten worden in hoofdstuk 4.2 Financieel beeld 2023-2026 (vanaf bladzijde 105) nader toegelicht.
Ontwikkeling resultaten 2022-2026 Resultaten voorjaarsnota 2022 na verwerking amendement Aanpassing budgetten bij opstellen (meerjaren)begroting 2023-2026 P1: 0.1 Bestuur P1: 0.4 Overhead P2: 6.71 + 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-/+ P3: 2.1 Verkeer en vervoer P3: 7.2 Riolering P3: 7.3 Afval P4: 0.5 Treasury P4: 0.61 + 0.62 OZB (woningen en niet-woningen) P4: 0.7 Uitkering gemeentefonds P4: 8.8 Overige baten en lasten Diverse kleine aanpassingen (< € 50.000) Begrotingsresultaten 2023 - 2026
818
108
96
-26
-1.763
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 818
-55 248 -125 65 -157 -260 -34 171 1.688 -1.185 -51 413
-61 248 -93 58 -115 -227 -56 258 2.245 -933 -43 1.377
-61 248 -94 66 -120 -205 -72 349 3.065 -950 -29 2.171
-61 248 -94 62 -150 -187 -81 432 3.015 -863 -48 510
De aanpassing van de budgetten bij het opstellen van de (meerjaren)begroting 2023-2026 wordt toegelicht in hoofdstuk 4.3.2 Verschillenanalyse (vanaf bladzijde 111).
3
Programmabegroting 2023 - 2026
Verloop algemene reserve (geraamde resultaten worden toegevoegd aan de algemene reserve) Verloop algemene reserve Sta nd per 1 ja nua ri
2021
2022
2023
2024
2025
2026
1.808
-188
558
1.775
2.688
4.565
-2.576
546
818
413
1.377
2.171
200
400
500
500
500
558
1.775
2.688
4.565
7.236
Toevoegingen: Res ul ta a t voorga a nd begroti ngs ja a r Hers tel pl a n
584
Spa a rprogra mma Onttrekkingen: Corona gerel a teerde ui tga ven Stand per 31 december
-4 -188
Resultaten worden toegevoegd aan de algemene reserve. Conform het herstelplan wordt gewerkt aan een robuust niveau van de algemene reserve. Bijlage 5.3 (bladzijde 123) geeft u het (verloop)overzicht van alle reserves en voorzieningen.
Financiële positie In hoofdstuk 4.2.2 (bladzijde 106) wordt ingegaan op de financiële positie van de gemeente.
4
Programmabegroting 2023 - 2026 INHOUDSOPGAVE Samenvatting
3
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 De gemeente Westervoort in het kort 1.2 Bestuur van de gemeente Westervoort 1.3 Bericht van het college 1.4 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen
6 7 8 9 10
Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting 2.1 Inleiding 2.2 Overstijgende thema’s 2.3 Programma 1 – Bestuur 2.4 Programma 2 – Maatschappij 2.5 Programma 3 – Omgeving 2.6 Programma 4 – Algemene dekkingsmiddelen
13 14 15 17 32 46 63
Hoofdstuk 3 Paragrafen 3.1 Lokale heffingen 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.4 Financiering 3.5 Bedrijfsvoering 3.6 Verbonden partijen 3.7 Grondbeleid 3.8 Duurzaamheid
67 68 76 79 84 89 92 100 102
Hoofdstuk 4 Financiële begroting 4.1 Grondslagen 4.2 Financieel beeld 2023-2026 4.2.1 Financieel beleid 4.2.2 Financiële positie 4.3 Financiële exploitatie 4.3.1 Verloopoverzicht resultaten 4.3.2 Verschillenanalyse 4.3.3 Baten en lasten per taakveld 4.4 Balansen 2023-2026
103 104 105 105 106 109 110 111 115 116
Hoofdstuk 5 Bijlagen 5.1 EMU saldo 5.2 Investeringsplan 5.3 Overzicht reserves en voorzieningen 5.4 Overzicht langlopende geldleningen
119 120 121 123 124
5
Programmabegroting 2023 - 2026
HOOFDSTUK 1 INLEIDING
6
Programmabegroting 2023 - 2026
1.1 DE GEMEENTE WESTERVOORT IN HET KORT Westervoort is een unieke gemeente, in vele opzichten. Qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland en met bijna 15.000 inwoners als sterk verstedelijkt te beschouwen, met ruim 2.100 inwoners/km2. Een gemeente met van oudsher een rijk verenigingsleven en veel gemeenschapszin. In de jaren ’80 werd Westervoort aangewezen als groeikern waardoor de bevolking snel is toegenomen. Er ontstond een andere balans tussen huur en koop dan in andere kleine gemeenten. Dit vertaalt zich in een gemêleerde samenstelling van de bevolking waarbij de betrokkenheid bij het dorp groot is (gebleven). Westervoort laat zich schetsen als een gemeente met grootstedelijke problematiek op dorpse schaal. Westervoort vormt samen met de gemeenten Zevenaar, Duiven en Montferland de Liemers, die totaal bijna 84.000 inwoners telt.
7
Programmabegroting 2023 - 2026
1.2 BESTUUR VAN DE GEMEENTE WESTERVOORT In 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaats gevonden. Naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen en formatiebesprekingen nadien, is er in de gemeente Westervoort een nieuwe coalitie gevormd. De coalitie bestaat uit CDA (5), VVD (3), D66 (2). Alle partijen leveren één wethouder voor het college van Burgemeester & Wethouders. Naast de drie wethouders bestaat het college uit de burgemeester (voorzitter van het college en voorzitter van de gemeenteraad) en de gemeentesecretaris (adviseur van het college en in hoedanigheid als adjunct directeur 1Stroom verantwoordelijk voor de organisatie). Het college van B&W is het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college voert het beleid van de gemeente uit. De gemeenteraad stelt de kaders vast, neemt de besluiten over het beleid en controleert of het college het goed uitvoert. De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente en voert drie belangrijke taken uit: vertegenwoordiging van de inwoners van Westervoort, het bepalen van de hoofdlijnen van het beleid en controleren of het college het beleid goed uitvoert.
8
Programmabegroting 2023 - 2026
1.3 BERICHT VAN HET COLLEGE De begroting 2023 is feitelijk de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode 2022 – 2026. In Bouwen aan Westervoort, het coalitieakkoord, zijn de ambities van de coalitiefracties neergelegd. Evenals de uitdagingen voor de gemeente Westervoort voor de komende periode. De vertaling van de verschillende doelen en ambities uit het coalitieakkoord vindt op dit moment plaats door middel van gesprekken. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar een zo slim mogelijke verbinding tussen de zaken die reeds in gang gezet zijn en de nieuwe ambities. Bouwen aan Westervoort heeft het op zichzelf al in zich; er wordt verder gebouwd op wat de afgelopen jaren in gang gezet is. We zien dat onder meer in de financiën; in de afgelopen jaren is het pittig geweest op financieel vlak. En nog steeds staat Westervoort voor grote financiële uitdagingen. Daarin zijn wij niet uniek. Echter, we hebben niet voor niets een herstelplan opgesteld. De maatregelen die we hebben moeten nemen raken vele van onze inwoners, direct of indirect, onze voorzieningen en diverse terreinen waar we geen investeringen hebben kunnen plegen waar we dit wellicht wel gewild hadden. Op dit moment zien we dat de financiële ontwikkeling voor de komende jaren positief is. Wanneer we echter inzoomen op de cijfers zien we dat voorzichtigheid geboden is.
Het weerstandsvermogen is, hoewel ook in positieve ontwikkeling, nog uiterst precair. De risico’s waar we rekening mee moeten houden voor het begrotingsjaar 2023 zijn groot. En de afhankelijkheid van landelijke ontwikkelingen en ook maatregelen die we moeten uitvoeren, denk aan de energietoeslag, is groot. We zien het in deze onzekere tijden om ons heen; de oorlog in Oekraïne, stijgende inflatie, stijgende energieprijzen, krapte op de arbeidsmarkt, dalende koopkracht. Allemaal zaken die ons en onze inwoners direct raken. Tegelijkertijd kunnen we met het presenteren van deze begroting constateren dat de basis op orde lijkt te komen, mede dankzij het herstelplan en de budgettaire discipline die op alle fronten gehanteerd wordt. Nu komt dus de tijd om de basis verder te verankeren en door te bouwen aan een solide, toekomstbestendige financiële positie van de gemeente Westervoort. We willen dit structureel (duurzaam) op orde brengen. In deze begroting maakt het college een aanzet met het inzichtelijk maken van en kwantificeren middels een meer gespecificeerde risicoparagraaf van ontwikkelingen die we voorzien maar nog niet nader te onderbouwen zijn. We willen met elkaar toewerken naar een begroting waarin de maatschappelijke opgaven, benodigde investeringen (incidenteel en structureel) en financiële dekking meerjarig geborgd zijn.
Vanzelfsprekend is niet alles of iedere ontwikkeling te voorzien, dat blijkt wel weer uit deze tijden, maar we kunnen wel gedegen voorbereid zijn op onze verantwoordelijkheid als gemeentelijke overheid en ruimte creëren (bouwen aan Westervoort) om te investeren, in letterlijke en figuurlijke zin. Daarin zien wij een taak voor ons allen voor de komende jaren om aan verder te bouwen in lijn met de opgaven die we gesignaleerd hebben in het coalitieakkoord: een antwoord op de bestuurskracht van de gemeente Westervoort en het uitgangspunt zelfstandig te blijven, uitvoeren en vorm geven van woningbouwopgaven, kostenbeheersing en transformatie binnen het sociaal domein (meer naar de voorkant en in preventie), een integrale aanpak op duurzaamheid, laten landen van de omgevingswet. Tot slot willen we hierbij ook niet vergeten dat we een grote opgave en verantwoordelijkheid zien in het opbouwen van het vertrouwen in de politiek. We willen helder zijn in wat we kunnen, waar onze verantwoordelijkheid ligt en faciliteren wat mogelijk is. Tevens willen we de komende jaren aan de slag met participatie; het meer, anders en wellicht op vlakken ook beter betrekken van onze inwoners bij de ontwikkelingen die er in onze mooie gemeente plaatsvinden.
Daarbij is het belangrijk dat we van elkaar weten wat we mogen verwachten en dat we dit aan de voorkant bespreken waar het initiatieven, projecten of ontwikkelingen betreft. Niet als een verplichting maar als betrokkenheid en uit gedeelde verantwoordelijkheid om te bouwen aan Westervoort.
9
Programmabegroting 2023 - 2026
1.4 FINANCIEEL EN INHOUDELIJK BEELD OP HOOFDLIJNEN Economische ontwikkelingen 2022 en 2023 De afgelopen jaren hebben vooral in het teken gestaan van de coronacrisis. Het lijkt dat deze nu achter ons liggen. Tegelijkertijd hebben zich nieuwe crises aangediend zoals de oorlog in de Oekraïne, de energiecrisis, het dichtslippen van de woningmarkt en de krapte op de arbeidsmarkt. Naast de genoemde crisis liggen er grote uitdagingen voor ten aanzien van de energietransitie. Als gevolg hiervan is de verwachting dat het kabinet financiële keuzes zal moeten maken die van grote invloed zijn op onze regionale economie. In samenwerking met verbonden partijen, onderwijsinstellingen, ondernemers en inwoners wordt gezamenlijk gewerkt aan een aantrekkelijk woon- en werkklimaat. Het begrotingsjaar 2023 staat vooral in het teken van de opgaaf in de woningbouw, wegen- en groenbeheer en de doorontwikkeling van Samen Sterk binnen het sociaal domein. Deze begroting is de financiële vertaling van de voorjaarsnota en het coalitieakkoord waarbij de saldi van de jaren 2023 – 2026 positief zijn. De stap naar een solide sluitende meerjarenbegroting en het op orde brengen van reserves van voldoende niveau als formele eis en wens van het herstelplan is hiermee gezet. Met deze stap voldoet de gemeente aan de gestelde begrotingseis van de toezichthouder.
Financiële positie De financiële positie van de gemeente is op de onderdelen solvabiliteit en weerstandsvermogen nog altijd onvoldoende en vragen de komende jaren onze aandacht. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op de pijlers onder het financieel beleid, aangevuld met een analyse van wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen. Weliswaar groeit de weerstandscapaciteit, mede door de positieve resultaten en het spaarprogramma, de risico’s stijgen ook (open einde regelingen WMO en jeugdzorg en hogere inflatie). We moeten er voor waken om de positieve ontwikkeling in de begrotingsresultaten niet meteen om te zetten in de realisatie van bestuurlijke ambities. Een solide financiële huishouding is een eerste vereiste. Dankzij de maatregelen in het herstelplan kunnen we meer stabiliteit en financiële rust creëren. De ratio woonlasten is ten opzichte van het landelijk gemiddelde matig, zeker gezien de huidige ontwikkelingen dient deze ontwikkeling nauwlettend in de gaten worden gehouden. Een uitgebreide toelichting op de financiële positie staat in de financiële begroting. Verloop ratio weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Ratio weerstandsvermogen (A/B) J(aarrekening) of B(egroting)
2019 2.035 5.838 0,35 J
2020 -743 5.677 -0,13 J
2021 358 5.677 0,06 J
2022 1.576 5.677 0,28 B
2023 2.388 7.115 0,34 B
2024 4.265 7.293 0,58 B
2025 6.936 7.475 0,93 B
2026 7.946 7.639 1,04 B
10
Programmabegroting 2023 - 2026 Ontwikkeling resultaten De (meerjaren)begroting 2023–2026 laat voor alle jaren voordelige resultaten zien. In de voorjaarsnota 2022 waren de resultaten 2025 en 2026 nog nadelig. De verbetering komt voornamelijk door de herverdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023. In de maartbrief 2022 staan de gevolgen van de verhoging van het accres en het schrappen van de opschalingskorting, in de mei circulaire zijn alle maatregelen volgens de startnota verwerkt. De uitkering voor 2026 is onzeker omdat de definitieve besluitvorming hierover wordt overgelaten aan een nieuw kabinet. Ontwikkelingen resultaten 2023 - 2026 Resultaten voorjaarsnota 2022 Aanpassing budgetten bij opstellen (meerjaren)begroting 2023-2026 Begrotingsresultaten 2023 - 2026
2022 818 0 818
2023 108 305 413
2024 96 1.281 1.377
2025 -26 2.197 2.171
2026 -1.763 2.273 510
Ontwikkelingen resultaten 2022 - 2026 Resultaten primitieve (meerjaren)begroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen vóór de voorjaarsnota 2022 Gemeentefonds: decembercirculaire 2021 Inventaris Kulturhus NME-onderwijs Budget jeugd Gemeentefonds: maartbrief 2022 Vertrekpunt voorjaarsnota 2022 Aanpassing budgetten bij opstellen voorjaarsnota 2022 Externe ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen Wensen en investeringskredieten Speerpunten Resultaten voorjaarsnota 2022 Amendement punt 4.4.11 Groene Metropoolregio: schrappen van de voorgestelde structurele bijraming Resultaten voorjaarsnota 2022 na verwerking amendement Aanpassing budgetten bij opstellen (meerjaren)begroting 2023-2026 P1: Bestuur P2: Maatwerkdienstverlening 18-/+ P3: Riolering P3: Afval P4: Gemeentefonds: meicirculaire 2022 P4: Inflatiecorrectie P4: OZB Diverse kleine aanpassingen (< € 50.000) Begrotingsresultaten 2023 - 2026
2022 1.393
2023 877
2024 478
2025 542
2026 473
276 -22 -10 -500
-192 -9 -10 -500 915 1.081
-553 -5
-999 -3
-1.130 -3
-500 1.530 950
-500 1.785 825
-500 600 -560
-599 -230 -39 82
-606 -220 -39 -40
-1.017 -200
818
-20 -653 -275 -39 94
818
14 108
14 96
14 -26
14 -1.763
818
-55 -125 -43 -76 1.688 -1.185 171 -70 413
-61 -93 -1 -43 2.245 -933 258 -91 1.377
-61 -94 -6 -22 3.065 -950 349 -84 2.171
-61 -94 -35 -3 3.015 -863 432 -118 510
1.138
-103 -217
-1.777
Een toelichting op de aanpassingen zijn gegeven in hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.3.2 Verschillenanalyse op bladzijde 106 en verder.
11
Programmabegroting 2023 - 2026
Structureel en incidenteel resultaat De begrotingsresultaten zijn te verdelen in een structureel en incidenteel resultaat. Het structureel resultaat is van belang bij het bepalen van het toezicht door de provincie. Ook vormt het een belangrijke pijler onder het financieel beleid van de gemeente. In de onderstaande tabel zijn de begrotingsresultaten onderverdeeld in structurele en incidentele resultaten. Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Begrotingsresultaten 2023 - 2026
2022 865 -47 818
2023 855 -442 413
2024 1.988 -611 1.377
2025 2.782 -611 2.171
2026 1.121 -611 510
Ook de verbetering van de structurele resultaten is het gevolg van de toename van de uitkering uit het gemeentefonds (meicirculaire 2022). Een nadere toelichting op de financiële positie vindt u in Hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.2.1 Financieel beleid.
Beleidsvoornemens en moties voorjaarsnota In de voorjaarsnota heeft de raad ingestemd met de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens en de (overige) wensen. Beide onderdelen zijn overeenkomstig de besluitvorming bij de voorjaarsnota verwerkt in de begroting (inclusief het in de raadsvergadering van 4 juli 2022 aangenomen amendement en 2 moties). Amendement: De Voorjaarsnota 2022 aan te passen en daarin de bij punt 4.4.11 Groene Metropoolregio voorgestelde structurele verhoging van het budget met € 14.000 te schrappen. Motie: Onderzoek naar de mogelijkheden van een Liemersbreed of eigen SW-bedrijf. Motie: Geen overdracht bodemtaken zonder budget.
Leeswijzer Alle bedragen in tabellen zijn in € 1.000. Bedragen in teksten zijn in €. Een + betekent een baat, voordeel of vermeerdering (toevoeging). Een – betekent een last, nadeel of vermindering (onttrekking). De gegevens met betrekking tot 2021 zijn gebaseerd op de jaarrekening 2021. De gegevens met betrekking tot 2022 zijn gebaseerd op de voorjaarsnota 2022. In de begroting staan bij elk programma hoofddoelen vermeld. Een speerpunt draagt bij aan de realisering van een hoofddoel. Het betreft een onderwerp, waarop gedurende één of meerdere jaren specifiek wordt ingezet om het hoofddoel te bereiken.
12
Programmabegroting 2023 - 2026
HOOFDSTUK 2 BELEIDSBEGROTING
13
Programmabegroting 2023 - 2026
2.1 INLEIDING Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en de paragrafen. Het programmaplan is onderverdeeld in: a. 3 reguliere programma’s b. 1 programma algemene dekkingsmiddelen Programma overstijgende thema’s In hoofdstuk 2.2 worden de programma overstijgende thema’s uiteengezet. Programma’s De drie reguliere programma’s en de algemene dekkingsmiddelen zijn een vast onderdeel in de begroting. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is opgebouwd uit de 3Wvragen die op grond van de Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht zijn: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we ervoor doen? 3. Wat mag het kosten? Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron. Ze geven een ”dwarsdoorsnede” van de programma’s en brengen informatie bijeen die voorheen op meerdere plekken stond. Hierdoor ontstaat beter inzicht en overzicht in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te controleren. Leeswijzer Programma’s Het programma beschrijft als eerste het maatschappelijk doel en de bijbehorende deelprogramma’s waaruit het programma bestaat.
Waar het van toepassing is, wordt daarna ingegaan op de programmaoverstijgende activiteiten en het onderdeel ‘wat mag het kosten’. Deelprogramma’s In de deelprogramma zijn de doelen voor het jaar 2023 beschreven. Hierna is aangegeven hoe e voortgang van de doelen worden gemeten en welke samenwerkende partner bij de uitvoering betrokken is. Als laatste wordt een financieel overzicht van het deelprogramma gepresenteerd. Indicatoren Met indicatoren wordt de voortgang van de doelen gemeten. Na de verkiezingen start in 2022 een nieuwe bestuursperiode. In het college is afgesproken om het grote aantal indicatoren uit de voorafgaande planning & control producten te schrappen. Het overzicht van indicatoren wordt opnieuw opgebouwd vanuit de basis van de wettelijk verplichte BBV-indicatoren. Het voornemen is om met ieder nieuw of geactualiseerd beleidsplan het overzicht van indicatoren op te bouwen. De indicatoren sluiten dan aan op de doelen in het beleid. De BBV-indicatoren zijn immers voor alle gemeenten gelijk en refereren niet altijd aan het eigen beleid. De indicatoren zijn vergeleken met een gemeente met een gelijk inwoneraantal als Westervoort. Wordt er geen getal weergegeven, dan is het cijfer onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim.
14
Programmabegroting 2023 - 2026
2.2 OVERSTIJGENDE THEMA’S Sterk Bestuur Als onderdeel van het preventief toezicht in 2021 door de provincie Gelderland, heeft de gemeente Westervoort in maart 2021 een herstelplan vastgesteld. Onderdeel van het herstelplan is de intentie om naast het verbeteren van de financiële situatie, ook te kijken naar de bestuurskracht van de gemeente Westervoort. Dit om te zien wat het betekent om toe te groeien naar een toekomstbestendige en robuuste gemeente. In 2021 heeft BMC in opdracht van de gemeenteraad onderzoek gedaan naar de bestuurskracht van de gemeente Westervoort. Dit heeft geresulteerd in het rapport Sterk Bestuur, een financiële analyse en de quick scan sociaal domein. Begin 2022 zijn de rapporten openbaar gemaakt en behandeld in de gemeenteraad. De conclusie van BMC was stevig: de huidige bestuurskracht van de gemeente Westervoort is niet voldoende om richting de toekomst een robuuste gemeente te kunnen zijn (BMC Sterk Bestuur pagina 6). Naast de conclusies en aanbevelingen is een aantal scenario’s meegegeven. College en raad hebben gereflecteerd op het rapport. De conclusie: om een gedegen afweging voor de toekomst van de gemeente Westervoort te kunnen maken, is vervolgonderzoek nodig. Er is behoefte aan een verdiepend onderzoek op basis van de bevindingen van BMC.
Er is een nadere reflectie en procesaanpak opgesteld en er wordt een vervolgopdracht voor het verdiepend onderzoek gedefinieerd. De doelstelling van dit onderzoek is het nader onderzoeken van enkele constateringen en bevindingen zoals geuit in het BMC rapport Sterk Bestuur waarbij de vraagstelling wat nodig is om tot voldoende bestuurskracht te komen om een zelfstandige gemeente te blijven, centraal staat. Haalbaarheid in het kader van financiën, bestuur, organisatie en tijdspanne, worden hierin meegenomen. Doelstelling is dat de raad in 2023 het gesprek voert over de resultaten van het verdiepend onderzoek.
Herstelplan In een schrijven van 15 december 2020 heeft Gedeputeerde Staten van Gelderland aangegeven dat de begroting 2021 van de gemeente Westervoort niet structureel en reëel in evenwicht is. Daarom is de gemeente per 1 januari 2021 onder preventief toezicht gesteld. Op 23 maart 2021 heeft de gemeenteraad het financieel herstelplan Westervoort goedgekeurd. Het plan bevat: - Maatregelen om de begroting weer structureel en reëel in evenwicht te brengen. - De algemene reserve aan te vullen naar een minimum niveau van € 2 miljoen tot een robuust niveau van € 4 miljoen. - Herstellen preventief toezicht in repressief toezicht. Wat hebben we bereikt?
Structureel en reëel evenwicht In de huidige (meerjaren)begroting 2023 – 2026 zijn alle jaren structureel en reëel in evenwicht. Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Begrotingsresultaten 2023 - 2026
2022 865 -47 818
2023 855 -442 413
2024 1.988 -611 1.377
2025 2.782 -611 2.171
2026 1.121 -611 510
15
Programmabegroting 2023 - 2026
Algemene reserve De algemene reserve is mede door de positieve begrotingsresultaten en het spaarprogramma gegroeid tot boven het gewenste robuuste niveau. Verloop algemene reserve Sta nd per 1 ja nua ri
2021
2022
2023
2024
2025
2026
1.808
-188
558
1.775
2.688
4.565
-2.576
546
818
413
1.377
2.171
200
400
500
500
500
558
1.775
2.688
4.565
7.236
Toevoegingen: Res ul ta a t voorga a nd begroti ngs ja a r Hers tel pl a n
584
Spa a rprogra mma Onttrekkingen: Corona gerel a teerde ui tga ven Stand per 31 december
-4 -188
Voor een gedetailleerd overzicht van het verloop van alle reserves zie Bijlage 5.3 Overzicht van reserves en voorzieningen.
Toezicht Op 20 april 2021 heeft de provincie het herstelplan beoordeeld. De provincie vindt herstel van het structureel en reëel evenwicht vanaf 2022 voldoende aannemelijk. Een oplopend spaarbedrag is vanaf de jaarschijf 2022 opgenomen voor het herstel van de algemene reserve (weerstandsvermogen). Het begrotingsjaar 2021 valt onder preventief toezicht. Het begrotingsjaar 2022 valt onder repressief toezicht, het begrotingsjaar 2023 naar verwachting ook.
Conclusie Het herstelplan zoals in gang gezet werkt financieel en leidt tot positieve resultaten. Mede door de grote afhankelijkheid van de rijksuitkeringen is het weerstandsvermogen nog niet op het gewenste niveau. Daarmee zijn de maatregelen zoals in het herstelplan genomen nog altijd van kracht.
16
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3 PROGRAMMA 1 – BESTUUR
Inleiding Het programma Bestuur bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Burgerzaken, Beheer overige gebouwen en gronden, Overhead, Overige baten en lasten, Crisisbeheersing en brandweer en Openbare orde en brandweer. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Programmadoel Een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. WAT MAG HET KOSTEN? Programma Bestuur Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat
2021 -8.363 1.151 -7.212 -785 92 -693 -7.905
2022 -8.594 741 -7.853 -200 20 -180 -8.033
2023 -8.890 915 -7.975 -400 63 -338 -8.312
2024 -8.901 835 -8.065 -500 0 -500 -8.565
2025 -8.989 831 -8.158 -500 0 -500 -8.658
2026 -9.173 842 -8.331 -500 0 -500 -8.831
-7.905
-8.033
-8.312
-8.565
-8.658
-8.831
Toelichting Hierna wordt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Daar waar mogelijk worden indicatoren gebruikt.
17
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel Een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Toelichting De gemeente faciliteert inwoners, wijken, ondernemers en organisaties om elkaar te helpen, initiatieven verder te brengen en mogelijk te maken. Hiermee verschuift het accent van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. De gemeente zorgt er voor dat er een basisniveau is en een vangnet voor inwoners die er niet zelf of samen uitkomen. Randvoorwaarde is continue bewustwording en bevordering dat de samenleving zelf het initiatief kan en mag nemen. De gemeente stelt zich hierbij regelmatig op als partner en staat daarmee midden in de samenleving. Wat daarnaast bijdraagt is een prettig/positief gevoel van veiligheid in de eigen omgeving. Dit gevoel is er grotendeels al. Wij willen bevorderen dat dit positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers in Westervoort vastgehouden wordt en daar waar nodig verbeterd wordt. Hiervoor dragen we samen de verantwoordelijkheid. Als gemeente versterken we de preventie en pro-activiteit. Op dit moment is nog onduidelijk of en in hoeverre het coronavirus het veiligheidsgevoel van onze inwoners heeft beïnvloed. Het werken aan een veilige gemeente is van oudsher een overheidstaak.
Naast beleid en uitvoering op de wettelijke veiligheidstaken zijn ook initiatieven van inwoners van belang. In onze dienstverlening zien we dit ook terug. De behoefte en de vraag van de klant staat centraal als het gaat om de inrichting van de dienstverlening. Dit betekent een integrale benadering van dienstverlening en eenduidige en kwalitatief hoogwaardige klantcontacten. Hoofddoelen De doelen binnen programma 1 zijn: A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving. B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. C. Het verbeteren van de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Externe ontwikkelingen • Diverse wetten- en regelgeving vragen om het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Denk aan de "Wet Open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid”. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente hierbij aan moet haken. De intentie is om zoveel als mogelijk aan te haken bij landelijke ontwikkelingen en mogelijkheden. • De rijksoverheid en de provincie stimuleren het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie. Er worden veel ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden.
Het experimenteren komt voort uit de wens om inwoners meer te betrekken bij de lokale politiek.
18
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3.2 Wat gaan we er voor doen? 2.3.2.1 Participatiebeleid vaststellen Participatiebeleid uitvoeren Doel
De uitvoering van de in 2022 vast te stellen Participatieverordening en het participatiebeleid en de borging daarvan in de organisatie en de samenleving.
Aanleiding
Bestuurlijk, ambtelijk en ook in de samenleving leeft er een sterke en dingende behoefte aan praktische handreikingen inzake participatie. Wanneer gaan we wel een participatietraject aan en wanneer niet? Waar spreken we dan over en waarover niet? Daarnaast zijn er ook formele redenen (de Omgevingswet, uitdaagrecht en de burgerparticipatie) om participatie tot een speerpunt te benoemen. Om dit vorm te geven wordt eind 2022 een participatievisie inclusief Participatieverordening aan de raad voorgelegd en wordt in het kader van de omgevingswet een handreiking met een afwegingskader vastgesteld.
Toelichting
In de Participatieverordening komt de visie te staan op participatie en het uitdaagrecht. Daarnaast wordt een beleidskader vastgesteld. In 2023 volgt de uitvoering van de verordening en het beleid en de borging daarvan, zowel in de samenleving als in de organisatie. Dat betekent onder andere dat voor ruimtelijke projecten een participatieplan wordt ingericht en dat de betrokken medewerkers zullen worden getraind.
Risico’s
Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelijkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. Invoering van het uitdaagrecht vormt een extra risico voor de organisatie, omdat elke uitdaging begeleiding vraagt van meerdere afdelingen. Dit voert de druk op de organisatie op.
Planning
Eind 2022 zal een participatieverordening zijn opgesteld, inclusief een visie op participatie en er zal een beleidskader zijn vastgesteld . De uitvoering van het beleidskader en de verordening wordt in 2023 ter hand genomen.
Financiën
De noodzakelijke trainingen worden opgenomen in het organisatiebrede opleidingsplan.
Participatie
Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van participatieve trajecten. De participatieverordening beoogt de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en bewoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling.
19
Programmabegroting 2023 - 2026 2.3.2.2 Integraal werken vanuit 1Stroom Integraal werken Doel Toelichting
Samenhang en afstemming op alle niveaus Ieder speelt in de processen zijn eigen rol. De onderlinge samenwerking tussen de gemeente en 1Stroom ligt vast en er is een duidelijke (overleg)structuur. Bestuurders en ambtenaren weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. De duidelijke structuur biedt houvast en overzicht en bevat voldoende ruimte voor dialoog. Bestuurlijke (besluitvormings-)processen kunnen ingewikkeld zijn, waarbij meerdere afdelingen en belanghebbenden betrokken zijn. Integrale adviezen vergroten de kwaliteit en samenhang. Onderling zijn beleidsterreinen met elkaar verbonden. De verschillende onderdelen van programma 1 brengen de onderlinge verbinding aan. Processen en werkwijzen op een eenduidige manier doorvoeren vergroot de kwaliteit van de ambtelijke advisering. De bestuurlijke procesinformatie is vastgelegd, toegankelijk en overzichtelijk. Er komt rust en stabiliteit in de processen. De ambtelijke organisatie is ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling 1Stroom. 1Stroom heeft in 2021 een nieuwe organisatiestructuur gekregen en maakt een verbetertraject door.
Risico’s
Zonder goede afstemming tussen betrokken ambtenaren en bestuurders worden onderwerpen niet in de volle omvang behandeld. Dit kan leiden tot misverstanden en omissies in de besluitvorming.
Planning
Doorlopend.
Financiën
Beschikbare capaciteit voor de verbeteringen worden met bestaande capaciteit opgepakt.
Participatie
Bij onderwerpen die over derden gaan, worden deze partijen betrokken.
20
Programmabegroting 2023 - 2026 2.3.2.3 Zorg en veiligheid Zorg en veiligheid Doel
Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur.
Toelichting
Sinds de decentralisatie in het sociaal domein is de gemeente verantwoordelijk voor de zorg. Hiermee is een goede verbinding tussen zorg en veiligheid steeds belangrijker. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, jeugdoverlast, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd komen er steeds meer nieuwe knelpunten en doelgroepen. In 2021 zijn de eerste belangrijke stappen gezet om zorg en veiligheid beter op elkaar aan te laten sluiten. Het verder uitwerken en versterken van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur gaat de komende jaren door en blijft daarom een speerpunt.
Risico’s
Zonder goede verbinding tussen zorg en veiligheid dreigen inwoners uiteindelijk tussen wal en schip te vallen; er komt dan geen sluitende aanpak van hun situatie tot stand. Meestal kan dan alleen de politie nog optreden als sprake is van strafrechtelijke overtredingen.
Planning
Doorlopend.
Financiën
Sinds 1 mei 2020 is - binnen de bestaande formatie voor openbare orde en veiligheid een medewerker speciaal vrij gemaakt voor Zorg & Veiligheid thema's en het vormgeven van de interne en externe samenwerking op deze thema's. Aan het versterken van de bestendige zorg en veiligheidsstructuur wordt nog hard gewerkt. Financiële en personele gevolgen daarvan zullen voornamelijk bij het sociaal domein komen te liggen. Sinds begin 2022 is de overlast van jeugdgroepen toegenomen. Het aanpakken van deze groepen, het voorkomen van escalatie en het vroegtijdig signaleren van nieuwe overlast gevende jeugd vereist een structurele inspanning van meerdere afdelingen: jongerenwerk, handhavers, sociaal domein en veiligheid. De regie op de aanpak ligt bij Openbare orde en veiligheid. In het tweede kwartaal van 2022 wordt een uniforme werkwijze opgezet met Duiven en Zevenaar. Voor de regievoering vanuit veiligheid hebben we 0,25 fte nodig (= € 8.140 voor Westervoort). De financiële consequenties worden verder uitgewerkt voor de begroting 2023.
Participatie
Inwoners worden geïnformeerd over waar zij met hun vragen en zorgen terecht kunnen, zodat de drempels om zorgen te uiten verlaagd worden. Dit versterkt de vroegtijdige signalering waardoor zorg en hulpverlening snel(ler) opgestart kunnen worden. Een sluitende aanpak bij verward of overlastgevend gedrag komt bij voorkeur tot stand in overleg met de persoon/personen zelf. Helaas werken ze daar niet altijd vrijwillig aan mee. Dan zijn andere trajecten aan de orde.
21
Programmabegroting 2023 - 2026 2.3.2.4 Cyberveiligheid Cyberveiligheid Doel
Cyberveiligheid binnen de gemeente vergroten.
Toelichting
Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftijden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrijfssystemen 'gijzelen' en losgeld eisen of belangrijke voorzieningen overnemen. En de digitale wereld draagt ook steeds vaker bij aan radicalisering, het creëren van maatschappelijke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zijn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bijvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrijven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet de bewustwording vergroot worden. Daarom zal Cybercrime een nieuwe prioriteit worden in het integraal veiligheidsplan. Naast de gerichtheid op onze inwoners en bedrijven is het voor de gemeente van belang om goed weerbaar te zijn tegen cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Niet alleen is onze dienstverlening afhankelijk van goed werkende ICT-systemen, ook wordt er veel met privacygevoelige informatie gewerkt. Het gijzelen c.q.
stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Het snel signaleren en bestrijden van incidenten is daarom erg belangrijk.
Risico’s
Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie, enorme bedrijfsschade tot zelfs ontwrichting van de samenleving als bepaalde voorzieningen worden gehackt.
Planning
Eind 2022 krijgt de gemeenteraad een voorstel voor het nieuwe integrale veiligheidsplan. Hierin staat een eerste uitwerking voor cybercrime. De RID en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelijke ICT-systemen.
Financiën
Cyberveiligheid is een betrekkelijk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaamaan komen er projecten en initiatieven op dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zijn op voorhand niet aan te geven. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelijke systemen zijn meegenomen in de begroting van de RID.
Participatie
Het vergroten van de cyberveiligheid kunnen we niet zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording over de gevolgen van cybercrime is een belangrijke eerste stap. Samenwerking met bijvoorbeeld ondernemersverengingen en het Nationaal Cyber Security Centrum zal daarbij worden gezocht.
22
Programmabegroting 2023 - 2026 2.3.2.5 Moderniseren van de dienstverlening Moderniseren van de dienstverlening Doel
Zoveel mogelijk uitbreiden van de digitale dienstverlening en optimaliseren van de digitale toegankelijkheid van gemeentelijke producten en diensten. De wensen en behoeften, mogelijkheden en beperkingen van onze inwoners, bedrijven en instellingen staan daarbij centraal.
Toelichting
Bij alle nieuwe keuzes worden de volgende vragen gesteld: • •
Is digitaliseren zinvol: wordt het er makkelijker op? Hoe wordt de toegankelijkheid gewaarborgd: is alles makkelijk te vinden en te gebruiken, en welke oplossingen zijn er voor mensen die niet goed kunnen meekomen? • Zijn er mogelijkheden om samen te werken met anderen: zorg voor integrale oplossingen die aanvullend zijn aan elkaar en waarbij kan worden aangesloten op landelijke of regionale ontwikkelingen? •
Hoe wordt de flexibiliteit gewaarborgd: sluit de oplossing voldoende aan op de leefwereld van inwoners en op veranderingen in de samenleving? • Is de informatie transparant en betrouwbaar en is de privacy van onze inwoners gewaarborgd? Er zijn veel verschillende ICT-oplossingen beschikbaar. Dat vraagt om strategische keuzes. De Liemerse i-Visie en i-Strategie bieden handvatten om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. Er wordt zoveel mogelijk samengewerkt in de Liemers. Zoals gezegd, is er ook volop aandacht voor de groep inwoners die niet of minder zelfredzaam is, mensen met een beperking en de groep digibeten en laaggeletterden. Ook voor deze doelgroepen zijn de gemeentelijke producten en diensten toegankelijk, zowel digitaal als analoog. De gemeente blijft dan ook investeren in de kwaliteit van het persoonlijk klantcontact. Voor 2023 is de wens om scherp te krijgen hoe de visie op dienstverlening, met als motto "aandacht voor wat nodig is", verder kan worden uitgewerkt en een dienstverleningsstrategie kan worden ontwikkeld met -voor zover mogelijk- een vertaling naar concrete doelen en toezeggingen aan inwoners, instellingen en bedrijven over wat zij van de gemeente mogen verwachten. De kosten voor het ontwikkelen van een dienstverleningsstrategie kunnen worden gedekt vanuit bestaand budget binnen de 1Stroom-begroting.
Wanneer de dienstverleningsstrategie leidt tot wezenlijk andere keuzes in de organisatie van de gemeentelijke dienstverlening, waarvoor nieuwe investeringen nodig zijn, dan zal daarvoor een separaat voorstel worden ingebracht. Risico’s
Uitgaande van de behoefte van de klant en de inzet van meer e-diensten, is er een andere inrichting van gemeentelijke processen en werkwijzen nodig. Ook vraagt dit iets anders in houding en gedrag en in kennis en vaardigheden van medewerkers. De maatschappelijke ontwikkelingen en ict ontwikkelingen gaan vaak sneller dan dat de organisatie bij kan houden. Daarnaast moet de gemeente zuinig zijn met het geld. Vandaar dat het niet altijd lukt om de plannen waar te maken. Ten slotte zijn de afgelopen jaren al veel producten en diensten digitaal beschikbaar gekomen via de gemeentelijke website. Hierin zit nog steeds ontwikkelpotentieel maar het is reëel te veronderstellen dat de groei hierin zal afnemen naarmate er meer producten en diensten digitaal verkrijgbaar zijn.
23
Programmabegroting 2023 - 2026 Planning
Het moderniseren van de dienstverlening is een continu proces. Er is geen moment waarop het “klaar” is. Ontwikkelingen gaan soms zo snel dat stilstand achteruitgang betekent. Het is dan ook belangrijk te blijven zoeken naar oplossingen om de gemeentelijke dienstverlening op peil te houden. Medio 2022 wordt de gemeentelijke hoofdwebsite overgezet naar een nieuw platform. Daarbij krijgt de website een nieuwe look & feel en komen er ook nieuwe technische mogelijkheden om de website nog flexibeler te kunnen inrichten en dus beter te kunnen laten aansluiten op steeds veranderende eisen en wensen.
Financiën
De meeste investeringen in de technologie die nodig zijn om een goede dienstverlening te kunnen bieden, worden betaald vanuit RID-budgetten. Vooralsnog lijkt de beschikbaarheid van die budgetten voldoende. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een separaat voorstel worden voorgelegd.
24
Programmabegroting 2023 - 2026 2.3.2.6 Begrijpelijk schrijven via alle communicatie-uitingen 1.C.2
Begrijpelijk schrijven via alle communicatie-uitingen
Doel
Een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening is de wijze waarop wordt gecommuniceerd met inwoners, bedrijven, instellingen en andere klanten Iedereen die van de gemeente een (nieuws)brief, een email of ander schriftelijk bericht ontvangt, moet begrijpen waarom hij die ontvangt, waar de tekst over gaat, wat de boodschap is en wat er van hem wordt verwacht.
Toelichting
Dat betekent dat de schriftelijke boodschappen lezersgericht moeten zijn. Heldere, foutloze teksten met een goede opbouw, een heldere boodschap, een neutrale toon en op een passend taalniveau. In de meeste gevallen is dat B1. Dit taalniveau -dat teksten voor de meeste mensen begrijpelijk maakt- wordt al toegepast bij de webteksten. Gemeentelijke brieven, mails en andere uitingen worden nog niet altijd geschreven in taalniveau B1. Hierdoor wordt vaak niet goed begrepen wat wordt bedoeld of wat er van de lezer wordt verwacht. Daarom is het belangrijk een verbeterslag te maken in de schriftelijke communicatie. Er komt een leer-en ontwikkeltraject gericht op het schrijven van lezersgerichte en begrijpelijke teksten. Onderdeel hiervan is het inzetten van de tool Klinkende Taal. Met deze tool leren de medewerkers continu en verbeteren ze hun schrijfvaardigheid. Met als effect dat de teksten steeds duidelijker worden. Via het management-dashboard van Klinkende Taal kan het gebruik van de tool en (de ontwikkeling van) het taalniveau van de teksten worden gemonitord.
Risico’s
Het anders schrijven vraagt om bewustwording en draagvlak binnen de gemeentelijke organisatie. De medewerkers moeten een nieuwe schrijfvaardigheid ontwikkelen. In het begin zal het schrijven van een tekst meer tijd kosten. Hiermee ontstaat het risico dat men afhaakt en terugvalt op de oude manier van schrijven. Dit risico wordt ondervangen door een goede inrichting van het leerproces, door begeleiding en door monitoring.
Planning
In 2022 wordt het plan van aanpak opgesteld en geïmplementeerd binnen de ambtelijke organisatie 1Stroom. De tool Klinkende Taal wordt hierin als pilot opgenomen en uitgerold over de vakdisciplines die de meeste teksten naar inwoners, instellingen en bedrijven schrijven. In 2023 vindt een evaluatie plaats om te kunnen bezien of het rendement zodanig is dat deze tool voor de hele ambtelijke organisatie wordt ingezet en deze daarmee onderdeel wordt van het standaard werkproces bij het schrijven van teksten.
Financiën
De kosten van het leer- en ontwikkeltraject en de tool worden gedekt uit het bestaande opleidingsbudget binnen de begroting van 1Stroom.
Participatie
Om te toetsen of de gemeentelijke teksten begrijpelijker worden, zal steekproefsgewijs onderzoek worden gedaan onder de ontvangers van onze teksten. Daarnaast kan op basis van inkomende klantvragen worden gemonitord of het aantal vragen naar aanleiding van de schriftelijke communicatie vanuit de gemeente afneemt.
25
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3.4 Financiële middelen
1 Programma Bestuur
0.1 0.2 0.3 0.4 1.1 1.2
0.1 0.2 0.3 0.4 1.1 1.2
Lasten Baten Saldo Bijstelling Saldo
Lasten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal baten Eindtotaal
Mutaties reserves 0.10 Lasten (toevoegingen) 0.10 Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma Bestuur Aanpassing budgetten Resultaat voorjaarsnota 2022 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en terreinen 0.4 Overhead 1.1 Crisisbeheer en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 0.10 Mutaties reserves Resultaat meerjarenbegroting 2023-2026
2021 -9.148 1.243 -7.905
2022 -8.794 761 -8.033
2023 -9.290 977 -8.312
2024 -9.401 835 -8.565
2025 -9.489 831 -8.658
2026 -9.673 842 -8.831
-7.905
-8.033
-8.312
-8.565
-8.658
-8.831
2021
2022
2023
2024
2025
2026
-1.592 -263 -577 -4.807 -891 -233 -8.363
-1.370 -296 -598 -5.146 -884 -300 -8.594
-1.425 -320 -777 -5.320 -717 -331 -8.890
-1.433 -350 -560 -5.412 -815 -331 -8.901
-1.425 -351 -558 -5.509 -815 -331 -8.989
-1.437 -353 -557 -5.681 -815 -331 -9.173
216 194 485 236 0 20 1.151 -7.212
0 158 407 160 0 16 741 -7.853
0 176 564 159 0 16 915 -7.975
0 250 414 156 0 16 835 -8.065
0 251 414 150 0 16 831 -8.158
0 292 414 120 0 16 842 -8.331
-785 92 -693 -7.905
-200 20 -180 -8.033
-400 63 -338 -8.312
-500 0 -500 -8.565
-500 0 -500 -8.658
-500 0 -500 -8.831
2022 -8.033 0 0 0 0 0 0 0 -8.033
2023 -8.462 -55 -2 -21 248 0 -19 0 -8.312
2024 -8.693 -61 -29 -12 248 0 -19 0 -8.565
2025 -8.793 -61 -22 -10 248 0 -19 0 -8.658
2026 -8.994 -61 18 -9 248 0 -32 0 -8.831
Een toelichting op taakveld 0.1 Bestuur en 0.4 Overhead wordt gegeven in 4.3.2 Verschillenanalyse vanaf bladzijde 106.
26
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3.5 Betrokken verbonden partijen
Doel
Taak Beleidsrisico's
Onze inzet in 2023
Doel
Taak Beleidsrisico's
Samenwerking De Liemers Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken met betrekking tot sociale dienst, ict en inkoop. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door de samenwerking opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op verschillende niveaus waarin afstemming met elkaar wordt gezocht. Voor de RID is de gezamenlijke opgestelde toekomstvisie richting gevend. De toekomstvisie geeft richting aan de vraag of de RID robuust genoeg is om de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien. In het uitwerken van de opdracht worden medewerkers, directie/gemeentesecretaris en bestuurders van de verschillende organisaties betrokken. De inspanningen op het gebied van Werk en Inkomen zijn erop gericht om inwoners zo actief mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving.
1Stroom De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: - Robuuster wordt (minder kwetsbaar). - Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). - Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven alsook aan de raden en colleges (kwaliteit). - Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten).
Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door 1Stroom opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op bestuurlijk niveau waarin afstemming met elkaar wordt gezocht.
27
Programmabegroting 2023 - 2026 Onze inzet in 2023
Doel
Taak
Beleidsrisico's
Onze inzet in 2023
Doel Taak
Beleidsrisico's Onze inzet in 2023
1Stroom is de partner van de gemeentebesturen bij het realiseren van hun doelen en in 2023 zal verder invulling worden gegeven aan de opgaven uit het coalitie-akkoord. De verdere transformatie in het sociaal domein wordt dit jaar vormgegeven met Samen Sterk 2.0. De ingezette weg voor de realisatie van woningbouw in Westervoort wordt voortgezet met de voorbereiding van uitbreidings- en inbreidingslocaties. De huidige energiecrisis laat zien dat gewerkt moet worden aan verduurzaming van nieuwbouw en bestaande bouw. Met het programma circulaire economie wordt hier invulling aan gegeven. Het jaar 2023 zal qua externe ontwikkelingen onder andere in het teken staan van de implementatie en uitvoering van de Omgevingswet, de Wet Open Overheid en de te verwachten rechtmatigheidsverantwoording. De voorbereidingen op deze onderwerpen zijn al gaande in afwachting op de feitelijke besluitvorming. Op basis van de strategische ontwikkelagenda van 1Stroom wordt gewerkt aan het steeds verder verbeteren van de dienstverlening en medewerkers. In 2023 wordt op basis van de thema’s structuur in het bestuurlijk proces, eigenaarschap en trots, verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de cultuur en de ontwikkeling van medewerkers.
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer. In stand houden van een brandweer, in stand houden van een geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR), voorzien in de meldkamerfunctie, aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel, het inventariseren van en adviseren over risico’s, voorbereiden op de bestrijding van branden, het organiseren van de crisisbeheersing, het bevorderen van medisch milieukundige zorg, het bevorderen van technische hygiënezorg, het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders, taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg actief dat regelmatig overlegt met VGGM over de financiële positie. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Samen met VGGM zorgen we ervoor dat de brandweer- en gezondheidstaken goed worden uitgevoerd in onze gemeente en dat we voorbereid zijn op mogelijke crisissituaties.
Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefbescheiden. Niet van toepassing. De businesscase “aansluiting e-depot” zal meer inzicht verschaffen in de kosten van de aansluiting op een wettelijk verplichte digitale archiefbewaarplaats en het moment waarop de gemeenten een besluit willen nemen om te starten met de voorbereidingen. De gevolgen van de nieuwe informatiewetten zoals de nieuwe Archiefwet zullen we nauwlettend volgen en vertalen in onze adviseringstaak.
28
Programmabegroting 2023 - 2026
Doel
Taak Beleidsrisico's Onze inzet in 2023
Euregio Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. Grensoverschrijdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit. Zij vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden. Zij adviseert de deelnemers bij grensoverschrijdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelijks eigen beleid. Waar nodig wordt de Euregio ingeschakeld bij de uitvoering van beleid.
29
Programmabegroting 2023 - 2026
2.3.6 Indicatoren BBV indicator 1 Formatie Eenheid: Fte per 1.000 inwoners Bron: Eigen begroting 2023 Toelichting : De gegevens komen uit de begroting van 1Stroom.
2022 6,79
2023 < 15.000 inw 6,81 10,70
BBV indicator 2 Bezetting Eenheid: Fte per 1.000 inwoners Bron: Eigen begroting 2023 Toelichting : De gegevens komen uit de begroting van 1Stroom.
2022 6,79
2023 < 15.000 inw 6,81 9,30
BBV indicator 3 Apparaatskosten Eenheid: Kosten per inwoner Bron: Eigen begroting 2023 Toelichting : De apparaatskosten bedragen € 5,8 miljoen.
2022 € 700
2023 < 15.000 inw € 651 € 1.046
BBV indicator 4 2022 Externe inhuur 0,80% Eenheid: Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Bron: Eigen begroting 2023 Toelichting : Totale loonsom is € 21,6 miljoen, kosten inhuur externen is € 0,2 miljoen
2023 < 15.000 inw 0,96% 1,90%
BBV indicator 5 Overhead Eenheid: % van totale kosten Bron: Eigen begroting 2023 Toelichting : Overhead is € 5,1 miljoen, totale kosten € 43,7 miljoen.
2023 < 15.000 inw 11,80% 18,10%
2022 11,80%
BBV indicator 6 Verwijzingen Halt Eenheid: Aantal per 10.000 jongeren Bron: Bureau Halt 2017-2021 Definitie: Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot en met 17 jaar. Toelichting : Laatst bekende jaar is 2021.
2020 14
2021 19
BBV indicator 8 Winkeldiefstallen Eenheid: Aantal per 1.000 inwoners Bron: CBS 2021 Toelichting : Laatst bekende jaar is 2021.
2020 1,0
2021 < 15.000 inw 1,0 0,3
< 15.000 inw
2
BBV indicator 9 2020 2021 < 15.000 inw Geweldsmisdrijven 2,7 2,7 2,3 Eenheid: Aantal per 1.000 inwoners Bron: CBS 2021 Definitie: Het aantal geweldsmisdrijven, zoals seksuele misdrijven, levensdelicten, mishandeling, bedreiging. Toelichting : Laatst bekende jaar is 2021.
30
Programmabegroting 2023 - 2026 BBV indicator 10 Diefstallen uit woning Eenheid: Aantal per 1.000 inwoners Bron: CBS 2021 Definitie: Toelichting : Laatst bekende jaar is 2021.
2020 1,0
2021 1,0
< 15.000 inw
1,3
BBV indicator 11 2020 2021 < 15.000 inw Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) 5,7 5,0 3,7 Eenheid: Aantal per 1.000 inwoners Bron: CBS 2021 Definitie: Hieronder vallen o.a. brandstichting, opruiing, godslastering, discriminatie en het doen van valse aangifte. Toelichting : Laatst bekende jaar is 2021.
BBV indicator 37 2021 2022 < 15.000 inw Demografische druk 70,4% 72,7% 84,0% Eenheid: % Bron: CBS 2022 Definitie: Het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder per honderd van 20 tot 65 jaar.
31
Programmabegroting 2023 - 2026
2.4 PROGRAMMA 2 – MAATSCHAPPIJ
Inleiding Het programma Maatschappij bestaat uit diverse deelprogramma’s (zie 2.4.4). WAT WILLEN WE BEREIKEN? Programmadoel De gemeente levert een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Westervoort een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Waar nodig worden handvatten aangereikt gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staan hierbij centraal, zodat de gemeente – waar nodig – de juiste en passende ondersteuning biedt. WAT MAG HET KOSTEN? Programma Maatschappij Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat
2021 -27.075 7.605 -19.470 -356 298 -58 -19.528
2022 -27.265 5.982 -21.283 0 186 186 -21.097
2023 -26.435 5.896 -20.539 0 7 7 -20.532
2024 -25.741 5.547 -20.194 0 0 0 -20.194
2025 -25.532 5.547 -19.985 0 0 0 -19.985
2026 -25.699 5.547 -20.152 0 0 0 -20.152
-19.528
-21.097
-20.532
-20.194
-19.985
-20.152
Toelichting Hierna wordt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Daar waar mogelijk worden indicatoren gebruikt.
32
Programmabegroting 2023 - 2026
2.4.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel De gemeente levert een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Westervoort een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Waar nodig worden handvatten aangereikt gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staan hierbij centraal, zodat de gemeente – waar nodig – de juiste en passende ondersteuning biedt. Toelichting De gemeente streeft naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen bijdraagt en kan meedoen; jong en oud, genderneutraal, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Iedereen draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, is nuttig en krijgt waardering. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Inwoners worden actief betrokken bij het zoeken naar passende oplossingen. Voor inwoners die niet zelf de regie over hun leven kunnen voeren en niet volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen zoekt de gemeente samen met hen naar op maat gemaakte oplossingen. Deze bestaan uit voorliggende voorzieningen en specialistische ondersteuning.