20211019-rv-prorammabegroting-2022-2025-bijlage-1-programmabegroting-2022.pdf
Tekst van het document
Opheffingen (aantal per 1.000 vestigingen)
69,5 (2018)
54,6 (2016)
Nederland 61,6 (2018)
CBS-lokale economie
Faillisementen (aantal per 1.000 vestigingen)
1,0 (2019)
3,2 (2016)
Nederland 2,3 (2019)
CBS-lokale economie
% Leegstand Winkelcentrum
30% (1 mei 2019)
18%
Niet bekend
rapportage adviesbureau Stec
Banen (per 1.000 inw)
261
258
Nederland 677
CBS bevolkingsstatistiek
netto arbeidsparticipatie
68,8
65,4%
Nederland 68,8
Volksgezondheidenzorg.info
52
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
Circulaire economie dichterbij brengen Bij de behandeling van de voorjaarsnota in juli kwam ook aan de orde een verdere invulling van KPi’s in dit aandachtsveld. Weet dat wij op dit moment druk bezig zijn hier gehoor aan te geven. Ter aanvulling op onderstaande KPI’s brengen wij op dit moment in beeld hoe wij indicatoren zoals, CO2reductie, aantal inwoners/bedrijven dat participeert, investeringen, etc. kunnen koppelen aan het overzicht waarin wij de voortgang van (deel) activiteiten en -projecten monitoren. Op deze wijze willen wij onderstaande KPI’s verrijken met indicatoren die goed passen bij het gemeentelijk uitvoeringsniveau. Op moment van dit schrijven hebben wij het gewenste overzicht nog niet. Wij zullen u hier dan ook later dit jaar over berichten middels een kennisgeving. Indicator
Westervoort meest recente cijfers
Westervoort 2016
Nederland
Bron
Duurzaamheidscore 52 (2019) (score 0-100)
50
51
CBS
Energie-ambities gemeente (score 0-5)
2
3
CBS
Hernieuwbare 4% electriciteit /energie
2,4
7%
CBS
Gasverbruik Woningen (gemid. m3/jaar per woning)
810 (*% stadsverwarming 42.5%)
854
1270 (*percentage stadsverwarming -6%)
CBS
Vermogen aan zonnepanelen
2,3 (2018)
0,86 MWe
4522 MWe
CBS
Electrische Laadpunten (aantal per 10.000 inwoners)
7 openbare, let 2 wel relatief veel opritten/huizen dus meer laadpalen op eigen terrein (2019)
520 (incl. langs snelwegen etc.)
Laadpunten.nl
Fijn huishoudelijk restafval (kg per inw)
110 (2020)
109
152
CBS
Indicator
Westervoort 2020
Westervoort 2016**
Gemeenten Bron < 25.000 inwoners (streefwaarde)
Waardering Woonen Leefklimaat gemeente (0-10)
6,8
6,6
6,8
Benchmark WSJG
Buurt als leefomgeving (waardering 1-10)
7,9
7,79
7,7
Benchmark WSJG
3
Mosterdhof
Fysieke niet bekend leefomgevingskwaliteit (waardering 1-10)
6,66
Benchmark WSJG
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
53
Indicator
Westervoort 2020
Westervoort 2016**
Gemeenten Bron < 25.000 inwoners (streefwaarde)
Buurt is voldoende groen (% inwoners mee eens)
82%
87%
83%
Benchmark WSJG
Ontwikkeling buurt (% inwoners vindt buurt vooruitgegaan)
21%
20%
18%
Benchmark WSJG
Gemeente betrekt 27% buurt bij aanpak leefbaarheid (% inw mee eens)
27%
29%
Benchmark WSJG
Inzet bereidheid inwoners voor leefbaarheid buurt
72%
82%
Benchmark WSJG
73%
** Algemene Opmerking: Vanuit Waarstaatjegemeente is geen bewerking mogelijk om cijfers per wijk/ postcodegebied te verkrijgen. Er zijn daarom geen specifieke indicatoren of cijfers beschikbaar voor de Mosterdhof. Uitvoeren woonvisie en woningbouwprogramma 2018-2027 Indicator
Westervoort meest recente cijfers
Westervoort 2016**
Bron
Aantal woningen
6.722
6.690 BAG
Aantal huishoudens
6.686
6.540 CBS
Huishoudgrootte (verdunning)
2,24
2,25 CBS
Woningvoorraad (% koop / %particuliere huur / %huur corporatie)
57,8/10,9/31,3
57,1/11,5/31,4 ABF
% betaalbaar huurvoorraad corporatie
Niet bekend
62,9% CBS
Voorraad betaalbare huurwoningen in verhouding tot de doelgroepen
1,11
1,06 CBS
% passend gehuisveste huishoudens
70%
71,5% CBS
Demografische druk
66,7
61,8 CBS
Nieuwbouwwoningen (per 1.000 woningen)
4,2
5,5 BAG
Woonlasten eenpersoonshuishouden
728
713 COELO
Woonlasten meerpersoonshuishouden
765
790 COELO
WOZ-waarde woningen
201
186 CBS
54
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
Opstellen integraal beleid beheer openbare ruimte Indicator
Westervoort 2020
Westervoort 2016
Gemeenten Bron < 25.000 inwoners (streefwaarde)
De buurt is 'heel' (% van de inw)
80%
79%
81%
Benchmark WSJG
De buurt is schoon (% van de inw)
63%
60%
71%
Benchmark WSJG
Straten, paden en 71% trottoirs zijn goed begaanbaar (% van de inw)
69%
63%
Benchmark WSJG
Groenvoorziening is goed onderhouden (% van de inw)
63%
60%
Benchmark WSJG
62%
Implementatie nieuwe omgevingswet Indicator
Westervoort 2020
Westervoort 2016
Gemeenten Bron < 25.000 inwoners (streefwaarde)
Samenwerking met inwoners (waardering 1-10)
6,3
6,06
6,2
Benchmark WSJG
Dienstverlening inwoners (waardering 1-10)
6,8
6,67
6,9
Benchmark WSJG
Dienstverlening ondernemers (waardering 1-10)
onbekend
onbekend
Hoogte regeldruk (% ondernemers vindt regeldruk te hoog)
onbekend
onbekend
Vergunningverlening onbekend (waardering 0-10)
onbekend
De gemeente houdt 29% voldoende toezicht op het naleven van regels (% mee eens)
28%
33%
Benchmark WSJG
De gemeente stelt zich flexibel op als dat nodig is (% mee eens)
24%
28%
Benchmark WSJG
25
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
55
Indicator
Westervoort 2020
Westervoort 2016
Gemeenten Bron < 25.000 inwoners (streefwaarde)
De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen (% mee eens)
36%
34%
36%
Benchmark WSJG
Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieen te realiseren (% mee eens)
34%
33%
37%
Benchmark WSJG
Ik vond het aanvragen of voorleggen gemakkelijk (% mee eens)
80%
83%
80%
Benchmark WSJG
De tijd die de afhandeling in beslag nam was acceptabel(% mee eens)
79%
81%
76%
Benchmark WSJG
56
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
3.3 Wat gaat het ons kosten? Kosten programma Omgeving Rekening
Begroting
Begroting
2020
2021
2022
Meerjarenraming 2023
2024
2025
Lasten
6.019
5.490
5.899
5.829
5.862
5.852
Baten
3.991
3.586
3.616
3.616
3.616
3.616
Saldo voor bestemming
-2.028
-1.903
-2.283
-2.213
-2.346
-2.336
0
119
93
73
73
2
-2.028
-1.784
-2.190
-2.140
-2.173
-2.234
Mutaties reserves Saldo na bestemming Bedragen x € 1.000
Speerpunten/amendementen programma Omgeving 2022
2023
2024
2025
Gevolgen speerpunten: Uitvoeren woonvisie
15.000
Rivierklimaatpark Ijsselpoort Implementatie nieuwe omgevingswet Actieplan biodiversiteit
98.050
75.850 20.000
Amendementen: Actieplan biodiversiteit Verwerkt in de voorcalculaties Bedragen in €
-20.000
30.933
30.933
75.850
64.750
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
57
3.4 Betrokken verbonden partijen Omgevingsdienst Regio Arnhem Doel
De gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers terzake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Middels de ODRA worden de krachten gebundeld zodat sprake is van minder versnippering, een grotere mate van deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen.
Taak
Het uitvoeren van meerdere taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht voor gemeenten in de regio Arnhem en Provincie Gelderland. Ook is Omgevingsdienst Regio Arnhem voor deze overheden het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken.
Beleidsrisico’s
De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zijn derhalve zeer beperkt. Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.
Onze inzet in 2022 Door de verwachte invoering van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging per 1 juli 2022 is de inzet met name om deze overgang gezamenlijk goed te laten verlopen. Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen Doel
Verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven in de regio Arnhem-Nijmegen, in zowel nationaal als internationaal perspectief.
Taak
Overleg te voeren gericht op afstemming van beleid op de terreinen wonen, mobiliteit, economie en duurzaamheid. Daarnaast wordt het Bureau Brussel (EUlobby) op strategisch-inhoudelijk niveau aangestuurd.
Beleidsrisico’s
Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan nemen voor de afzonderlijke gemeenten. Beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.
Onze inzet in 2022 Eind 2020 is besloten tot deelname aan de Gemeenschappelijke Regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Behalve dat dit een nieuwe manier van werken met zich mee gaat brengen (door middel van een Opgave agenda), heeft het tevens financiële consequenties. Er geldt een verhoging van de vaste bijdrage (faciliterend regiobureau) van € 1,88 naar € 2,63 per inwoner/gemeente. Dit is een verhoging van € 0,75 per inwoner/gemeente. De gemeente Westervoort betaalt geen bijdrage aan The Economic Board. In de tweede helft van 2021 zal een integrale afweging volgen om deel te nemen aan een of meerdere opgaven. Er zijn in totaal 5 opgaven die een onderlinge verbinding hebben. De uiteindelijke kosten en capacitaire gevolgen worden eind 2021/begin 2022 inzichtelijk gemaakt.
58
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Programma 3 Omgeving
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Algemene Dekkingsmiddelen
59
Algemene Dekkingsmiddelen In de nieuwe opzet van onze programmabegroting zijn de meeste onderdelen van de Algemene Dekkingsmiddelen vooral onder Programma 1 Bestuur opgenomen. De bijdrage voor het participatiebudget is in Programma 2 Maatschappij verwerkt. Omdat de opsomming van Algemene Dekkingsmiddelen een verplicht onderdeel van de BBV is hebben we deze als aanvullend hoofdstuk in het Programmaplan opgenomen. Tevens zijn in dit hoofdstuk verplichte onderdelen over de post onvoorzien en de vennootschapsbelasting opgenomen. Als Algemeen Dekkingsmiddel worden de volgende onderdelen aangemerkt: • • •
Belastingen Uitkering uit het Gemeentefonds Beleggingen
Algemene Dekkingsmiddelen 2022
2023
2024
2025
Belastingen - Hondenbelasting
135
135
135
135
3.350
3.350
3.350
3.350
- Algemene Uitkering
23.779
23.215
23.161
23.393
- Integratie-uitkeringen sociaal domein
3.275
3.252
3.217
3.171
- Decentralisatie-uitkeringen
350
347
345
341
Beleggingen Bedragen in € x 1.000, zie voorcalculaties
104
104
104
104
- OZB Uitkering uit het Gemeentefonds
Belastingen Hieronder vallen de gemeentelijke belastingen, voor zover zijnde Algemene Dekkingsmiddelen. In Westervoort zijn dat de onroerende-zaakbelastingen, de precariobelasting en de hondenbelasting. De toelichting op deze belastingen is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Uitkering uit het Gemeentefonds Uit het Gemeentefonds worden betaald de Algemene Uitkering, Integratie-uitkeringen en Decentralisatie-uitkeringen. Algemene Uitkering De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar af. Onderstaande cijfers zijn gebaseerd op de meicirculaire aangevuld met een raming voor de verwachte extra toevoeging vanwege het tekort op de jeugdhulp en rekeninghoudend met een herverdeelnadeel van € 40 per inwoner in 2025. De stelpost die is opgenomen voor de verwachte extra middelen jeugdhulp is conform de richtlijn van de provincie. Hierbij is uitgegaan van 75% van de door de arbitragecommissie genoemde compensatie. Totaal Algemene Uitkering Bedragen in €x 1.000
2022 27.405
2023 26.814
2024 26.723
2025 26.905
In de raming van de algemene uitkering is rekening gehouden met de herverdeling van het gemeentefonds per 2023 op basis van de stand van zaken per juli 2021 (€ 40 per inwoner nadelig). Dat gaat trapsgewijs en bedraagt maximaal € 15 per inwoner per jaar. Herverdeling Effect herverdeling
2022
2023 -225
2024 -450
2025 -600
60
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Algemene Dekkingsmiddelen
Bedragen in €x 1.000
Ook is een stelpost opgenomen voor de verwachte extra middelen jeugdhulp. Conform de richtlijn van de provincie is uitgegaan van 75% van de door de arbitragecommissie genoemde compensatie. Extra middelen jeugdhulp Bedragen in €x 1.000
2022 1.380
2023 785
2024 715
2025 631
Integratie-uitkeringen De integratie-uitkeringen zijn bestemd om middelen via het Gemeentefonds te verdelen op een wijze die afwijkt van de bestaande verdeelsleutels. Het zijn uitkeringen met een tijdelijk karakter. Opzet is dat deze uitkeringen op korte of middellange termijn worden opgenomen in de reguliere Algemene Uitkering. Een aantal onderdelen van de Integratie-Uitkering Sociaal Domein is nog niet overgeheveld naar de Algemene Uitkering. Dat betreft de onderdelen Beschermd Wonen, Voogdij/18+ en de Participatie-onderdelen voorheen WAJONG en WSW regulier werk. Hiervoor blijven IntegratieUitkeringen bestaan. Westervoort ontvangt hiervoor de volgende bedragen: Overzicht Integratie-uitkeringen sociaal domein Omschrijving 2022 Voogdij/18+ 746 Participatie 2.529 Totaal 3.275 Bedragen in €x 1.000
2023 746 2.506 3.252
2024 746 2.470 3.217
2025 746 2.425 3.171
Decentralisatie-uitkeringen De decentralisatie-uitkering is een variant op de integratie-uitkering. Het tijdstip van overheveling hoeft in het geval van een decentralisatie-uitkering nog niet bekend te zijn en daarnaast kan het ook om tijdelijke middelen gaan. Overzicht Decentralisatie-uitkeringen Omschrijving DU Impuls brede impukls combinatiefuncties DU Decentralisatie provinciale taken VTH DU Gezond in de stad DU Voorschoolse voorziening peuters DU armoedebstrijding kinderen DU Vergoeding raadsleden kleine gemeenten IU Inburgering DU Versterking Omgevingsveiligheidsdiensten Totaal Bedragen in €x 1.000
2022 63 44 4 25 80 76 57 2 350
2023 63 44
2024 63 44
2025 63 44
25 80 76 57 2 347
25 80 76 56 2 345
25 80 76 54
Decentralisatie Uitkering Impuls brede scholen combinatiefuncties Vanaf 2021 wordt een uitkering van € 63.000 ontvangen. Decentralisatie Uitkering provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving Vanwege de overdracht van taken aan gemeenten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) bij provinciale inrichtingen wordt vanaf het jaar 2018 € 44.000 toegevoegd. Decentralisatie Uitkering Voorschoolse voorziening peuters
341
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Algemene Dekkingsmiddelen
61
Rijk en gemeenten hebben bestuurlijke afspraken gemaakt over een aanbod voor alle peuters. Met deze afspraken wordt alle peuters de mogelijkheid gegeven om naar een voorschoolse voorziening te gaan. Via de afspraken zetten gemeenten zich actief in om een aanbod te realiseren voor de groep peuters zonder recht op kinderopvangtoeslag die nu niet naar een voorschoolse voorziening gaat. Decentralisatie Uitkering Vergoeding raadsleden kleine gemeenten Ingaande 2018 wordt voor de verhoging van de raadsvergoedingen in kleine gemeenten een uitkering ontvangen. IU Inburgering Betreft uitvoeringskosten inburgering voor 2021 en volgende jaren. DU Versterking omgevingsveiligheidsdiensten Gemeenten ontvangen jaarlijks in het kader van cluster 4 van de meerjaren agenda omgevingsveiligheid 2021-2024 een bedrag van in totaal € 3,825 miljoen (voor Westervoort € 2.000). De middelen zijn bedoeld voor lokale versterking omgevingsveiligheid. Dit geeft gemeenten de ruimte om te komen tot lokale prioriteiten bij de uitvoering van omgevingsveiligheidsbeleid. Op die wijze wordt omgevingsveiligheid goed lokaal ingebed. Beleggingen Betreft het rendement van deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Voor Westervoort gaat het om dividendinkomsten van Liander en de BNG.
Onvoorzien Deze post dient ter dekking van de in de loop van het begrotingsjaar optredende onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare niet geraamde uitgaven. Dit budget is niet per programma verdeeld, maar als totaalpost in de begroting opgenomen. Bij vaststelling van het herstelplan is bepaald dat de post onvoorzien in 2022 € 100.000 zal bedragen en vanaf 2023 € 200.000. Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig. Lange tijd is omtrent de toepassing hiervan veel onduidelijk geweest. Eind 2018 en begin 2019 zijn door de belastingdienst een aantal uitgangspunten gedefinieerd om eenduidigheid te creëren. De aangiften tot en met 2019 zijn ingediend. Voor de aangifte van 2020 is uitstel verleend tot 1 mei 2022. Gepland staat om de aangifte 2020 in het najaar 2021 in te dienen. De aangiften tot en met heden geven cumulatief gezien een verlies te zien waardoor er geen verplichting tot betaling ontstaat.
62
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Algemene Dekkingsmiddelen
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Herstelplan
63
Herstelplan Op 23 maart 2021 is het financieel herstelplan door de Raad vastgesteld. Gedeputeerde Staten heeft met brief d.d. 20 april 2021 aangegeven ‘de jaarschijf 2021 van de Programmabegroting 2021-2024 in samenhang met de uit het financieel herstelplan voortvloeiende begrotingswijziging goed te keuren’. De bezuinigingen die in het herstelplan zijn opgenomen zijn, evenals alle andere aanpassingen in de budgetten voortvloeiend uit najaarsnota en raadsvoorstellen, verwerkt in de financiële administratie. Daarmee zijn deze bezuinigingen ook opgenomen in de voorliggende begroting. Onvoorzien In de begroting is voor onvoorziene uitgaven conform de uitgangspunten van het herstelplan voor het jaar 2022 een post opgenomen van € 100.000 en vanaf 2023 een bedrag van € 200.000 jaarlijks. Versterking Algemene Reserve In het herstelplan is opgenomen dat ter versterking van de Algemene Reserve vanaf het jaar 2022 vanuit het resultaat toevoeging worden gedaan. In 2022 € 200.000 in 2023 € 400.000 en vanaf 2024 € 500.000. In de voorliggende begroting is met deze toevoegingen rekening gehouden. De Algemene Reserve bedraagt na verwerking van het resultaat 2020 € 10.000 negatief ultimo 2021. In vergelijking met het herstelplan is dat € 100.000 beter.
Sterk Bestuur Onderdeel van het financiële herstelplan is de intentie van het bestuur van de gemeente Westervoort om verder te kijken dan alleen de bezuinigingen en het verbeteren van de financiële positie. Om hier vorm aan te geven doet Westervoort mee aan het programma Sterk Bestuur van de provincie Gelderland. Door een extern bureau wordt in de tweede helft van 2021 een bestuurskrachtonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek zal in december 2021 afgerond worden. Net als bij andere gemeenten in Nederland, komen er verschillende grote ontwikkelingen op de gemeente af. Denk hierbij aan de Omgevingswet, de energie- en warmtetransitie, de gevolgen van Covid, Het Sociaal Domein etc. De gemeente Westervoort wil naar de toekomst toe in kunnen spelen op deze ontwikkelingen en deze succesvol tot uitvoering brengen voor haar inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen. De gemeente wil kijken wat het betekent om toe te groeien naar een toekomstbestendige en robuuste gemeente. Met andere woorden: een duurzaam toekomstperspectief. De gemeente heeft daarbij de volgende onderzoeksvragen geformuleerd: 1.
Wat zijn de vereisten voor een toekomstbestendige organisatie en bestuur om het doel (minimaal het huidige dienstverleningsniveau en voorzieningenniveau voor de inwoners) te bereiken? En in hoeverre zijn we nu op de goede weg in het Sociaal Domein en wat is ernodig om op de goede weg te komen (best practices)? 2. Wat zijn de noodzakelijke aanpassingen om aan deze vereisten te voldoen en wat zijn de consequenties daarvan voor inwoners, bestuur, organisatie en regionale participatie? 3. In hoeverre voldoen deze alternatieven aan genoemde vereisten en wat zijn dan de consequenties voor inwoners, bestuur en organisatie, inclusief de financiële consequenties daarvan? Bij de beantwoording van de onderzoeksvragen wordt gekeken naar de bestuurskracht, de kracht van de organisatie, de financiële situatie en mogelijke toekomstperspectieven.
64
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Herstelplan
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Speerpunten/amendementen Programmabegroting 2022-2025
65
Speerpunten/amendementen Programmabegroting 2022-2025 2022
2023
2024
2054
Programma Bestuur
Programma Maatschappij Amendementen: Essentaksterfte
-533
-533
-533
-533
Groenrenovaties
-533
-533
-533
-533
30.933
30.933
75.850
64.750
Programma Omgeving Gevolgen speerpunten: Uitvoeren woonvisie
15.000
Rivierklimaatpark Ijsselpoort Implementatie omgevingswet
98.050
75.850
Aanvullende wensen: Actieplan Biodiversiteit
20.000
Amendementen:
-20.000
Schrappen actieplan biodiversiteit Bedragen in €
66
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Speerpunten/amendementen Programmabegroting 2022-2025
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
Beleidsbegroting - Paragrafen Paragraaf 1
Lokale heffingen
Paragraaf 2
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
Paragraaf 3
Onderhoud Kapitaalgoederen
Paragraaf 4
Financiering
Paragraaf 5
Bedrijfsvoering
Paragraaf 6
Verbonden partijen
Paragraaf 7
Grondbeleid
67
68
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
Paragraaf 1 Lokale heffingen 1.1 Algemeen Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen zijn te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen en de retributies. Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zijn dit de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelijke belastingen in het totaal van de inkomsten op basis van de begroting 2022 is 21%. Algemene belastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet voor een specifiek en wettelijk bepaald doel maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB), hondenbelasting en precariobelasting behoren tot deze categorie. Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Retributies zijn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend. De leges, lijkbezorgingsrechten en marktgelden behoren tot deze categorie. Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt.
De opbrengst mag daarom niet hoger zijn dan de kosten die worden gemaakt om het product of de dienst te verlenen. In de gemeente Westervoort worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, hondenbelasting en bedrijveninvesteringszones (hierna: BIZ) en rechten (o.a. leges). 1.2 Belastingopbrengsten In onderstaand overzicht zijn de geraamde belastingopbrengsten voor het jaar 2022 opgenomen. De geraamde opbrengsten voor 2021 zijn ter vergelijking bijgevoegd. Begroting 2022
Begroting 2021
Totaal
7.061.106
7.066.440
OZB
3.349.613
3.092.049
Afvalstoffenheffing
1.563.262
1.631.418
Reinigingsrechten
7.548
7.382
1.602.416
1.590.392
Hondenbelasting
135.031
123.452
Precariobelasting
0
138.800
BIZ
55.000
56.784
Lijkbezorgingsrechten
27.547
27.547
Marktgelden
11.978
13.378
Leges
284.211
360.738
Huuropbrengst sport Bedragen in €
24.500
24.500
Rioolheffing
1.3 Ontwikkeling tarieven De inwoners van de gemeente krijgen jaarlijks een aanslag gemeentelijke belastingen. Voor de beoordeling van de lastendruk zijn de tarieven dan ook van groot belang. De ramingen en de tarieven in de voorcalculaties zijn gebaseerd op de tarieven 2021. Een voorstel tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in de financiële begroting. Bij aanpassing van de
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
69
tarieven zal kritisch worden beoordeeld in hoeverre tariefstijging plaats dient te vinden. Daarbij wordt steeds een efficiënte en klantgerichte uitvoering van diensten en producten nagestreefd. Naast kostenontwikkelingen (bijvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprijzen afval) is uitgegaan van een indexering van de tarieven 2021 met 1,6% voor loon- en prijsontwikkelingen overeenkomstig het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de meicirculaire gemeentefonds 2021 (voor 2023 1,9%, voor 2024 1,6% en voor 2025 1,6%). Verder wordt het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges kostendekkend zijn. Voor lijkbezorgingsrechten en marktgelden is het uitgangspunt om zoveel mogelijk kosten te verhalen. Hieronder zijn de belastingtarieven voor het jaar 2022 vermeld. In het overzicht zijn, ter vergelijk, de tarieven voor 2021 opgenomen. De tarieven van de rechten, waaronder de leges zijn divers. Daarom zijn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht. Belastingsoort
Tarief 2022
Tarief 2021
- woningen, % van vastgestelde waarde
0,1783
0,1640
- niet-woningen, % van vastgestelde waarde
0,2969
0,2731
OZB gebruikersbelasting niet-woningen, % van vastgestelde waarde
0,2303
0,2119
Afvalstoffenheffing vastrecht
164,09
173,46
- per lediging 140 liter container restafval
7,60
8,02
- per lediging 240 liter container restafval
9,47
9,99
- per storting ondergrondse container
1,06
1,12
- meerpersoonshuishouden
258,99
273,76
- éénpersoonshuishouden
194,26
205,33
Reinigingsrechten vastrecht
164,10
173,46
- per lediging 140 liter container restafval
7,60
8,02
- per lediging 240 liter container restafval
9,48
9,99
Rioolheffing, per aansluiting
231,68
228,03
- 1e hond
94,11
78,56
- 2e hond
129,15
113,05
- 3e hond en volgende honden, per hond
249,97
231,96
- kennel
208,97
191,61
-
2,50
- WOZ-waarde van 0 tot en met 100.000
285,00
285,00
- WOZ-waarde van 100.001 tot en met 200.000
390,00
390,00
- WOZ-waarde van 200.001 tot en met 300.000
495,00
495,00
- WOZ-waarde van 300.001 tot en met 450.000
695,00
695,00
- WOZ-waarde van 450.001 tot en met 600.000
795,00
795,00
- WOZ-waarde meer dan 600.000
999,00
999,00
OZB eigenarenbelasting:
Afvalstoffenheffing variabel:
Verzamelcontainer:
Reinigingsrechten variabel:
Hondenbelasting:
Precariobelasting, per m1 BIZ:
70
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
Bedragen in €
In de meicirculaire 2021 is aangegeven dat er een landelijk gemiddelde waardestijging van 9% voor woningen en een gemiddelde waardedaling van -0,5% voor niet-woningen wordt verwacht. De gemiddelde waardestijgingen/waardedalingen voor Westervoort zijn nog niet bekend. Daarom is voor de berekening van de OZB-tarieven 2022 uitgegaan van de oude Westervoortse waarden. Alle OZB- tarieven worden nog herzien op basis van de daadwerkelijke waardeontwikkeling in de gemeente Westervoort. Een wijzigingsvoorstel hiertoe wordt in december 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd 1.4 Regelgeving Gemeenten kennen een gesloten belastingstelsel. Dit betekent dat een gemeente een belasting alleen kan heffen als een wet daar nadrukkelijk de bevoegdheid toe geeft. Het beleid betreffende de gemeentelijke belastingen is opgenomen in landelijke wet- en regelgeving. De belastingtarieven zijn opgenomen in onderstaande belastingverordeningen. - "Verordening onroerende-zaakbelastingen 2022". - "Verordening afvalstoffenheffing 2022". - "Verordening rioolheffing 2022". - "Verordening hondenbelasting 2022". - "Verordening bedrijveninvesteringszone Het Ambacht 2019". - "Verordening lijkbezorgingsrechten 2022". - "Verordening marktgelden 2022". - "Legesverordening 2022". In de verordeningen zijn verder bepalingen opgenomen ter uitvoering van de heffing en de invordering van gemeentelijke belastingen.
1.5 Beleidsvoornemens Onroerende-zaakbelastingen Onroerende-zaakbelastingen bestaan uit een eigenaren- en een gebruikersbelasting. De belastingen worden geheven van eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Voor woningen wordt alleen een eigenarenbelasting geheven. In 2021 worden alle onroerende zaken in de gemeente Westervoort voorzien van een nieuwe WOZ-waarde naar waardepeildatum 1 januari 2021. Deze nieuwe WOZ-waarden gelden voor het jaar 2022 en vormen de grondslag voor de berekening van de aanslagen OZB. In het Financieel herstelplan Westervoort, onderdeel OZB verhogen (programma 1), heeft de gemeenteraad besloten tot het extra verhogen van de tarieven OZB met 7%. Daarnaast worden de tarieven aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6%. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. De financiële verhoudingswet regelt onder meer de verdeling van de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds over gemeenten. De Algemene Uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen en ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van onroerende zaken. Gemeenten met veel waardevol onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed.
Van de waarde van woningen wordt 80% meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde landelijke OZB-tarief. Het resulterende bedrag wordt gekort op de Algemene Uitkering van de betreffende gemeente. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost. De rekentarieven zijn door het Rijk aangepast aan de landelijke waardeontwikkeling. De rekentarieven voor 2022 zijn 0,0838% voor OZB woningen eigenaren, 0,1631% voor OZB niet-woningen eigenaren en 0,1315% voor OZB niet-woningen gebruikers.
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
71
In 2021 wordt het volgende project uitgevoerd. De Waarderingskamer heeft aangegeven dat alle woningtaxaties inzake de Wet WOZ moeten zijn gebaseerd op de netto gebruiksoppervlakte (NEN2580). Nu gebruikt de gemeente Westervoort, evenals het grootste deel van de gemeenten in Nederland, de bruto inhoud om de woningen te waarderen. Vanwege de omvangrijkheid en de deadline van het project zijn de werkzaamheden uitbesteed en worden in 2021 afgerond. De Waarderingskamer geeft aan dat de overgang van m3 naar m2 voor woningen vóór 1 januari 2022 moet zijn afgerond. Het project bevindt zich in een afrondende fase. Voor het tijdvak 2022 worden de WOZ waarden vastgesteld op basis van m2. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. Loon- en prijsstijgingen alsmede (vervangings)investeringen hebben invloed op de tarieven. Er wordt onderscheid gemaakt in een vastrecht en een variabel tarief per lediging van de container voor restafval of per storting in een ondergrondse container. Er wordt uitgegaan van een gemiddelde van 6 ledigingen voor een 140-liter container, 8 ledigingen voor een 240-liter container of 42 stortingen per jaar. De kosten van kwijtschelding zijn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd. De tarieven worden niet aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6% in verband met de 100% kostendekkendheid.
De tarieven zijn voor het jaar 2022 in verband met lagere kosten aanzienlijk (-/- 5,2%) verlaagd ten opzichte van 2021. Bij deze begroting wordt daarnaast, op basis van een bij de voorjaarsnota aangenomen motie, een voorstel aan uw raad voorgelegd waarin de afvalstoffenheffing per huishouden wordt verlaagd met € 10. Bij accordering van het voorstel zal het terug te betalen bedrag middels een extra verlaging van het tarief voor het vastrecht plaatsvinden conform motie te dekken uit de voorziening. In het huidige tarief is hiermee nog geen rekening gehouden. Rioolheffing Rioolheffing is een kostendekkende heffing. Bij de begroting voor 2022 wordt een voorstel aan uw raad voorgelegd om de extra storting in de voorziening "Riolering artikel 44 lid 2" ad € 105.478 (het verschil tussen de werkelijke storting in 2020 en de voorziene storting) terug te geven aan de belastingplichtigen van de rioolheffing. Bij accordering van het voorstel zal het terug te betalen bedrag middels verlaging van het tarief plaatsvinden. De verlaging bedraagt -/- 6,6%. In het huidige tarief is hiermee nog geen rekening gehouden. Het tarief wordt wel verhoogd met de inflatiecorrectie voor 2022 van 1,6%. In december worden de belastingtarieven aan uw raad voorgelegd. Hondenbelasting Hondenbelasting wordt geheven voor het houden van honden. Het aantal honden dat wordt gehouden is bepalend.
Er is een uitzondering gemaakt voor blindengeleidehonden, honden die aan een gehandicapte ten dienste zijn gesteld ter bevordering van de zelfstandige deelname aan het maatschappelijk verkeer en voor honden die voor deze taken worden opgeleid. Er zijn vrijstellingen voor politiehonden, asielhouders en honden jonger dan drie maanden die nog bij de moederhond verblijven en voor de honden van de Reddingshonden vereniging. Voor kennelhouders geregistreerd bij de Raad van beheer op kynologisch gebied geldt een vast tarief. De tarieven hebben een progressieve opbouw. Het uitgangspunt is dat de kosten van kwijtschelding in de tarieven worden verdisconteerd. In het Financieel herstelplan Westervoort, onderdeel hondenbelasting, heeft de gemeenteraad besloten tot het extra verhogen van de tarieven met € 14,07 per hond. Daarnaast worden de tarieven aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6%. Precariobelasting Gemeenten mogen tot 1 januari 2022 precariobelasting heffen over netwerken die nutsbedrijven in, op of boven gemeentegrond exploiteren. Met ingang van 1 januari 2022 wordt deze belasting afgeschaft. Er worden dan ook geen aanslagen voor belastingjaar 2022 meer opgelegd. Een voorstel tot intrekking van de verordening wordt in december 2021 aan uw raad voorgelegd. Bedrijveninvestering zone (BIZ)
72
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
BIZ staat voor Bedrijven Investering Zone. In 2019 is er besloten om BIZ voor het bedrijventerrein Het Ambacht in te voeren. Het betreft een bestemmingsbelasting. Alle (bijdrageplichtige) ondernemers in een BIZ-gebied betalen jaarlijks de BIZ-belasting. De opbrengst wordt afgedragen aan de BIZ-ondernemersvereniging. De ondernemersvereniging gebruikt de opbrengst volgens BIZ activiteitenplan voor Het Ambacht. De aanslag BIZ wordt geheven vanaf 2019 op basis van de WOZ waarde van panden. Bij de vaststelling van het tarief in 2019 is bepaald dat het tarief voor 5 jaren gelijk blijft. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten zijn rechten die worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Het uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk kosten worden verhaald. De tarieven worden aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6%. Marktgelden Marktgelden worden geheven voor het uitstallen van goederen of verkoopwaren tijdens de wekelijkse markt op de daarvoor aangewezen plaats en tijden voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de wekelijkse markt. Het aantal ingenomen strekkende meters bepaalt de tarieven. Het uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk kosten worden verhaald. De tarieven worden aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6%.
Leges Leges zijn rechten die worden geheven voor het door de gemeente verrichten van diensten. De diensten zijn opgenomen in de tarieventabel behorende bij de verordening. Het uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. Leges omgevingsvergunning betreft leges die de gemeente kan heffen voor aanvragen in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Er is gekozen voor het toepassen van kruissubsidiëring. Onder kruissubsidiëring wordt verstaan het hoger vaststellen van tarieven van leges voor sommige diensten om daarmee de tarieven voor andere diensten (bijvoorbeeld dakkapellen) laag te kunnen houden. Het uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2022. Door het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de legesverordening onderdeel omgevingsvergunning gewijzigd worden zonder rekening te houden met de Omgevingswet. In de eerste helft van 2022 zal er een voorstel worden voorgelegd waarin de aanpassingen worden meegenomen naar aanleiding van de invoering van de Omgevingswet. De tarieven worden aangepast met de voor 2022 verwachte inflatie van 1,6% 1.6 Kostendekkende tarieven Hieronder staan de lasten- en batenoverzichten van de kostendekkende tarieven.
Er is inzichtelijk gemaakt hoe bij de berekening van de tarieven wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Dit is gedaan voor de tarieven van de belastingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn. Voor de legestarieven zijn de berekeningen niet gemaakt. Dit zal gebeuren bij de begroting voor het jaar 2022. Afvalstoffenheffing Reiniging openbaar gebied (33% van de kosten) Afvalinzameling en verwerking
25.205 1.500.935
Salariskosten
115.070
Overhead
125.615
Totale lasten Opbrengst belastingen (afvalstoffenheffing) Overige inkomsten Totale baten
1.766.825 1.563.262 203.427 1.766.689
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
73
Dekking Bedragen in €
99,99%
Rioolheffing Reiniging openbaar gebied (33% van de kosten)
22.423
Rioolgemalen en riolering
1.002.016
Salariskosten
146.055
Overhead
159.439
Bijdrage aan voorziening
272.484
Totale lasten
1.602.417
Baten rioolheffing
1.602.417
Totale baten
1.602.417
Dekking Bedragen in €
100%
Lijkbezorgingsrechten Begraafplaatsen
52.284
Salariskosten (inclusief overhead)
123.472
Totale lasten
175.755
Opbrengst lijkbezorgingsrechten
27.547
Totale baten
27.547
Dekking Bedragen in €
15,67%
Marktgelden Kosten markten
13.957
Totale lasten
13.957
Opbrengst marktgelden
12.700
Totale baten
12.700
Dekking Bedragen in €
90,99%
1.7 Lokale lastendruk In de begroting 2022 wordt een lastendrukstijging voorzien van 2,3%. In onderstaande overzichten zijn, onder andere, de voornaamste lasten voor een gemiddeld huishouden in het jaar 2022 op een rij gezet, waarbij de procentuele stijging ten opzichte van het jaar 2021 is weergegeven. Aannames Waarde woning
€ 205.000
Ledigingen 240-liter container restafval
8 keer
Rioolaansluiting woning
vast bedrag
Ontwikkeling lastendruk 2022
OZB-eigenaar
2019
2020
2021
327,00
308,00
336,00
2022 Ontwikkeling t.o.v 2021 365,00
8,7%
74
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
2019
2020
2021
2022 Ontwikkeling t.o.v 2021
Afvalstoffenheffing
213,00
234,00
253,00
240,00
-5,2%
Rioolheffing
218,00
224,00
228,00
232,00
1,6%
Totaal Bedragen in €
758,00
767,00
818,00
837,00
2,3%
Meerjarige ontwikkeling lastendruk 2022
2023
2024
2025
OZB-eigenaar
365,49
372,43
378,39
384,45
Afvalstoffenheffing
239,94
244,50
248,41
252,39
Rioolheffing
231,68
236,08
239,86
243,70
Totaal
837,11
853,02
866,66
880,53
2,3
1,9
1,6
1,6
Stijgingspercentage t.o.v. voorgaand jaar bedragen in €
Vergelijking lastendruk per huishouden binnen Gelderland 2017
2018
2019
2020
2021
Gemeente Westervoort
340,00
349,00
370,00
380,00
422,00
Liemerse gemeenten (incl. Westervoort)
371,00
379,00
385,00
410,00
447,00
Gemeente Duiven
387,00
400,00
395,00
419,00
450,00
Gemeente Zevenaar
385,00
389,00
390,00
430,00
468,00
Gelderland (incl. Westervoort) Bedragen in €
405,00
411,00
419,00
441,00
464,00
* Liemerse gemeenten: Duiven, Westervoort en Zevenaar. Bron:Provincie Gelderland, afd. KOB/IBT. Zie hiervoor de tabel Belastingdruk totaal per inwoner. 1.8 Kwijtschelding De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. In de gemeente Westervoort kan door belastingplichtigen (particulieren en zzp'ers) kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing vastrecht en afvalstoffenheffing verzamelcontainer (100%) en maximaal 6 ledigingen van een 140-liter container, 8 ledigingen van een 240-liter container en 24 aanbiedingen bij de ondergrondse container en de hondenbelasting (1e hond). Kwijtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bijstandsnorm, waarbij tevens een vermogenstoets plaatsvindt. Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bijstandsniveau, dan wordt volledige kwijtschelding verleend. Bij een gering hoger inkomen kan sprake zijn van een gedeeltelijke kwijtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden de toegestane norm moeten liggen. Voor 2022 wordt rekening gehouden met een totaalbedrag van € 101.000 voor kwijtscheldingen. Hieronder is de splitsing van de kwijtschelding naar belastingsoort weergegeven. Begroting 2022 Afvalstoffenheffing
96.000
Begroting 2021 93.000
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
75
Begroting 2022 Hondenbelasting Bedragen in €
5.000
Begroting 2021 8.000
76
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 1. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet voorziene financiële tegenvallers te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of waarvoor verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. De gemeente Westervoort acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. 2. Risicoprofiel Om de risico's van de gemeente Westervoort in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Bij het samenstellen van dit risicoprofiel is gebruik gemaakt van een softwareprogramma waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld. Uit de inventarisatie zijn de risico's in beeld gebracht.
In het onderstaande overzicht wordt een actueel beeld van het aantal risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit met een maximum van 10. Risico
Gevolgen
Kans
Fin. gevolg
Invloed
1
Open einde financiering Jeugdwet
Financieel - De gemeente is verantwoordelijk voor 70% max.€ het leveren van de juiste (jeugd)zorg. Bepalend 500.000 voor het feit welke gemeente de zorgkosten moet betalen is het woonplaatsbeginsel. Inwoners die veel dure zorg nodig hebben kan voor de gemeente een forse onkostenpost opleveren.
16,13%
2
Bedrijfsvoering Financieel - De risico's van 1Stroom 1stroom zijn: ondeskundigheid personeel, werkloosheidsuitkeringen, langdurig ziekteverzuim, bovenformatief personeel en huisvesting.
50%
max € 500.000
10,45%
3
Open einde Financieel - Overschrijding komt tot 5% volledig regeling voor rekening gemeente. Tussen 5 en 7,5% komt Participatiewet voor de helft voor rekening gemeente. En de overschrijding boven de 7,5% komt volledig voor rekening rijk.
70%
max.€ 250.000
10.24%
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
77
4
Gevolgen coronacrisis
Financieel - Het Coronavirus brengt veel 70% max.€ onzekerheden en risico’s met zich mee die wij op 250.000 het moment van samenstellen van de begroting nog niet kunnen overzien. Dat het consequenties zal hebben voor het weerstandsvermogen en de risicoparagraaf is duidelijk. Welke dat betreft is nog moeilijk te overzien. Wij zien onder meer onzekerheden en potentiele risico’s op de volgende terreinen: • De zorgverlening aan onze inwoners • Maatregelen in het kader van de gezondheid • De uitkeringen aan onze inwoners • De subsidies voor gesubsidieerde instellingen • De ontwikkelingen in de grondexploitaties • De bedrijfsvoering van onze organisatieLopende en nieuw te starten projecten • De financiering van onze activiteitenHet • wegvallen van detacheringsopbrengsten • De heffing en inning van lokale heffingen
5
Algemene Financieel - (Structurele) begrotingstekorten en Uitkering noodzaak tot bezuinigingen Gemeentefonds valt lager uit dan geraamd
70%
max.€ 250.000
7,30%
6
Open Financieel - Gemeente is verantwoordelijk voor einderegeling aanvulling van tekorten op het Wmo budget Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo)
70%
max € 150.000
4,42%
7
Databeveiliging Financieel - Verdwijnen van informatie, schade
90%
max.€ 100.000
3,78%
8
Plan de Schans
90%
max.€ 100.000
3,75%
9
Open einde Financieel - De gemeente Westervoort heeft een 70% max.€ financiering ruimhartig (120%) armoedebeleid en wijst inwoners 100.000 van het actief op de bestaande rechten. armoedebeleid
3.23%
10
Aftreden bestuurders
3.13%
Financieel - Het plan sluit met een groter verlies dan voorzien
Financieel - Uitbetalen van (langdurige) wachtgeldverplichting
30%
max.€ 250.000
Totaal grote risico's: Overige risico's: Totaal alle risico's:
10,24%
€ 2.450.000 € 3.227.500 € 5.677.500
Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 5.677.500) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Figuur 1 en de bijhorende tabel tonen de resultaten van de risicosimulatie. Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages
78
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
Percentage
Bedrag
5%
€ 600.064
10%
€ 690.829
15%
€ 757.629
20%
€ 812.811
25%
€ 861.657
30%
€ 907.441
35%
€ 948.982
40%
€ 989.180
45%
€ 1.028.574
50%
€ 1.066.872
55%
€ 1.106.660
60%
€ 1.145.491
65%
€ 1.186.378
70%
€ 1.229.724
75%
€ 1.276.701
80%
€ 1.329.541
85%
€ 1.531.014
90%
€ 1.616.723
95%
€ 1.745.099
Uit de grafiek en de bijbehorende tabel volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 1.616.723 (benodigde weerstandscapaciteit).
3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Westervoort bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. De jaren 2020 en 2021 zullen evenals de jaren 2018 en 2019 sluiten met een negatief resultaat. De algemene reserve en dan ook de weerstandscapaciteit wordt negatief. Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand Algemene reserve
-/- € 919.000
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
79
Bestemmingsreserves
€0
Stille reserves
€0
Onbenutte belastingcapaciteit
€0
Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit
€ 100.000 -/- € 819.000
Algemene reserve Saldo 1-1-2021 Toevoegingen conform herstelplan
€ 1.808.000 € 758.000
Resultaat 2020
-/- € 2.576.000
Saldo 1-1-2022
-/- € 10.000
Geraamd tekort volgens voorjaarsnota 2021 Toevoeging conform herstelplan Saldo 31-12-2022
-/- € 1.109.000 € 200.000 -/- € 919.000
Vrij aanwendbare bestemmingsreserves Van de aanwezige bestemmingsreserves is bij het vaststellen van de nota weerstandsvermogen geconcludeerd dat zij niet vrij aanwendbaar zijn, omdat bij beschikking over de reserve dekkingsproblemen ontstaan. Er is daarom geen ruimte. Stille reserves Door de verkoop van de aandelen in het energiebedrijf van NUON zijn de stille reserves in omvang afgenomen. Wat resteert zijn de overblijvende aandelen in het netwerkdeel van NUON en aandelen Vitens, BNG, Nazorg Bodem en Leisurelands (voormalige RAL). Voor een groot gedeelte dienen deze aandelen op basis van de wet in het bezit van de overheid te blijven. Daarnaast bezit de gemeente nog een aantal activa. Bij de activa gaat het om de mogelijk te realiseren winsten bij verkoop van panden. De bijdrage van bovenstaande stille reserves aan de weerstandscapaciteit ramen wij op nul. Onbenutte belastingcapaciteit De resterende belastingcapaciteit geeft inzicht in de mogelijkheden voor nog te heffen lokale lasten. Door het afschaffen van de drempeltarieven is de hoogte van de onroerendezaakbelastingen niet meer gemaximeerd. Kijken we naar de tarieven die het Rijk hanteert bij een eventuele aanvraag in het kader van het artikel-12 beleid, dan dienen deze te voldoen aan een redelijk peil. Voor 2021 hanteert het Rijk een gemiddeld percentage van 0,1808% van de vastgestelde WOZ-waarde.
Onze eigen gemiddeld tarief voor 2020 ligt onder dat tarief. Dat zou een bedrag aan onbenutte belastingcapaciteit opleveren, maar wanneer we rekening houden met de voorgenomen stijging van 15% in 2021 dan resteert er geen onbenutte belastingcapaciteit. Onvoorzien De post onvoorzien mag worden opgevat als een buffer voor onvoorziene tegenvallers. Het dekt lasten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. Voor het jaar 2022 is hiervoor € 100.000 beschikbaar. Vanaf 2023 conform het herstelplan € 200.000 structureel. 4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.
80
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit
=
Benodigde weerstandcapaciteit
-/- € 819.000 € 1.616.723
De normtabel biedt een waardering van de berekende ratio. Weerstandsnorm Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
De ratio van onze organisatie valt in klasse F. Ons weerstandsvermogen is in een paar jaar geduikeld van uitstekend naar ruim onvoldoende. Bezuinigingsmaatregelen zijn inmiddels getroffen om de tekorten te dempen en om de verwachte negatieve algemene reserve weer om te buigen naar een positieve. 5. Maatregelen en Ontwikkelingen Een eerste stap voor beheersing van de risico’s is om deze in beeld te brengen en te blijven monitoren. Er zullen risico’s bijkomen maar ook afvallen. Het is een dynamisch proces. Voor de huidige top 10 risico’s volgt hieronder de stand van zaken. 1.Open einde financiering jeugdwet De open eindfinanciering van de jeugdwet blijft een belangrijk aandachtspunt. Door externe omstandigheden kan de gemeente geconfronteerd worden met hoge zorgkosten. Ook de wijziging van het Woonplaatsbeginsel in 2022 kan nadelige gevolgen hebben. In de begroting zijn de ramingen van het herstelplan verwerkt. 2. Risico's bedrijfsvoering De bedrijsvoering is ondergebracht bij de werkorganisatie 1stroom. De risiico's van 1stroom zijn ondeskundigheid personeel, werkloosheidsuitkeringen, langdurig ziekteverzuim, bovenformatief personeel en huisvesting. 3. Open einde regeling participatiewet
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
81
Overschrijding komt tot 7,5% volledig voor rekening gemeente. Tussen 7,5 en 12,5% komt voor de helft voor rekening gemeente. En de overschrijding boven de 12,5% komt volledig voor rekening rijk. Hiervoor moet een vangnetuitkering worden aangevraagd. 4. Gevolgen coronacrisis Het Coronavirus brengt veel onzekerheden en risico’s met zich mee die wij op het moment van samenstellen van de jaarstukken nog niet kunnen overzien. Dat het consequenties zal hebben voor het weerstandsvermogen en de risicoparagraaf is duidelijk. Welke dat betreft is nog moeilijk te overzien. Wij zien onder meer onzekerheden en potentiele risico’s op de volgende terreinen: • • • • • • • • • •
De zorgverlening aan onze inwoners Maatregelen in het kader van de gezondheid De uitkeringen aan onze inwoners De subsidies voor gesubsidieerde instellingen De ontwikkelingen in de grondexploitaties De bedrijfsvoering van onze organisatie Lopende en nieuw te starten projecten De financiering van onze activiteiten Het wegvallen van detacheringsopbrengsten De heffing en inning van lokale heffingen
De organisatie monitort voortdurend de ontwikkelingen en de hiermee verbonden risico’s en gevolgen voor het financiële resultaat. 5. Algemene uitkering valt lager uit dan geraamd De hoogte van de algemene uitkering is afhankelijk van de rijksuitgaven. Lagere rijksuitgaven kunnen effect hebben op de hoogte van de algemene uitkering. Actueel is de herverdeling van het gemeentefonds. Verwerkt in de raming is een tekort van € 40 per inwoner. In overleg met de provincie kunnen we dit handhaven, maar inmiddels is er een herberekening van het ministerie geweest waarbij het nadeel voor Westervoort € 69 per inwoner is. De regel is echter dat het nadeel niet meer mag bedragen dan € 60 per inwoner. Een ander is echter nog onzeker. De VNG zal nog om een reactie worden gevraagd en ook de raad voor het openbaar bestuur zal zich nog over de herverdeling uitspreken. 6. Open einde regeling Wet maatschappelijke ondersteuning (hulp bij het huishouden) De gemeente is verantwoordelijk voor aanvulling van tekorten op het Wmo budget. Het risico bestaat uit toenemende klantenaantallen en/of toenemende kosten van de geïndiceerde zorg. In het herstelplan 2021 is rekening gehouden met een bezuiniging van € 75.000 in 2022 en een structurele bezuiniging vanaf 2023 van € 150.000. Het risico is aanwezig dat deze bezuiniging niet wordt gehaald. 7.
Databeveiliging Door een menselijke fout, storingen of opzet kunnen data verloren gaan. 8. Plan de Schans Uit bedrijfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan van een “reëel en behoedzaam scenario”. De volgende risico's kunnen zich voordoen: • • •
Een stijging van het rentepercentage Stagnering in van het deelplan Fort Geldersoord met 3 jaar. Door programmawijzigingen is er een reële kans dat de geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zijn.
Zie ook de paragraaf grondexploitatie. 9. Open einde financiering van het armoedebeleid De gemeente Westervoort heeft een ruimhartig (120%) armoedebeleid en wijst inwoners actief op de bestaande rechten.
82
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
10. Aftreden bestuurders Wachtgeldverplichtingen voor collegeleden kunnen ontstaan door ontslag als gevolg van conflicten, opzegging van vertrouwen of nieuwe verkiezingen. Kengetallen Rek 2020
Begr 2021
Begr 2022
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
netto schuldquote
67%
68%
65%
65%
65%
65%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
63%
63%
60%
60%
60%
60%
solvabiliteitsratio
3%
3%
0,1%
0,1%
0,1%
0,1%
structurele exploitatieruimte
-3,4%
-0,73%
2,05%
0,31%
-0,67%
-0,88%
grondexploitatie
0
0%
0%
0%
0%
0%
belastingcapaciteit
107%
107%
107%
111%
113%
113%
Kengetallen
De toezichthouder zal ten aanzien van de kengetallen zelf geen waardeoordeel geven. Wel zal bij de beoordeling van de vastgestelde begroting getracht worden de individuele cijfers af te zetten tegen het provinciale beeld. Het blijft echter aan de gemeente zelf om haar eigen kengetallen van een waardeoordeel te voorzien. Ten aanzien van onze kengetallen kan het volgende worden opgemerkt: De netto schuldquote ligt ruim onder de 100% hetgeen als voldoende kan worden aangemerkt. In de VNG-uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is vermeld dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (kengetal < 100%) dit als voldoende kan worden bestempeld. Hoe hoger de quote des te hoger de druk van rente en aflossing op de exploitatie. De solvabiliteitsratio neemt verder af. De structurele exploitatieruimte geeft weer in hoeverre de begroting nog mogelijkheden biedt om structurele tegenvallers op te vangen. De nu voorliggende begroting is in 2022 structureel sluitend. De structurele exploitatieruimte is 2,05%. Het aandeel van de grondexploitatie in onze totale exploitatie is relatief gering. Wij zijn geen gemeente die beschikt over een grote voorraad al dan niet in exploitatie genomen gronden. In de jaren van de crisis en ook nu nog leidt dit gelukkig wel tot relatief lage risico’s.
Ten aanzien van de belastingcapaciteit tenslotte kan worden opgemerkt dat het hier een vergelijkingscijfer betreft. De score geeft weer in hoeverre wij ons verhouden ten opzichte van het, door het COELO berekende, landelijke gemiddelde. Door de stijging van de OZB in 2022 wordt de verhouding ten opzichte van het landelijk gemiddelde slechter. Conclusie Weerstandscapaciteit Naar verwachting zal de stand van de algemene reserve negatief worden. Ons weerstandsvermogen wordt daardoor ruim onvoldoende. Bezuingingsmaatregelen zijn inmiddels genomen, maar of deze allemaal geeffectueerd kunnen worden is nog niet zeker. Met name de ontwikkeling van de kosten in het sociaal domein is onzeker. Kengetallen Onze schuldpositie is niet risicovol en onze grondexploitatie is zeer beperkt (en daarmee het risico ook). Door de negatieve resultaten van de afgelopen jaren zien we echter de solvabiliteit teruglopen en als gevolg van de belastingverhogingen loopt ook onze belastingdruk op.
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
83
Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een deel van de financiële middelen. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water en gebouwen. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleidsplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten. Met de vaststelling van de programmabegroting machtigt de raad het college van burgemeester en wethouders om de uitgaven ten laste van de betreffende onderhoudsvoorzieningen te doen. Deze voorzieningen worden gevuld door een jaarlijkse storting vanuit de diverse taakvelden. De kosten van het onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Tijdens het in beeld brengen van de basis is geconstateerd dat de budgetten rond om de openbare ruimte niet toereikend zijn om deze te onderhouden op de vastgestelde niveau’s. Dit is met de gemeenteraad gedeeld. De gemeenteraad heeft de opdracht meegegeven om binnen bestaand budget een oplossing te vinden. In het herstelplan zijn geen bezuinigingen doorgevoerd voor budgetten die bij het IBORbudget horen.
Bij de behandeling van de voorjaarsnota zijn de budgetten wel gewijzigd. Er zijn amendementen aangenomen die bezuinigingen op groen (€ 50.000), wegen (25.000) en verlichting (2.500) totaal € 77.500,-. Het totale budget voor onderhoud in de openbare ruimte bedraagt nu € 1.472.020,-. Om binnen dit bedrag het beheer en onderhoud uit te kunnen voeren zijn alle onderhoudsniveau’s op niveau C gezet. Het totale budget voor het onderhoud van de openbare ruimte wordt dan herverdeeld over de disciplines wegen, groen, openbare verlichting, straatmeubilair, speelvoorzieningen, kunstwerken, verkeersvoorzieningen en reinigen openbaar gebied. Alleen met deze maatregelen kan binnen het huidige budget het onderhoud worden uitgevoerd op onderhoudsniveau C. Daarnaast is tijdens de laatste weginspectie geconstateerd dat dringend meer groot onderhoud noodzakelijk is op het wegen areaal. Wegen Beleidskader Op 17 september 2018 is in aanvulling op het wegenbeleidsplan een wegenbeheerplan vastgesteld, waarmee de uit te voeren onderhoudswerkzaamheden tot en met 2028 in beeld zijn gebracht. Met de beschikbare financiële middelen is bepaald welk onderhoud daarmee realistisch kan worden uitgevoerd. Dat resulteerde in een lijst van 25 wegen met daarbij geplande onderhoudsbedragen per jaar tot en met 2028. Een klein bedrag per jaar resteerde waarmee de overige verhardingen worden onderhouden.
Feitelijk is hiermee het beleidsplan losgelaten en is het beheerplan vigerend beleid geworden. Het wegonderhoud gebeurt volgens de systematiek van het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Uitvoering wegonderhoud Uit te voeren werkzaamheden worden bepaald op basis van de weginspectie die om het jaar wordt uitgevoerd. Tijdens de laatste weginspectie in 2021 is gebleken dat het areaal verhardingen hard achteruitgaat. Kwaliteitsniveau verhardingen Het kwaliteitsniveau van de verhardingen is getoetst aan de normen van CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). De kwaliteit van het asfalt is gezakt maar met normaal onderhoudsbudget nog behapbaar. Het is belangrijk asfalt op redelijk niveau te houden om kapitaalvernietiging te voorkomen. Om aan de
84
Programmabegroting Westervoort 2022-2025 - Beleidsbegroting - Paragrafen
opdracht van de gemeenteraad te voldoen om binnen het huidige budget het onderhoud uit te voeren zullen we asfalt ook op C-niveau gaan onderhouden. Over het algemeen wordt liever een B-niveau gehanteerd omdat een C-niveau op langere termijn hogere kosten meebrengt. Dat komt doordat asfaltverharding uit meerdere lagen bestaat. Aan de bovenzijde is tijdens een inspectie niet te zien of een tweede of eventueel derde laag ook scheurt. Elke scheur in een diepere laag levert veel meer kosten in het beheer op. Langer wachten met onderhoud tot beneden C-niveau levert dus op langere termijn hogere kosten op. Het niveau van de elementen verhardingen is erg laag en daalt hard. Tijdens de inspectie in 2019 bleek 31.883 m2 een kwaliteit beneden C-niveau te hebben. Tijdens de inspectie in 2021 is geconstateerd dat de kwaliteit van 131.693 m2 beneden C niveau ligt. Dit betekend dat er functieverlies, kapitaalvernietiging, juridische aansprakelijkheid en sociale onveiligheid dreigt en dat er direct meer onderhoud nodig is. Deze werkzaamheden in 1 jaar programmeren zou een enorme piek in de begrotingen capaciteit opleveren. Daarom kiezen we ervoor om in vijf jaar het onderhoudsniveau weer op het minimalu C-niveau te hebben. Deze achterstand is niet binnen bestaande budgetten op te lossen.