20210705-rv-voorjaarsnota-2021-bijlage-1-voorjaarsnota.pdf
Tekst van het document
Voorjaarsnota Westervoort 2021
Voorjaarsnota Westervoort 2021
1
Inhoudsopgave Inleiding Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappij Programma 3 Omgeving Voortgang herstelplan Resumé
3 5 17 29 55 61
2
Voorjaarsnota Westervoort 2021
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Inleiding
Inleiding De voorjaarsnota 2021 is de laatste voorjaarsnota van deze bestuursperiode. Een voorjaarsnota die in lijn is met het financieel herstelplan die dit voorjaar is opgesteld en afgestemd met de provincie. Deze voorjaarsnota vormt de opstap en kaders naar de volgende meerjarenbegroting 2022 – 2025. Zoals bekend baart de financiële positie van Westervoort ons zorgen voornamelijk veroorzaakt door de sterke toename van het beroep op de voorzieningen in het kader van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ontwikkelingen (WMO). Corona vroeg begin 2020 onverwacht om grote wendbaarheid van ons als bestuur en organisatie. Zowel op de coronacrisis alsmede op het opstellen van het herstelplan is voortvarend ingespeeld. Wij zijn er trots op dat we ondanks de financiële positie, de pandemie en de inspanningen voor het herstelplan, toch het grootste deel van het coalitieakkoord dit jaar verwachten te realiseren. Corona Er is op meerdere gebieden ingespeeld op corona. Denk hierbij aan de nauwe samenwerking met de veiligheidsregio, het anders inzetten van handhaving op het gebied van orde en veiligheid en de eerste nood bij ondernemers en instellingen. De crisis heeft grote impact op alle inwoners van Westervoort.
Denk hierbij aan vereenzaming, het wegvallen van een groot deel van het sociaal bestaan door de lock down (sport, cultuur, horeca, vakantie) en vooral aan inwoners die het voor corona al moeilijk hadden. Met financiële effecten van de coronacrisis, die er ongetwijfeld zullen zijn, hebben wij nog geen rekening kunnen houden. Te verwachten valt dat die effecten zich op verschillende plaatsen in de begroting zullen manifesteren: uitkeringen op grond van de Participatiewet, extra beroep op jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, maar ook ondersteuning van instellingen, risico op oninbare vorderingen en lagere belastingopbrengsten, lagere huuropbrengsten en gevolgen voor het woningbouwprogramma. In het najaar verwachten wij meer inzicht te hebben op impact hiervan. De financiële gevolgen van corona zullen wij net als in 2020 in een aparte paragraaf monitoren en inzichtelijk maken. Samen Sterk In samenwerking met de gemeente Duiven is een gezamenlijke toekomstvisie en transformatieagenda uitgewerkt. Een visie waarbij iedere inwoner van de gemeente Westervoort een bijdrage kan leveren aan de samenleving en de kans heeft om zich te ontwikkelen naar zelfregie binnen een sterk sociale omgeving zodat de inzet op zwaardere zorg voorkomen kan worden. Voor inwoners die dit niet of onvoldoende kunnen, bieden we een passend vangnet voor extra ondersteuning.
Om meer financieel inzicht te krijgen in het sociaal domein wordt in 2021 een dashboard uitgewerkt zodat we financieel grip houden en beter kunnen inspelen op ontwikkelingen. De opgaaf in het sociaal domein kunnen wij niet alleen. Wij doen een beroep op onze zorgaanbieders maar ook op onze inwoners (netwerk) om hieraan bij te dragen. Met deze gebundelde krachten maken wij het sociaal domein stap voor stap toekomstbestendiger en meer beheersbaar. Sterk Bestuur Naast het herstelplan ligt de vraag voor ‘welke gemeente Westervoort in de toekomst wil zijn’. Het uitwerken van deze missie en visie inclusief een bijbehorende strategie en opgaaf pakken wij in samenwerking met de raad in 2021 op. We moeten besturen in onzekerheid maar zullen toch ingrijpende keuzes moeten maken die voelbaar zullen zijn in en voor de Westervoortse samenleving. Het vraagt een strategie gericht op houdbare financiën en het meerjarig aanvullen van de noodzakelijke reserves maar ook een meerjarige strategie die alle aandacht heeft voor de negatieve gevolgen van de crisis. De focus ligt de komende jaren dus op financiële beheersing en het aanvullen van de reserves zodat op de lange termijn Westervoort een sociale, inclusieve en duurzame gemeente blijft waar het goed en prettig wonen is met een huishoudboekje dat financieel op orde is.
Deze visie zullen wij in samenspraak met de raad verder oppakken en uitwerken. Financiële positie
3
4
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Inleiding
Zoals gezegd is het beeld dat deze voorjaarsnota laat zien in lijn met het financieel herstelplan. Het jaar 2021 sluit met een tekort, de navolgende jaren met een klein overschot. Deze nota laat zien dat Westervoort op basis van de huidige cijfers en inzichten haar afspraken kan nakomen om de reserves weer aan te vullen tot op een minimum, lees noodzakelijk niveau vanaf 2026. Vanaf 2022 is de begroting structureel en reëel in evenwicht en worden de algemene reserves conform (herstel)plan aangevuld. Een van de doelstellingen van het financieel herstelplan is om de algemene reserve weer op peil te brengen. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een beeld van het verloop van de benodigde weerstandscapaciteit die de toets van de provincie doorstaat. Natuurlijk brengt ook deze nota kansen en risico’s met zich mee. Kansen vanwege hopelijk lagere uitgaven of lasten op begrote onderdelen of extra inkomsten vanuit het rijk. Risico’s op hogere uitgaven vanwege onvoorziene gebeurtenissen of extra lasten als gevolg van een stijgende vraag (denk hierbij aan het sociaal domein) met wettelijke verplichtingen. In deze voorjaarsnota is de meicirculaire reeds verwerkt. In grote lijnen betekent dit voor de gemeente een incidentele compensatie voor jeugdzorg in 2021 en een daling van het accres voor de komende jaren.
De herverdeling van het gemeentefonds, de aanpassing van het woonplaatsbeginsel alsmede de implementatie van de omgevingswet zullen de nodige effecten met zich meebrengen die nog lastig zijn in te schatten. Eveneens is er onzekerheid over de keuzes die het nieuwe kabinet gaat maken. Zoals u ziet staan cijfers bijna nooit stil of in ieder geval niet lang stil. Voor Westervoort is dit op dit moment een lastige en zorgelijke situatie omdat er geen reserves zijn om financiële risico’s, lees extra tekorten op te vangen en er bijna geen mogelijkheid is om nog een nieuwe bezuinigingsronde te maken. Toch ligt hier een voorjaarsnota voor die vertrouwen biedt om in de loop der jaren weer financieel gezond te worden. De voorjaarsnota zal na vaststelling nauwlettend worden uitgevoerd, gemonitord en periodiek worden afgestemd met alle intern betrokkenen en met onze toezichthouder de provincie.
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
5
Programma 1 Bestuur 1.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel Wij zijn een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Toelichting De gemeente faciliteert inwoners, wijken, ondernemers en organisaties om elkaar te helpen en initiatieven verder te brengen en mogelijk te maken. Hiermee verschuift het accent van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. De gemeente zorgt er voor dat er een basisniveau is en een vangnet voor hen die er niet zelf of samen uitkomen. Randvoorwaarde is continue bewustwording en bevordering dat de samenleving zelf het initiatief kan en mag nemen. De gemeente stelt zich hierbij regelmatig op als partner en staat daarmee midden in de samenleving. Wat daarnaast bijdraagt is een prettig/positief gevoel van veiligheid in de eigen omgeving. Dit gevoel is er grotendeels al. Wij willen bevorderen dat dit positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers in Westervoort vastgehouden wordt en daar waar nodig verbeterd wordt. Hiervoor dragen we samen de verantwoordelijkheid. Als gemeente versterken we de preventie en proactiviteit. Op dit moment is nog onduidelijk of en in hoeverre het coronavirus het veiligheidsgevoel van onze inwoners heeft beinvloed. Het werken aan een veilige gemeente is van oudsher een overheidstaak.
Naast beleid en uitvoering op de wettelijke veiligheidstaken zijn ook initiatieven van inwoners van belang. In onze dienstverlening zien we dit ook terug. De behoefte en de vraag van de klant staat centraal als het gaat om de inrichting van de dienstverlening. Dit betekent een integrale benadering van dienstverlening en eenduidige en kwalitatief hoogwaardige klantcontacten. Hoofddoelen Wij willen dit bereiken door te werken aan: A. Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is. B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. C. Het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening. D. Een organisatie die invulling geeft aan het programmadoel Externe ontwikkelingen •
•
Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet Open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente hierbij aan moet haken. We zorgen ervoor dat we zoveel mogelijk aanhaken bij landelijke ontwikkelingen en mogelijkheden. Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden veel ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden.
1.2 Autonome financiële ontwikkelingen Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg In de begroting van het streekarchivariaat zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die meer geld gaan kosten. De bijdragen van de deelnemende gemeenten stijgen hierdoor. De bijdrage van Westervoort stijgt voor 2021 met € 2.000,- (van € 34.200,- naar € 36.200,-). Naar verwachting zullen de kosten in verband met de wettelijk verplichte aansluiting op een e-depot (digitale archiefbewaarplaats) nog verder stijgen en zal er vanuit de gemeente ook een personele inzet zijn. Op dit moment is het onderzoek in een verkennende fase en is het nog onduidelijk wat de omvang van het bedrag zal zijn. Ipads raadsleden
6
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
Op 16 maart 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Voor de toekomstige 17 raadsleden en 18 commissieleden moeten nieuwe devices worden aangeschaft . De kosten voor aanschaf van de Ipads, licenties en toetsenborden , zijn begroot op totaal € 24.500. Bij een afschrijving in 4 jaar zijn de jaarlijkse kapitaallasten van 2023 tot en met 2026 € 6.615. Deze investering was nog niet meegenomen in de meerjarenbegroting als vervangingsinvestering. Livestream De apparatuur die gebruikt wordt voor de livestream van raadsvergaderingen is gedateerd en niet meer bruikbaar. Om de uitzendingen van vergaderingen van de gemeenteraad van Westervoort in de toekomst mogelijk te blijven maken dient de huidige apparatuur grotendeels vervangen te worden. De boekwaarde van deze apparatuur bedraagt €7.310. Het voorstel is om dit in 2021 af te boeken. Hier tegenover staat een voordeel op kapitaallasten van 2022 en 2023 voor respectievelijk € 3.797 en € 3.726. Voor de afname van bovenstaande producten en de daarmee samenhangende diensten is contact gezocht met een bekende regionale partij die gespecialiseerd is in audiovisuele middelen. In Liemers verband en veelal in samenwerking met de RID hebben we in de afgelopen jaren veel positieve ervaringen opgedaan met deze onderneming. Zij bieden de mogelijkheid de nieuwe apparatuur te leasen voor 5 jaar.
Na afloop van dit lease contract is de gemeente Westervoort eigenaar van de betreffende apparatuur. Tijdens de looptijd beschikt de gemeente over moderne apparatuur met marktconforme garantiebepalingen. De kosten per jaar van deze lease overeenkomst zijn € 5.300. Daarnaast wordt voorgesteld om met deze partij afspraken te maken zodat zij snel oproepbaar zijn voor technische assistentie. Op basis van een service level agreement (SLA) worden er afspraken gemaakt voor preventief en correctief onderhoud. De kosten hiervan zijn op jaarbasis €1.850. Met deze SLA gaan we ervoor zorgen dat de risico’s zoveel mogelijk zijn afgedekt zodat digitaal vergaderen in de toekomst mogelijk blijft en er veel minder beroep wordt gegaan op de ambtelijke capaciteit. Basisadministratie persoonsgegevens In de begroting is voor de formulieren en benodigdheden uitgegaan van 300 verklaringen omtrent gedrag. De verwachting voor 2021 is dat er maar de helft wordt uitgegeven gezien de grote terugloop van verklaringen. Dit resulteert in een voordeel van € 5.078 structureel op de post formulieren en benodigdheden. Dit heeft ook consequenties voor de leges opbrengst. De opbrengst kan worden terug geraamd voor een bedrag van € 6.248. Dit is ook structureel. Dividend Alliander Alliander NV heeft in haar aandeelhoudersvergadering aangegeven dat er minder dividend uitgekeerd gaat worden.
Voor 2021 betekent dit een nadeel van € 20.000 vanwege de verhoogde tarieven van TenneT en de effecten van Corona. Op de lange termijn heeft Alliander te maken met fors hogere investeringen in het kader van de energietransitie. Daardoor is het nodig de raming van te ontvangen dividend bij te stellen. Dat levert vanaf 2022 een structureel nadeel op van € 24.000 omdat er uitgegaan wordt van € 0,66 per aandeel. De gemeente Westervoort heeft 145.643 aandelen Alliander. Algemene uitkering Belangrijkste ontwikkelingen van de laatste circulaires (decembercirculaire, maartbrief en meicirculaire) hebben betrekking op het jaar 2021 en gaan over de extra ontvangen middelen in verband met de coronamaatregelen en de middelen voor de acute problematiek in de jeugdzorg. Het kabinet en de VNG zijn in gesprek over de uitkomsten van het advies van de Commissie van Wijzen voor wat betreft de jeugdzorg en de grote tekorten hierop. Voor 1 juli worden de gemeenten geinformeerd. De tendens van de meicirculaire is dat het accres voor de komende jaren lager wordt omdat de verwachte loon- en prijsstijgingen naar beneden worden bijgesteld. Voor de integratie-uitkeringen participatie en voogdij worden afzonderlijke componenten voor loon- en prijsstijgingen ontvangen.
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
7
Deze gelden worden aan de betreffende budgetten toegevoegd. Omdat de neerwaartse bijstelling van de algemene uitkering vooral te maken heeft met de verwachte neerwaartse bijstelling van de prijzen, stellen wij voor om de stelpost prijstijgingen af te ramen met € 50.000 in 2021, € 100.000 in 2022 en vanaf 2023 structureel € 150.000. De belangrijkste taakmutatie betreft de gelden die beschikbaar zijn gesteld voor de implementatie van de Wet Open Overheid. 2021
2022
Verschil meicirc. t.o.v. sept 2020
993.000
Covidmiddelen dec/mrt
-389.500
Acute problematiek jeugdzorg
-480.000
IU Inburgering
-9.000
IU Participatie
-105.000
IU Voogdij
-16.000
Wet open overheid Saldo
-6.500
2023
2024
2025
127.000
7.000
-81.000
335.000
-101.000
-99.000
-113.000
-109.000
-93.000
-105.000
-117.000
-131.000
-67.000
-197.000
-311.000
95.000
1Stroom Op basis van de concept-begroting 1stroom 2022 worden de bijdragen aan 1stroom aangepast. De bijdrages aan 1stroom worden o.a. hoger doordat de kosten van de RID zijn gestegen. De stijging van € 128.000 in 2022 is als volgt te verklaren: Kosten RID
€ 31.000
Overige kosten
€ 97.000
Totaal
€ 128.000
Ontvangen rente / kapitaallasten De te ontvangen rente van aan instellingen verstrekte leningen was te laag geraamd. Structureel wordt deze ommissie aangepast. De aanpassingen zijn verdeeld over de drie programma's. Voor de aansluiting met de raming van de activastaat zijn daarnaast enkele kleine aanpassingen gedaan. Stelpost prijsstijgingen De stelpost wordt ingezet voor de lagere algemene uitkering in verband het lagere accres. Het Rijk verwacht een lagere inflatie en daardoor lagere uitgaven. Daaraan gekoppeld leidt dit ook tot afname van het gemeentefonds. Ook wordt de stelpost ingezet voor de prijsstijgingen kinderopvang. Zie programma 2. Ventilatie en brandveiligheid gemeentehuis Westervoort In het gemeentehuis Westervoort ververst de airco de lucht niet met verse buitenlucht. Om voor gebruikers en bezoekers een zo veilig mogelijke (werk) omgeving te creëren; mede om in het kader van Corona de kans op besmetting te verkleinen worden de ventilatievoorzieningen in het gemeentehuis Westervoort aangepast en uitgebreid. De totale investeringskosten voor het
8
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
realiseren van deze installatie- en bouwtechnische voorzieningen worden begroot op € 105.000 . De totale kapitaallasten met verschillende afschrijvingstermijnen bedragen hiervan € 6.075 . Daarnaast moeten in het gemeentehuis Westervoort de brandveiligheid- en vluchtwegvoorzieningen worden aangepast om een veiliger gebouw te realiseren. Met hulp van interne en externe deskundigen (RBG en brandweer) zijn benodigde voorzieningen geadviseerd die verwerkt zijn in uitvoeringsbegrotingen. De totale investeringskosten voor het realiseren van deze bouwtechnische voorzieningen worden begroot op € 100.492. De totale kapitaallasten met verschillende afschrijvingstermijnen bedragen hiervan € 6029. De kosten worden doorbelast naar 1Stroom en volgens de verdeelsleutel Duiven – Westervoort worden deze lasten weer doorbelast naar beide gemeenten. Het aandeel voor Westervoort bedraagt € 4.479. Bestuurskrachtonderzoek In het kader van het herstelplan is mede op advies van de provincie besloten om een bestuurskrachtonderzoek uit te voeren in het kader van het programma Sterk Bestuur. Aan de provincie kan subsidie gevraagd worden voor een deel van de kosten van dit onderzoek. De provincie heeft toegezegd bereid te zijn 80% van de kosten van dit onderzoek te bekostigen door middel van het verstrekken van een subsidiebedrag.
De provincie vindt het belangrijk dat de gemeente zelf ook een bedrag bekostigd zodat het ook echt een onderzoek van en voor de gemeente is. De ervaring leert dat aan dit soort onderzoeken een kostenplaatje zit tussen de €70.000 en € 90.000. Gevraagd wordt om een bedrag van € 17.500,- beschikbaar te stellen. Het dekkingsvoorstel hiervoor is gebruik te maken van de in de begroting opgenomen post onvoorzien (in totaal € 25.000,-). Metropoolregio Het budget om deel te nemen aan de diverse opgaven binnen de Metropoolregio staat nu geraamd bij Programma 1. Aangezien het opgaven betreft, zoals o.a woningbouw, mobiliteitsfonds, wordt voorgesteld om het bedrag van € 25.100 over te hevelen naar Programma 3. Daarnaast is onder dit budget nog een bedrag geraamd van € 6.500 voor uitvoeringskosten RPW en bijdrage contacten. Deze komt te vervallen. Zie ook speerpunt 1.A.1 1.3 Wat gaan we daarvoor doen? We hebben bij de hoofddoelen 6 speerpunten geformuleerd, te weten: Stimuleren van actief burgerschap, aanpak ondermijning, woninginbraken/ buurtpreventie, verbinding tussen zorg en veiligheid, modernisering van de dienstverlening en organisatie 1Stroom. Hieronder werken we de speerpunten uit. A. “Krachtige overheid”: Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is. Cijfer
Westervoort 2019
Westervoort 2016
Gemeenten Bron <25.000 inwoners(streefwaarde)
relatie inwonergemeente
6,3
6,0
6,2
Waar staat je gemeente kw 4 2019 (WSGJ)
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
9
%(helemaal) mee eens
Westervoort 2019
Westervoort 2016
Gemeenten <25.000 inwoners (streefwaarde)
Bron
De gemeente luistert naar de mening van haar inwoners (WSJG 26)
28%
28%
29%
WSGJ
De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen (WSJG 27)
36%
34%
36%
WSGJ
Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren (WSJG 28)
34%
33%
37%
WSGJ
B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. Westervoort 2020
Westervoort 2018
streefwaarde
Bron
Veiligheidsbeleving 7,1 (cijfer op schaal van 1-10)
7,3
7,3
Veligheidsmonitor
Meldingsbereidheid 74% ondermijning
71%
81%
Veligheidsmonitor
Mate waarin inwoners van mening zijn dat de gemeente de buurt voldoende betrekt bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid
21%
30%
28%
Veligheidsmonitor
Westervoort 2019
Westervoort 2016
Gemeenten <25.000 inwoners (2019)
Geweldsmisdrijven 2,7 (per 1.000 inwoners)
4,0
2,7
WSGJ
10
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
Westervoort 2020
Westervoort 2018
streefwaarde
Bron
Diefstallen uit woningen (per 1.000 inwoners)
1,7
3,0
2,0
WSGJ
Vernielingen/ misdrijven tegen openbare orde (per 10.000 inwoners)
39,5
53,0
38,5
WSGJ
Westervoort 2020
Westervoort 2018
66
80
60
Politie
Aantal gevallen overlast van personen
Dit zijn de speerpunten: 1.A.1
Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Doel
Verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven in de regio ArnhemNijmegen, in zowel nationaal als internationaal perspectief.
Toelichting
Overleg te voeren gericht op afstemming van beleid op de terreinen wonen, mobiliteit, economie en duurzaamheid. Daarnaast wordt het Bureau Brussel (EU-lobby) op strategisch-inhoudelijk niveau aangestuurd.
Risico’s
Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan nemen voor de afzonderlijke gemeenten. Beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.
Planning
Op 8 december 2020 heeft de besluitvorming plaats gevonden voor de versterkte Gemeenschappelijke regeling ‘Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen’. Tevens is besloten het Gemeenschappelijke orgaan ‘Regio Arnhem-Nijmegen’ op te heffen. Het proces om de komen tot de nieuwe Gemeenschappelijke regeling heeft een groot deel van 2020 in beslag genomen. In 2021 zal deze Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen verder worden vormgegeven met onder andere een opgavegerichte agenda.
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
11
1.A.1
Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Financiën
Bij de financiering van de regionale samenwerking wordt onderscheid gemaakt tussen de bijdrage voor de bestuurlijke en organisatorische basis van de samenwerking, die door alle deelnemende gemeenten wordt betaald naar rato van inwonertal (de basisfinanciering), de financiering per opgave door de gemeenten die aan een opgave deelnemen (de opgavenfinanciering) en de bijdrage aan The Economic Board. Gedeputeerden van de Provincie Gelderland zijn voornemens om Provinciale Staten te vragen financieel bij te dragen met een bedrag van € 1.200.000, gelijk verdeeld over voor 2021 en 2022, wanneer de regiogemeenten langjarig instemmen met de nieuwe samenwerking (en de inwonerbijdrage opnemen in de meerjarenprogrammabegroting). Ingestemd is met het beschikbaar stellen van deze verhoogde bijdrage door de gemeente Westervoort. Wat betekent dit? In de meerjarenbegroting is tot op heden rekening gehouden met € 0,88 voor de regio Arnhem-Nijmegen. Voor de Stichting The Economic Board is in 2020 besloten geen vergoeding meer toe te kennen. In onderstaand schema is opgenomen wat de kosten de aankomende jaren zijn: Zie tabel hieronder. Westervoort Inwoners (1-1-’20)
15011 Gemeente
2020
Provincie
Totaal
0,88
€ 13.209,68
Nieuwe bijdrage 2021
1,73 (0,88 + 0,85*)
0,77
2,50
€ 25.969,03
2022
1,73
0,77
2,50
€ 25.969,03
2023-en verder
2,50
0,00
2,50
€ 37.527,50
Bovenstaande houdt in dat in de Voorjaarsnota een bedrag van € 1,73/inwoner voor de jaren 2021 en 2022 zal moeten worden opgenomen en voor 2023 en verder € 2,50/ inwoner. In het herstelplan is reeds rekening gehouden met de verhoging van de bijdrage. Er zijn dus geen financiele consequenties. Participatie
De Gemeenschappelijke Regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is een samenwerkingsverband tussen 18 gemeenten en kent als zodanig geen participatie
Indicatoren
Regionale samenwerking vergroten waarbij er sprake is van slagkracht op urgente onderwerpen, transparantie op regionale doelstellingen en profilering op regionaal en landelijk niveau
1.B.1
Aanpak Ondermijning
Doel
Het voorkomen en terugdringen van ondermijnende criminaliteit.
12
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
1.B.1
Aanpak Ondermijning
Toelichting
De aanpak van ondermijning is een speerpunt in ons integraal veiligheidsbeleid. Ondermijning is een nog steeds groeiend probleem en de bestuurlijke aandacht is hoog. Belangrijke onderdelen in onze aanpak zijn het vergroten van de bewustwording en meldingsbereidheid onder inwoners, ondernemers en personeel van de gemeente en haar veiligheidspartners, het uitvoeren van integrale controles en het gericht onderzoeken van signalen. De belangrijkste aandachtsgebieden zijn hennep/drugs, mensenhandel, zorgfraude en witwassen.
Risico’s
Ondermijning heeft impact op de maatschappij. Als we als gemeente (samen met de veiligheidspartners) ondermijning onvoldoende aanpakken, bestaat het risico dat het zich als een olievlek door onze gemeente verspreidt. Zeker omdat andere gemeenten hun aanpak ook steeds meer verstevigen.
Planning
Uitvoering conform het vastgestelde beleid en plan van aanpak.
Financiën
Er zijn geen nieuwe financiële consequenties aan dit speerpunt verbonden
Participatie
Wij stimuleren inwoners en ondernemers om alert te zijn op signalen van ondermijnende criminaliteit en eventuele signalen te melden. Met verschillende doelgroepen gaan we actief in gesprek. Op die manier pakken we samen ondermijning aan.
1.B.2
Verbinding tussen zorg en veiligheid
Doel
Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur.
Toelichting
Een goede verbinding tussen zorg en veiligheid wordt steeds belangrijker, nu de gemeente sinds de decentralisatie in het sociaal domein verantwoordelijk is voor de zorg. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd zullen zich steeds nieuwe knelpunten en doelgroepen manifesteren. Zorg en veiligheid sluit nu nog niet altijd goed op elkaar aan. Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur is daarom een speerpunt.
Risico’s
Zonder goede verbinding tussen zorg en veiligheid dreigen inwoners uiteindelijk tussen wal en schip te vallen; er komt dan geen sluitende aanpak tot stand. Meestal kan dan alleen de politie nog optreden als deze personen strafrechtelijke overtredingen begaan.
Planning
Doorlopend.
Financiën
In 2020 is de sluitende aanpak voor personen met verward gedrag afgerond. De kosten die de uitvoering daarvan met zich meebrengen, zijn niet hoog en kunnen uit regulier budget betaald worden. Vanwege dit speerpunt is sinds 1 mei 2020 - binnen de bestaande formatie voor openbare orde en veiligheid - een medewerker speciaal vrij gemaakt voor Zorg & Veiligheid gerelateerde thema's en het versterken van de interne en externe samenwerking op deze thema's.
Participatie
We informeren onze inwoners over waar zij met vragen en zorgen terecht kunnen zodat de drempels om deze te uiten verlaagd worden. Dit versterkt de vroegtijdige signalering waardoor zorg en hulpverlening snel(ler) opgestart kunnen worden. Een sluitende aanpak voor personen met verward of overlastgevend gedrag komt bij voorkeur tot stand in overleg met de persoon/personen zelf. Helaas werken ze daar niet altijd vrijwillig aan mee. Dan zijn andere trajecten aan de orde.
C. Het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Dit zijn de speerpunten:
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
1.C.1
Modernisering van de dienstverlening
Doel
Zoveel mogelijk uitbreiden van de digitale dienstverlening en optimaliseren van de digitale toegankelijkheid van gemeentelijke producten en diensten. We stellen daarbij de wensen en behoeften, mogelijkheden en beperkingen van onze inwoners, bedrijven en instellingen centraal.
Toelichting
Bij alle nieuwe keuzes stellen we onszelf de volgende vragen: • Is digitaliseren zinvol: wordt het er makkelijker op?
• • • •
13
Hoe waarborgen we de toegankelijkheid: is alles makkelijk te vinden en te gebruiken, en welke oplossingen bieden we voor mensen die niet goed kunnen meekomen? Kunnen we samenwerken met anderen: hoe zorgen we dat we integrale oplossingen bedenken die aanvullend zijn aan elkaar en waarbij we kunnen aansluiten op landelijke of regionale ontwikkelingen? Hoe waarborgen we de flexibiliteit: sluit de oplossing voldoende aan op de leefwereld van onze inwoners en op veranderingen in de samenleving? Hoe zorgen we dat informatie transparant en betrouwbaar is en waarborgen we daarnaast de privacy van onze inwoners?
Er zijn veel verschillende ict-oplossingen beschikbaar. Dat vraagt om strategische keuzes. De Liemerse i-Visie en i-Strategie bieden handvatten om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. We werken daarbij zoveel mogelijk samen in De Liemers. Zoals gezegd, blijven we aandacht houden voor de groep inwoners die niet of minder zelfredzaam is, mensen met een beperking en de groep digibeten en laaggeletterden. We zorgen dat ook voor deze doelgroepen de gemeentelijke producten en diensten toegankelijk zijn, zowel digitaal als analoog. Dat betekent dat we ook blijven investeren in de kwaliteit van het persoonlijk klantcontact. Risico’s
Als we uitgaan van de behoefte van de klant en de inzet van meer e-diensten, dan vraagt dat om een andere inrichting van gemeentelijke processen en werkwijzen. Ook vraagt dit iets anders in houding en gedrag en in kennis en vaardigheden van medewerkers. De maatschappelijke ontwikkelingen gaan vaak sneller dan dat de organisatie bij kan houden. Daarnaast zijn we zuinig met het geld. Vandaar dat het niet altijd lukt om onze plannen waar te maken. In 2020 heeft het AB van 1Stroom de keuze gemaakt om de fysieke openingstijden van het gemeentehuis per 2021 in te perken. Concreet betekent dit dat het gemeentehuis op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag alleen de ochtenden van 8.00-12.00 uur geopend is. Hiermee realiseren we binnen 1Stroom een structurele besparing op personeelskosten van € 35.000. De woensdagmiddag houden we beschikbaar om ouders met kinderen tegemoet te komen op de schoolvrije middag. Deze woensdagmiddagopenstelling zal weer gaan gelden zodra de strenge beperkende maatregelen rondom het Coronavirus opgeheven worden. Deze maatregel was onderdeel van een heel pakket aan maatregelen om de begroting van 1Stroom rond te kunnen maken.
Planning
Het moderniseren van de dienstverlening is een continu proces. Er is geen moment waarop we “klaar” zijn. Ontwikkelingen gaan soms zo snel dat stilstand achteruitgang betekent. We blijven dus steeds op zoek naar oplossingen om onze dienstverlening op peil te houden. Eind 2021/begin 2022 wordt de gemeentelijke website overgezet naar een nieuw platform. Daarbij krijgt de website een nieuwe look & feel en komen er ook nieuwe technische mogelijkheden om de website nog flexibeler te kunnen inrichten en dus beter te kunnen laten aansluiten op steeds veranderende eisen en wensen.
14
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
1.C.1
Modernisering van de dienstverlening
Financiën
De meeste investeringen in de technologie die nodig is om een goede dienstverlening te kunnen bieden, worden betaald vanuit RID-budgetten. Vooralsnog lijkt de beschikbaarheid van die budgetten voldoende. Als er aanvullende investeringen nodig zijn, dan zal dit in een apart voorstel worden voorgelegd.
Participatie
We hebben een dienstverleningsconcept met als motto “aandacht voor wat nodig is”. Dat wat nodig is, bepalen we in afstemming met onze inwoners, bedrijven en instellingen. Bijvoorbeeld via klantonderzoeken. Daarnaast werken we sinds 2021 met een klantpanel bestaande uit vertegenwoordigers vanuit de gemeente. We vragen dit klantpanel regelmatig om met ons mee te kijken en hun wensen en behoeften in het contact met de gemeente aan te geven. Ook monitoren we klantgedrag via web-statistieken en de data die we vanuit de verschillende backofficeapplicaties verkrijgen. Zo zorgen we dat we de goede dingen doen en dat we deze ook goed doen. Westervoort 2019
Westervoort 2016/2018
Westervoort 2021 (prognose)
Bron
Waardering van klanten voor de kwaliteit van onze dienstverlening - directe dienstverlening - digitale dienstverlening
6,83
6,67 6,65
6,8
Waarstaatjegemeente Burgerpeiling 2019
Aantal producten dat volledig digitaal te verkrijgen is
47
Stand per 31-12-2020:
70
Gemeentelijke website Aantal volledig invulbare
63
digitale webformulieren
D. Een organisatie die invulling geeft aan het programmadoel. Dit zijn de speerpunten: 1.D.1
Organisatie 1Stroom
Doel
Doorontwikkeling van 1Stroom
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
1.D.1
Organisatie 1Stroom
Toelichting
In 2018 is 1Stroom, de ambtelijke werkorganisatie van de gemeenten Duiven en Westervoort, gestart. Op basis van de missie, visie en de besturingsfilosofie is er binnen 1Stroom de afgelopen jaren hard gewerkt aan een goed functionerende organisatie. Nu de organisatie meer dan drie jaar draait, is echter duidelijk geworden dat een aantal punten verbetering behoeven om de stip op de horizon ‘een veerkrachtige organisatie middenin een vitale samenleving’ te bereiken. Daarom is in 2020-2021 besloten een volgende stap te doen in de ontwikkeling van 1Stroom en is een veranderstrategie gekozen. De kern van deze strategie is de doorontwikkeling van de structuur van de organisatie, waardoor deze beter in staat is de bestaande en waardevolle uitgangspunten in de besturingsfilosofie te versterken. In 2021 is de nieuwe structuur ingericht: een directiestructuur bestaande uit een algemeen directeur en twee adjunct-directeuren/ gemeentesecretarissen en tien afdelingen, elk aangestuurd door een afdelingsmanagers. Op basis hiervan wordt de komende verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de cultuur en de ontwikkeling van medewerkers. De leidraad voor deze ontwikkeling is de strategische agenda en het strategische HR-beleid.
De belangrijkste lijnen hierin zijn: • We werken vanuit onze missie/visie en kernwaarden • We zetten de juiste mens op de juiste plek • We geven invulling aan onze veranderende rol in de samenleving
15
We zijn de partner van de gemeentebesturen bij het realiseren van hun doelen Risico’s
Uit evaluaties van ambtelijke fusies elders, blijkt dat risico’s, die ervoor zorgen dat we het doel niet bereiken zijn: • Onvoldoende harmonisatie van beleid; als beide besturen niet openstaan voor harmonisatie van beleid, komt er van efficiencyvoordelen en kwaliteitsverhoging weinig terecht • Te snel resultaten willen zien; een te grote bezuiniging die snel gehaald moet worden leidt tot problemen; de organisatie heeft tijd nodig om de voordelen van de fusie tot uiting te laten komen • Onvoldoende aansluiting van de organisatie bij een of beide colleges • In het bestuurlijk-ambtelijk samenspel in het algemeen en in het dagelijks bestuur van 1Stroom in het bijzonder, zullen de hieruit voortkomende aandachtspunten regelmatig aan de orde komen. • Het niet tijdig realiseren van de vijf k's. Daar komt bij een risico als gevolg van een besluit van het AB van 1Stroom, om gelet op de moeilijke financiële situatie waarin beide gemeenten zitten, een pakket aan besparingsmaatregelen door te voeren in de begroting 1Stroom 2021-2024. In totaal lopen de besparingsmaatregelen op tot ruim € 700.000 in 2024.
Planning
Zowel de uitvoering van de strategische agenda, als het omgaan met de factoren zoals genoemd onder de risico’s is een continu proces. En een proces waarin een ieder telkens weer open moet staan voor interne en externe ontwikkelingen en zo weer impulsen aan de ontwikkeling van de organisatie gegeven kunnen worden.
Financiën
De bij de fusie door de gemeenteraden vastgestelde taakstelling voor 1Stroom is verwerkt in de begroting 2022. Voor 2022 is dat een netto besparing van € 600.000. In de meerjarenbegroting 1Stroom 2021-2024 is daar bovenop een besparingspakket doorgevoerd dat oploopt tot € 732.000 in 2024.
16
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 1 Bestuur
% (helemaal) mee eens
Westervoort 2019
Westervoort 2016
Gemeenten <25.000 inwoners (streefwaarde)
Bron
De mate waarin inwoners van mening zijn dat de gemeente doet wat ze zegt
32%
30%
31%
WSGJ
1.4 Wat gaat het ons kosten? Saldi 2021-2025 programma Bestuur Nieuwe activiteiten
2021
2022
2023
2024
2025
Autonome financiële ontwikkelingen 2021 e.v. ipads raadsleden
0
0
6.615
6.615
6.615
Apparatuur livestream
14.460
3.353
3.424
7.150
7.150
Basisadministratie persoonsgegevens
1.170
1.170
1.170
1.170
1.170
Algemene uitkering (incl. decen mrtcirc)
6.500
67.000
197.000
311.000
-95.000
Dividend Alliander
20.000
24.000
24.000
24.000
24.000
Bijdrage 1stroom RID
0
31.000
31.000
31.000
31.000
Bijdrage 1stroom
0
97.000
88.000
143.000
260.000
Rente instellingen/ kapitaallasten
239
1.711
1.926
1.926
1.926
-56.000
-112.000
-162.000
-162.000
-162.000
Ventilatie en brandscheidingen
0
4.479
4.479
4.479
4.479
Bestuurskrachtonderzoek
0
0
0
0
0
Metropoolregio
-31.600
-31.600
-31.600
-31.600
-31.600
Totaal van de ontwikkelingen
-45.231
86.112
164.013
336.739
47.739
Stelpost prijsstijgigen
Gevolgen speerpunten: Totaal speerpunten Bedragen in €
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
17
Programma 2 Maatschappij 2.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel Wij leveren een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor onze inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit doen wij vanuit de overtuiging dat inwoners van de gemeente Westervoort een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Dat we, waar nodig, handvatten aanreiken gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat we - waar nodig - de juiste en passende ondersteuning bieden. Toelichting Samen zetten we ons in voor een inclusieve samenleving. Iedereen draagt bij en iedereen kan deelnemen. Jong, oud, man, vrouw, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Je draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, ben je nuttig en krijg je waardering. Dit vergroot het welzijn en de gezondheid van mensen. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Inwoners worden actief betrokken bij het zoeken naar oplossingen die passend zijn. Wanneer nodig helpen wij door deze mogelijkheden te vergroten met de inzet van passende zorg en ondersteuning.
Voor kwetsbare inwoners die niet zelf de regie over hun leven kunnen voeren en ook niet volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen zoeken wij samen met hen naar op maat gemaakte oplossingen. Deze bestaan uit voorliggende voorzieningen en uit zo nodig specialistische zorg. Vanuit de transformatie is de inzet om juist deze voorliggende voorzieningen te versterken en optimaal te benutten. De kwetsbare inwoner kan hierdoor zo prettig en zinvol mogelijk leven. De basisvoorzieningen worden gevormd door mogelijkheden voor sport, recreatie, kunst, cultuur, educatie, onderwijs en gezondheidszorg. Voor alle inwoners van Westervoort dragen deze voorzieningen voor een belangrijk deel bij aan zinvolle vrijetijdsbesteding, ontplooiing, ontwikkeling en positieve gezondheid. De basisvoorzieningen maken ook mogelijk dat de inwoners zelfstandig de regie over het eigen leven kunnen voeren en deel kunnen nemen aan de samenleving. Goede basisvoorzieningen moeten ook voorkomen dat zo min mogelijk een beroep gedaan wordt op maatwerkvoorzieningen. Ondanks alle financiële problemen zal zo goed mogelijk worden geprobeerd de basisvoorzieningen in stand te houden en, waar mogelijk, te versterken waardoor het goed en prettig leven is in Westervoort. Hoofddoelen Daarom zetten we in op: • • •
De basis op orde Meedoen naar vermogen Zelfredzaamheid naar vermogen
Externe ontwikkelingen In de externe ontwikkelingen wordt beschreven welke ontwikkelingen we zien en welke invloed deze ontwikkelingen mogelijk hebben op de samenleving in Westervoort. Toekomstvisie en transformatie agenda Samen Sterk In 2020 is de toekomstvisie en transformatie agenda vastgesteld. In het document Samen Sterk zijn acties opgenomen die handen en voeten geven aan de activiteiten die worden ondernomen om een bijdrage te leveren aan de inclusieve samenleving. Door de decentralisaties is meer lokaal maatwerk mogelijk. Samen met de lokale samenleving zoeken we naar andere, betaalbare oplossingen om binnen de gestelde financiële kaders diensten te bieden. Tegelijkertijd zijn we door de sturing vanuit het landelijke beleid als overheid soms gebonden aan regels en budgetten die tegengesteld werken aan de uitdaging die voor ons ligt. Het abonnementstarief binnen de WMO bijvoorbeeld, helpt niet in het stimuleren van de zelfredzaamheid en de vele verwijzers binnen de
18
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
Jeugdwet maken grip op de toegekende zorg lastig. In 2021 wordt volop gewerkt aan de acties die zijn beschreven. De verwachting is dat deze acties in 2022 zullen worden voortgezet. Om het belang hiervan te benadrukken zullen de speerpunten van het nieuwe beleid in 2022 hieraan gewijd zijn. Corona Ondanks alle onzekerheden die Corona met zich mee bracht bleken de maatschappelijke instellingen en verenigingen een sterke “fundering” van de samenleving tijdens de Lock down. Hier kunnen we trots op zijn. Door de coronamaatregelen werd de fysieke hulpverlening tot een minimum beperkt. De lichamelijke verzorging en huishoudelijke ondersteuning gingen zoveel mogelijk door, maar voor de andere vormen van begeleiding, coaching en ondersteuning werden andere oplossingen gevonden, zoals: telefonisch contact, beeldbellen, inzetten en gebruikmaken van bestaande hulpverleningssites, Whatsappen, wandel coaching, dagbesteding op afstand, in plaats van dagbesteding op locatie, huisbezoeken afleggen en het inzetten van vrijwilligers via () . Deze creatieve manieren van ondersteuning willen we graag vast houden en in de toekomst verder gebruiken. Dit doen we door in overleg de samenwerking en dialoog tussen inwoners en deze partijen te stimuleren, te faciliteren en initiatieven te ondersteunen. Wij verleggen steeds meer de focus van professionele zorg naar voorliggende algemene voorzieningen.
Op dit moment is nog niet aan te geven welke gevolgen Corona heeft voor de inzet van zorg en ondersteuning zal hebben. De verwachting is dat zich veel problemen gaan voordoen als de samenleving weer open gaat. Het kan dus zo zijn dat we een beroep gaan doen op de compensatie gelden die wij hiervoor ontvangen als gemeente. Ook op de arbeidsmarkt zien we de invloed van Corona terug. Beroepen waar het eind 2020 lastig is om werk in te vinden zijn onder andere administratief-financiële beroepen (zoals administratief medewerkers), beroepen in de cultuursector (zoals bibliotheekmedewerkers) en beroepen in de dienstverlening, evenementen en reizen (zoals horecamedewerkers). Het aantal jongeren was hierin naar verhouding oververtegenwoordigd. Zij verloren aan het begin van de coronacrisis vaker hun baan dan de oudere leeftijdsgroepen. Het aantal nieuwe WW-uitkeringen van jongeren in de periode maart tot en met augustus is in Midden-Gelderland 2,5 keer hoger in 2020 dan in 2019. Dit komt door twee factoren die elkaar versterkten. Zo zijn de horeca en de detailhandel twee snel en sterk getroffen sectoren, waarin relatief veel jongeren werken.
Tegelijkertijd zijn er ook nog kansrijke beroepen waar meer vraag dan aanbod is, zoals hogere ICT-beroepen (zoals softwareontwikkelaars en netwerkspecialisten), zorgberoepen (zoals verpleegkundigen en verzorgenden IG), veel technische beroepen (zoals elektriciens, machinemonteurs en elektrotechnisch ingenieurs), maar bijvoorbeeld ook vrachtwagenchauffeurs. Wat voor de langere termijn belangrijk is, is dat de coronacrisis bestaande ontwikkelingen op de arbeidsmarkt een impuls geeft. Bedrijven reorganiseren om productiever te worden en voeren robotisering en automatisering versneld in. Ook thuiswerken zal veel vaker voorkomen om kosten van reizen en kantoorhuur te besparen. Beschermd wonen Er zijn afspraken gemaakt tussen VNG en het Ministerie van VWS over de decentralisatie van beschermd wonen van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. De ontwikkeling van het objectieve verdeelmodel zal in 10 jaar tijd verlopen van historisch verdeeld over de centrumgemeenten naar objectief verdeeld over alle gemeenten. De invoeringsdatum is verschoven van 1 januari 2022 naar 1 januari 2023. Gemeenten zijn verplicht om gedurende het ingroei pad van 10 jaar regionaal samen te werken. Het is nog niet duidelijk of de Maatschappelijke opvang op termijn ook wordt gedecentraliseerd naar alle gemeenten. Voorlopig blijft de gemeente Arnhem de centrumgemeente voor dit onderdeel.
Wijziging woonplaatsbeginsel Jeugdwet 2022 Per 1 januari 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht. De wetswijziging moet de uitvoering van het woonplaatsbeginsel makkelijker en eenduidiger maken. Ook moeten de administratieve lasten erdoor verminderen. Tot 2022 was het niet altijd snel duidelijk
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
19
welke gemeente verantwoordelijk is tijdens een lopend hulpverleningstraject. Tijdens een hulpverleningstraject zijn er soms meerdere mutaties in de woonplaats van een kind. De aanpassing van het woonplaatsbeginsel houdt in dat wordt aangesloten bij de inschrijving van de jeugdige zelf in de Basisregistratie Personen (BRP). Hierbij worden de volgende 2 situaties onderscheiden: • •
Jeugdhulp zonder verblijf: de gemeente waar de jeugdige volgens het BRP staat ingeschreven is verantwoordelijk Jeugdhulp met verblijf: de gemeente waar de jeugdige volgens het BRP stond ingeschreven voorafgaand aan de verhuizing naar de verblijfsplek is en blijft verantwoordelijk.
Dit moet leiden tot meer duidelijkheid en lagere uitvoeringslasten. Daarnaast sluit het nieuwe woonplaatsbeginsel beter aan bij de uitgangspunten van de Jeugdwet. De oorspronkelijke gemeente blijft verantwoordelijk voor een jeugdige waardoor die gemeente gestimuleerd wordt om te investeren in preventie. Deze wijziging van het woonplaatsbeginsel betekent dat, vanaf datum inwerkingtreding van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel de nieuwe instroom beoordeeld dient te worden aan de hand van bovenstaand nieuwe woonplaatsbeginsel. Ook de migratiegroep, de zittende populatie van jeugdigen die nu en op datum inwerkingtreding van de wet jeugdhulp ontvangen uit hoofde van de Jeugdwet, valt onder de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Deze groep moet dus opnieuw beoordeeld worden. In de loop van 2021 zal duidelijk worden of en op welke wijze dit in financiële zin gevolgen heeft voor onze gemeente. Ontwikkeling tarieven Jeugdbescherming en Jeugdreclassering In het rapport ‘Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’ van de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd (november 2019) komen veel problemen in de organisatie en uitvoering van de jeugdbescherming naar voren. Die worden ook in Gelderland herkend.
De organisaties die met veiligheid en bescherming te maken hebben en de jeugdhulpregio’s in Gelderland (G7) hebben met elkaar een agenda opgesteld met concrete actiepunten, om de bescherming van jeugdigen te verbeteren: de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming (GVJB). Het is de bedoeling om per ingang van 1 januari 2022 uniforme producten, tarieven en contracten te hebben gerealiseerd met daarbij gedeelde afspraken over processen, aanpak en samenwerking. De besluitvorming hierover dient voor 1 juli 2021 te worden afgerond. Dit heeft gevolgen voor de uitgaven vanaf 2022. We kunnen nu nog niet aangeven hoe groot deze gevolgen zullen zijn op de totale uitgaven voor jeugdzorg in 2022. Ontwikkeling tarieven Groepsbegeleiding WMO Op regionale schaal van MGR / InkoopSDCG vindt momenteel discussie plaats over de hoogte van de tarieven Groepsbegeleiding WMO. Naar aanleiding van die discussie kan het zijn dat de tarieven in de loop van 2021 voor dit product verhoogd worden. De besluitvorming hierover wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2021. In die besluitvorming zal ook bepaald worden wanneer de eventuele tariefsverhoging ingaat (in loop van 2021). Deze tariefsverhoging voor Groepsbegeleiding WMO zal er toe leiden dat de voorgestelde bezuinigingen op WMO maatwerkvoorzieningen in het herstelplan minder hoog zullen zijn dan in het plan is aangegeven.
Nieuwe wet inburgering Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Deze nieuwe wet betekent een taakverzwaring voor de gemeente ten opzichte van de taken onder het huidige stelsel. In het huidige stelsel is de gemeente verantwoordelijk voor het regelen van huisvesting, werk & inkomen en maatschappelijke begeleiding. Waar nodig regelt zij extra ondersteuning in het voorliggende veld of in de reguliere zorg. Onder de nieuwe wet krijgt de gemeente er taken bij. De gemeente wordt verantwoordelijk voor de gehele keten van brede intake en opstellen participatieplan (PIP), aanbod leerroutes tot en met het behalen van de inburgering en handhaving wanneer nodig. Daarnaast dient de gemeente statushouders zes maanden financieel te ontzorgen door betaling van aantal vaste lasten uit de uitkering met daarnaast ondersteuning naar financiële zelfredzaamheid. Doelgroepenvervoer
20
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
De kosten in het doelgroepenvervoer laten de laatste jaren een stijging zien. Daarom heeft het college ingestemd met het verder uitwerken van het Plan van aanpak maatregelen doelgroepenvervoer. Daarin zijn een aantal maatregelen opgenomen die voor besluitvorming voorliggen aan de raad, zoals de wijzigingen in de Verordening Maatschappelijke ondersteuning (juni 2021) en Verordening Leerlingenvervoer (november 2021). De verwachte financiële gevolgen van alle maatregelen zijn reeds meegenomen in het Herstelplan. Mochten maatregelen niet doorgevoerd kunnen worden dan heeft dit direct consequenties voor de verwachte kosten van het doelgroepenvervoer. In de begroting is voor de komende jaren geen rekening gehouden met de door de BVO DRAN verwachte volumestijging. Voor 2021 wordt verwacht dat de kosten door corona binnen de begroting zullen vallen. in 2022 verwachten wij een klein tekort. Wat in 2023 en 2024 mogelijk verder zal oplopen. De kostenstijging komt door mogelijke volumegroei, stijging kosten van het vervoer en de afbouw van de bijdrage van de provincie. 2.2 Autonome financiele ontwikkelingen In de autonome ontwikkelingen wordt beschreven voor welke ontwikkelingen in Westervoort op dit moment, al of niet verwacht, extra geld nodig is of extra geld voor beschikbaar is gekomen.
Inzet Covid middelen Culturele Infrastructuur 2021 Covid-19 heeft behoorlijk invloed gehad op de culturele sector in Gelderland en nog steeds ligt de sector nagenoeg stil. Aan regio 025 in Gelderland (de gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar) is gevraagd om in beeld te brengen wat de gevolgen zijn van covid-19 en hoe kan worden ingezet op duurzaam herstel van de sector: het Transformatievoorstel Cultuurregio 025. In het Transformatievoorstel worden voorstellen gedaan hoe de sector kan herstellen, maar ook kan transformeren. Dit voorstel is onderdeel van het uitvoeringsplan van de Groene Metropool opgave: Ontspannen regio via Speerpunt; versterken regionaal Cultuuraanbod. De, door het rijk beschikbaar gestelde, Covid-19 middelen zijn bedoeld ter compensatie en ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur. De minister merkt daar wel bij op dat ze er op vertrouwd dat de gemeente deze extra middelen daadwerkelijk voor dit doel zullen inzetten. De door het rijk beschikbaar gestelde Covid-middelen zetten we in, in lijn met het Transformatievoorstel Cultuurregio 025: • •
een deel van de middelen wordt ingezet om de lokale culturele infrastructuur te ondersteunen; een deel van de middelen wordt ingezet om de sector te helpen transformeren.
Op dit moment is nog niet bekend hoe de provincie gaat besluiten: inhoudelijk en financieel. De verwachting is dat daar voor de zomer meer duidelijkheid over komt. Vooruitlopend hierop grijpen we de mogelijkheid aan om alvast naar de toekomst te kijken en in het licht van het Transformatievoorstel stappen te zetten. Om de lokale culturele infrastructuur te ondersteunen en waar dat kan te helpen transformeren is extra inzet in coördinatie nodig. •
•
•
Het transformeren van de sector betekent inzet op innovatie en op nieuwe manieren van produceren en presenteren (ondersteunen van opzetten streamingsdiensten, digitaliseren en inventariseren grotere oefenruimtes). We bouwen hierbij voort op de ervaringen die Duiven eerder heeft opgedaan in bijvoorbeeld het project Circado, waarbij op een vernieuwende en verbindende manier werd samengewerkt tussen (culturele) organisaties en verenigingen. En zetten de combinatiefunctionaris cultuur extra in om de verbindingen te leggen met het regionale steunpunt Amateurkunst. Urenuitbreiding van de combinatiefunctionaris cultuur is daarbij van belang. Samenwerkingsverbanden stimuleren met als doel het bedrijfsmatig en organisatorisch versterken van de lokale infrastructuur. We stimuleren samenwerking tussen bijvoorbeeld het Liemers museum en andere musea in de regio op de regionale thema’s water, romeinse limes en vrijheid. Ondersteuning samenwerking kunstvakonderwijs. Het LiemersLab is een samenwerking tussen Hogeschool Arnhem Nijmegen, Rijn IJssel College en Graafschap College. Hier werken studenten van sociaal- maatschappelijke culturele studies aan Liemerse projecten waar
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
21
cultuur als middel wordt ingezet voor sociaal-maatschappelijke vraagstukken. We zetten in op verbinding tussen het Liemers Lab, basis- en voortgezet cultuuronderwijs en cultuur- en erfgoed initiatieven. Afgelopen jaar hebben we vanuit de beschikbare Corona-gelden verenigingen waar nodig ondersteund in hun exploitatie. Ook voor de komende periode gaan we kritisch kijken naar wat er nodig is. De regeling TONK (tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten) In verband met de Coronacrisis hebben een aantal inwoners moeite met het betalen van de vaste lasten vanwege een behoorlijke terugval in hun inkomen. Om deze mensen tegemoet te komen is van overheidswege de regeling TONK bedacht. Deze regeling is van kracht vanaf 1 januari 2021 tot en met 30 juni 2021. De TONK-middelen worden via het gemeentefonds uitgekeerd aan gemeenten. Individuele gemeenten hoeven zich naar het rijk dan ook niet apart te verantwoorden over de TONK-middelen. Er is geen sprake van een (nieuwe) regelgeving, maar van een tijdelijke uitbreiding van de bijzondere bijstand. Gemeenten kunnen betalingen voor TONK op dezelfde wijze registreren als nu het geval is bij bijzondere bijstand. Rijk en gemeenten monitoren door regelmatig overleg en via beschikbaar komende gegevens vanuit het CBS en de Divosa benchmark hoe de implementatie en de uitvoering verloopt.
Op basis daarvan kan het beschikbaar gestelde budget voor de TONK worden bijgesteld. Van dit bedrag moeten zowel de uitvoeringskosten als de feitelijke tegemoetkoming aan de betrokken inwoners worden betaald. Iedere gemeente is dringend verzocht beleidsregels voor de TONK op te stellen, waarbij gemeenten een behoorlijke mate van beleidsvrijheid hebben. Op 9 maart 2021 zijn de beleidsregels TONK in het college van Westervoort vastgesteld. Voorlopig beschikbaar gesteld bedrag voor Westervoort: € 123.000. In de maartbrief is 1/3 gedeelte in 2021 beschikbaar gesteld (€ 41.000). voor het resterende 2/3 deel wordt bezien of de verdeelsleutel de juiste is. TOZO voor het jaar 2021 krijgt de gemeente, net zoals in het jaar 2020, weer een specifieke uitkering Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (TOZO), in de vorm van bevoorschotting. De regeling heeft tot doel zelfstandigen, die als gevolg van de coronacrisis, in financiële problemen zijn geraakt, tijdelijk te ondersteunen en hen in staat te stellen na de coronacrisis het bedrijf weer voort te zetten. Uitvoering van deze regeling vindt plaats bij de Regionale Sociale Dienst. Verantwoording naar het Rijk vindt achteraf plaats via SiSa bij de jaarrekening. Het juiste bedrag wordt vastgesteld en de eventueel teveel ontvangen voorschotten worden teruggevorderd. Voor 2020 zijn er ruim voldoende voorschotten ontvangen.
Na vaststelling zal dit moeten worden terugbetaald. Schuldhulpverlening aan ondernemer Over de verplichting van gemeenten om schuldhulpverlening te bieden aan ondernemers is lange tijd onduidelijkheid geweest. Vanuit de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WGS) bieden gemeenten ondersteuning aan natuurlijke personen die hun schulden niet langer zelf kunnen betalen. Echter zijn ondernemers ook natuurlijke personen en vallen daarmee onder het bereik van de WGS binnen de gemeente waarin zij woonachtig zijn. In de aangenomen wetswijziging van de WGS per 2021 is de onduidelijkheid weggenomen door de toelichting op de ‘brede toegang tot schuldhulpverlening, ook voor zelfstandigen’. De coronacrisis heeft de financiële situatie voor veel ondernemers verslechterd, ondanks tijdelijke steunregelingen zoals de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (TOZO). Dit maakt passende ondersteuning voor deze groep van nog groter belang. Begin 2021 is in samenwerking met de gemeenten Duiven, Zevenaar en de Regionale Sociale Dienst ‘de Liemers’ (RSD) de afspraak gemaakt om schuldhulpverlening aan ondernemers te gaan vormgeven vanuit RSD. Waarom de RSD? De RSD voert voor het Bijstandsbesluit Zelfstandigen uit voor de deelnemende gemeenten. Daarnaast is de RSD uitvoerder van de tijdens de coronacrisis speciaal voor ondernemers in
22
Voorjaarsnota Westervoort 2021 - Programma 2 Maatschappij
het leven geroepen TOZO. De ondernemers weten de RSD te vinden en binnen de RSD is de noodzakelijke kennis voorhanden om een ondernemers te helpen met financiële problemen. De RSD heeft als netwerkorganisatie intensieve contacten met o.a. lokale MKB afdelingen, ondernemersvereniging Lindus, het ondernemersportaal etc. Contacten zijn eenvoudig te leggen. Voor Westervoort worden de uitvoeringskosten voor 2021 geraamd op € 17.236. Via de decembercirculaire zijn er incidentele middelen vanuit het rijk ten behoeve van schulden als gevolg van corona beschikbaar gesteld. In 2021 gaat het om een bedrag van € 19.000. Voorstel is om een bedrag van € 17.500 van deze rijksmiddelen in te zetten voor de uitvoering van schuldhulpverlening aan ondernemers. Schuldhulpverlening aan ondernemers is op grond van de WGS een wettelijke taak. Om deze structurele taak op een goede wijze te kunnen blijven uitvoeren (ook na de Coronacrisis) zijn financiële middelen noodzakelijk. Voorgesteld wordt om voor 2022 en volgende jaren een bedrag van € 17.500 beschikbaar te stellen. Vergoeding kosten huisvesting Mikado In April van 2021 zullen de activiteiten van de sociale supermarkt verhuizen van De Flierefluiter naar De Nieuwhof. Dit omdat het terrein van De Flierefluiter ontwikkeld zal worden voor woningbouw. Stichting Mikado is hoofdgebruiker van deze locatie.
De Flierefluiter is om niet ter beschikking gesteld aan Mikado. In het kader van transparantie zal voor De Nieuwhof echter een huisvestingsvergoeding moeten worden betaald. De gemeente zal hier vanuit het sociaal domein aan bijdragen. Dit betreft een bedrag van € 12.000. Dit bedrag is op de post van huurinkomsten elders in de begroting weer terug te vinden. Deelname Cultuurpact 2021 tot en met 2024 De provincie Gelderland is voornemens de Cultuur- en Erfgoedpact regeling te continueren voor de periode 2021 tot en met 2024 en verwacht daarbij een co-financieringsbijdrage van de gemeente. De co-financieringsregeling van het huidige pact is 50% gemeente en 50% provincie. Hoe de co-financieringsregeling voor de komende pact-periode eruit ziet is nog niet bekend. Op het budget 6125-443800 is vanaf 2021 € 6.000 voor 3 jaar opgevoerd voor het Cultuur- en Erfgoedpact met als benaming Deelname cultuurpact. Het Cultuur- en Erfgoedpact heeft een looptijd van 4 jaar: daarom moet voor het jaar 2024 € 6.000 bijgeraamd worden. Herstel/restauratie muurschildering Chris Biddle Westervoort In de Raadsvergadering van 1 juli 2019 is een motie aangenomen waarbij budget beschikbaar is gesteld van € 15.000 om materialen die nodig zijn voor het maken van de muurschildering, te financieren. In de voorjaarsnota 2020 Westervoort (p.