20210705-rv-jaarstukken-2020-bijlage-1-jaarstukken-gewaarmerkt.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken Westervoort 2020
Jaarstukken Westervoort 2020
1
Inhoudsopgave Inleiding Kerngegevens Jaarverslag - Programmaverantwoording Programma 1: Bestuur Programma 2: Maatschappij Programma 3: Omgeving Algemene Dekkingsmiddelen Onzekerheden Verplichte indicatoren Jaarverslag - Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Covid '19 Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten Financiele positie Jaarrekening - Balans Activa Passiva Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen Bijlagen behorende bij de jaarrekening SISA Baten en lasten per taakveld Geactiveerde kredieten Controleverklaring en besluiten Controleverklaring Besluit tot vaststelling van de jaarrekening
3 5 7 8 21 39 61 63 64 67 69 78 87 91 97 101 107 112 117 118 125 127 133 137 150 153 155 158 160 163 165 169
2
Jaarstukken Westervoort 2020
Jaarstukken Westervoort 2020 - Inleiding
3
Inleiding De jaarstukken van onze gemeente zijn als volgt opgebouwd: • • • •
inleiding jaarverslag - programma's - paragrafen jaarrekening bijlagen
In de inleiding staan een aantal algemene gegevens. De inleiding wordt gevolgd door het jaarverslag dat bestaat uit de programma's en de paragrafen. Het jaarverslag volgt de opbouw uit de programmabegroting. Per programma wordt verantwoording afgelegd over de mate waarin de voornemens uit de begroting zijn gerealiseerd. De volgende hoofdvragen worden beantwoord: • • • •
Wat hebben we bereikt? Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we niet bereikt/gedaan en waarom niet? Wat heeft het gekost?
Deze jaarrekening sluit met een tekort van € 2,6 miljoen. Bij de najaarsnota was een tekort van € 2,7 miljoen verwacht. Het resultaat sluit aan bij de progose en is het resultaat van vele positieve en negatieve afwijkingen. Wel veelal van incidentele aard zodat het effect op het meerjarenperspectief uit het herstelplan minimaal is. Per programma wordt toegelicht wat de belangrijkste verschillen zijn. Stand algemene reserve De algemene reserve bedraagt per 31 dec 2020 € 1,8 miljoen. Na het resultaat van deze jaarrekening zal de algemene reserve negatief worden. Dit was ook voorzien. In het vastgestelde herstelplan is aangegeven hoe we deze reserve weer op een toereikend niveau krijgen. Gevolgen Covid"19 Het jaar 2020 heeft voor een groot deel in het teken gestaan van Covid ’19. Ook op de gemeente heeft het virus veel impact gehad. Er zijn, vaak op korte termijn, nieuwe maatregelen in gang gezet en er is beleid ontwikkeld om inwoners en organisaties bij de gevolgen van het virus bij te staan. Voor deze extra inspanningen zijn middelen ontvangen van zowel het Rijk als de provincie. In de paragraaf Covid'19 zal een beknopte verantwoording worden afgelegd van de kosten die met Covid waren gemoeid en de ontvangen middelen. Een uitgebreidere toelichting heeft zowel gedurende het jaar middels rapportages, als in de eindrapportage 2020 plaatsgevonden.
Niet alle beschikbaar gestelde middelen in 2020 zijn ook daadwerkelijk besteed in 2020. Middelen waarop zeer waaarschijnlijk in 2021 een beroep zal worden gedaan. Wij stellen daarom voor een bedrag van € 232.000 te reserveren voor uitgestelde covid-kosten. Herstelplan Het resultaat van deze jaarrekening en de structurele gevolgen daarvan vallen binnen het omschreven kader van het in maart vastgestelde herstelplan.
4
Jaarstukken Westervoort 2020 - Inleiding
Jaarstukken Westervoort 2020 - Kerngegevens
5
Kerngegevens Sociale structuur Inwoners: - < 20 jaar - van 20 - 64 jaar - van 65 jaar en ouder Totaal
1 januari 2020
1 januari 2021
3.067 8.884 3.017 14.968
3.053 8.817 3.150 15.020
23 1 4 311 339
24 1 4 307 336
784 82 702 6.662
784 81 703 6.772
Bijstandsgerechtigden: - IOAW - IOAZ - BBZ - WWB Totaal Fysieke structuur Oppervlakte gemeente (in ha) Binnenwater (in ha) Land (in ha) Woningen Financiële structuur ( in € ) Gewone uitgaven/inkomsten (excl. mutatie reserves) Opbrengsten belastingen/retributies: - OZB - Hondenbelasting - Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten - Rioolheffing - Precariobelasting - Marktgelden - Lijkbezorgingsrechten - Leges Omgevingsvergunningen - Overige leges Algemene Uitkering Gemeentefonds (incl. soc. domein)
Jaarrekening 2019 Totaal per inwoner 41.816.000 2.794
Jaarrekening 2020 Totaal per inwoner 44.037.932 2.942
2.591.438 135.079 1.371.261 1.520.986 138.800 7.362 45.460 257.469 322.687 23.829.511
2.642.619 118.999 1.515.909 1.577.796 138.800 7.550 25.970 141.795 211.912 25.093.931
173 9 92 102 9 0,5 3 17 22 1.592
176 8 101 105 9 0,5 2 9 14 1.671
6
Jaarstukken Westervoort 2020 - Kerngegevens
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Jaarverslag - Programmaverantwoording Programma 1 Programma 2 Programma 3
Bestuur Maatschappij Omgeving Algemene dekkingsmiddelen
7
8
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Programma 1: Bestuur 1.1 Wat hebben we bereikt Programmadoel Wij zijn een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Toelichting De gemeente faciliteert inwoners, wijken, ondernemers en organisaties om elkaar te helpen en initiatieven verder te brengen en mogelijk te maken. Hiermee verschuift het accent van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. De gemeente zorgt er voor dat er een basisniveau is en een vangnet voor hen die er niet zelf of samen uitkomen. Randvoorwaarde is continue bewustwording en bevordering dat de samenleving zelf het initiatief kan en mag nemen. De gemeente stelt zich hierbij regelmatig op als partner en staat daarmee midden in de samenleving. Wat daarnaast bijdraagt is een prettig/positief gevoel van veiligheid in de eigen omgeving. Dit gevoel is er grotendeels al. Wij willen bevorderen dat dit positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers in Westervoort vastgehouden wordt en daar waar nodig verbeterd wordt. Hiervoor dragen we samen de verantwoordelijkheid. Als gemeente versterken we de preventie en proactiviteit. Op dit moment is nog onduidelijk of en in hoeverre het coronavirus het veiligheidsgevoel van onze inwoners heeft beinvloed. Het werken aan een veilige gemeente is van oudsher een overheidstaak.
Naast beleid en uitvoering op de wettelijke veiligheidstaken zijn ook initiatieven van inwoners van belang. In onze dienstverlening zien we dit ook terug. De behoefte en de vraag van de klant staat centraal als het gaat om de inrichting van de dienstverlening. Dit betekent een integrale benadering van dienstverlening en eenduidige en kwalitatief hoogwaardige klantcontacten. Hoofddoelen Wij willen dit bereiken door te werken aan: A. Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is. B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. C. Het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening. D. Een organisatie die invulling geeft aan het programmadoel Externe ontwikkelingen •
•
“Overheidsbrede dienstverlening 2020”, de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente hierbij aan moet haken. We zorgen ervoor dat we zoveel mogelijk aanhaken bij landelijke ontwikkelingen en mogelijkheden. Het experimenteren met nieuwe vormen van lokale democratie is een ontwikkeling die vanuit de rijksoverheid en de provincie gestimuleerd wordt. Er worden veel ondersteuningsprogramma's aan gemeenten aangeboden.
1.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben bij de hoofddoelen 6 speerpunten geformuleerd, te weten: Stimuleren van actief burgerschap, aanpak ondermijning, woninginbraken/buurtpreventie, verbinding tussen zorg en veiligheid, modernisering van de dienstverlening en organisatie 1Stroom. Hieronder werken we de speerpunten uit. A. “Krachtige overheid”: Een (veer)krachtige ambtelijke organisatie die bijdraagt aan een samenleving waar het goed wonen en werken is.
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
relatie inwonergemeente bron: wsjg 2016
9
Westervoort
Stedelijkheidsklasse: matig stedelijk
6,0
5.9
%(helemaal) mee eens
Westervoort
Stedelijkheidsklasse: matig stedelijk
De gemeente luistert naar de mening van haar inwoners (WSJG 26)
28%
30%
De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen (WSJG 27)
34%
36%
Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren (WSJG 28) Bron: WSJG 2016
33%
36%
1.A.1
Stimuleren van actief burgerschap/burgerparticipatie (meerjarig)
Doel
Ophalen wat er in de samenleving speelt en het verder brengen van ideeen, initiatieven en behoeften.
Toelichting
We halen op wat er in de samenleving leeft en stimuleren en ondersteunen initiatieven. Dit gebeurt voor een groot deel binnen de bestaande structuren en overlegvormen die in Westervoort opgezet zijn en goed functioneren. Ter aanvulling gaan we in gesprek aan de hand van thema's (te denken valt aan veiligheid, ondermijning, projecten buitenruimte, projecten sociaal domein) met verschillende doelgroepen in de samenleving. Voorbeelden van deze doelgroepen zijn: inwoners, georganiseerde groepen van inwoners (bijvoorbeeld wijkraden, gebiedsteams, maatschappelijke organisaties), verenigingen en ondernemers. Met de uitkomsten in de hand bekijken we welke rol de gemeente en welke rol de samenleving heeft en hoe we nieuwe ideeën, initiatieven en behoeften verder kunnen brengen. Hierbij zoeken we ook de verbinding met de vakinhoudelijke teams binnen de organisatie en onze professionele partners.
Bereikt/nietbereikt
Voor actiefburgerschap was 2020 een lastig jaar. Veel geplande activiteiten gingen wegens Corona niet door of kregen een digitale uitvoering. Er is veel moeite gestoken in het laten doorgaan van participatietrajecten online en hoewel veel online kan, is het verbindende gesprek daarin moeilijker te realiseren. Wijkactiviteiten buiten konden veelal wel doorgaan zoals het opschonen met de scholen en het aanbrengen van de kerstversieringen in de wijken. De opening van de nieuwe plantsoenen op de Santacker was ondanks Corona erg feestelijk en ook heugelijk is de heroprichting van de wijkraad Hoogeind met nieuwe bestuursleden. Natuurlijk hadden de wijkraden extra Coronaaandacht voor hun wijkbewoners. Gemeentelijke projecten met inwoners en overleggen met netwerkpartners zijn veelal online voortgezet. Zo heeft het Gebiedsteam in 2020 twee keer vergaderd en is er is extra aandacht geweest voor kwetsbare inwoners i.v.m. corona. Voorbeeld hiervan zijn het corona mozaïek en de kleine wijk initiatieven. Tot slot is eind 2020 het wijkopbouwwerk van Mikado in de wijk Broeklanden van start gegaan met een onderzoek naar leefbaarheid en actief burgerschap – zie daarover meer bij programma 2 speerpunt 2A2.
10
1.A.1 Indicatoren
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Stimuleren van actief burgerschap/burgerparticipatie (meerjarig) WestervoortStedelijkheidsklasse: matig stedelijk
%(helemaal) mee eens
De gemeente luistert naar de mening van haar inwoners (WSJG 26)
28%
30%
De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar plannen, activiteiten en voorzieningen (WSJG 27)
34%
36%
Inwoners en organisaties krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren (WSJG 28)
33%
36%
B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor bewoners en ondernemers. Westervoort uit Westervoort uit Veiligheidsmonitor Veiligheidsmonitor 2020 2018 Veiligheidsbeleving (cijfer op schaal van 1-10)
7,1
7,3
Meldingsbereidheid ondermijning
74%
71%
Mate waarin inwoners van mening zijn dat de gemeente de buurt voldoende betrekt bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid
21%
30%
Westervoort
Waarstaatjegemeente Stedelijkheidsklasse: matig stedelijk
Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) in 2019
2,7
3,8
Diefstallen uit woningen (per 1.000 inwoners) in 2019
1,7
2,1
Vernielingen/misdrijven tegen openbare orde en gezag (per 10.000 inwoners) in dec 2020
4,01
4,35
Politiecijfers 2020
Politiecijfers 2018
66
80
Aantal gevallen overlast van personen
Dit zijn de speerpunten: 1.B.1
Aanpak Ondermijning
Doel
Het voorkomen en terugdringen van ondermijning.
Toelichting
De aanpak van ondermijning is een speerpunt in het integraal veiligheidsbeleid. Ondermijning is landelijk een nog steeds groeiend probleem en de bestuurlijke aandacht is hoog. In het plan van aanpak voor 2019-2020 is beschreven welke maatregelen we nemen. Belangrijke onderdelen zijn het vergroten van de bewustwording onder inwoners, ondernemers en personeel van de gemeente en haar veiligheidspartners en het gericht onderzoeken van signalen.
Bereikt/nietbereikt
De aanpak van ondermijning in 2020 heeft te leiden gehad onder de coronapandemie. Er zijn daardoor minder integrale controles en voorlichtingsbijeenkomsten gehouden. De overige werkzaamheden zijn uitgevoerd. In 2020 is er 1 hennepkwekerij ontdekt.
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Indicatoren
11
Westervoort Westervoort 2020 2019 Instrumentarium is op orde
alle acties uit het actieplan 2020 zijn voltooid
alle acties uit het actieplan 2019 zijn voltooid
toename meldingsbereidheid (uit Veiligheidsmonitor 2021)
26% meldt niet
34% meldt niet
norm=afname
1.B.2
Voldoende capaciteit voor waarborging schone en veilige leefomgeving
Doel
Het optreden tegen en voorkomen van omgevingsoverlast door verkeerd parkeren, zwerfvuil, hondenpoep en ander ongewenst gedrag
Toelichting
Het gevoel van veiligheid in onze wijken wordt bevorderd door schone straten, goede verlichting, in goede staat verkerend straatmeubilair en mensen die zich op straat en in de wijk aan de door ons gestelde regels houden. Actieve controle en handhaving is daarbij belangrijk. Daarom hebben wij in het coalitieakkoord opgenomen dat wij de bestaande handhavingscapaciteit via boa’s op straat willen uitbreiden ter voorkoming van omgevingsoverlast, met name die van honden. Met de huidige capaciteit van 3 fte (Westervoort en Duiven samen) komen de BOA's niet toe aan het adequaat vervullen van alle taken. Het aantal meldingen is de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. Daarnaast hebben nieuwe externe en interne ontwikkelingen ervoor gezorgd dat in de praktijk nieuwe/extra taken bij de boa’s zijn komen te liggen. Door deze ontwikkelingen willen de beide gemeentebesturen de handhavingscapaciteit van boa’s uitbreiden met 1,5 fte voor Duiven en Westervoort samen.
De uitbreiding is met name nodig om naast het oppakken en reageren op alle meldingen, tijd te investeren in nieuwe ontwikkelingen en in preventie door gesprekken op straat, gebruik social media, informatieverstrekking, surveillances/ambtelijke constateringen en aanwezigheid tijdens participatiebijeenkomsten en wijkraadoverleggen en daarmee tevens ook de veranderende rol van de overheid meer gestalte te geven binnen het handhavingsvak.
Bereikt/nietbereikt
De goedgekeurde extra boa-capaciteit van 1,5 fte is direct in het begin van 2020 gerealiseerd. De boa's hebben vanaf half maart 2020 de coronaregels moeten handhaven. Dat is logischerwijs ten koste gegaan van andere toezichtstaken.
Indicatoren
%(helemaal) mee eens
Westervoort (2019)
Gemeenten <25.000 inw
De gemeente betrekt de buurt voldoende bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid (WSJG 10)
27% eens
27% eens
De gemeente doet een beroep op de buurtbewoners om zelf een bijdrage te leveren aan leefbaarheid en veiligheid (WSJG 11)
32% eens
27% eens
Westervoort 2020
Westervoort 2019
aantal whatsappgroepen
20
20
aantal woninginbraken
22
29
volumegegevens:
12
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
1.B.3
Verbinding tussen zorg en veiligheid
Doel
Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur.
Toelichting
Een goede verbinding tussen zorg en veiligheid wordt steeds belangrijker, nu de gemeente sinds de decentralisatie in het sociaal domein verantwoordelijk is voor de zorg. Er spelen diverse onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Voorbeelden zijn: de aanpak van personen met verward gedrag, personen die ernstige woonoverlast veroorzaken in hun buurt of jongeren die vanwege een instabiele thuissituatie afglijden naar criminaliteit of radicaliseren. In de loop der tijd zullen zich steeds nieuwe knelpunten en doelgroepen manifesteren. Zorg en veiligheid sluit nu nog niet altijd goed op elkaar aan. Het vormgeven van een toekomstbestendige lokale zorg- en veiligheidsstructuur is daarom een speerpunt voor de komende jaren.
Bereikt/nietbereikt
Binnen het cluster Veiligheid is zodanig met taken geschoven dat sinds mei 2020 alle veiligheidstaken met een zorgkant in één functie/persoon zijn ondergebracht. Deze functionaris coördineert ook de aanpak van ingewikkelde cases met zorg- en veiligheidsaspecten. De verbinding tussen veiligheid en zorg is daarmee flink verbeterd. Mede door deze ontwikkelingen is het begrote bedrag van € 15.000 voor het inschakelen van externe expertise in 2020 niet besteed. Het versterken van de verbinding tussen veiligheid en zorg is echter een ingewikkeld proces dat nog geruime tijd vergt. In het kader van dit proces of de uitkomsten ervan kan het bedrag nodig zijn. Het plan van aanpak personen met verward gedrag is in juni door het college vastgesteld. Er wordt nu gewerkt aan de uitvoering, zoals verbetering van het interne werkproces. Daarnaast is gestart met het verbeteren van de ketenaanpak c.q. de verbindingen tussen de betrokken partijen ten aanzien van personen met verward gedrag. In Westervoort is er elk kwartaal casusoverleg tussen politie, Vivare, Ribw, GGnet, Sociaal Loket en OOV. De gemeente analyseert sinds de tweede helft van 2020 samen met de politie doorlopend de meldingen rond personen met verward gedrag met de bedoeling de problematiek rond deze personen inzichtelijk te krijgen en een persoonsgerichte aanpak te maken. Voor de gegevensuitwisseling komt er een convenant.
Medio 2020 waren er veel overlastmeldingen van een rondzwervende jeugdgroep/groepen in de Liemerse gemeenten. De harde kern van deze groepen is in kaart gebracht en voor een persoonsgerichte aanpak aangemeld bij het Veiligheidshuis. Vanwege deze jeugdoverlast is er een wekelijks overleg opgestart tussen politie en de gemeenten Westervoort, Duiven en Zevenaar om de situatie met betrekking tot jeugdoverlast continu te monitoren en waar nodig aan te pakken.
Indicatoren
Westervoort Westervoort 2020 2019 aantal gevallen overlast personen met verward gedrag
66
Norm is: afname
74
C. Het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening, die aansluit op de behoeften en verwachtingen van onze inwoners. Dit zijn de speerpunten: 1.C.1
Modernisering van de dienstverlening
Doel
Uitbreiden digitale dienstverlening
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
13
1.C.1
Modernisering van de dienstverlening
Toelichting
Bij de inrichting van onze dienstverlening stellen we onze inwoners, bedrijven en instellingen centraal. Daar waar we voorheen onze dienstverlening vooral inrichtten vanuit de systeemwereld (hoe passen de bestaande processen in een digitaal systeem?), proberen we nu bij de inrichting van de dienstverlening steeds meer aan te sluiten op de leefwereld (mensgerichte systemen & processen). Bij de verdere ontwikkeling van de digitale dienstverlening hanteren we de volgende 5 uitgangspunten: • Digitaliseren daar waar het zinvol is • Toegankelijkheid • Integraliteit • Flexibiliteit • Betrouwbaarheid & Transparantie De grote verscheidenheid aan beschikbare ict-oplossingen – zowel landelijk via MijnOverheid, als via de verschillende leveranciers van backofficeapplicaties en via de gemeentelijke website – vraagt om strategische keuzes. Om daarin robuuste en toekomstbestendige keuzes te kunnen maken, trekken we in De Liemers samen op. We houden daarbij ook aandacht voor de niet geringe groep inwoners/klanten die niet of minder zelfredzaam is en voor de groep digibeten en laaggeletterden. We zorgen dat ook voor deze doelgroepen de gemeentelijke producten en diensten goed toegankelijk zijn.
Bereikt/nietbereikt
In 2020 zijn 13 nieuwe e-formulieren ontwikkeld en online gezet. Het aantal actieve formulieren per 31-12-2020 bedroeg 60. Verder is de website grotendeels digi-toegankelijk gemaakt en heeft deze nu status C. Met name de toegankelijkheid van de pdf-formulieren is een issue dat nog verbetering behoeft. Daar waar de website nog niet volledig aan de toegankelijkheidseisen voldoet, wordt dit expliciet vermeld in de toegankelijkheidsverklaring en wordt een passend alternatief geboden voor het verkrijgen van de informatie.
Indicatoren
Westervoort Westervoort 2020 2019 Het aantal producten dat volledig digitaal te verkrijgen is
60
Norm: oplopend
47
Indicatoren Waardering van klanten voor de kwaliteit van onze dienstverlening - directe dienstverlening - digitale dienstverlening
Westervoort
Nederland
Bron
6,83
6,79
(6,67 peiling 2016)
6,95
Waarstaatjegemeente Burgerpeiling 2019
7,04
Burgerpeiling 2019
( 6,65 peiling 2016) Aantal producten dat volledig digitaal te verkrijgen is
Stand per 31-12-2020: 60
Stand per 31-12-2019 47
Gemeentelijke website Aantal volledig invulbare digitale webformulieren
14
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
D. Een organisatie die invulling geeft aan het programmadoel. % (helemaal) mee eens
Westervoort
Stedelijkheidsklasse: matig stedelijk
Bron
De mate waarin inwoners van mening zijn dat de gemeente doet wat ze zegt
30%
28%
waar staat je gemeente
1.D.1
Organisatie 1Stroom
Doel
Dooorontwikkeling van de fusieorganisatie
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
1.D.1
Organisatie 1Stroom
Toelichting
De organisatie 1Stroom, de ambtelijke fusieorganisatie van de gemeenten Duiven en Westervoort is op 1 januari 2018 van start gegaan, met als missie/visie: Een veerkrachtige organisatie middenin een vitale samenleving. Het jaar 2018 is vooral het jaar geweest om de basis op orde te brengen en het fusiestof te laten neerdalen. In 2019 nemen we de doorontwikkeling verder ter hand. In kleine stapjes, maar wel in de goede richting en verweven in het werk van alle dag. In 2020 vervolgen we deze weg en kunnen de stapjes steeds groter worden. Richtsnoer bij deze ontwikkeling is de strategische agenda en het strategisch HR-beleid. De belangrijkste lijnen hieruit zijn: • Werken vanuit missie/visie en kernwaarden • Juiste mens op juiste plek • Invulling geven aan onze veranderende rol in de samenleving • Partner van het bestuur • Jonge medewerkers aantrekken
Bereikt/nietbereikt
Op basis van de missie, visie en de besturingsfilosofie is er binnen 1Stroom de afgelopen jaren hard gewerkt aan een goed functionerende organisatie. Nu de organisatie bijna drie jaar draait, wordt echter duidelijk dat een aantal punten verbetering behoeven om de stip op de horizon ‘een veerkrachtige organisatie middenin een vitale samenleving’ te bereiken. Daarom is in 2020 besloten om een volgende stap te zetten in de ontwikkeling van 1Stroom waarbij de bestaande en waardevolle uitgangspunten van de missie, visie en besturingsfilosofie behouden blijven. Om verdere doorontwikkeling van 1Stroom mogelijk te maken wordt de structuur aangepast. Op basis hiervan wordt verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de cultuur en de ontwikkeling van medewerkers. In 2021 krijgt de nieuwe structuur gestalte. In het kader van het verder ontwikkelen van het bestuurlijk ambtelijk samenspel is in 2020, volgend op een succesvolle pilot in 2019/2020, een tweede groep gestart met het programma ‘Versterken Adviseurs’. Door de coronamaatregelen is echter slechts een beperkt deel van het totale programma doorlopen en zal een vervolg in 2021 plaatsvinden. Doordat medewerkers vanwege de coronamaatregelen thuiswerken en allerlei cursussen zijn komen te vervallen is een online leerplatform ‘1StroomAcademie’ in 2020 gelanceerd. In maart 2021 wordt de pilot geëvalueerd.
Vanwege de coronamaatregelen is het moeilijk geweest om te investeren op teamontwikkeling. In 2021 wordt in het kader van het opleidingsplan geïnvesteerd in teamontwikkeling, ook in relatie tot de nieuwe organisatiestructuur Het jaar 2020 sluit voor 1Stroom af met een positief resultaat van € 1.249.122. Dit resultaat is voornamelijk het gevolg van niet begrote incidentele (hogere) bijdragen, extra vergoedingen vanwege Covid en minder uitgaven als gevolg van Covid. In de derde kwartaalrapportage 2020 was een geprognosticeerd resultaat opgenomen van € 300.000. In het algemeen bestuur van 1Stroom is op basis van dit resultaat het besluit genomen om twee bestemmingsreserve te vormen van in totaal € 230.000. Dit betreffen reserves van € 200.00 voor de doorontwikkeling van de organisatie 1Stroom en € 30.000 voor de inzet van een projectleider voor de implementatie van de omgevingswet In 2019 was de financiële functie niet op orde. In 2020 is de financiële functie verder ontwikkeld. De basis van de financiële administratie is op orde en de interne beheersing is in 2020 een stap doorontwikkeld.
15
16
1.D.1
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Organisatie 1Stroom Het is de organisatie gelukt om besparingen te realiseren door op onderdelen slimmer te werken en contracten te herbezien. Denk hierbij onder andere aan innovatieve methodieken voor werving en selectie en het opnieuw beoordelen en afsluiten van bestaande contracten. 1Stroom hanteert altijd het voorzichtigheidsprincipe waarbij te voorziene lasten worden opgenomen in de rapportages en de opbrengsten als p.m.-post worden meegenomen tot het moment dat de opbrengst is gerealiseerd. Mede ook omdat hier veelal directe lasten tegenover staan. De managementletter van 1Stroom laat een zichtbare verbetering zien t.o.v. 2019 en met name t.o.v. 2018. De accountant heeft dit vastgesteld en heeft geconstateerd dat de uitvoering van het plan van het verbeteren van de financiële functie conform planning en plan verloopt. Inmiddels is de basis op orde en is de doorontwikkeling van de financiële functie gaande. De administratie is dagelijks bij en geschoond en een eerste aanzet is gemaakt met het opstellen van een intern controleprogramma. In 2020 is het inkoop-, verkoop- en betaalproces verbeterd en het debiteurenbeheer op orde gebracht. In 2020 is voor 1Stroom een start gemaakt met het opstellen van kwartaalrapportages. Dit proces wordt in 2021 verder uitgewerkt waarbij de nadruk wordt gelegd op een managementrapportage in plaats van sec een financiële presentatie.
Het budgetbeheer in de organisatie is sterk verbeterd en er is goed aandacht voor het aantoonbaar vastleggen van prestatieverklaringen in het inkoopproces.
Indicatoren
Westervoort
Duiven
Waardering uit de rondetafelgesprekken met ondernemers.
6
7
1.3 Wat heeft het ons gekost? Resultaat programma Bestuur
Lasten Baten Gerealiseerde totaal saldo Resultaatbestemming Gerealiseerde resultaat (Bedragen x € 1.000) Voor-/nadelen
Rekening
Begroting
Begroting
Rekening
Saldo
2019
2020 v.w.
2020 n.w.
2020
2020
8.373 28.303 19.930 0 19.930
9.475 29.348 19.873 0 19.873
10.520 33.991 23.471 0 23.471
Voordelen
Nadelen
7.962 29.392 21.430 0 21.430
2.558 -4.599 -2.041 0 -2.041
Str./Inc.
Accountantskosten
21.000 S/I
Pensioen wethouders
205.000 I
GO Arnhem/ Nijmegen city region
20.000
I
Overhead: automatisering
86.000
I
Overhead: bijdrage 1stroom
701.000
I
Heffing belastingen
16.000 I
Algemene uitkering
33.000 S/I
Kapitaallasten
22.000
Coronamiddelen
81.000
diversen
I 7.000 I
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
17
Totaal
934.000
Saldo
652.000
282.000
Het resultaat op programma 1 bedraagt € 2.041.000. Na correctie van het geraamde tekort (€ 2.693.000) bedraagt het te analyseren verschil € 652.000. Accountantskosten De accountantskosten 2020 zijn € 21.000 hoger dan begroot. De reden hiervoor is de uitloop van de controle van de jaarrekening 2019 waardoor meerkosten in rekening zijn gebracht. Tevens is eind 2020 de controle van de jaarrekening 2020 opgestart wat vooraf niet begroot was. Deze schommelingen zullen een positief effect opleveren in de komende jaren. Pensioen wethouders Een voormalig wethouder laat zijn opgebouwde pensioenrechten overdragen naar de nieuwe werkgever. De tot dusver opgebouwde gelden zijn onvoldoende om de volledige rechten op te kunnen brengen. Daardoor moet er een extra bedrag eenmalig worden bijgestort van € 205.000. Dit is als nadeel nu verwerkt. Overigens hebben wij bij eerdere jaarstukken, bij de niet uit de balans blijkende verplichtingen, reeds aangegeven dat pensioenrechten van wethouders kunnen leiden tot extra lasten. De situatie die zich nu voordoet valt hieronder. GO Arnhem / Nijmegen city region Er zijn meerdere bedragen opgenomen voor de GO Regio Arnhem-Nijmegen. Deze vallen uiteen in bijdrage aan de Regio Arnhem-NImegen (inclusief vergoeding voor stichting The Economic Board). Voor 2020 was dit een vergoeding van 1,88/inwoner gemeente.
Voor Westervoort komt dit neer op € 28.149,- De bijdragen worden twee maal per jaar in rekening gebracht. In 2020 heeft daarnaast een verrekening plaats gevonden van de voormalige Stadsregio Arnhem-Nijmegen welke heeft geleidt tot een positief saldo. Daarnaast worden er bedragen gereserveerd voor de uitvoering van verschillende programma’s binnen de portefeuilles in de Regio Arnhem-Nijmegen. Niet alle bedragen worden ook daadwerkelijk gebruikt. Zo wordt voor het Mobiliteitsfonds ieder jaar een bedrag gereserveerd. In 2020 is dit bedrag niet uitbetaald. Overhead: automatisering Bij de automatiseringslasten was een bedrag opgenomen voor licenciekosten Microsoft en Squit. Deze software is betaald in 1stroom. Daarnaast is er een voordeel vanwege de eindafrekening 2019 RID. Overhead: bijdrage 1stroom Op basis van de jaarrekening 2020 van 1stroom zijn de bijdragen van Duiven en Westervoort fors lager dan geraamd. Het aandeel van het voordelige saldo van 1stroom bedraagt voor Westervoort € 321.000 Ook de verdeling naar de programma's is op basis van nacalculatie veranderd. Dat heeft te maken met de herschikking van de afdelingen. Voorgaande leidt tot minder doorbelaste kosten van 1stroom van afgerond € 701.000. Heffing belastingen Er zijn extra uitgaven gedaan voor de ondersteuning van het nieuwe belastingpakket en de herwaarderingsmodule.
Verder zie je een stijging van de kosten van bezwaarschriften die worden ingediend door de bureaus die burgers vertegenwoordigen op basis van no cure no pay. Algemene uitkering Ondanks de extra compensatie voor Coronanmaatregelen een nadeel van € 33.000 ten opzichte van de najaarsnota, veroorzaakt door met name een neerwaartse bijstelling van een aantal verdeelmaatstaven. Daarnaast waren er negatieve afrekeningen van voorgaande jaren. Voor
18
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
meer informatie zie de toelichting onder algemene dekkingsmiddelen en de paragraaf over de coronacompensaties. Kapitaallasten Bij de najaarsnota was voorzien dat investeringen nog niet volledig zouden zijn afgerond en nog geen kapitaallasten zouden opleveren. Dit effect blijkt bij het opmaken van de jaarrekening nog sterker te zijn. Het voordelig incidentele effect bij dit programma is € 22.000. Coronamiddelen Via het gemeentefonds zijn onder andere middelen ontvangen voor meerkosten verkiezingen, derving precario en algemene kosten. Voor deze onderdelen in totaal € 81.000. Deze middelen zijn in 2020 niet aangewend. Dat is incidenteel een voordeel. Zie hiervoor ook de paragraaf Covid"19. 1.4 Welke verbonden partijen waren betrokken? Samenwerking de Liemers Doel
Het vergroten van de gemeentelijke slagkracht (met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid) door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie.
Taak
Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken met betrekking tot sociale dienst, ict en inkoop.
Beleidsrisico’s
Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door de samenwerking opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op verschillende niveaus waarin afstemming met elkaar wordt gezocht.
Resultaat in 2020
RID: Op basis van de liemerse i-visie zijn voor 2020/2021 twee strategische doelen geformuleerd: - Wij zetten informatisering in om onze burgers en bedrijven zo goed mogelijk te bedienen en onze wettelijke taken zo goed mogelijk uit te voeren. - Wij zetten informatisering in om de ambities van de Liemerse organisaties tot uitvoer te brengen. Om deze doelen tot uitvoer te brengen, zijn een vijftal uitgangspunten geformuleerd. Dit zijn de uitgangspunten waar vanuit we willen werken en vormen het kader waarbinnen we opereren. De vijf uitgangspunten zijn: digitaal waar dat zinvol is, toegankelijk, integraal, flexibel en betrouwbaar & transparant. In de i-strategie zijn de strategische kaders en keuzes beschreven inclusief een projectenlijst waarin staat wat we gaan doen in 2020. O.a. de volgende projecten zijn in 2020 uitgevoerd en afgerond: • Uitbreiden en updaten van de Citrixomgeving • Implementatie Office365 • Uitbreiding VX-rail • Verhuizing datacenter • Aanbesteding GT-print • Aanbesteding websites • Implementatie belasting applicatie. Daarnaast zijn er een groot aantal projecten die in 2020 zijn uitgevoerd en naar verwachting in 2021 zullen worden afgerond
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
RID inkoop: RID inkoop is naast haar reguliere taken in 2020 bij diverse aanbestedingen betrokken geweest waarbij aandacht en succes is behaald op thema’s als Social Return on Investment, Duurzaamheid en regionale kansen. Bij diverse groenaanbestedingen is 25% social return opgenomen wat resulteert in een bedrag voor social return van ruim twee miljoen over de hele contractperiode. Er is in 2020 ook een start gemaakt met de aanbesteding van meubilair voor 1Stroom. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de RCC (Rapid Circular Contracting) methodiek die moet zorgen voor zoveel mogelijk circulariteit. RSD: De RSD heeft in 2020 naast de extra werkzaamheden die het gevolg zijn van de Corona pandemie, verder gewerkt aan de nieuwe opdracht. Dit heeft ook in 2020 ondanks de wat moeilijkere omstandigheden geresulteerd in het ruim behalen van de afgesproken KPI’s. In 2020 zijn de overleg momenten met portefeuillehouders, accountmanagers en regionaal overleg verder gestructureerd. De RSD is in veel overleggen de kartrekker. Dit was ook noodzakelijk voor het afstemmen van het Corona beleid en de wijze van aanpak. Bij de invoering van de Tozo-regelingen half maart is hier heel sterk op ingezet, alle medewerkers hebben zich heel flexibel opgesteld. Er zuin ruim 2000 verzoeken Tozo 1 afgehandeld.
Voor Tozo 2 en 3 telt het partnerinkomen mee waardoor het aantal aanvragen terug liep naar ongeveer 300 per regeling in 2020. Begin 2021 vind de evaluatie van de nieuwe opdracht 2019 en 2020 plaats. Het financiele resultaat over 2020 was positief € 65.569. 1Stroom Doel
De ambtelijke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: 1 Robuuster wordt (minder kwetsbaar). 2 Voldoende flexibel kan zijn om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht). 3 Optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrijven alsook aan de raden en colleges (kwaliteit). 4 Interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zijn robuustheid in staat is om strategische kansen te benutten (kansen). 5 Niet duurder en zo mogelijk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlijk (kosten). Op basis van raadsbesluit juli 2016 geconcretiseerd tot een netto besparing van uiteindelijk € 600.000 in 2021.
Taak
Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort.
Beleidsrisico’s
Beleidsbepaling – daar waar mogelijk op elkaar afgestemd – blijft bij de individuele gemeenten en de uitvoering en ontwikkeling van het beleid wordt door 1Stroom opgepakt. Afstemming in deze is georganiseerd middels periodieke overleggen op bestuurlijk niveau waarin afstemming met elkaar wordt gezocht.
Resultaat in 2020
Het resulaat 2020 van 1stroom was € 1.479.122 positief en vloeide na een reservering terug naar de gemeenten Duiven en Westervoort. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)
19
20
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Doel
Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer.
Taak
In stand houden van een brandweer, in stand houden van een geneeskundige hulpverleningsorganisatie bij rampen (GHOR), voorzien in de meldkamerfunctie, aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel, het inventariseren van en adviseren over risico’s, voorbereiden op de bestrijding van branden, het organiseren van de crisisbeheersing, het bevorderen van medisch milieukundige zorg, het bevorderen van technische hygiënezorg, het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders, taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrijding.
Beleidsrisico’s
Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg actief dat regelmatig overlegt met VGGM over de financiële positie. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen.
Resultaat in 2020
Als crisisorganisatie was VGGM in 2020 vooral druk met de bestrijding van de corona pandemie. Vanwege het testen en het bron en contactonderzoek was de druk bij de GGD (onderdeel van VGGM) hoog en is veel tijdelijk personeel aangenomen. In 2020 is in het bestuur van VGGM uitgebreid gesproken over nieuwe verdeelseutels voor de verdeling van de kosten van de brandweer over de deelnemende gemeenten. In 2021 vindt hierover definitieve besluitvorimg plaats, waarna de nieuwe kostenverdeling wordt opgenomen in de VGGM-begroting van 2022. Een ander belangrijk project in 2020 was de professionalisering van de gekazerneerde beroepsorganisatie bij brandweer Arnhem en Ede. De kosten van deze operatie worden eveneens meegomen in de VGGM-begroting van 2022. Streekarchief
Doel
Behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet.
Taak
Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefbescheiden van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie over de archiefbescheiden.
Beleidsrisico’s
Niet van toepassing.
Resultaat in 2020
Omdat een groot deel van 2020 er geen vrijwilligers op het archief werkzaam waren en de archivarissen (vaak noodgedwongen) thuiswerkten, kon er op locatie minder werk worden verzet. Daarnaast was 1 van de archivarissen langdurig ziek. Diverse activiteiten stonden dus op een laag pitje. Aan het opzetten van een e-depot werd in 2020 wel veel aandacht besteed. DocFactory verrichtte een onderzoek onder de deelnemende gemeenten om een goed beeld te krijgen van waar men nu staat. Daarnaast is er gewerkt aan het vullen van de nieuwe website.
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
21
Programma 2: Maatschappij 2.1 Wat hebben we bereikt? Programmadoel Wij leveren een bijdrage aan een vitale samenleving en een leefbare omgeving waardoor onze inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dit doen wij vanuit de overtuiging dat inwoners van gemeente Westervoort een betekenisvol en veerkrachtig leven kunnen leiden. Dat we waar nodig handvatten aanreiken gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat we - waar nodig - de juiste en passende ondersteuning bieden. Toelichting Samen zetten we ons in voor een inclusieve samenleving. Iedereen draagt bij en iedereen kan deelnemen. Jong, oud, man, vrouw, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Je draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, ben je nuttig en krijg je waardering. Dit vergroot het welzijn en de gezondheid van mensen. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Wanneer nodig helpen wij door deze mogelijkheden te vergroten met de inzet van passende zorg en ondersteuning. In 2020 is de toekomst visie en transformatie agenda vastgesteld.
In het document Samen Sterk zijn acties opgenomen die handen en voeten zullen geven aan de activiteiten die worden ondernomen om een bijdrage te leveren aan deze inclusieve samenleving. Ondanks de noodzaak om financieel scherper aan de wind te zeilen blijft dit doel overeind. De mogelijke bezuinigingen en het preventieve toezicht door de provincie zullen zorgen voor strakkere kaders, maar dat neemt niet weg dat de inspanningsverplichting in het sociaal domein blijft. Er zal alles aan gedaan worden om binnen de gestelde kaders te werken aan de inclusieve samenleving waarin iedereen bijdraagt naar eigen kunnen en hulp krijgt waar dat nodig is. Ook in de huidige Corona tijd bleken de maatschappelijke instellingen en verenigingen een sterke “fundering” van de samenleving. Hier kunnen we trots op zijn. Deze fundering zal door ons nog beter benut en versterkt worden. Dit doen we door in overleg de samenwerking en dialoog tussen deze partijen te stimuleren, te faciliteren en initiatieven te ondersteunen. Wij verleggen steeds meer de focus van zorg naar voorliggende algemene voorzieningen. Hiermee wordt bereikt dat zwaardere zorg en maatwerkvoorzieningen voorkomen en/of uitgesteld kunnen worden. Dit betekent een win-win situatie. Voor de inwoner is dit sociaal veel beter en prettiger en in het licht van de huidige financiële situatie van Westervoort voor ons ook financieel gunstiger.
Voor kwetsbare inwoners die niet zelf de regie over hun leven kunnen voeren en ook niet volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen zoeken wij samen met hen naar op maat gemaakte oplossingen. Deze bestaan uit voorliggende voorzieningen en uit zo nodig specialistische zorg. De inzet is om juist deze voorliggende voorzieningen te versterken en optimaal te benutten. De kwetsbare inwoner kan hierdoor zo prettig en zinvol mogelijk leven. De basisvoorzieningen worden gevormd door mogelijkheden voor sport, recreatie, kunst, cultuur, educatie, onderwijs en gezondheidszorg. Voor alle inwoners van Westervoort dragen deze voorzieningen voor een belangrijk deel bij aan zinvolle vrijetijdsbesteding, ontplooiing, ontwikkeling en positieve gezondheid. De basisvoorzieningen maken ook mogelijk dat de inwoners zelfstandig de regie over het eigen leven kunnen voeren en deel kunnen nemen aan de samenleving. Goede basisvoorzieningen moeten ook voorkomen dat zo min mogelijk een beroep gedaan wordt op maatwerkvoorzieningen. Ondanks alle financiële problemen zal zo goed mogelijk worden geprobeerd de basisvoorzieningen in stand te houden en, waar mogelijk, te versterken waardoor het goed en prettig leven is in Westervoort. Hoofddoelen Daarom zetten we in op:
22
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
A. De basis op orde B. Meedoen naar vermogen C. Zelfredzaamheid naar vermogen In deze teksten zijn indicatoren toegevoegd. Daar waar data voor handen zijn zullen de cijfers worden aangeleverd. Op het moment van samenstellen van deze wordt gewerkt aan het koppelen van beleidsdoelstellingen aan deze indicatoren. Naar aanleiding van de indicatoren uit Samen Sterk zullen we in 2021 de koppeling leggen met de begroting en het dashboard. Externe ontwikkelingen Gespannen arbeidsmarkt Na jaren van economische groei, groeide de economie al voor het uitbreken van de coronacrisis minder snel. Er was geen sprake van economische krimp, maar wel van een afnemende groei. De daling van de werkloosheid stagneerde. Economisch mindere tijden waren dus (waarschijnlijk) in aantocht. Het uitbreken van de coronacrisis heeft dit proces echter versterkt en versneld. Hoe snel Nederland en de rest van de wereld het effect van de coronacrisis te boven komen hangt af van een aantal factoren. Hoe snel wordt er gevaccineerd? Volgt er weer een nieuwe golf besmettingen? Hoe gedraagt het virus zich in andere delen van de wereld? Allemaal ontwikkelingen die invloed hebben op de economie en arbeidsmarkt in Midden-Gelderland. Voor Westervoort geldt dit ook.
Door de maatregelen die in maart 2020 ter preventie van een verdere verspreiding van het coronavirus werden genomen, daalde het aantal vacatures snel en steeg het aantal WWuitkeringen flink. Dat leidde er in het eerste kwartaal van 2020 al toe dat er niet langer sprake was van een krappe arbeidsmarkt. Zowel landelijk als in de Liemers was de arbeidsmarktspanning in het eerste kwartaal van 2020 ‘gemiddeld’, wat inhoudt dat de vraag naar en het aanbod van arbeidskrachten redelijk met elkaar in evenwicht zijn. In het tweede kwartaal nam de spanning op de arbeidsmarkt verder af. De typering bleef voor heel Nederland en voor de Liemers echter gemiddeld. Beroepen waar het eind 2020 lastig is om werk in te vinden zijn onder andere administratief-financiële beroepen (zoals administratief medewerkers), beroepen in de cultuursector (zoals bibliotheekmedewerkers) en beroepen in de dienstverlening, evenementen en reizen (zoals horecamedewerkers). Het aantal jongeren was hierin naar verhouding oververtegenwoordigd. Zij verloren aan het begin van de coronacrisis vaker hun baan dan de oudere leeftijdsgroepen. Het aantal nieuwe WW-uitkeringen van jongeren in de periode maart tot en met augustus is in Midden-Gelderland 2,5 keer hoger in 2020 dan in 2019. Dit komt door twee factoren die elkaar versterkten.
Zo waren de horeca en de detailhandel twee snel en sterk getroffen sectoren waarin relatief veel jongeren werken. Tegelijkertijd zijn er ook nog kansrijke beroepen waar meer vraag dan aanbod is, zoals hogere ICT-beroepen (zoals softwareontwikkelaars en netwerkspecialisten), zorgberoepen (zoals verpleegkundigen en verzorgenden IG), veel technische beroepen (zoals elektriciens, machinemonteurs en elektrotechnisch ingenieurs), maar bijvoorbeeld ook vrachtwagenchauffeurs. Wat voor de langere termijn belangrijk is, is dat de coronacrisis bestaande ontwikkelingen op de arbeidsmarkt een impuls geeft. Bedrijven reorganiseren om productiever te worden en voeren robotisering en automatisering versneld in. Ook thuiswerken zal veel vaker voorkomen om kosten van reizen en kantoorhuur te besparen. Het werk in bijvoorbeeld bedrijfscatering en administratief werk neemt daardoor af, terwijl veel werk in de techniek toeneemt en technische vaardigheden in veel beroepen steeds belangrijker worden. Invoering beschermd wonen Er zijn afspraken gemaakt tussen VNG en Ministerie van VWS over de decentralisatie van het beschermd wonen van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. De ontwikkeling van het nieuwe objectieve verdeelmodel zal in 10 jaar tijd verlopen van historisch verdeeld over de centrumgemeenten naar objectief verdeeld over alle gemeenten.
Gemeenten zijn verplicht om gedurende het ingroei pad van 10 jaar regionaal samen te werken. Maatschappelijke opvang blijft de komende 4 jaar onder de centrumgemeenten vallen.
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
23
Het objectieve verdeel model zou worden opgeleverd door de landelijke overheid, in 2020. Maar deze oplevering heeft vertraging opgelopen. Hierdoor is de financiële decentralisatie uitgesteld naar 1 januari 2022. Vanaf die datum gaat ook het ingroei pad van 10 jaar gelden. Veranderende wetgeving inburgering 2020 Per 1 januari 2023 treedt de nieuwe wet Inburgering in werking. Als gevolg daarvan veranderen de taken en verantwoordelijkheden van de gemeente aanzienlijk. In de nota “Inburgering en Participatie” wordt hierop reeds voorgesorteerd. Deze nota is op 2 april door het college van B&W vastgesteld. De gemeente is reeds gestart met de voorbereiding op deze veranderingen. Voor de implementatie is een startnotitie op gesteld en er is een concept update opgesteld van de nota “Inburgering en Participatie” Bij deze voorbereidingen worden verschillende interne afdelingen en externe samenwerkingspartners betrokken. In 2020-2021 wordt gedegen onderzoek gedaan naar wat de veranderingen betekenen voor de gemeente en de samenwerking. Burgerparticipatie In de WMO 2015, de Jeugdwet en de Participatiewet is bepaald dat bij verordening geregeld moet worden hoe inwoners, waaronder in elk geval cliënten of hun vertegenwoordigers, in een vroegtijdig stadium betrokken worden bij beleid en uitvoering van deze wetten.
Daarvoor is een nieuw model ontwikkeld dat vanaf 3 februari 2020 via de Verordening Client en Burgerparticipatie Sociaal Domein Westervoort 2020 van kracht is geworden. In dit model is afscheid genomen van een formeel adviesorgaan in het sociaal domein en in plaats daarvan is de Participatieraad Sociaal Domein Westervoort in het leven geroepen die (alleen) adviseert over de te volgen participatieaanpak en het benoemen van flexibele werkgroepen die het college inhoudelijk gaan adviseren. De oude WMO-raad Westervoort bestaat niet meer. Een aantal bewoners is samen met ambtelijke begeleiding februari 2020 van start gegaan met dit nieuwe ontwikkelmodel. De participatieraad kwam op 7 mei met zijn eerste advies aan het college voor het instellen van een tijdelijke werkgroep minimabeleid en een structurele werkgroep rond inclusie. Daarnaast zijn nog meerdere adviezen gegeven (over een themagroep inburgering nieuwkomers, de uitwerking van de bezuinigen in het sociaal domein en het doelgroepen vervoer. Op dit moment werkt de participatieraad aan haar jaarverslag. Omdat dit model van cliënt- en burgerparticipatie volstrekt nieuw is zal dit verslag een duidelijk evaluerend karakter hebben en zal de participatieraad ook een aantal aanbevelingen doen omtrent verdere doorontwikkeling. Dit evaluatieverslag zal dit voorjaar ook aan de raad worden voorgelegd.
Sportakkoord In de zomer van 2018 hebben Ministerie van VWS, VSG, VNG en NOC*NSF het Nationaal Sportakkoord getekend. Een akkoord dat veel positieve energie heeft losgemaakt. Het heeft tot doel de sport te versterken en te verenigen en integraal beleid te bevorderen. Het sportakkoord beoogt daarmee dat de verbindende rol van sport en bewegen beter wordt benut. De waarde van sport en bewegen wordt steeds meer gezien en erkend. Sport en bewegen draagt bij aan bevordering van gezondheid, participatie, sociale cohesie, bestrijding overgewicht en een actieve en gezonde leefstijl. Samen met partijen uit zorg, onderwijs, welzijn, cultuur, natuur, veiligheid, werkgelegenheid, integratie, bedrijfsleven en sport werken de gemeenten aan een vitale samenleving met ruimte voor iedereen. In november 2020 is er door de gemeente Westervoort in samenwerking met sportaanbieders, maatschappelijke partners en het bedrijfsleven, een lokaal sportakkoord ondertekend: Westervoorts Sport- en Beweegakkoord. Dit akkoord wordt begeleid door een stuurgroep, bestaande uit een maatschappelijk breed team (sportverenigingen, sportondernemers, welzijnsstichting, combinatie functionarissen). Deze groep wordt gevormd in Q4 van 2020 en Q1 van 2021. De gemeente heeft in deze stuurgroep een adviserende rol.
24
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
In de regio Arnhem zullen de gemeenten een regionaal sportakkoord gaan sluiten waarin aansluiting wordt gezocht bij het Landelijke sportakkoord en waarin regionale ambities worden geformuleerd: 1. Vaardig in bewegen: De ambitie is om meer kinderen in de Regio Centraal Gelderland aan de beweegrichtlijnen te laten voldoen en om de neerwaartse spiraal van motorische vaardigheid van kinderen de komende jaren naar boven toe te buigen. 2. Vitale sport- en beweegaanbieders en positieve sportcultuur: De ambitie is om alle typen sportaanbieders toekomstbestendig te maken. De financiële en organisatorische basis wordt op orde gebracht, zodat aanbieders hun vizier kunnen richten op een plezierig, veilig, eerlijk en zorgeloos sportklimaat en de ontwikkeling van de verbindende sportvereniging in haar omgeving. 3. Duurzame sportinfrastructuur: De ambitie is om Regio Centraal Gelderland te voorzien van functionele, goede en duurzame sportinfrastructuur. De exploitatie van sportaccommodaties wordt verbeterd, de openbare ruimte wordt beweegvriendelijker ingericht en alle sportaccommodaties zijn duurzaam. Preventie akkoord In november 2018 heeft het kabinet het Nationaal Preventieakkoord gesloten met zo'n zeventig maatschappelijke organisaties en bedrijven. Nederland moet gezonder worden, vindt het kabinet.
Doel van het akkoord is dat Nederlanders gezondere keuzes maken, waardoor ze minder ziek worden, minder zorg nodig hebben en het goede voorbeeld geven aan hun kinderen. Er is gekozen voor een aanpak op de onderwerpen: roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. Omdat ze verreweg de grootste oorzaak voor ziektelast in Nederland zijn. Diverse maatregelen uit het preventieakkoord hebben ook betrekking op sport, zodat er een verbinding gelegd kan worden met het sportakkoord. In Westervoort wordt op dit moment onderzocht hoe dat voor onze gemeente vorm kan krijgen. 2.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? A. De basis op orde Dit zijn de speerpunten: 2.A.1
Aansluiting Zorg en Onderwijs
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
25
Doel
Uitgaande van de ondersteuningsvraag van kind of ouders, werken onderwijs en jeugdhulp samen om kind en ouders te ondersteunen zodat kinderen zoveel mogelijk in de eigen omgeving opgroeien.
Toelichting
Doel is dat kinderen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving opgroeien. Omdat kinderen een belangrijk deel van hun tijd op school doorbrengen, is de betrokkenheid van het onderwijs om dit doel te bereiken van belang. Aansluiting van scholen (primair onderwijs en voortgezet onderwijs) op de jeugdhulp en omgekeerd is essentieel. Het onderwijs verleent mede in het kader van passend onderwijs regelmatig ondersteuning aan leerlingen. Voor zover van toepassing moet dit aansluiten op de jeugdhulp die een leerling ontvangt. Daarnaast is het van belang dat signalen vanuit het onderwijs tijdig leiden tot inzet van jeugdhulp en is betrokkenheid vanuit het onderwijs belangrijk als jeugdhulp wordt ingezet. In 2018 en 2019 zijn stappen gezet om de aansluiting te verbeteren. Er zijn nadere afspraken gemaakt en het contact is verder verbeterd. Wachtlijstproblematiek, inkoopvoorwaarden van zorginstellingen en verschillende verantwoordelijkheden tussen gemeente en onderwijs blijven aandachtspunten. In 2020 zal hier op nieuw op worden inzet en zullen de gemaakte afspraken moeten worden geborgd. Daar waar nodig faciliteren we ondersteuning op een manier die past bij de ondersteuningsvraag. We zetten in op slimme verbindingen van maatwerkvoorzieningen met het onderwijs rondom een kind.
Nu we op lokaal niveau goede stappen hebben gezet gaan we nu ook op Liemers niveau de aansluiting tussen zorg en onderwijs verbeteren. Het onderwijs en het samenwerkingsverband van het onderwijs is op Liemers niveau georganiseerd waar ook enkele speciaal onderwijsscholen onder vallen. De gemeenten Westervoort, Duiven, Zevenaar en Montferland zijn bereid om hier aan mee te werken. Eind 2019 wordt het onderwijsachterstanden-beleidsplan (OAB) in de gemeenteraad vastgesteld. Dit plan zal ondersteunend zijn aan het doel om de aansluiting tussen zorg en onderwijs te verbeteren.
Bereikt/nietbereikt
Er is een aantal keer per jaar een onderwijs-zorgoverleg dat de gemeente organiseert. Daarnaast nemen we deel aan de werkgroep Passend onderwijs op Liemers niveau (met Samenwerkingsverband PO en VO en speciaal onderwijs). Met de start van de SOJ-GGZ per 1 augustus 2020 bij het Sociaal Loket wordt ook ingezet op een sterkere verbinding tussen onderwijs en zorg. Daarnaast zijn er directe contacten tussen jeugdconsulenten van de gemeente, Intern Begeleiders op de scholen en de kinderopvang. Elke IKC heeft een vast contactpersoon binnen het Sociaal Loket. Zij nemen deel aan de ondersteuningsteams en zorgen voor de verbinding.
Indicatoren
Indicator
Westervoort
Gemeenten matig stedelijk
jongeren met jeugdhulp (2018)
13,2%
10,2%
jongeren met jeugdbescherming (2018)
1,7%
0,9%
beëindigde jeugdhulptraject, voortijdig afgesloten (2018)
19,2%
17,2%
2.A.2
Van maatwerk naar voorliggend
Doel
Het afschalen van zorg mogelijk maken door algemene, voorliggende voorzieningen te versterken en aan elkaar te verbinden. Hierdoor wordt een verschuiving van maatwerk naar voorliggend mogelijk gemaakt. De zogenaamde "nulde lijn" wordt versterkt waardoor maatwerk voorzieningen mogelijk minder snel nodig zijn.
26
Toelichting
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Dit speerpunt zet actief in op de uitgangspunten van de transformatie; zorg zo normaal en dichtbij mogelijk tegen zo laag mogelijke kosten waardoor zorg haalbaar en betaalbaar blijft. Door gebruik te maken van de eigen kracht van de inwoner en zijn of haal sociale netwerk, door in te zetten op preventie en door te investeren in algemene voorzieningen wordt bijgedragen aan de vermindering van de druk op de maatwerkvoorzieningen. Een investering in de algemene voorzieningen, ook financieel, leidt tot het minder hoeven inzetten van maatwerkvoorzieningen en specialistische zorg. Inmiddels ingezette initiatieven worden doorontwikkeld en het ontplooien van nieuwe initiatieven wordt gestimuleerd en gefaciliteerd. Daarnaast wordt ingezet op het beter verbinden van initiatieven vanuit de gedachte; samen sterk! Het vergt lef omdat de investeringen voor de baten uitgaan. Om te kunnen investeren in algemene voorzieningen, moet een budget beschikbaar komen waaruit geput wordt om de algemene voorzieningen te versterken en verbindingen te faciliteren.
Jaarstukken Westervoort 2020 - Jaarverslag - Programmaverantwoording
Bereikt/nietbereikt
Wat er bereikt is, is zeer divers: Sociale supermarkt In 2019 is ingezet op het vormen van een netwerkorganisatie om de transformatie gedachte vorm te geven. Dit netwerk heeft zich voor een deel van haar activiteiten in 2020 verenigd op een fysieke locatie in De Flierefluiter. De aanzuigende werking van deze fysieke locatie blijkt enorm. Dit initiatief onder de werknaam Sociale Supermarkt blijkt een enorm succes. Daarnaast kent de sociale supermarkt via de kerngroep ook de locatie van Interstap in de Uitterweert en de locatie van inloophuis De Herberg naast de katholieke kerk. Voor 2021 staat een verhuizing naar De Nieuwhof gepland. Op dit moment zijn er ongeveer 100 mensen per week die op één of andere manier deel uit maken van de activiteiten in De Flierefluiter. Inloophuis De Herberg kent per maand ongeveer 260 bezoekers die deelnemen. De dagbesteding van Interstap ontvangt ongeveer 15 bezoekers per dagdeel. De groeimogelijkheden in de groepen is groot, veel mensen willen aansluiten maar vanwege corona ligt alles stil. Het aantal groepen voor de mensen met psychische kwetsbaarheid kan makkelijk verdubbeld worden.
Activiteiten waaraan deelgenomen kan worden zijn bijvoorbeeld taallessen, Het Groenteplein, het Financieel Trefpunt voor advies en informatie, het naaiatelier, creatieve activiteiten, houtbewerken en meubels opknappen, maar ook deelname aan diverse gespreksgroepen waar mensen met (dezelfde) problemen elkaar kunnen ontmoeten en steunen zoals de ontmoetingsgroep voor ouders met autistische kinderen. De kern van dit netwerk bestaat uit Mikado, Inloophuis De Herberg, SWOA en Interstap. Inmiddels sluiten ook andere organisaties en initiatieven aan. Zo is de verbinding gelegd met bijvoorbeeld het jeugd- en jongerenwerk, Ketendementie, de huisartsen, MEE Gelderse Poort, RIBW en het Reppaircafé. Start wijkopbouwwerk In 2020 is de wijk opbouw werker gestart met een pilot in de wijk De Broeklanden. Hierover is de raad reeds geïnformeerd. Als gevolg van Corona loopt dit project anders dan gepland. Binnen de mogelijkheden van de Corona maatregelen probeert de opbouw werker in contact te komen met de wijk bewoners en zoveel mogelijk aan de gestelde doelen te werken. Inzet algemene voorziening huishoudelijke hulp Per 1 juli 2020 is gestart met inzet huishoudelijke hulp als algemene voorziening. Deze voorziening wordt ingezet voor mensen die zelf regie kunnen voeren en allen huishoudelijke ondersteuning nodig hebben. Zij krijgen max 2,5 uur per week toegekend.