20210601-woonvisie-2021-2030

WOONVISIE WESTERVOORT 2021-2030

April 2021

Inhoud 1.

2.

Inleiding ................................................................................................................................................3 1.1.

Aanleiding .....................................................................................................................................3

1.2.

Visie 2021-2030 ............................................................................................................................3

1.3.

Proces en ambities........................................................................................................................3

1.4.

Leeswijzer .....................................................................................................................................4

Recente ontwikkelingen en kaders .......................................................................................................5 2.1.

Recente ontwikkelingen op de woningmarkt ...............................................................................5

2.2.

Regionale beleidskaders ...............................................................................................................7

2.3.

Gemeentelijke beleidskaders .......................................................................................................9

2.4.

Nieuw gemeentelijk beleid .........................................................................................................11

3.

Kwaliteit bestaande woningen en leefbaarheid wijken......................................................................13

4.

Doelgroepen .......................................................................................................................................17

5.

Meer en passende woningen .............................................................................................................20

6.

Woonagenda: uitvoeringsprogramma 2021-2022 .............................................................................25

BIJLAGE 1. WONINGMARKTANALYSE WESTERVOORT ...............................................................................27 BIJLAGE 2. UITKOMSTEN WOONENQUETE WESTERVOORT .......................................................................35 BIJLAGE 3. WONINGBOUWPROGRAMMA APRIL 2021 ...............................................................................37

1. Inleiding 1.1. Aanleiding De huidige Woonvisie 2015-2020 van de gemeente Westervoort is vastgesteld in 2015. De daarin vastgelegde visie op het wonen in Westervoort geldt grotendeels nog steeds. Wel is sinds 2015 de woningmarkt sterk veranderd en zijn er nieuwe bevolkingsprognoses en woningbehoefteberekeningen beschikbaar gekomen. Verder is er begin maart 2020 een Woondeal gesloten tussen de regio ArnhemNijmegen, het rijk en de provincie. Ook is eind 2020 de Liemerse Woonagenda herijkt. Op gemeentelijk niveau ontwikkelden we de afgelopen jaren lokaal beleid, onder meer over uitvoering van het woningbouwprogramma in de Woningbouwnotitie 2018-2027 en in het Uitvoeringsprogramma Woningbouw 2020-2024. Bovendien kreeg een aantal specifieke doelgroepen als arbeidsmigranten, woonwagenbewoners en spoedzoekers geen aandacht in de Woonvisie 2015. Voldoende aanleiding om de Woonvisie 2015 te vernieuwen. In de vernieuwde Woonvisie Westervoort 2021-2030 houden we rekening met de nieuwe regionale en subregionale woningmarktgegevens en met de afspraken die hierover zijn gemaakt. We zien nu een grote vraag naar woningen en verwachten op basis van de prognoses dat dit de komende jaren zo blijft. We willen die woningen toevoegen die leiden tot een meer evenwichtige woningvoorraad en een bijhorende meer evenwichtige samenstelling van de bevolking.

De thema’s en onderwerpen die al in de Woonvisie 2015 aan de orde kwamen blijven overeind en scherpen we aan. Ook besteden we aanvullend aandacht aan de behoefte aan woonvormen met zorg en aan de huisvesting voor arbeidsmigranten, voor woonwagenbewoners en voor mensen die met spoed op zoek zijn naar woonruimte. Deze nieuwe woonvisie vervangt de Woningbouwnotitie 2018-2027 en het Uitvoeringsprogramma Woningbouw 2020-2024.

1.2. Visie 2021-2030 Westervoort wil haar kwaliteiten als woongemeente koesteren en versterken. We willen de goede kwaliteit van het wonen in een aangename woonomgeving handhaven en verbeteren, zowel voor jong als voor oud, nu en in de toekomst. We willen in het verlengde van de notitie sociale spankracht de demografische opbouw van de bevolking versterken door een meer evenwichtige opbouw van de woningvoorraad met meer middeldure en dure woningen. De kracht van Westervoort is wonen in een dorpse omgeving in een verstedelijkt gebied. Dagelijkse voorzieningen zijn direct beschikbaar in Westervoort, de stedelijke voorzieningen in Arnhem en de landelijke natuur in de regio De Liemers zijn binnen handbereik. Ook de ligging bij de splitsing van de Rijn en de IJssel maken Westervoort een aantrekkelijke woongemeente. We houden dan ook rekening met een blijvende vraag naar woningen vanuit Arnhem. Er zijn in 2030 voldoende geschikte woningen voor jongeren die in hun eigen dorp willen blijven wonen en een aantrekkelijk aanbod voor doorstromers die een stap willen maken in hun wooncarrière. De vergrijzing is op een goede manier gefaciliteerd, waardoor mensen die te maken krijgen met een beperking zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen in eigen woning en woonomgeving.

1.3. Proces en ambities Als eerste stap om te komen tot een vernieuwde woonvisie is een woningmarktanalyse uitgevoerd waarin de meest recente woningmarktgegevens zijn geanalyseerd (zie Bijlage 1). De raad is vervolgens in september 2020 gevraagd om mee te denken over de thema’s en onderwerpen voor de geactualiseerde

woonvisie. We vroegen inwoners in november en december 2020 door een online enquête1 naar hun mening over de aanpak van de wonen opgaven. Ook de meest bij het wonen in de gemeente Westervoort betrokken partijen vroegen we met deze enquête naar aanvullingen op en aanscherping van de genoemde thema’s en onderwerpen. We benaderden hiervoor onder meer woningcorporaties, zorginstellingen, huurdersorganisaties, wijkraden, makelaars, ontwikkelaars en beleggers. De opbrengsten van de enquête (zie bijlage 2) zijn gebruikt om de onderwerpen aan te scherpen en de aanpak te concretiseren. Op basis van de bijdragen van alle partijen en in aansluiting op de vorige woonvisie zijn drie thema’s benoemd die de kern vormen van deze woonvisie. We hebben bij deze thema’s de volgende ambities. 1. Kwaliteit bestaande woningen en leefbare wijken We willen de huidige woningvoorraad in Westervoort toekomstbestendig maken, kwalitatief verbeteren en optimaal voor de doelgroep inzetten. De meeste woningen in Westervoort staan er al en het aantal nieuw te bouwen woningen is relatief beperkt. Daarnaast willen we ruimte bieden voor bijzondere woonconcepten als collectieve woonvormen, flexwonen en tijdelijke huurcontracten. We werken aan de leefbaarheid van de wijken, te beginnen bij Broeklanden. 2.

Doelgroepen We willen de huisvestingsvraag van doelgroepen die zich niet altijd zelfstandig redden op de woningmarkt faciliteren. Het gaat om jongeren/starters, groepen met een zorgvraag, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners, vergunninghouders en mensen die met spoed op zoek zijn naar woonruimte (spoedzoekers). 3. Meer en passende woningen We willen de woningbouw in Westervoort versnellen om meer evenwicht te krijgen in de opbouw van de woningvoorraad en om aan de behoefte te voldoen. We bouwen tot 2040 740 woningen, met een nadruk op de jaren tot 2025. We hebben daarvoor zowel de al bekende locaties als nieuwe locaties nodig. We willen in Westervoort de juiste woningen realiseren rekening houdend met de gewenste samenstelling van de woningvoorraad en met de geconstateerde woningbehoefte. Het gaat dus om de juiste woning, op de juiste plek op het juiste moment. Verder willen we de betaalbare woningen die we realiseren ook betaalbaar houden. En we stellen eisen op het gebied van energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. De ambities zijn uitgewerkt in meer concrete doelen. Waar gaan we de komende jaren aan werken? In de Woonagenda tenslotte zijn de maatregelen en acties opgenomen die we van nu af aan gaan oppakken. De Woonagenda is een uitvoeringsprogramma, dat tegelijkertijd met de woonvisie door de gemeenteraad wordt vastgesteld.

We rapporteren aan de gemeenteraad jaarlijks bij de programmabegroting middels een kennisgeving de voortgang van de gestelde doelen en geven een update van het woningbouwprogramma en de woonagenda.

1.4. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk worden de meest recente ontwikkelingen op de woningmarkt samengevat en de belangrijkste beleidskaders kort toegelicht. In de daarop volgende hoofdstukken bespreken we de doelen behorende bij de drie genoemde inhoudelijke thema’s. De woonagenda is het uitvoeringsdeel van de woonvisie met de concrete maatregelen en instrumenten voor de komende twee jaar.

1 Vanwege de Corona maatregelen hebben we geen fysieke bijeenkomsten kunnen organiseren

2. Recente ontwikkelingen en kaders 2.1. Recente ontwikkelingen op de woningmarkt2 Landelijke ontwikkelingen en opgaven Tot 2040 staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Deze demografische ontwikkelingen zullen ook invloed hebben op het ruimtegebruik. De effecten kunnen verschillen tussen delen van Nederland en tussen scenario’s. In de Randstad en andere economische groeiregio’s, als de Regio Arnhem-Nijmegen, groeit de bevolking waar aan de randen van Nederland beperkt bevolkingskrimp optreedt (deels gecompenseerd door toenemende migratie en overloop uit steden). Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal kleinere een- en tweepersoonshuishoudens) echter groeien. Zo zijn er tot 2030 zo’n 1 miljoen extra woningen nodig in Nederland. Ook in de regio ArnhemNijmegen, in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Liemerse en Westervoortse ontwikkelingen en opgaven De gemeente Westervoort telt op 1-1-2020 14.971 inwoners3 en 6.697 huishoudens. De meest recente woningbehoefteberekening is die van het regionale woningmarktonderzoek 2019, gebaseerd op de bevolkingsprognose Primos 2019.

Berekende woningbehoefte Voor de Liemers is in het regionale woningmarktonderzoek de groei van de woningbehoefte berekend op 4.850 woningen. Dat is een groei van de woningvoorraad met 8,4%. Ter vergelijking, de berekende groei van de woningvoorraad van Arnhem tot 2040 is 12,5%. De verwachting op basis van het regionale woningmarktonderzoek 2019 is dat ook in Westervoort het aantal huishoudens en de daarmee de woningbehoefte zullen blijven groeien. De berekende woningbehoefte is 390 woningen tot 2040, dat betekent 5,8% groei van de woningvoorraad. Gecorrigeerde woningbehoefte Voor de Liemers blijken de prognoses uit het verleden goed te kloppen met de werkelijk opgetreden ontwikkelingen. Dit geldt echter niet voor iedere afzonderlijke gemeente in de regio. Omdat er de afgelopen jaren in de gemeente Westervoort weinig is gebouwd, is er namelijk sprake van een onderschatting in de woningbehoefte berekeningen van Primos. Dit is een bekend fenomeen van dit prognosemodel dat met name op de korte en middellange termijn effect heeft op de verwachte groei van het aantal huishoudens. Daarom wordt in de Liemerse Woonagenda 2020-2025 niet langer uitgegaan van een woningbehoefte per gemeente, maar van de regionale Liemerse woningbehoefte die groeit met 8,4%.

Om aan het Westervoortse aandeel in de groei van de Liemerse woningbehoefte te kunnen voldoen en om het woningtekort (waar in Westervoort vanwege de nabijheid van Arnhem sprake van is) te kunnen inlopen gaan we ook voor Westervoort uit van een groei van 8,4% van de woningvoorraad. Dat betekent een correctie op de door Primos in het regionale woningmarktonderzoek berekende groei van de woningbehoefte voor de gemeente Westervoort van 5,8%. Dat betekent dat er tot 2040 een woningbehoefte is van 570 woningen (8,4% groei van de woningvoorraad) in plaats van 390 (5,8%). Gewenste nieuwbouwambitie 2 Voor meer achtergrondgegevens wordt verwezen naar Bijlage 1. Woningmarktanalyse Westervoort 3 Voorlopige cijfers van het CBS, geven aan dat Westervoort per 1-1-2021 15.011 inwoners telt

In het hele land is sprake van een groot woningtekort. Om tegemoet te kunnen komen aan de grote behoefte aan woningen is in de regio Arnhem-Nijmegen door de 18 gemeenten, de provincie Gelderland en het Rijk onder meer afgesproken de bouwproductie te versnellen. Zie ook paragraaf 2.2. In aansluiting daarop is in Liemers verband afgesproken dat de gemeenten en dus ook Westervoort in verband met mogelijke planuitval zorgt voor een plancapaciteit van 130% in ieder geval tot 2030. Dat betekent dat er tot 2040 voor 740 woningen plannen moeten komen. Het gaat daarbij om zowel inbreidings- als uitbreidingslocaties. Gezien de grote druk op de woningmarkt en het huidige woningtekort zien we de 130% plancapaciteit als een gewenste nieuwbouw ambitie als het gaat om het aantal toe te voegen woningen. We willen die woningen toevoegen die leiden tot een meer evenwichtige woningvoorraad en een bijhorende meer evenwichtige samenstelling van de bevolking. Woningbouwlocaties in de gemeente Westervoort? Op de nu bekende locaties in Westervoort is ruimte voor ca. 350 woningen (exclusief de locatie Westervoort Noord). Echter voor de meeste van deze plannen (goed voor ruim 300 woningen) geldt, dat ze niet hard zijn (nog geen vastgesteld bestemmings- of omgevingsplan). Zie voor een overzicht van de bekende plannen Bijlage 3.

Gezien de grote woningbehoefte op korte termijn is het noodzaak dat de zachte plannen (planvorming in voorbereiding) snel definitief worden. Voor aanvullende woningbouwcapaciteit voor de middellange/ lange termijn is Westervoort Noord in beeld. Tabel 1. Gemeente Westervoort. Woningbehoefte, gewenste nieuwbouw ambitie en plannen 20192040 Berekende woningbehoefte Gecorrigeerde woningbehoefte Gewenste nieuwbouw ambitie Bekende plannen

2019-2025 280 400 520

2025-2030 2030-2040 2019-2040 100 10 390 150 20 570 195 25 740 Ca 350 woningen (zie Bijlage 3)

Bron: regionaal woningmarktonderzoek 2019

De toename van het aantal huishoudens in Westervoort is volledig toe te schrijven aan de groei van het aantal een- en tweepersoonshuishoudens 65-plus. Deze groep groeit met 850 huishoudens tot 2030, en nog eens bijna 300 tot 2040 en compenseert ruimschoots de afname van het aantal een- en tweepersoonshuishoudens tussen de 25 en 65 jaar (ca. -600). Deze huishoudensontwikkeling heeft grote consequenties voor de samenstelling van de vraag naar woningen. In het regionaal woningmarktonderzoek van 2019 wordt geconcludeerd dat er vooral als gevolg van de vergrijzing een grote vraag naar sociale huurappartementen is. Dit kunnen gestapelde woningen en ook benedenwoningen (begane grond met tuin) zijn. Daarnaast wordt een grote vraag naar goedkope koopwoningen (<€ 200.000,-) geconstateerd. Op 1-1-2020 staan er 6.723 woningen4 in Westervoort. Het aandeel koopwoningen is met 61% iets lager dan in de Liemers (65%). In Westervoort staan procentueel meer goedkope koopwoningen onder de €200.000,- (39%) dan in Duiven (31%) en minder dure koopwoningen boven de €310.000,- (23%, Duiven 29%). Dat strookt met de inkomensopbouw: in Westervoort is het aandeel huishoudens met een lager inkomen hoger en een hoger inkomen lager dan in Duiven.

De ambitie is om de woningvoorraad in Westervoort meer divers te maken en de eenzijdige opbouw met veel betaalbare woningen (ca 60%, Duiven 50%) te doorbreken door het toevoegen van middeldure huur- en koopwoningen en dure koopwoningen. Het aandeel sociale huurwoningen is 32% en het aandeel particuliere huurwoningen 7%. Het aandeel appartementen is in Westervoort met 13% iets lager dan in de Liemers (15%). Het aandeel

4 Voorlopige cijfers van het CBS geven aan dat Westervoort per 1-1-2021 6.744 woningen telt

woningen met een energielabel A of B is in Westervoort een stuk lager dan in de Liemers. Vooral in de particuliere huursector en in de koop scoort Westervoort lager. Op de woningmarkt is de druk de afgelopen jaren sterk opgelopen. Dat blijkt in de koopsector uit de verkooptijd van een woning die erg kort is (0,9 maand in 2019) en een stijgende transactieprijzen. Deze zogenaamd marktindicator liep terug van ruim 26 woningen begin 2015 naar ruim 3 woningen in 2019. In de sociale huursector is het aantal vrijkomende woningen al jaren erg laag en het aantal reacties op vrijkomende woningen hoog. Veel mensen verhuizen binnen de gemeente Westervoort. En in 2018 waren er meer vertrekkers uit de gemeente dan dat er binnen kwamen. De belangrijkste verhuisrelaties zijn er met de buurgemeenten Arnhem, Duiven, Rheden en Zevenaar.

2.2. Regionale beleidskaders Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen en Foodvalley Momenteel werken de regio Arnhem-Nijmegen, de regio Foodvalley, de provincie Gelderland en het Rijk aan het opstellen van een regionale verstedelijkingsstrategie. Hierin wordt een lange termijnvisie geformuleerd op de relatie tussen woningbouw, economische groei, ruimtelijke ontwikkeling, circulariteit, energietransitie, een groene leefomgeving en mobiliteit. De inhoud van de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen is hiervoor een belangrijke bouwsteen. Indien er vanuit de Verstedelijkingsstrategie of regionale opgaven woningbouwkansen ontstaan voor de gemeente Westervoort, die we nu nog niet in beeld hebben, dan geven de nog vast te stellen omgevingsvisie en deze woonvisie voldoende ruimte en flexibiliteit om deze kansen te benutten. We zien bijvoorbeeld mogelijkheden om de onbalans in bevolkingsopbouw die is ontstaan als gevolg van de groeikerntaak in de jaren ‘70 en ‘80 van de vorige eeuw om te buigen. Dat kan door het realiseren van woningen in de middeldure en dure huur- en koopprijsklassen. Woondeal regio Arnhem-Nijmegen Op 4 maart 2020 is de ‘Woondeal regio Arnhem-Nijmegen’ ondertekend door het Rijk, de provincie Gelderland en de 18 gemeenten uit de regio.

Een groot aantal ontwikkelaars en woningcorporaties hebben gelijktijdig een steunverklaring afgegeven, waarin ze uitspreken om – in nauwe samenwerking met de overheden – zich in te spannen voor de realisatie van de in de Woondeal vastgelegde afspraken. Het gaat om een meerjarige samenwerking om meer woningen te bouwen, de excessen op de woningmarkt aan te pakken en de leefbaarheid in de wijken te verbeteren. Voor de gemeente Westervoort zijn vooral de volgende afspraken van belang: • Gemeenten zorgen in subregionaal verband (de Liemers) voor een planvoorraad tot en met 2030 van 130% van de woningbehoefte • de bouwproductie tot 2025 wordt versneld. Genoemd voor Westervoort is de versnellingslocatie Westervoort-Noord • 50% van de zachte plancapaciteit wordt gerealiseerd in het betaalbare segment (sociale- en middeldure huur en betaalbare koop tot de NHG-grens).

Westervoort kent een uitzonderingspositie en mag een lager percentage realiseren 5 • Woningcorporaties en verhuurders die huurwoningen bouwen onder de eerste aftoppingsgrens (€ 633,25 per 1-1-2021) krijgen een vermindering op de verhuurdersheffing van € 25.000,• In nieuwe woningbouwplannen spannen partijen zich in om minimaal 25% circulair te laten ontwikkelen • Aandacht voor de huisvesting van specifieke doelgroepen: kwetsbare doelgroepen (spoedzoekers, waaronder statushouders en personen in scheiding, uitstromers uit 5 In Liemers verband zijn aanvullend afwijkende afspraken gemaakt voor Westervoort, zie Liemerse Woonagenda

maatschappelijke opvang of beschermd wonen), dak- en thuislozen, ouderenhuisvesting en wonen met zorg, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners en studenten en jongeren. De gemeente Westervoort levert met de woonvisie een bijdrage aan de afspraken die zijn gemaakt in de Woondeal. Omgekeerd worden de thema’s uit de Woondeal in de woonvisie verdiept en uitgewerkt. Samenwerking regio Arnhem-Nijmegen: Groene Metropoolregio Op 1 januari 2021 is de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen van start gegaan. Een samenwerking tussen 18 gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen op basis van een vastgestelde visie en aan de hand van 5 grote opgaven. In de Groene Metropoolregio wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking. Dit gebeurt via een jaarlijks voortschrijdende, regionale agenda. De regionale agenda bestaat uit vijf opgaven, die elk weer een aantal speerpunten bevatten. Het gaat om opgaven op het gebied van wonen, werken, recreëren, leefkwaliteit en mobiliteit. Binnen de opgave Groene groeiregio (wonen) regisseren de gemeenten gezamenlijk de groei van het aantal woningen in de regio. Op zo’n manier dat de typische balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefomgeving behouden blijft. De realisatie van de afspraken uit de Woondeal worden opgepakt binnen de opgave Groene groeiregio.

Voor Westervoort zien we in de afspraken uit de Woondeal en in de voorgenomen aanpak in de Groene Metropoolregio kansen om onze ambitie om tot 2040 740 woningen toe te voegen, waar te maken. We willen die woningen toevoegen die leiden tot een meer evenwichtige woningvoorraad en een bijhorende meer evenwichtige samenstelling van de bevolking. Liemerse Woonagenda: de koers voor 2020-2025 Met de nieuwe Liemerse Woonagenda: de koers voor 2020-2025 geven de gemeenten in de Liemers (Doesburg, Duiven, Montferland, Westervoort en Zevenaar) uitvoering aan de Woondeal regio ArnhemNijmegen en zijn er actuele regionale afspraken over woningbouw. Die zijn nodig voor de ruimtelijke onderbouwing als er een nieuw bestemmingsplan of omgevingsvergunning met woningbouw in procedure wordt gebracht. De belangrijkste opgaven voor de komende jaren in de Liemers zijn: voorkomen dat het woningtekort in de Liemers verder oploopt, ruimte voor nieuwe woningbouwlocaties en behoefte aan betaalbaar wonen. De focus ligt meer op de kwaliteit dan de kwantiteit. De provincie Gelderland heeft de Liemerse Woonagenda 2020 mede ondertekend.

De Liemerse woonagenda: de koers voor 2020-2025 bestaat uit 6 basisafspraken die gelden voor de gehele Liemers en die de kaders vormen voor de woonvisie: • We leggen de prioriteit bij inbreiding en vullen dat aanbod aan met uitleglocaties • We zetten in op verduurzaming en vernieuwing van de woningvoorraad • We sturen op de ‘groene’ kwaliteit van nieuwbouw • Ruimte voor goede woningbouwplannen: maatwerk per kern voor aanvullend woningaanbod • Ruimte voor goede woningbouwplannen: opgave in betaalbare woningbouw • Woningbouwopgave en versnelling. Door het regionaal woningmarktonderzoek 2019 is het beeld voor de Liemers wel veranderd. De woningvraag concentreert zich in de kernen langs de A12. Hoe dichter bij Arnhem hoe groter de extra woningvraag uit de woningmarkt Arnhem. Daar is de druk op de woningmarkt groter dan in de Liemers. We kiezen er in de Liemerse Woonagenda 2020-2025 dan ook voor om de bouwopgave in de komende jaren te concentreren in de kernen langs de A12 en de spoorlijn: Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam, en aanvullend in de grotere kern ’s-Heerenberg. Daarvoor zijn er naast inbreidings- en transformatielocaties in deze gemeenten ook nieuwe uitbreidingslocaties noodzakelijk om de extra woningvraag te kunnen accommoderen.

Met de nieuwe Liemerse Woonagenda gaan we niet langer uit van woningbouwaantallen per gemeente, maar van een Liemers woningbouwprogramma van 4.850 extra woningen (volgens de Woondeal 6.300 woningen) tot 2040. Dit is een toevoeging van 8,4% aan de Liemerse voorraad. De voor Westervoort berekende woningbehoefte ligt op circa 5,8 %. De aantallen voor Westervoort zijn dus in prognoses ten opzichte van de verwachte Liemerse behoefte aan de voorzichtige kant. Rekening houdend met de onderschatting van Primos op gemeenteschaalniveau en de gewenste inloop van het woningtekort vinden wij een ambitie die aansluit bij de Liemerse groei van de woningvoorraad van 8,4% meer passend. Onze ambitie is daarom het toevoegen van 740 woningen tot 2040 (zie ook paragraaf 2.1.). Uiteraard in nauwe verbinding en afstemming met regio de Liemers en de regionale woningmarkt Arnhem, zodat we blijven bij de hoofdambitie de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. In de Liemers is afgesproken dat, in afwijking van de Woondeal en in aansluiting op de regionale woningbehoefte, wordt ingezet op een woningbouwprogramma waarin tweederde deel van de woningen behoort tot de betaalbare categorie. Het gaat om sociale huurwoningen, betaalbare koopwoningen met bovengrens van € 250.000,- en middeldure huurwoningen met een bovengrens van € 850,- per maand.

Uitzondering op het aandeel tweederde deel betaalbaar vormen Doesburg en Westervoort waar het aandeel goedkope huur- en koopwoningen van oudsher fors is. In deze gemeenten mag het aandeel betaalbaar dus lager zijn.

2.3. Gemeentelijke beleidskaders Omgevingsvisie We werken momenteel een omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale visie op de hele fysieke leefomgeving voor de middellange en lange termijn. Het omvat bijvoorbeeld de thema’s natuur, water, geluid, milieu, verkeer & vervoer en ruimtelijke ontwikkeling. We verwachten dat de omgevingsvisie na de zomer van 2021 ter vaststelling aan de gemeenteraad kan worden aangeboden. De Woonvisie is een uitwerking en verdieping van de omgevingsvisie op het gebied van wonen in Westervoort en gericht op de middellange termijn met korte termijn uitvoeringsmaatregelen. Omdat de trajecten van het opstellen van de omgevingsvisie en de woonvisie synchroon lopen, is tussentijds afstemming gezocht zodat de inhoud van beide beleidsdocumenten op elkaar is afgestemd. In de omgevingsvisie wordt geconstateerd dat tot 2040 in economische groeiregio’s, als de Regio Arnhem-Nijmegen, grote demografische veranderingen te wachten zijn. Zoals bevolkingsgroei, vergrijzing en verder gaande immigratie. Deze demografische ontwikkelingen zullen ook invloed hebben op het ruimtegebruik. Het aantal huishoudens zal blijven groeien ook in Westervoort en er zijn veel extra woningen nodig. Voor de woningmarkt geldt dat de economische crisis na 2008 grote impact heeft gehad. De woningbouw lag nagenoeg stil en de capaciteit van de bouwsector liep terug.

Nu de economie weer sterk is aangetrokken, is de vraag naar nieuwe woningen enorm toegenomen. Duidelijk is dat er al jaren te weinig woningen worden gebouwd, mensen ouder worden en langer zelfstandig wonen, steeds meer alleen wonen en er meer immigratie plaatsvindt. Er zijn daardoor versneld meer woningen nodig van goede kwaliteit, die passen bij de financiële mogelijkheden en hedendaagse woonbehoeften. Het is dan ook zaak om voldoende nieuwe koop- en huurwoningen te bouwen, voldoende koop- en huuraanbod voor specifieke groepen te realiseren en flinke stappen te zetten in de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad.

Woningbouwnotities Op 4 februari 2019 heeft de gemeenteraad de Woningbouwnotitie 2018-2027 vastgesteld. Deze notitie benoemde hoeveel nieuwe woningen in de gemeente gebouwd moesten worden om aan de toen bekende woningbehoefte te kunnen voldoen. Op basis van het regionale woningbehoefteonderzoek 2019 blijkt dat de woningbehoefte echter groter is dan waarmee in de woningbouwnotitie werd gerekend. In het Uitvoeringsprogramma Woningbouw gemeente Westervoort 2020-2024 (vastgesteld 911-2020) is daarom, rekening houdend met de grotere behoefte, ingegaan op de uitvoerbaarheid en prioritering van de bekende plannen en welke nieuwe plannen op korte termijn nodig zijn. Deze vernieuwde Woonvisie legt vast hoeveel woningen er tot 2030 nodig zijn (middellange termijn) en bevat een overzicht van de plannen die we de komende jaren (korte termijn) willen ontwikkelen. We rapporteren aan de gemeenteraad jaarlijks bij de programmabegroting middels een kennisgeving de voortgang van de gestelde doelen waaronder de voortgang van de woningbouw en geven een update van het woningbouwprogramma. Notitie woningsplitsing, kleinschalige bouwinitiatieven en functieverandering naar wonen Op 3 februari 2020 hebben we de beleidsnotitie woningsplitsing, kleinschalige bouwinitiatieven en functieverandering naar wonen vastgesteld.

Naast door nieuwbouw en transformatie kan de woningvoorraad ook door deze mogelijkheden worden uitgebreid. Deze notitie wordt integraal onderdeel van deze Woonvisie 2021-2030. Programma Circulaire Economie We werken momenteel binnen het gemeentelijke programma Circulaire Economie aan drie sporen die het wonen in de gemeente raken: energiegebruik- en transitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Wat betreft energiegebruik geldt vanaf 1 januari 2021 volgens landelijke regelgeving dat alle nieuwbouw (zowel woningbouw als utiliteitsbouw) minimaal moet voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). Wat betreft de energietransitie wordt momenteel voor de gemeenten Westervoort en Duiven gezamenlijk de Transitievisie Warmte opgesteld. In de Transitievisie Warmte die we eind 2021 vaststellen wordt duidelijk voor welke warmtevoorziening per wijk wordt gekozen. Wat betreft klimaatadaptatie is het de bedoeling dat nieuwe plannen worden getoetst op de wijze waarop rekening wordt gehouden met het voorkomen van hittestress, wateroverlast en verdroging. Wat betreft circulariteit is in de regionale Woondeal afgesproken, dat partijen in nieuwe woningbouwplannen zich inspannen om minimaal 25% circulair te laten ontwikkelen. In de eveneens in 2021 vast te stellen Road Map Circulaire economie worden handvatten opgenomen voor circulaire gebiedsontwikkeling.

In de doelen in deze woonvisie over de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en de voorwaarden voor nieuwe woningen wordt de koppeling gelegd met het programma circulaire economie.

Notitie Sociale spankracht In de notitie Sociale spankracht (augustus 2019) wordt geconcludeerd dat de gemeente Westervoort het risico loopt dat de spankracht zowel in financiële als in sociale zin op termijn te zwaar belast gaat worden. Dit komt door de sociaaleconomische samenstelling van de bevolking, de te verwachten veranderingen daarin en de ontwikkelingen in het sociaal domein. Dat risico is op diverse fysieke locaties in Westervoort groter (en eigenlijk al actueel) door de aard en prijsklasse van de woningen en de manier van toewijzen van sociale huurwoningen. We stellen in deze woonvisie in het verlengde van de notitie Sociale Spankracht een aantal doelen. Door een betere opbouw van de woningvoorraad naar prijsklassen en door te werken aan de leefbaarheid in de wijken wordt een bijdrage geleverd aan de verbetering van de sociale spankracht in Westervoort. Prestatieafspraken Op haar beurt is de Woonvisie een kader voor het maken van de jaarlijkse prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties, voor afspraken met ontwikkelende partijen en voor contact met onze inwoners. Wonen en zorg Op dit moment voeren we een terughoudend beleid ten aanzien van het honoreren van initiatieven van wonen en zorg, omdat we geen helder beeld hebben van de opgaven die op ons afkomen.

Om de huisvestingsopgaven voor mensen met een (toekomstige) zorgvraag/hulp-vraag in beeld te brengen is begin 2021 een onderzoek in De Liemers opgestart. Het doel van dit onderzoek is voor deze doelgroepen per gemeente zicht krijgen op de huidige en toekomstige vraag naar en het huidige aanbod van passende (sociale huur-)woningen en andere benodigde woonvormen. Het gaat hierbij zowel over de aantallen toe te voegen woonvormen als de mogelijkheden binnen de bestaande woningen en woonvormen. De huisvestingsopgaven, die uit het Liemers onderzoek naar wonen en zorg naar voren komen, zullen worden meegenomen bij de jaarlijkse evaluatie van de doelen en ook worden gekoppeld aan de faciliterende zorg- en welzijnsopgaven die onderdeel zijn van het sociaal domein. Beschermd wonen Voor beschermd wonen werken we samen in de regio Midden-Gelderland. Er is een gezamenlijk beleidskader ontwikkeld dat erop gericht is om mensen met een chronisch psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de samenleving op te nemen, waardoor de intramurale capaciteit kan worden afgebouwd. In Westervoort wordt 24-uurs beschermd wonen (intramuraal) aangeboden. Hier hebben 20 inwoners een beschermd wonen indicatie vanuit de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en daarnaast zijn er ongeveer 10 inwoners die een indicatie hebben via de WLZ (Wet Langdurige Zorg).

Dit is een relatief groot aanbod in verhouding met het aantal inwoners. Regionaal maken we afspraken om huisvesting voor beschermd wonen meer evenredig te spreiden over alle regiogemeenten. Wat dit precies gaat betekenen, wordt de komende periode in beeld gebracht. Daarnaast hebben we afspraken met Vivare om bewoners van uit beschermd wonen door te laten stromen naar reguliere huurwoningen waar zij zelfstandig kunnen wonen.

2.4. Nieuw gemeentelijk beleid Arbeidsmigranten Voor de huisvesting van arbeidsmigranten wordt in de regio Arnhem-Nijmegen een beleidskader ontwikkeld. Wij vinden regionale afstemming een goede ontwikkeling, omdat de huisvesters van arbeidsmigranten zich voor mogelijkheden oriënteren op de hele regio. We erkennen dat wij een huisvestingsopgave hebben voor deze doelgroep en willen dat de huisvesting van deze groep goed geregeld wordt. Ons uitgangspunt is dat we in ieder geval aan de behoefte aan huisvesting van arbeidsmigranten die werken in de gemeente Westervoort tegemoet willen komen.

Woonwagens Het huisvestingsbeleid voor woonwagenbewoners is een verantwoordelijkheid van de gemeente. Dat staat in het beleidskader voor gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op 12 juli 2018 publiceerde. Woningcorporaties hebben een rol bij realiseren en verhuren van standplaatsen en woonwagens voor mensen die in aanmerking komen voor sociale huurwoningen, als daaraan behoefte is en er afspraken over gemaakt zijn met de gemeente. In regioverband is een woonwensenonderzoek uitgevoerd onder woonwagenbewoners en spijtoptanten. Daaruit is gebleken dat er voor de gemeente Westervoort op dit moment geen uitbreidingsbehoefte is. Westervoort heeft op dit moment 8 woonwagen standplaatsen, waarvan er slechts 5 bewoond zijn. Mocht er toch een aanvullende wens ontstaan, dan wordt er eerst gekeken naar de leegstaande plaatsen op de bestaande locatie. Daarbij is het uitgangspunt dat alleen woonwagenbewoners in aanmerking komen die een binding met onze gemeente hebben en een aantoonbare familieband hebben met (een van) de reeds aanwezige woonwagenbewoners.

3. Kwaliteit bestaande woningen en leefbaarheid wijken Ambitie We willen de huidige woningvoorraad in Westervoort toekomstbestendig maken, kwalitatief verbeteren en optimaal voor de doelgroep inzetten. De meeste woningen in Westervoort staan er al en het aantal nieuw te bouwen woningen is relatief beperkt. Daarnaast willen we ruimte bieden voor bijzondere woonconcepten als collectieve woonvormen, flexwonen en tijdelijke huurcontracten. We werken aan de leefbaarheid van de wijken. Doel 1: we willen particulieren die hun woning toekomstbestendig willen maken stimuleren De woningvoorraad in Westervoort, 6.723 woningen per 1-1-2020, bestaat voor 61 % uit koopwoningen. Het gemiddelde energielabel van de woningen in Westervoort is label C. De koopsector en de particuliere huursector lopen echter achter ten opzichte van de Liemers wat betreft het aandeel A- en Blabels. Particulieren hebben vaak niet de kennis en ook niet altijd de financiële mogelijkheden om hun woning levensloopbestendig of energiezuinig te maken. Ook in de woonenquête geven de inwoners van Westervoort aan dat ze verwachten dat de gemeente woningeigenaren actiever informeert en stimuleert om woningen energiezuiniger te maken. Samen met de gemeente Duiven hebben we onder de noemer Samen1Nergie een duurzaamheidsprogramma en energieloket.

Hier kunnen particulieren en bedrijven terecht met vragen over besparen op grondstoffen en energie, welke maatregelen je daarvoor moet nemen en welke subsidies je daarvoor kunt krijgen. Door de sterke vergrijzing die ons te wachten staat (zie paragraaf 2.1) stijgt ook de behoefte aan levensloopbestendige woningen 6. Uit het Liemerse onderzoek naar wonen en zorg komt ook het huidige aanbod en de te verwachten behoefte aan levensloopbestendige woningen. De verwachting is dat het huidige aanbod aan levensloopbestendige woningen beperkt is, omdat het grootste gedeelte van de woningvoorraad in Westervoort bestaat uit eengezinswoningen uit de jaren ‘70 en ‘80 van de vorige eeuw (groeikernperiode). We zien het subsidiëren van het levensloopbestendig of energiezuinig maken van woningen echter niet als een gemeentelijke taak, wel zien we een taak in het informeren van inwoners over technische en financiële mogelijkheden. Maatregelen korte termijn: • We brengen het duurzaamheidsprogramma Samen1Nergie en het bijhorende energieloket actief onder de aandacht van onze inwoners • We onderzoeken de mogelijkheid om particulieren te informeren over het levensloopbestendig maken van hun woning.

Doel 2: we stimuleren de woningcorporaties bij het optimaal voor de doelgroep inzetten en het meer toekomstbestendig maken van hun woningen De woningvoorraad van woningcorporaties bestaat voor een deel uit grote eengezinswoningen, terwijl de doelgroep voor de woningcorporaties vooral als gevolg van de vergrijzing steeds meer bestaat uit jongere en oudere een- en tweepersoonshuishoudens. Vivare onderzoekt momenteel de mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad te transformeren en beter te laten aansluiten bij de toekomstige 6 Zelfstandige woning die geschikt is (of eenvoudig geschikt te maken) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in

geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. En die voldoet aan de eisen van Woonkeur. De woning is een nultredenwoning, waarvan de entree en de primaire vertrekken (hoofdslaapkamer, woonkamer, keuken, toilet en badkamer) zonder traptrede(n) te bereiken zijn. Onderscheid wordt nog gemaakt in drie klassen: wandelstok-, rollator- en rolstoeltoegankelijkheid. Bron: Woonkeur; ABF Research

doelgroepen. Een onderdeel daarvan is het omzetten van grote sociale huurwoningen naar de vrije sector huur, zodat ook huishoudens met hogere inkomens hiervoor in aanmerking komen. Verder is verkoop van deze woningen een optie, waardoor de voorraad goedkope koopwoningen toeneemt. Ook willen we met Vivare afspraken maken over het levensloopbestendig maken van hun bestaande woningen. Vivare biedt haar huurders ter verlaging van de woonlasten tegen een beperkte financiële vergoeding zonnepanelen aan. Het betreft circa 2.000 panelen in 2021 en 2022 verdeeld over de gehele portefeuille van Vivare. De panelen worden aangebracht bij complexen waar Vivare de komende jaren geen duurzaamheidsmaatregelen verwacht uit te voeren. Maatregelen korte termijn: • We maken prestatieafspraken met Vivare over het transformeren naar middenhuur en het verkopen van sociale huurwoningen onder de voorwaarde dat het aantal sociale huurwoningen in de gemeente Westervoort niet afneemt en in andere projecten gecompenseerd wordt of gaat worden • We maken met Vivare prestatieafspraken over het levensloopbestendig maken van hun bestaande woningen. Doel 3: onderzoeken of kamerbewoning onder voorwaarden mogelijk gemaakt kan worden Kamerbewoning is in de vigerende bestemmingsplannen in de gemeente Westervoort niet toegestaan.

Gelet op de grote hoeveelheid eengezinswoningen in de bestaande voorraad en de groei van met name een- en tweepersoonshuishoudens verwachten we dat door het onder voorwaarden mogelijk maken van kamerbewoning de woonvraag van starters, arbeidsmigranten en spoedzoekers gedeeltelijk ook in de bestaande voorraad kan worden opgevangen. Uit de woonenquête blijkt dat de helft van de inwoners van Westervoort kamerbewoning als oplossing van de huisvestingsbehoefte van jongeren en spoedzoekers ziet. De andere helft vreest voor negatieve effecten zoals overlast en verloedering. Om ongewenste concentraties en situaties te voorkomen is het mogelijk voorwaarden te stellen aan bijvoorbeeld het aantal kamers en bewoners per pand en aan het aantal verkamerde woningen per straat. Maatregelen korte termijn: • We onderzoeken, onder andere samen met Vivare, de haalbaarheid en de wenselijkheid van het toestaan van kamerbewoning en de bijhorende voorwaarden. Doel 4: we bieden ruimte voor nieuwe of alternatieven woonconcepten Steeds vaker krijgen we de vraag van initiatiefnemers om woningen voor specifieke doelgroepen te mogen bouwen. Bijvoorbeeld voor een wooncoöperatie, van ouders voor verstandelijk gehandicapte kinderen of individuele verzoeken voor kleine woningen op tijdelijke locaties.

Ook krijgen we vragen over alternatieve woonconcepten als tijdelijke woningen, collectieve woonvormen en tiny houses en over tijdelijke huurcontracten of friendscontracten (meerdere personen niet behorende tot een huishouden, die samen een woning willen huren). We zien in deze initiatieven mogelijkheden om de druk op de woningmarkt te verminderen en specifieke doelgroepen als jongeren en spoedzoekers aan woonruimte te helpen. Aandachtspunt is wel dat eventueel beroep op zorgvoorzieningen meegewogen moet worden bij het beoordelen van initiatieven. In de Woondeal is opgenomen dat de Regio Arnhem-Nijmegen de komende jaren 1.000 flexwoningen realiseert, waarvan Nijmegen al heeft aangegeven er 500 te realiseren. Met flexwoningen wordt hier tijdelijke woningen bedoeld, veelal op locaties of in bestaande gebouwen die een tijdelijke woonbestemming krijgen. Wij kiezen er voor om onze aandacht in eerste instantie te richten op het vergroten van de woningvoorraad met permanente, blijvende woningen. Het blijkt namelijk erg lastig

om tot een sluitende businesscase te komen vanwege de tijdelijkheid. Als de termijn langer wordt dan 10 jaar, die planologisch gezien wordt als tijdelijk, is een sluitende businesscase eerder mogelijk. Maar omdat dan dezelfde planologische procedures moeten doorlopen als voor permanente woningen en er ook vooral behoefte is aan een vaste uitbreiding van de woningvoorraad, is kiezen voor flexwoningen niet voor de hand liggend. Westervoort heeft ook geen locatie tot haar beschikking waar tijdelijke woningen een tijdelijke invulling kunnen zijn totdat een andere functie gerealiseerd kan worden. Onder flexwonen wordt ook verstaan het aanbieden van tijdelijke huurcontracten. In de Liemerse woonagenda wordt het flexwonen gekoppeld aan het huisvesten van o.a. spoedzoekers en arbeidsmigranten met tijdelijke huurcontracten. Wij zien graag ervaringen van andere gemeenten, maar kiezen in eerste instantie voor permanente oplossingen. Maatregelen korte termijn: • We werken mee aan particuliere wooninitiatieven onder voorwaarden. Belangrijk is dat de initiatiefnemer beschikt over een geschikte locatie of toezegging van een grondeigenaar, dat er aantoonbare belangstelling is vanuit de eigen gemeente en dat de initiatiefnemer zelf het proces trekt en coördineert • We overleggen met Vivare over de wenselijkheid en mogelijkheid van tijdelijke en friendshuurcontracten.

Doel 5: we pakken het proces van de warmtetransitie stap voor stap op De gemeenten Duiven en Westervoort hebben eind 2021 de transitievisie warmte gereed. Vivare is hierin een belangrijke gesprekspartner en de duurzaamheidsaanpak van Vivare wordt meegewogen bij het bepalen van de te zetten stappen in het warmtetransitieproces. Samen kijken gemeenten en Vivare naar de meest duurzame en haalbare oplossingen bij nieuwbouw en bestaande bouw en wegen dit goed tegen elkaar af. Maatregelen korte termijn: • In 2021 is de transitievisie warmte gereed met daarin de te nemen stappen met betrekking tot de bestaande woningen. Doel 6: we willen de leefbaarheid in onze wijken behouden en verbeteren In lijn met de Notitie Sociale spankracht willen we een bijdrage leveren aan de verbetering van de leefbaarheid in Westervoort door te werken aan een betere opbouw van de woningvoorraad naar prijsklassen en door het inzetten van wijkopbouwwerk. We streven naar een meer evenwichtige woningopbouw door in het streefprogramma voor de woningbouw meer nadruk te leggen op de duurdere koopsegmenten dan uit het regionale woningbehoefteonderzoek blijkt. Het gaat daarbij zowel om de grotere locaties (>20 woningen) als de kleinere bestaande locaties in de huidige wijken.

Met Vivare maken we afspraken over de verkoop en het in de middeldure huur brengen van een deel van de bestaande voorraad eengezinswoningen, waardoor de grote groep middeninkomens in wijken behouden kan blijven (zie doel 13). Om de leefbaarheid te verbeteren wordt op enkele plekken in de gemeente wijkopbouwwerk ingezet. In bepaalde wijken en straten is een ongewenste concentraties van goedkopere huurwoningen ontstaan en door de systematiek van passend toewijzen7 is een toename van potentieel kwetsbare situaties mogelijk. Het doel van een wijkopbouwwerker is het bevorderen van actief burgerschap: zelfredzaamheid, wederkerigheid, gelijkwaardigheid in maatschappelijke deelname en het creëren van sociale verbindingen. De wijkopbouwwerker werkt samen met onder andere de wijkraad en betrokkenen in de wijk als de wijkagent, woningbouwvereniging, jongerencoach, huurdersvereniging. 7 Passend toewijzen houdt in dat de woningen die woningcorporaties toewijzen aan huurders, moeten passen bij

hun inkomen en huishouden. Zo moet bijvoorbeeld worden voorkomen dat mensen met een laag inkomen terechtkomen in een te dure woning

We organiseren minimaal twee keer per jaar (en zoveel vaker als nodig) een overleg met partners, waaronder Vivare en de huurdersvereniging, om de kwetsbaarheid in wijken in beeld te krijgen en daarop tijdig actie te ondernemen voordat acuut ingrijpen noodzakelijk is. Vivare kan als instrumenten ter bevordering van de leefbaarheid onder meer maatwerk bij woonruimteverdeling inzetten8. Wij zetten aanvullend wijkopbouwwerk in. Dit onderwerp en de aanpak nemen we op in de prestatieafspraken die jaarlijks worden gemaakt met de woningcorporaties. Maatregelen korte termijn: • We organiseren minimaal tweemaal per jaar een overleg met partners over de aandachtspunten in de wijken in Westervoort en maken desgewenst prestatieafspraken over de aanpak van kwetsbare situaties • We voeren met Vivare en betrokkenen in de wijk een pilot wijkgericht werken uit.

8 Het gaat bijvoorbeeld om de vrije toewijzingsruimte: het toewijzen van sociale huurwoningen aan

woningzoekenden met een hoger inkomen

4. Doelgroepen Ambitie We willen de huisvestingsvraag van doelgroepen die zich niet altijd zelfstandig redden op de woningmarkt faciliteren. Het gaat om jongeren/starters, groepen met een zorgvraag, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners, vergunninghouders en mensen die met spoed op zoek zijn naar woonruimte (spoedzoekers). Doel 7: we willen dat er voldoende woningaanbod is voor starters en jongeren, die in de gemeente Westervoort willen wonen We verwachten dat het aantal jongere huishoudens tot 25 jaar de komende jaren ongeveer gelijk blijft of licht gaat dalen (zie Bijlage 1 Woningmarktanalyse). Een deel van de jongeren verlaat de gemeente om studie- of werkredenen, een ander deel omdat ze geen geschikte woning kan vinden. We willen deze gedwongen vertrekkers behouden door te zorgen voor voldoende passend woningaanbod in Westervoort. In de woonenquête geeft meer dan de helft van de jongeren aan binnen nu en 5 jaar te willen verhuizen. Jongeren willen voor 50% een eengezinswoning en 50% wil een appartement; bijna de helft wil een koop- en iets meer dan de helft een huurwoning (op basis van het regionaal Woningmarktonderzoek 2019). Geschikte woningen voor jongeren zijn studio’s of kleine appartementen in de sociale huur en goedkope koopwoningen (< € 200.000,-).

Het grootste probleem voor starters9 en jonge woningzoekenden die in Westervoort willen kopen is de betaalbaarheid van de vrijkomende en nieuwe woningen. Het aandeel koopwoningen in de bestaande voorraad met een WOZ-waarde onder de €200.000,- is circa 39%. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde aandeel in de Liemers (38%). Het is zaak dat deze goedkope koopwoningen door doorstroming beschikbaar komen. We proberen door nieuwbouw van betaalbare en middeldure koopwoningen (tot NHG-grens, zie tabel 2) huishoudens te verleiden hun goedkope koopwoning te verlaten. Jongeren die in de gemeente Westervoort willen huren kunnen afhankelijk van inkomen10 terecht bij woningcorporatie Vivare. In totaal staan er 2.166 sociale huurwoningen in Westervoort. De gemiddelde zoektijd11 voor een sociale huurwoning is momenteel één jaar en 2 maanden. Voor starters ligt deze zoektijd echter dichtbij de 2,5 jaar en is de benodigde meettijd gemiddeld 6-7 jaar. Voor doorstromers ligt deze benodigde meettijd12 op gemiddeld 19 jaar. Het aandeel kleine huurwoningen met een lage huur (< € 442,46) in de totale huurvoorraad is echter klein (6%), waardoor jongeren weinig keuzemogelijkheden hebben. Het doel van Vivare is om dit deel van de woningvoorraad te vergroten door huuraanpassing. Het streefpercentage is 14%. Overigens kun je je bij Enserve pas voor een sociale huurwoning inschrijven als je 18 jaar bent.

We zien ook mogelijkheden voor jongeren om sneller aan woonruimte te komen door kamergewijze verhuur mogelijk te maken (doel 3) en door nieuwe woonconcepten als tijdelijke en friendshuurcontracten (zie doel 4).

9 huishouden dat na verhuizing voor het eerst in een zelfstandige woning gaat wonen en dat geen zelfstandige

woning leeg achterlaat 10 Vanwege passend toewijzen mogen nieuwe huurders niet te veel verdienen. Zie ook: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/huurwoning-zoeken/vraag-en-antwoord/wanneer-kom-ik-inaanmerking-voor-een-sociale-huurwoning 11 De zoektijd van een geslaagde woningzoekende is het verschil in jaren tussen de datum van het ondertekenen van het huurcontract en de datum van de oudste reactie van de woningzoekende waarbij alleen jaren waarin minimaal 1 keer is gereageerd worden meegenomen. 12 De meettijd is het rekenkundig gemiddelde van de meettijden van de woningzoekenden die in een periode een woning zijn gaan huren.

In 2021 wordt de pilot om de slaagkansen van starters te vergroten in beide gemeenten, Westervoort en Duiven, gecontinueerd. Deze pilot houdt in dat er in 2021 8 woningen per gemeente met voorrang worden toegewezen aan starters. Dit zijn woningen met 1 of 2 slaapkamers, met een maximale huurprijs van € 633,25 (prijspeil 2021). De doelgroep die voorrang krijgt, zijn starters tot en met 27 jaar die in aanmerking komen voor een sociale huurwoning en met maximaal 2 personen zijn. De woningtoewijzing gaat via Entree, voor de helft via het lotingsmodel en de andere helft via het aanbodmodel. Maatregelen korte termijn: • Met de woningbouwprogrammering (tabel 2) richten we ons op nieuwbouw en doorstroming voor starters/jongeren • We evalueren de pilot met voorrang toewijzen aan starters • We maken jongeren die 18 jaar zijn geworden bewust van de noodzaak om zich in te schrijven als woningzoekenden bij Entree. Doel 8: we zorgen voor voldoende geschikte huisvesting voor ouderen en mensen met een zorgvraag De groep huishoudens van 75-plus is groot en groeit hard. Een deel van deze groep heeft behoefte aan specifieke woonvormen met en zonder zorg, passend bij de leeftijd. Daarnaast is er behoefte aan voldoende huisvesting voor (andere) mensen met een zorgvraag. We zoeken huisvestingsmogelijkheden in de bestaande voorraad en in nieuwbouw.

Op dit moment voeren we een terughoudend beleid ten aanzien van het honoreren van initiatieven van wonen en zorg. In regionaal Liemers verband wordt voor de zomer van 2021 een onderzoek naar de opgaven voor de huisvesting van ouderen en mensen met een zorgvraag afgerond. Het doel van dit onderzoek is voor deze doelgroepen zicht krijgen op de huidige en toekomstige vraag naar en het huidige aanbod van passende (sociale huur-)woningen en andere benodigde woonvormen. Het gaat hierbij zowel over de aantallen toe te voegen woonvormen als de mogelijkheden binnen de bestaande woningen en woonvormen. Onderscheid wordt gemaakt in de doelgroepen ouderen en mensen met een lichamelijke beperking (LG), mensen met een verstandelijke beperking (VG), mensen vanuit de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) en kwetsbare jongeren. De resultaten voor de gemeente Westervoort en een voorstel voor de aanpak van de opgaven worden als onderdeel van uitvoeringsagenda (Woonagenda) aan de gemeenteraad voorgelegd. Ook voor de uitstroom vanuit Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang moet woonruimte beschikbaar zijn. Vaak hebben deze mensen een laag inkomen, en zijn zij op sociale huurwoningen aangewezen. We zetten in op een evenwichtige spreiding in de regio de Liemers van de uitstroom vanuit Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang.

Daarnaast is het van belang dat de begeleiding voor mensen die dat nodig hebben goed geregeld is. Samen met Duiven en Vivare zetten we in 2021 een structureel overleg op waarin we gezamenlijk kijken hoe we de uitstroom vanuit Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang zo goed mogelijk kunnen faciliteren. Maatregelen korte termijn: • De resultaten van het regionale wonen-zorg onderzoek voor de gemeente Westervoort en een voorstel voor de aanpak van deze opgaven worden aan de gemeenteraad voorgelegd • We maken een eerste afspraak met Duiven en Vivare in het kader van het structurele overleg over uitstroom vanuit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Doelstelling 9: we zorgen bij aantoonbare behoefte voor passende huisvesting voor arbeidsmigranten Uit het Liemerse onderzoek naar huisvesting van arbeidsmigranten (september 2019) blijkt dat er in 2017 in de gemeente Westervoort circa 80 arbeidsmigranten werkzaam zijn en naar schatting ook circa

80 wonen. Recentere cijfers zijn niet bekend. Wel wordt in het rapport een blijvende groei van het aantal arbeidsmigranten verwacht. De mate van groei is afhankelijk van economische ontwikkelingen. Ongeveer 15%-20% van de arbeidsmigranten blijft permanent in Nederland en heeft reguliere huisvesting nodig. 80%-85% blijft korter en is aangewezen op tijdelijke huisvesting. Uitgangspunt van ons beleid is dat we aan de behoefte aan huisvesting van arbeidsmigranten die werken in de gemeente tegemoet willen komen, zolang het arbeidskrachten betreft Vivare ziet arbeidsmigranten die zich voor langere tijd in Nederland willen vestigen (long stay) als regulier woningzoekenden en heeft dat meegenomen in haar prognoses wat betreft de behoefte aan sociale huurwoningen.. Over de tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten in bestaande woningen gaan we met Vivare in gesprek om te verkennen wat ieders rol en verantwoordelijkheid is (zie ook doel 3 kamerbewoning). Maatregelen korte termijn: • Met de nieuwbouwprogrammering van tabel 2 is er voldoende ruimte in de sociale huursector om arbeidsmigranten permanent te huisvesten • Over de tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten in bestaande woningen gaan we met Vivare in gesprek om te verkennen wat ieders rol en verantwoordelijkheid is.

Doel 10: We hoeven geen nieuwe woonwagenstandplaatsen realiseren In regioverband is een woonwensen onderzoek uitgevoerd onder woonwagenbewoners en spijtoptanten. Daaruit is voor de gemeente Westervoort voor nu geen behoefte aan extra woonwagenplekken gebleken. Voor het geval deze aanvullende behoefte toch gaat ontstaan willen we toewijzingsbeleid opstellen. Maatregelen korte termijn: • Toewijzingsbeleid woonwagenstandplaatsen aan de raad ter vaststelling voorleggen. Doel 11: We huisvesten vergunninghouders en andere spoedzoekers in overleg met de corporaties Ieder jaar krijgt de gemeente een taakstelling van het Rijk voor het huisvesten van vergunninghouders. We maken hierover in de prestatieafspraken met de corporaties afspraken en betrekken daarbij de woningbehoefte van andere spoedzoekers. Om statushouders een ‘zachte landing in de wijk’ te geven, bestaat er in de gemeenten een netwerksamenwerking met alle relevante partners. Maatregelen korte termijn: • We willen in overleg met Vivare in 2021 maximaal 10% van de jaarlijks voor verhuur vrijkomende woningen toewijzen aan statushouders en spoedzoekers. Mocht de taakstelling voor vergunninghouders hoger worden dan gaan we over het percentage met elkaar in overleg.

5. Meer en passende woningen Ambitie We willen de woningbouw in Westervoort versnellen om meer evenwicht te krijgen in de opbouw van de woningvoorraad en om aan de behoefte te voldoen. We bouwen tot 2040 740 woningen, met een nadruk op de jaren tot 2030. We hebben daarvoor zowel de al bekende locaties als nieuwe locaties nodig. We willen in Westervoort de juiste woningen realiseren rekening houdend met de gewenste samenstelling van de woningvoorraad en met de geconstateerde woningbehoefte. Het gaat dus om de juiste woning, op de juiste plek op het juiste moment. Verder willen we de betaalbare woningen die we realiseren ook betaalbaar houden. En we stellen eisen op het gebied van energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Doel 12: we willen tot 2040 740 woningen bouwen De woningbehoefte is groot en dat blijft de komende jaren zo. Voor de gemeente Westervoort is de gecorrigeerde woningbehoefte tot 2040, op basis van het regionale woningbehoefteonderzoek 2019, berekend op circa 570 woningen. Om aan deze woningbehoefte te kunnen voldoen is in de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen afgesproken dat we zorgen voor een plancapaciteit van 130% van de berekende behoefte. Gezien de grote druk op de woningmarkt en het huidige woningtekort zien we de 130% plancapaciteit als een gewenste ambitie als het gaat om het aantal toe te voegen woningen.

We willen tot 2025 dan ook 520 woningen bouwen, tot 2030 195 woningen en tot 2040 nog eens 25, zie ook tabel 1 pagina 5. Dat de druk op de woningmarkt hoog is blijkt uit de korte verkooptijd van woningen en stijgende woningprijzen. In de sociale huursector blijkt dat uit het beperkt aantal vrijkomende woningen en een groeiend aantal reacties op deze woningen. In de woonenquête geeft 35% van de inwoners van Westervoort aan binnen 5 jaar te willen verhuizen. In het Uitvoeringsprogramma Woningbouw gemeente Westervoort 2020-2024 (vastgesteld 9-11-2020) is ingegaan op de uitvoerbaarheid en prioritering van de bekende plannen en welke nieuwe plannen nodig zijn. Uitgangspunt bij de prioritering van locaties is dat we eerst kijken naar transformatie van bedrijfspanden, kantoren en maatschappelijk vastgoed in de nabijheid van voorzieningen. Vervolgens kijken we naar de inbreidingslocaties en dan pas naar grootschalige uitbreiding. Dat is conform provinciaal beleid en de voornemens in de Omgevingsvisie en ook afgesproken in de Liemerse woonagenda. Uiteraard geldt voor alle locaties dat ze moeten aansluiten bij de bestaande dan wel gewenste omgevingskwaliteit en dat ze de mogelijkheid hebben om aan het gewenste bouwprogramma te kunnen voldoen. Deze uitgangspunten houden we overeind, zie hiervoor het volgende doel.

De nu bekende inbreidingsplannen hebben een maximale capaciteit voor ca 350 woningen inclusief de opleveringen in 2019 en 2020. Het betreft echter vooral zachte plannen: voor circa 300 woningen is er nog geen vastgesteld bestemmingsplan. Daarnaast loopt er een verkenning naar de ontwikkeling van Westervoort-Noord. Hier is afhankelijk van te maken keuzes ruimte voor zo’n 100 tot 350 woningen. Om snel te kunnen bouwen is het belangrijk om de zachte plannen definitief te maken. Daarnaast is het nodig op zoek te gaan naar nieuwe woningbouwlocaties. Een overzicht van alle bekende locaties per 14-2021 staat in de overzichtstabel in Bijlage 3. Maatregelen korte termijn: • We zetten sterk in op het definitief maken van de zachte plannen waarvoor nog geen vastgesteld bestemmingsplan geldt • Er ligt een raadsvoorstel voor, waarin wordt gevraagd krediet ter beschikking te stellen om de vervolgstappen uit de notitie ‘Verdieping haalbaarheidsstudie Westervoort-Noord’ uit te kunnen gaan voeren. Wat uiteindelijk het doel heeft om de haalbaarheid van woningbouw in Westervoort Noord te onderzoeken