CConstaterende datWesterveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Politieke avond Westerveld 3 november 2026, gemeente WesterveldBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting39.924 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Tarieven Onroerende Zaakbelasting | Tarief 2025 | Tarief 2026 | Tarief 2027 OZB eigenaar woningen, in percentage van de WOZ-waarde | 0,0958% | 0,0888% | 0,0900% OZB eigenaar niet-woningen, in percentage van de WOZ-waarde | 0,2038% | 0,2000% | 0,2100% OZB gebruiker niet-woningen, in percentage van de WOZ-waarde | 0,1331% | 0,1300% | 0,1400% Toeristenbelasting Beleid In de Kadernota 2027 is uitgesproken om de tarieven voor 2027 gelijk te houden en geen aanpassingen te doen in de beleidsregels.. Kostendekkendheid Van kostendekkendheid is geen sprake. De opbrengst toeristenbelasting betreft een algemeen dekkingsmiddel. De gemeenteraad is vrij in het bepalen van de hoogte van de tarieven. De inkomsten uit de toeristenbelasting zijn voor 2027 geraamd op € 1.500.000. Tarieven Tarieven toeristenbelasting | Tarief 2025 | Tarief 2026 | Tarief 2027 Toeristenbelasting (hoog) per nacht tarief in € | 2,00 | 2,00 | 2,00 Toeristenbelasting (laag) per nacht tarief in € | 1,00 | 1,00 | 1,00 Forensenbelasting Beleid In de kadernota is uitgesproken om de tarieven voor 2027 te verhogen. Vanaf 2026 is de heffingssystematiek van brandverzekerde waarde vervangen voor een methodiek die makkelijker uitvoerbaar en objectiever is. De heffingsgrondslag is vanaf 2026 gebaseerd op de volgende 2 categorieën: 1. | voor woningen die naar aard en inrichting in geheel of in delen verplaatsbaar zijn; 2.

| voor woningen die naar aard en inrichting niet verplaatsbaar zijn. Kostendekkendheid Van kostendekkendheid is geen sprake. De opbrengst forensenbelasting betreft een algemeen dekkingsmiddel. De gemeenteraad is vrij in het bepalen van de hoogte van de tarieven. De inkomsten uit de forensenbelasting zijn voor 2027 geraamd op € 1.000.000. 76 Tarieven Voor 2027 worden de onderstaande tarieven voorgesteld. Tarieven forensenbelasting | Tarief | Tarief | Tarief 2025 | 2026 | 2027 Forensenbelasting op basis van brandverzekerde waarde, tarief in Euro. < 25.000 | 250,00 | n.v.t. | n.v.t. 25.000 - 50.000 | 250,00 | n.v.t. | n.v.t. 50.000 - 100.000 | 750,00 | n.v.t. | n.v.t. 100.000 - 200.000 | 1.000,00 | n.v.t. | n.v.t. > 200.000 | 1.000,00 | n.v.t. | n.v.t. Woningen die naar aard en inrichting in geheel of in delen | n.v.t. | 260,00 | 300,00 verplaatsbaar zijn Woningen die naar aard en inrichting niet verplaatsbaar zijn | n.v.t. | 775,00 | 800,00 Bestemmingsbelasting De gemeente Westerveld kent een tweetal bestemmingsbelastingen: • | Rioolheffing; • | Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten. Kenmerkend aan de bestemmingsbelastingen is dat de opbrengst ervan niet vrij te besteden is, maar dat het ook niet zo is, dat er een volledig aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat (zoals bij retributie).

Rioolheffing- en waterzorgheffing De gemeente draagt zorg voor de afvoer van afvalwater, de afvoer en opslag van hemelwater (regen, sneeuw, hagel) en voor een goed grondwaterpeil. De begrote lasten hiervan worden volledig doorbelast door middel van de riool- en waterzorgheffing. De eigenaar van een perceel is de belastingplichtige betaler. Er wordt een vast bedrag geheven van € 150 per jaar vermeerderd met een percentage van de WOZ-waarde. Beleid Wettelijk is bepaald dat de riool- en waterzorgheffing niet meer dan kostendekkend mag zijn. De gemeente Westerveld bepaalt haar tarief voor de riool- en waterzorgheffing op basis van de kostendekkendheid. De kosten van het gemeentelijk waterbeheer voor de jaren 2023-2028 zijn vastgelegd in het Watertakenplan 2023-2028. 77 Kostendekkendheid Rioolheffing | Letter | Begroting | Begroting | Verschil 2026 | 2027 Kosten taakveld incl.

rente | x | 2.563.793 | 1.876.525 | 687.268 Aanwending voorziening vervangingsinvestering | y | -734.905 | -734.905 Netto kosten taakvelden | x-y | 1.828.888 | 1.876.525 | -47.637 Overhead | 193.905 | 75.000 | 118.905 BTW | 292.432 | 333.000 | -40.568 Totale kosten | a | 2.315.225 | 2.284.525 | 30.700 Opbrengst heffingen | b | 2.251.810 | 2.254.200 | -2.390 Dekkingspercentage voor onttrekking aan de | b/a | 91,1% | 98,7% | -7,6% voorzieningen Bijdrage in de exploitatie uit de | c | 63.415 | 30.325 | 31.393 exploitatievoorziening riolering Dekkingspercentage | (b+c)/a | 100,0% | 100,0% | 0 Tarieven Bij de raming voor het tarief in 2027 is uitgegaan van de geprognosticeerde WOZ- waardeontwikkeling ten opzichte van de WOZ-waarde in 2026. Berekening tarieven rioolheffing 2027 | Grondslag | Tarief | Bedrag Vast bedrag per object | 10.675 | 150,00 | 1.601.250 Percentage van de WOZ-waarde | 5.004.626.000 | 0,0130% | 652.750 Totale opbrengst rioolheffing | 2.254.000 78 Hieronder worden de tarieven van de riool- en waterzorgheffing voor drie jaren vergeleken. Tarieven riool- waterzorgheffing | Tarief 2025 | Tarief 2026 | Tarief 2027 Eigenaarstarief in € | 150,00 | 150,00 | 150,00 Percentage van de WOZ-waarde | 0,0133% | 0,0143% | 0,0130% Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven bij alle huishoudens. De gemeente heeft de plicht de huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen.

Daarom is ieder huishouden verplicht bij te dragen in de kosten van de afvalinzameling. Het maakt daarbij niet uit of mensen wel of geen afval aanbieden. Beleid Wettelijk is bepaald dat afvalstoffenheffing niet meer dan kostendekkend mag zijn. De gemeente Westerveld bepaalt haar tarieven voor deze heffingen op basis van de kostendekkendheid. Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing | Begroting 2026 | Begroting 2027 Lasten taakveld 7.3 - | 2.487.191 | 2.614.765 afval Baten taakveld 7.3 - afval, excl. inkomsten | -593.166 | -735.200 uit heffingen Netto lasten taakveld | 1.894.025 | 1.879.565 7.3 - Afval Lasten taakveld 0.4 | 72.906 | 35.000 Overhead Lasten taakveld 6.3 | 41.280 | 45.000 Kwijtschelding Lasten taakveld 6.3 | 397.435 | 409.000 Kwijtschelding 79 Totaal te dekken | 2.405.646 | 2.368.565 lasten Dekking Opbrengst uit | 2.159.700 | 2.210.000 afvalstoffenheffing Dekkingspercentage voor onttrekking | 89,8% | 93,3% egalisatievoorziening Egalisatievoorziening | 245,946 | 158.565 Dekkingspercentage | 100,0% | 100,0% Tarieven In 2024 is de gemeente Westerveld overgegaan op Diftar, een gedifferentieerde tariefstelling voor het aanbieden van restafval. Vanaf 2025 is er sprake van een vast tarief per huishouden en een recreatiewoning, die niet permanent bewoond mag worden. Daarnaast is er ook het variabele tarief (Diftar).

Deze is gebaseerd op het daadwerkelijke aantal aanbiedingen in de minicontainer of de verzamelcontainer. Voor 2027 zijn er geen wijzigingen ten opzichte van 2026. In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de afvalstoffenheffing vanaf 2025. Tarieven afvalstoffen | Tarief | Tarief | Tarief 2025 | 2026 | 2027 Afvalstoffenheffing in € Vast tarief voor eenpersoonshuishouden | 190,00 | 190,00 | 190,00 Vast tarief voor meerpersoonshuishouden | 190,00 | 190,00 | 190,00 Vast tarief voor recreatiewoning niet permanent bewoond | 190,00 | 190,00 | 190,00 80 Extra containergebruik (grijs) | N.V.T. | N.V.T | N.V.T Extra containergebruik (groen) | N.V.T. | N.V.T. | N.V.T Extra containergebruik (groen) vanaf extra 2de container | 25,00 | 25,00 | 25,00 Extra containergebruik (oranje) | N.V.T. | N.V.T. | N.V.T Extra containergebruik (oranje) vanaf extra 2de container | 25,00 | 25,00 | 25,00 Variabel tarief restafval minicontainer (240 liter) | 10,60 | 10,60 | 10,60 Variabel tarief minicontainer 40 liter of onder-/bovengrondse | 1,80 | 1,80 | 1,80 verzamelcontainer Retributies De gemeente Westerveld kent twee soorten retributies: • | Leges • | Lijkbezorgingsrechten Kenmerkend aan retributies is dat er een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Met andere woorden, retributies zijn vergoedingen die de gemeente vraagt voor verleende diensten of het gebruik van voorzieningen.

Retributies mogen maximaal 100% kostendekkend zijn Beleid retributies Voor 2027 wordt een inflatiecorrectie van 2,89 % op de tarieven van de leges en lijkbezorgingsrechten toegepast. Een uitzondering hierop zijn de leges voor de markt- en standplaatsgelden. Deze blijven gelijk. Kostendekkendheid van 100% is niet voor alle leges mogelijk, doordat een aantal tarieven wettelijk gemaximeerd zijn. In die gevallen worden de leges vastgesteld op basis van het wettelijke maximale tarief. 81 Kostendekkendheid (de percentages zijn berekend op exacte bedragen, hieronder staan afgeronde bedragen) Leges | Begroting 2026 | Begroting 2027 lasten | baten | dekking | lasten | baten | dekking Leges burgerzaken | 586 | 301 | 51,40% | 584 | 307 | 52,60% Leges bestemmingsplannen | 182 | 21 | 11,30% | 138 | 21 | 15,20% Leges vergunningen | 1.890 | 705 | 37,30% | 2.034 | 755 | 37,10% Leges markten | 36 | 14 | 40,00% | 38 | 15 | 39,40% Lijkbezorgingsrechten | 413 | 375 | 90,90% | 417 | 376 | 90,20% Totaal Leges | 3.107 | 1.416 | 35,1% | 3.211 | 1.474 | 45,9% Aanduiding lokale lastendruk Onder lokale lastendruk verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een gemeente betaalt aan OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing.

In het onderstaande overzicht wordt een vergelijking gemaakt van de gemiddelde woonlasten in Westerveld op basis van de tarieven van 2026 en een gemiddelde WOZ-waarde van € 437.000. Voor 2027 worden de tarieven gehanteerd welke in deze paragraaf zijn benoemd. In onderstaande vergelijking is gerekend met een geprognosticeerde WOZ-waarde van € 466.000, de woningtaxaties 2027 zijn ten tijde van dit schrijven nog niet afgerond. Lokale heffing | Eenpersoonshuishoudens | Meerpersoonshuishoudens Betreft het jaar | 2026 | 2027 | 2026 | 2027 Woningwaarde per 1 januari t-1 | 437.000 | 466.000 | 437.000 | 466.000 OZB woningen | 388 | 419 | 388 | 419 Afvalstoffenheffing | 208 | 208 | 220 | 220 Rioolheffing | 212 | 210 | 212 | 210 Totale lasten per huishouden | 808 | 837 | 820 | 849 Mutatie t.o.v. voorgaand jaar | 29 | 29 82 83 Kwijtscheldingbeleid Westerveld hanteert voor de kwijtschelding een inkomensgrens van 100% van de bijstandsnorm. Westerveld maakt daarmee, net als het overgrote deel van de andere gemeenten in Nederland, gebruik van het recht die lokale overheden hebben om de landelijke norm van 90% maximaal te verhogen naar 100%. Voor gepensioneerden is de inkomensgrens vastgesteld op de netto AOW-uitkering. Als het inkomen de vastgestelde norm niet overschrijdt en er beperkt vermogen aanwezig is, komt men in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding.

Vanaf 2023 hebben wij ook de vermogensnormen verhoogd met de volgende bedragen: alleenstaande € 1.500, alleenstaande ouder € 1.800 en gehuwden € 2.000. Kwijtschelding kan worden verleend op afvalstoffenheffing en in uitzonderlijke gevallen op de OZB en riool- en waterzorgheffing. Door toepassing van de Uitvoeringsregeling komen eigenaren van onroerende zaken in de meeste gevallen niet in aanmerking voor kwijtschelding omdat de overwaarde van een woning aangemerkt wordt als vermogen. Indien er geen sprake is van overwaarde kan er mogelijk kwijtschelding worden verleend. Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre gemeentelijke risico’s kunnen worden afgedekt door weerstandscapaciteit. Deze paragraaf beschrijft de risico’s die de bedrijfsvoering van de gemeente in gevaar kunnen brengen. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als financiële tegenvallers goed opgevangen kunnen worden. Daarvoor zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af. Risicobeheersing Met het principe van integraal management is het sturen op risico’s een vast onderdeel van de bedrijfsvoering.

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's, de bijbehorende benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen deze componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven Ratio weerstandsvermogen | Beschikbare weerstandscapaciteit (A) / Benodigde weerstandcapaciteit = | (B) Wij streven naar een weerstandsvermogen dat ten minste voldoende is. Dit vereist een ratio weerstandsvermogen dat gelijk is of hoger is dan 1,0. Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis A | > 2.0 | uitstekend B | 1,4 - 2,0 | ruim voldoende C | 1,0 - 1,4 | voldoende D | 0,8 - 1,0 | matig E | 0,6 - 0,8 | onvoldoende F | <0,6 | ruim onvoldoende Weerstandscapaciteit betreft alle middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat aanpassingen nodig zijn in de begroting en het beleid. Inventarisatie van risico's (benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de kans dat een mogelijke gebeurtenis zich voordoet met een negatieve impact voor de organisatie. Om risico’s te kwantificeren dienen zowel de kans op als de impact van het risico te worden bepaald. De niet-financiële risico’s, zoals imagoschade, worden niet gekwantificeerd.

In de programmabegroting en de jaarrekening wordt de risico-inventarisatie geactualiseerd. 84 85 1. Overige verstrekte leningen De gemeente heeft leningen verstrekt in het kader van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVN). Het risico bestaat dat de leningen oninbaar worden. De kans dat dit scenario zich voordoet, schatten wij in op 10%. 2. Gewaarborgde leningen Voor 8 instellingen binnen de gemeentegrenzen heeft de gemeente een financiële borgstelling afgegeven. Dit betekent dat wanneer de instelling zelf niet aan haar aflossingsverplichting kan voldoen, de gemeente hiervoor zorg moet dragen. De kans dat dit zich voordoet, schatten wij in op 10%. 3. Garantstelling WSW-achtervang De gemeente is door middel van een garantstelling verbonden aan de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Mocht een woningbouwvereniging niet aan haar financiële verplichtingen kunnen voldoen, dan zal zij eerst de WSW aanspreken. Wanneer blijkt dat de WSW onvoldoende financiële middelen heeft, worden andere woningbouwverenigingen aangesproken en tenslotte kan de gemeente worden aangesproken. Het vastgoed fungeert in deze situatie als onderpand. Actium is de grootste woningbouwvereniging die actief is binnen de gemeente Westerveld. Actium beschikt over circa 16.000 woningen die verspreid zijn over verschillende gemeenten.

In de gemeente Westerveld zijn ongeveer 1.600 woningen (10%) in het bezit van Actium. Naast Actium is woningcorporatie Woonconcept vertegenwoordigd binnen de gemeente. Zij verhuurt één wooncomplex aan een instelling, bestaande uit circa 20 woningen. Op basis daarvan schatten wij dat maximaal 10% opeisbaar is. De kans dat dit scenario zich voordoet, schatten wij in op 5%. 4. Cybercriminaliteit Door cybercriminaliteit (o.a. ransomware en phishing) zijn onder andere ICT systemen niet beschikbaar. Het risico ontstaat dat de systemen niet beschikbaar zijn, waardoor de gemeente veel kosten maakt om systemen weer werkend te krijgen. De kosten voor het opnieuw inrichten van de systemen worden geschat op € 2.500.000, het risico schatten wij in op 25%. 5. Algemene uitkering Gemeentefonds In 2025 ontving de gemeente ruim € 49 miljoen uit het Gemeentefonds. De rijksoverheid kijkt bij de verdeling van het Gemeentefonds onder andere naar het aantal inwoners, jongeren en uitkeringsgerechtigden, de oppervlakte van de gemeente en de grootte van de watergebieden. Bij de circulaires in mei en september kan het voorkomen dat er wijzigingen zijn in de hoogte van de algemene uitkering. De grootste negatieve bijstelling in de afgelopen jaren was circa 3%. Dit risico schatten wij op € 1.470.000. De kans daarop schatten wij op 10%. 6.

Kosten vervanging wegens ziekteverzuim In de begroting 2027 is een bedrag van afgerond € 209.000 geraamd voor vervanging bij ziekte. Hierbij wordt uitgegaan van een ziekteverzuim van 2%. In 2025 was het ziekteverzuim 7,3% in onze gemeente. Bij de behandeling van de Kadernota 2026 is een motie aangenomen over het financieel kader waarin het ziektebudget incidenteel mag worden bijgesteld. Met ingang van de begroting 2028 dient er een reëel structureel budget te zijn opgenomen voor ziektevervanging. Er bestaat een aannemelijk risico dat het werkelijke ziekteverzuim hoger is dan 2%. Gegeven de huidige context wordt het risico geschat op € 500.000. De kans schatten wij reëel op 80%. 7. | Volumeontwikkelingen exploitatie Wmo en Jeugd In de begroting hebben we een zo realistisch mogelijke inschatting gemaakt van de ontwikkelingen in volume en prijs. Er bestaat een risico dat de indexering en zorgvraag bij het Sociaal domein meer toeneemt dan onze inschatting of dat de prijsontwikkeling afwijkt. De kans daarop schatten wij in op 50%. De impact schatten we op circa 10% van de exploitatie. 8. | Dividend Het dividend is zo realistisch mogelijk begroot. Wel geven de partners waarin wij deelnemen allen aan dat winsten zullen afnemen en derhalve de uit te keren dividenden lager zullen zijn. Zo geeft Rendo aan dat het toekomstige dividend gebaseerd zal zijn op een lagere uitkeerbare winst.

In vergelijking met de huidige uitkeerbare winst wordt een verlaging voorzien van het dividend. Dat bedrag betreft dus ons risico van lagere inkomsten in de toekomst. Ook Enexis geeft aan dat de dividend uitkering zal dalen. Verder voorziet ook ROVA een lager dividend. Het risico schatten wij op € 225.000. De kans dat het dividend daadwerkelijk lager zal zijn, schatten wij op 20%. 9. | Gemeenschappelijke regelingen De gemeente participeert in negen gemeenschappelijke regelingen (te weten SSC-ONS, Reestmond, Veiligheidsregio Drenthe, Samen Drenthe, ODD, EDR, Recreatieschap Drenthe, Drents Archief en Publiekvervoer Groningen Drenthe). Het risico bestaat dat een gemeenschappelijke regeling te maken krijgt met een financiële tegenvaller, die dan ook de gemeente Westerveld treft. Wij gaan ervanuit dat de lastenverzwaring met maximaal 5% zal toenemen. De kans dat dit scenario zich voordoet schatten wij in op 50%. 10. Personeel/inhuur Op de huidige arbeidsmarkt is het lastig om goed gekwalificeerd personeel te vinden. Door de schaalgrootte van Westerveld betreft het ook vaak functies die door 1 persoon ingevuld worden, waardoor bij het wegvallen van een collega er snel gehandeld moet worden. Hierdoor zien we ons vaak genoodzaakt in te huren, daarbij is het een grote uitdaging om binnen de gestelde budgetten te blijven.

Het risico op overschrijding van de bestaande budgetten wordt ingeschat op 25%. Samenvatting: Omschrijving Risico (afgeronde bedragen in €) | I/S | Kans | Impact | Risico in Euro 1. Overige verstrekte leningen (scenario volledig afboeken) | I | 10% | 679.000 | 68.000 2. Gewaarborgde leningen (scenario volledig opgeëist) | I | 10% | 2.168.000 | 217.000 3. Garantsteling WSW-achtervang (scenario 10% opgeëist) | I | 5% | 5.600.000 | 280.000 4. Cybercriminaliteit | I | 25% | 2.500.000 | 625.000 5. Algemene uitkering Gemeentefonds | I | 10% | 1.470.000 | 147.000 6. Kosten vervanging wegens ziekteverzuim | I | 80% | 500.000 | 400.000 86 7. Volume ontwikkelingen exploitatie/Sociaal domein | I | 50% | 1.000.000 | 500.000 8. Dividend | S | 20% | 225.000 | 45.000 9. Gemeenschappelijke regelingen (scenario 5% extra) | S | 50% | 400.000 | 200.000 10. Personeel/inhuur en bedrijfscontinuïteit | I | 25% | 1.500.000 | 375.000 Totaal benodigde weerstandscapaciteit | 2.857.000 Inventarisatie beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. Bij het bepalen van de weerstandscapaciteit worden incidentele risico’s afgedekt met incidenteel geld en worden structurele risico’s opgevangen met structurele middelen.

Op basis van de Nota reserves en voorzieningen is het volgende bepaald: • | De algemene reserves worden volledig meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit; • | De bestemmingsreserves, stille reserves en stille voorzieningen worden niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om calamiteiten eenmalig op te vangen. Deze middelen zijn direct aan te wenden voor de financiële gevolgen van een risico. Vrij beschikbaar | Per 01-01-2027 Algemene reserve | 9.740.919 Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit geeft de mogelijkheid om door middel van een verhoging van belastingen en leges structurele risico’s op te vangen. De OZB is de enige belasting die hiervoor in aanmerking komt. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale tarieven (norm van artikel 12) te vergelijken met het tarief dat de gemeente Westerveld hanteert. De onderstaande tabel laat zien dat de onbelaste belastingcapaciteit € 3.519.230 | bedraagt. Dit bedrag stijgt ten opzichte van de jaarrekening 2025. De reden hiervan is dat het OZB tarief voor voornamelijk eigenaren woningen in beperkte mate toeneemt, waardoor de belastingruimte wordt vergroot. 87 Soort | WOZ-waarde | Tarief | Tarief art.

| Verschil | Onbenutte Westerveld | 12 | capaciteit OZB eigenaren | 4.589.637.000 | 0,0900 | 0,1648 | 0,0748 | 3.433.048 woningen OZB eigenaren niet- | 453.778.000 | 0,2100 | 0,1648 | -0,0452 | - woningen OZB gebruikers niet- | 347.510.000 | 0,1400 | 0,1648 | 0,0248 | 86.182 woningen Totaal | 3.519.230 Beoordeling weerstandsvermogen en kengetal Op basis van voorgaande inventarisatie resulteert dat in onderstaande beoordeling en confrontatie. Beoordeling | Per 01-01-2027 Incidentele weerstandscapaciteit | 9.740.919 Structurele weerstandscapaciteit | 3.519.000 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit (A) | 13.259.919 Totaal benodigde weerstandscapaciteit (B) | 2.857.000 Weerstandsvermogen absoluut (A-B) | 10.402.919 Ratio weerstandsvermogen (A/B) | 4,64 De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 4,64. Zoals beschreven onder het kopje 'Risicobeheersing' hanteren wij als norm ‘voldoende’ als sprake is van een bijbehorende ratio weerstandsvermogen van ten minste 1,0. Per saldo wordt voldaan aan ons eigen uitgangspunt. De gemeente kan de geïnventariseerde risico’s opvangen. Een kanttekening is op zijn plaats. Wordt de beschikbare weerstandcapaciteit werkelijk benut (ingezet voor tegenvallers) dan heeft dit consequenties voor de solvabiliteit en/of de lokale lasten.

88 Financiële kengetallen normen Omschrijving In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de financiële kengetallen weergegeven. De gezamenlijke toezichthouders hebben de financiële kengetallen gecategoriseerd en bandbreedtes bepaald. De categorieën variëren van minst risicovol en gemiddeld risicovol tot meest risicovol. Per kengetal wordt een korte toelichting gegeven. Beoordeling vanuit het interbestuurlijk toezicht | Minst risicovol | Gemiddeld risico | Meest risicovol Netto schuldquote | <90% | 90 - 130% | >130% Solvabiliteitsratio (1) | >50% | 20 - 50% | <20% Solvabiliteitsratio (2) | >33% | 10 - 33% | <10% Grondexploitatie | <20% | 20 - 35% | >35% Structurele exploitatieruimte | >0% | 0% | <0% Belastingcapaciteit | <95 | 95 -105 | >105 De Solvabiliteitsratio (2) betreft een eigen (voorlopige) normstelling. Excel-tabel Kengetal | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Netto schuldquote | 8,2% | 3,9% | 12,7% | 20,1% | 19,6% | 26,2% Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen | 7,1% | 3,4% | 12,1% | 19,6% | 19,0% | 25,6% Solvabiliteitsratio (1) incl. bestemmingsreserves | 40,3% | 41,9% | 39,3% | 41,9% | 38,0% | 37,0% Solvabiliteitsratio (2) excl.

bestemmingsreserves | 8,3% | 15,1% | 14,9% | 15,1% | 13,7% | 14,0% Grondexploitatie | 0,2% | -1,0% | -1,0% | -0,5% | 0,0% | 0,0% Structurele exploitatieruimte | 2,0% | 2,5% | 1,1% | 0,4% | 0,1% | 0,6% Belastingcapaciteit | 80,4% | 80,1% | 73,8% | 73,8% | 73,8% | 73,8% Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding tussen de netto schuld en de totale exploitatieomvang aan. De gezamenlijk toezichthouders beschouwen een netto schuldquote kleiner dan 90% als het minst risicovol. De gemeente Westerveld heeft eind 2027 een netto schuldquote van 12,7%, wat beschouwd wordt als minst risicovol. 89 90 Solvabiliteitsratio (1) Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente Westerveld in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit voor de financiële weerbaarheid van de gemeente is. De solvabiliteitsratio geeft de verhouding van het eigen vermogen inclusief bestemmingsreserves ten opzichte van de totale balansomvang aan. De gezamenlijke toezichthouders beschouwen een solvabiliteitsratio groter dan 50% als het minst risicovol. De gemeente Westerveld heeft eind 2027 een solvabiliteitsratio van 39,3%. Door dit positieve resultaat kan er een toevoeging aan de algemene reserve gedaan worden. Een solvabiliteitsratio exclusief bestemmingsreserves geeft een beter beeld van de vermogenspositie van gemeenten.

Omdat de gemeenteraad zelf bestemmingsreserves kan opheffen en toevoegen aan de algemene reserve wordt vaak alleen naar de solvabiliteitsratio (1) gekeken. De mogelijkheid bestaat om een bedrag uit de bestemmingsreserves ter dekking voor de kapitaallasten te gebruiken, waardoor de bestemmingsreserves die hiervoor worden ingezet niet zonder consequenties voor bezuinigingen op de exploitatie zijn door te voeren, is het ook gewenst om de volgende ratio te betrekken in het oordeel over de financiële positie van de gemeente. Solvabiliteitsratio (2) De solvabiliteitsratio geeft de verhouding aan van het eigen vermogen exclusief bestemmingsreserves ten opzichte van het totale vermogen. Het gaat hier dus om het kengetal dat de verhouding van het ‘vrije’ vermogen uitdrukt ten opzichte van het totale vermogen. Bestemmingsreserves kennen immers een bestemming voor (beleids)taken in het lopende jaar of komende jaren. Daarmee liggen, zolang de raad niet anders beslist, de bestemmingsreserves en de onttrekkingen daaruit vast. Ze kunnen niet direct worden ingezet voor het opvangen van optredende risico’s. De gemeente Westerveld heeft eind 2027 een solvabiliteitsratio (2) van 14,9%. Grondexploitatie Dit ratio laat de verhouding zien tussen de waarde van de grond en de totale baten.

Hoe minder grond de gemeente heeft verkocht, hoe hoger de grondpositie is en hoe hoger de boekwaarde en dit ratio. De gezamenlijke toezichthouders vinden een grondexploitatie ratio van boven de 35% het meest risicovol. De gemeente Westerveld heeft eind 2027 een grondexploitatie ratio van -0,5%. Dit wordt gezien als risicovol. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft de verhouding aan tussen het structurele exploitatieoverschot (of tekort) en de totale exploitatieomvang. De gezamenlijke toezichthouders vinden een structurele exploitatieruimte groter dan 0% het minst risicovol. De gemeente Westerveld beschikt in 2027 over een structurele exploitatieruimte van 1,1%. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de hoogte van de woonlasten aan (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De gezamenlijke toezichthouders vinden een belastingcapaciteit kleiner dan 95% het minst risicovol. De gemeente Westerveld heeft in 2027 een belastingcapaciteit van 73,8%. Dat betekent dat er ruimte is om de tarieven te verhogen. Als grens wordt vaak 105% aangehouden. Door het laten stijgen van het OZB-tarief neemt de ruimte onder deze 105% af.

91 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Deze paragraaf beschrijft de realisatie van het beleid dat betrekking heeft op wegen, civieltechnische kunstwerken, riolering, water en groen, gebouwen en overige ruimte (begraafplaatsen, sportvelden en speellocaties). Er wordt ingegaan op het beleid, de kwaliteit van de openbare ruimte, de vertaling van de financiële consequenties en de voortgang van het geplande onderhoud. Algemeen kwaliteitsniveau In de gemeente Westerveld is de kwaliteit van de openbare ruimte vastgelegd in de BrinQ- visie. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen basisvoorwaarden en onderscheidende waarden. De basisvoorwaarden richten zich op de objectieve kwaliteit van de openbare ruimte, terwijl de onderscheidende waarden meer gaan over de beleving van het gebied. De vier basisvoorwaarden waaraan de openbare ruimte moet voldoen, zijn: Deze waarden geven weer hoe gebruikers een plek wil ervaren: schoon en goed onderhouden, veilig, toegankelijk en duurzaam, zodat de ruimte ook voor toekomstige generaties behouden blijft. Hoewel er geen directe relatie bestaat tussen deze waarden en de technische kwaliteit zoals gemeten volgens de CROW-systematiek, wordt in het algemeen gestreefd naar een basiskwaliteit tussen niveau B en C. Daarnaast zijn vanuit het belevingsonderzoek, bestaande uit expedities en een enquête, vier onderscheidende waarden naar voren gekomen

92 Deze onderscheidende waarden zijn plaatsgebonden en hoeven niet overal hetzelfde te zijn. Voor de productonderdelen verharding, groen en meubilair is in de BrinQ-visie de gewenste kwaliteit vastgelegd. Voor riolering is het Watertakenplan 2023–2028 (voorheen GRP) leidend. Het onderhoud aan gebouwen is ingericht volgens het principe sober en doelmatig. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de door de raad vastgestelde beheersplannen.

Naam / | Groen | Overige Omschrijving | Vastgesteld | Planning | Wegen | Riolering | en | Gebouwen | ruimte water BrinQ-visie | 2018 | 2025 | √ | √ | √ Wegenbeheerplan | 2025 | √ Beheerplan | 2025 | √ kunstwerken Visie op | 2017 | √ groenstructuur Beleid- en beheerplan brinken | 2013 | √ gemeente Westerveld Riolering en waterprogramma | 2022 | √ | √ 2023 - 2028 Beheerplan | 2016 | √ waterpartijen Beleidsplan openbare | 2022 | 2026 | √ verlichting Gemeentelijk Verkeers- en | 2020 | √ Vervoersplan (GVVP) Beleidsnota | 2020 | √ | √ | √ duurzaamheid Meerjaren onderhoudsplan | 2021 | 2026 | √ gebouwen Visie/beleidsplan | 2026 | √ spelen Boombeleidsplan | 2023 | √ 93 94 Wegen De kwaliteit van de (zand)wegen en paden maakt deel uit van de BrinQ-visie. In deze visie gelden voor wegen de basiswaarden schoon, heel en veilig. Vertaald naar kwaliteitsniveaus volgens de CROW-meetlat betekent dit een combinatie van basisniveau (kwaliteitsniveau B) en een niveau laag (kwaliteitsniveau C). Conform de BBV-richtlijnen wordt onderscheid gemaakt tussen klein- en grootonderhoud en reconstructie en vervangingen. Voor het planmatig onderhoud van de wegen (grootonderhoud, reconstructie en vervangingen) is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld. Voor het grootonderhoud is een voorziening aanwezig en investeringen worden 2 a 3 jaarlijks via de planning- en controlcyclus aangevraagd.

Daarom zijn op dit moment geen structurele achterstanden in het onderhoud aanwezig. Hierbij wordt opgemerkt, dat binnen de kwalitatieve planning (planjaar 1 t/m 5) van het wegenbeheerplan in beeld is gebracht of er wegen zijn waar de voorgestelde onderhoudsmaatregel aangepast, afgezwakt of uitgesteld kan worden. Het doel hiervan is om na te gaan of het mogelijk is om de jaarlijkse dotatie minder snel te laten stijgen. Wegen die hiervoor in aanmerking komen, zijn bijvoorbeeld doodlopende wegen waar geen woningen aan staan of wegen met uitsluitend een agrarische functie. Daarnaast kan gedacht worden aan wegen met een gecombineerde functie (zowel agrarisch gebruik als knooppuntenfietsroute) die omgevormd kunnen worden naar betonverharding. Op deze manier kan een afgezwakte onderhoudsmaatregel worden toegepast zonder dat dit direct leidt tot kapitaalvernietiging. Per saldo wordt voldaan aan de wettelijke eisen en is er een beperkt risico op schadeclaims. De openbare verlichting valt eveneens onder wegen. In het ‘Licht en duisternisplan’ is het beleid ten aanzien van de verlichting verwoord.

Wegen Eenheid Hoeveelheid Verhardingen binnen en buiten de bebouwde kom Rijbanen m2 1.867.867 Fietspaden m2 259.744 Voetpaden m2 126.304 Parkeervlakken m2 79.166 Totaal verhardingen m2 2.333.297 Semi-verharde paden m2 584.100 Zandwegen km 132 Bermen km 621 Bruggen/ Kunstwerken | stuk | 60 Lichtmasten | stuk | 4.563 Verkeersborden | stuk | 4.200 Financiële consequenties Wegen Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 6820101 Wegbeheer | -1.466 | -1.548 | -1.572 | -1.575 6820102 | -2.367 | -2.367 | -2.367 | -2.367 Grootonderhoud wegen Totaal | -3.833 | -3.915 | -3.939 | -3.942 onderhoudsbudget Financiële consequenties Kunstwerken Dit betreft de uitgaven conform het meerjarenonderhoudsplan kunstwerken. De uitgaven worden 'bekostigd' uit de voorziening voor kunstwerken. Voor het op peil houden van deze voorziening wordt jaarlijks € 10.000 gedoteerd. Dit is op basis van de laatste inspectie uit 2025 en het nieuwe meerjarenonderhoudsplan kunstwerken. De gegevens worden verwerkt in GBI World (ons nieuwe beheerssysteem).

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 6820106 Onderhoud | -67 | -73 | -73 | -73 civiele kunstwerken bruggen Totaal | -67 | -73 | -73 | -73 onderhoudsbudget Riolering Het Riolering en Waterprogramma 2023-2028 (RWP 2023-2028) is opgesteld binnen het samenwerkingsverband Fluvius vanuit het gedachtengoed van de nieuwe Omgevingswet. Het haakt zoveel mogelijk aan bij de gemeentelijke Omgevingsvisie en is qua beleid gericht op een doorvertaling naar het Omgevingsplan. In het RWP 2023-2028 zijn het beleid, het beheer, de financiën (heffing) en de programmering voor de komende planperiode nader uitgewerkt. 95 96 Riool- en hemelwatervoorzieningen Eenheid Hoofdriolering voor afvalwater 64 km Hoofdriolering voor hemelwater 34 km Gemengde hoofdriolering voor afval- en hemelwater 143 km Kolken 10.675 Rioolgemalen 50 Pompunits drukriolering (buitengebied) 524 Persleidingen en drukriolering (buitengebied) 203 km Drainage 25 km Sloten binnen bebouwde kom 27 km Wadi's en waterpartijen 26 Bergbezinkbassins 10 Externe overstorten 34 Interne overstorten, stuwputten, ventielen etc. 12 Beleidsvoornemens: Het rioleringsbeheer in gemeente Westerveld gaat verder op de weg die de afgelopen jaren is ingeslagen. De toestand van de riolering is overwegend voldoende en de financiële positie is op orde.

Er is geen koerswijziging nodig. Enkele aandachtspunten: • In de planperiode 2023-2028 ligt het accent op klimaatadaptatie, met name op het omgaan met extreme buien. Het beleid voor wateroverlast bij extreme buien is concreet verwoord in het RWP §3.2 “beleid hemelwater”. Dit heeft bijgedragen aan een klimaat-robuuste invulling bij alle ontwikkelingen in de openbare ruimte. Ook het komend jaar wordt gewerkt aan een gebiedsgerichte uitwerking van het hemelwaterbeleid en vastlegging in het Omgevingsplan. Voorbeelden hiervan zijn: herinrichting Lindelaan Uffelte, renovatie riolering Kooimanstraat Wilhelminaoord en Dwingelerdijk Dieverbrug en inbreiding Bruges Dwingeloo in 2027. • Het gegevensbeheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte vindt plaats in de nieuwe beheers applicatie GBI World. De afronding van de standaardisatie en actualisering van alle beheers objecten is voor 2027 voorzien. • Het inspecteren van de riolen en de verwerking van de uitkomsten is de afgelopen jaren goed opgepakt. Speerpunt voor 2027 is de verder toestandsbeoordeling en verwerking tot een lage termijn actieplan en de uitvoering van herstelmaatregelen. De rioolkosten en waterbeheer worden gedekt uit de rioolheffing. De afgelopen jaren is er geen indexatie van het tarief geweest voor prijsverhoging en inflatie. Dit is een aandachtspunt.

Daartegenover staat dat de voorziening voor de riolering op beoogd niveau is. Financiele consequenties Rioleringen Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 6870201 | -921 | -895 | -852 | -869 Rioleringzorg beheer 6870202 | -887 | -887 | -887 | -887 Rioleringzorg nieuw Waterplan 6870204 Waterkering | -705 | -710 | -708 | -706 en afwatering Totaal programma | -2.513 | -2.492 | -2.448 | -2.462 Meerjarig grootonderhoud Rioleringen Dit betreft de uitgaven conform het meerjarenonderhoudsplan riolering. Deze worden 'bekostigd' uit de voorziening voor riolering. Voor het op peil houden van deze voorziening wordt jaarlijks € 700.000 gedoteerd. Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 6870202 | -887 | -887 | -887 | -887 Rioleringzorg nieuw Waterplan Meerjarig onderhoud | -887 | -887 | -887 | -887 riolen 97 98 Groen en water De kwaliteitsniveaus van het groen en de waterpartijen maken deel uit van de BrinQ-visie. Deze visie is vertaald in een beheersplan voor het onderhoud van groen en water. De financiële vertaling daarvan werkt door in deze begroting. Voor watergangen en duikers is een meerjarig beheer- en onderhoudsplan opgesteld.

Groen en water Eenheid Hoeveelheid Bomen stuk 53.000 Bos(plantsoen) m2 881.800 Heesters m2 153.400 Hagen m1 13.200 Gras / gazon m2 965.800 Waterpartijen km 580 Beleidsvoornemens  Vergroten biodiversiteit op meerdere fronten.  Uitvoering geven aan het beheerplan openbaar groen op basis van de BrinQ-visie.  Uitvoering geven aan het bomenplan van 2023.  Uitvoering geven aan het beleid– en beheerplan Brinken.  Op basis van de uitkomsten van de risicodialogen verder uitvoering geven aan het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) onder andere door het opstellen van een uitvoeringsagenda. Daarbij wordt bij de inrichting van de fysieke ruimte rekening gehouden met bijvoorbeeld ruimte voor waterberging en maatregelen tegen hittestress of verstening. Overige aandachtspunten  Aandacht blijven geven aan communicatie met betrekking tot de werkzaamheden. Hieronder valt bijvoorbeeld om door middel van borden aan te geven dat er bomen gekapt worden, groenkalender maken, etc.)  (Speel)groen meenemen in het nieuw te vormen beleid voor speellocaties.

Financiële consequenties Groen en water Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 6850701 Bosbezit | -673 | -678 | -677 | -674 landschapsbeheer en onderhoud bomen 6850702 | -1.506 | -1.515 | -1.513 | -1.509 Plantsoenen en openbaar groen Totaal | -2.179 | -2.193 | -2.189 | -2.183 onderhoudsbudget Gebouwen Het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is erop gericht de gebouwen in de gewenste conditie te brengen en te behouden, achterstallig onderhoud te voorkomen en vroegtijdig inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingskosten over een langere periode. We streven naar het handhaven van een sober en doelmatig kwaliteitsniveau. Het minimaal gewenste onderhoudsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de Nederlandse norm 'Conditiemeting gebouwde omgeving (NEN 2767)'. Voor gebouwen die hoogstwaarschijnlijk worden afgestoten of gesloopt, geldt dat die alleen met de hoogst noodzakelijke maatregelen in stand worden gehouden. Het onderhoud aan deze gebouwen is vooral gericht op repareren indien noodzakelijk. Het onderhoud aan gebouwen wordt uitgevoerd op basis van duurzame meerjarenonderhoudsplannen (dmjop's).

Een meerjarenonderhoudsplan is een vertaling van de gewenste kwaliteit (conditiescore 3) naar noodzakelijke onderhoudsactiviteiten en daarvoor benodigde budgetten, ingepland over meerdere jaren. De planhorizon van een meerjarenonderhoudsplan is 30 jaar waarbij elke vier jaar een actualisatie plaatsvindt. Voor goed onderhoud aan gemeentelijk vastgoed is nodig: - toekomstvisie gemeentelijk vastgoed (doorlichting gemeentelijke vastgoedportefeuille); - voldoende budget voor klein en groot onderhoud. Voor het planmatig onderhoud is per gebouw een voorziening aangemaakt. De jaarlijkse dotatie bedraagt € 310.500. Er zijn voldoende middelen aanwezig om het onderhoudsniveau te realiseren. In 2025 worden de gebouwen door een externe partij beoordeeld op de staat van onderhoud volgens de NEN 2767 norm waarna er een indexatie zal plaatsvinden van de onderhoudskosten. Er word onderscheid gemaakt in kleine jaarlijkse onderhoudskosten en grote meerjarige onderhoudswerkzaamheden. Gebouwen | Eenheid | Hoeveelheid Gemeentelijk vastgoed | stuk | 42 Sportaccommodaties | stuk | 15 99 100 Beleidsvoornemens • Verduurzamingsmaatregelen uitvoeren voor dorpshuis Dwingeloo. 101 Financiële consequenties Gebouwen De geraamde bestedingen aan het in stand houden van de gebouwen (het groot onderhoud).

Bedragen x €1.000 Meerjarig onderhoud | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting gebouwen | 2028 | 2029 | 2030 6800304 Voormalige | -5 | 0 | -182 | 0 werf Havelte van Helomaweg 6800307 Voormalige | 0 | -1 | -3 | -7 school Heidehoek Vledderveen 6800309 Brink 4 | -5 | 0 | 0 | 0 Dwingeloo 6800312 Voormalige | 0 | 0 | 0 | 0 school Darp 6800401 | -62 | -107 | -41 | -162 Bestuurscentrum 6800402 | 0 | 0 | -22 | 0 Gemeentewerf Tractie 6800701 Algemene | 17 | 17 | 17 | 17 uitkering 6800803 Overige | 0 | 0 | -103 | -136 toevallige baten en lasten 6810101 | 0 | 0 | 0 | -64 ProactiePreparatie 6830402 Toerisme | -3 | -7 | 0 | -76 en Recreatie 6840203 Brede | 0 | 0 | 0 | 0 School Dwingeloo De Twingel 6850201 | 0 | -13 | 0 | -9 Binnensport en opstallen buitensport 6850203 Sporthal | 0 | -37 | 0 | -79 Dwingeloo 6850204 Sporthal De | -1 | -1 | -23 | -1 Spronk 6850504 Kerktorens | -82 | -23 | -14 | -36 molens en onderduikershol 6850701 Bosbezit | -15 | -15 | -15 | -15 landschapsbeheer en onderhoud bomen 6860112 | -1 | 0 | 0 | -35 Accommodaties sociaal cultureel werk 6870303 | 0 | -15 | -2 | 0 Afvalbrengstation Havelte 6870501 | 0 | -28 | -3 | -22 Begraafplaatsen Totaal | -158 | -229 | -392 | -625 onderhoudsbudget 102 Overige ruimte Het kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen is vastgelegd in de BrinQ-visie.

Voor onderhoud aan de speelvoorzieningen geldt dat veiligheid en de daarmee gepaarde aansprakelijkheid maatgevend is. Sportvelden worden op een basisniveau onderhouden. Overige ruimte | Eenheid | Hoeveelheid Speellocaties | stuk | 64 Speeltoestellen | stuk | 409 Sportvelden | stuk | 21 Begraafplaatsen | stuk | 7 Beleidsvoornemens  | Visie en Beleidsstuk aangaande spelen is vastgesteld. Uitvoeringsplan is klaar. Aanbesteding is lopende en de raamovereenkomst zal eind 2026 gegund kunnen worden. Vanaf begin 2027 beginnen we met de renovatie van speelplaatsen. Via de Stem van Westerveld kan men de voortgang bekijken.  | Voorstel is om de drie laatste complexen te voorzien van robotmaaiers.  | Gezien de klimaatontwikkelingen zijn we bezig om te kijken welke mogelijkheden er zijn om enkele velden te voorzien van automatische beregening.

Financiële consequenties overige ruimte Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 5.2 | -145 | -159 | -161 | -163 Sportaccommodaties 5.7 Openbaar groen | -234 | -235 | -235 | -235 en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen | -427 | -423 | -422 | -420 en crematoria Totaal | -806 | -817 | -818 | -817 onderhoudsbudget 103 Paragraaf D Financiering Inleiding Deze paragraaf beschrijft de wijze waarop binnen de gemeente Westerveld gelden worden belegd of worden aangetrokken. Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van de schuldpositie, de ontwikkeling van de rente, het schatkistbankieren en het risicobeheer. Uitvoering treasurybeleid We zetten het bestaande treasurybeleid voort. We zorgen ervoor dat er continu inzicht is in de uitgaande en inkomende gemeentelijke geldstromen. De interne sturing is gericht op beperking van de schuldenlast, kostenefficiency, voorkoming van renterisico’s en maatwerkfinanciering. We volgen de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. We zorgen voor voldoende liquiditeit en solvabiliteit zodat we zowel op korte als op de langere termijn aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. We bewaken de houdbaarheid van onze schuldpositie.

We trekken alleen dan externe financieringsmiddelen aan als dat met het oog op de uitoefening en financiering van de publieke taak noodzakelijk is. Het rentebeleid in de begroting en de meerjarenramingen zijn gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen. Voor het aantrekken van nieuwe financiering maken we zo lang mogelijk gebruik van kasgeldleningen als toegestaan binnen de vastgestelde kaders en spelregels. We zijn alert op de renteontwikkelingen door ECB-beleid. Ontwikkeling van de schuldpositie Elk jaar inventariseren we onze financieringsbehoefte. Deze wordt vooral bepaald door de investeringen en besteding van de middelen uit de bestemmingsreserve. Meerjarig neemt de schuld af en er is genoeg geld in kas om aan de verplichtingen te voldoen. Het saldo van de (bestemmings-)reserves neemt af, waardoor de financieringscapaciteit van het eigen vermogen daalt. Daarmee stijgt de externe financieringsbehoefte. Daarnaast stijgt door het huidige investeringsprogramma de behoefte aan meer investeringen. Het is dan ook aannemelijk dat we in een aantal jaren extra externe financiering aan willen trekken. | Verder houden we rekening met de ontwikkeling van het resultaat. Zo bepalen we of er nieuwe leningen afgesloten moeten worden, of we eerder kunnen aflossen en of we andere financieringskeuzes willen maken.

In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van (bestaande) aangetrokken leningen | . De gemeentelijke leningenportefeuille omvat begin 2027 in totaal vier langlopende leningen met een gezamenlijke omvang van € 9,4 miljoen. Laatste Jaar | Boekwaarde | Boekwaarde Lening | Aflossingen | Rente % aflossing | 01-01-2027 | 31-12-2027 BNG 98177 | 2028 | 400 | 200 | 200 | 4,77% BNG 112544 | 2044 | 2.160 | 120 | 2.040 | 1,33% BNG 115758 | 2047 | 5.040 | 240 | 4.800 | 2,05% BNG 116153 | 2032 | 1.800 | 300 | 1.500 | 2,76% Totaal leningen | 9.400 | 860 | 8.450 | 1,97% 104 De eind 2022 aangetrokken geldlening voor de aankoop van en investering in 'Park Hesselte' betreft een projectfinanciering. Dat wil zeggen dat de berekende rente volledig aan het project wordt toegerekend (zie taakveld 3.2). De omvang van de vaste schuld van de gemeente neemt in 2027 als gevolg van reguliere aflossing af met € 0,86 miljoen ten opzichte van 2026. | We houden daar in de ramingen voor deze meerjarenbegroting rekening mee. We stemmen omvang en samenstelling van de in 2027 eventueel aan te trekken financieringsmiddelen zo goed mogelijk af op feitelijke liquiditeitsbehoefte en houden daarbij rekening met de ontwikkeling van de financieringspositie op korte en lange termijn.

Voor de invulling maken we zowel gebruik van de kredietfaciliteiten van de Bank Nederlandse Gemeenten als van, in looptijd variërende, kort- en langlopende geldleningen | . Ontwikkeling schuldpositie In onderstaande tabel geven we inzicht in de (verwachte en geraamde) ontwikkeling van de omvang van de vaste geldlening en de omvang van de kasgeldleningen. Voor het aantrekken van nieuwe financiering maximeren we de inzet van de kasgeldleningen binnen de zogenaamde kasgeldlimiet alvorens wordt overgegaan tot het aantrekken van vaste geldleningen. Actuele rentetarieven op de geld- en kapitaalmarkt spelen daarbij een rol. Ontwikkeling schuldpositie (x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Vaste geldleningen | 9.400 | 8.540 | 7.680 | 7.020 | 6.360 | 5.700 Kasgeldleningen | - | - | - | - | - | - Totaal externe financieringspositie | 9.400 | 8.540 | 7.680 | 7.020 | 6.360 | 5.700 Financieringsbehoefte Uit de ontwikkeling van de schuldpositie is de financieringsbehoefte af te leiden. Op dit moment is er geen financieringsbehoefte voorzien. Uitstaande leningen Er zijn geen andere uitstaande leningen. Rentebeleid We zetten het bestaande rentebeleid van 2026 voort. Dat beleid is gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen.

Het interne rentebeleid en het daaraan gekoppelde rente-omslagstelsel voldoen aan de voorschriften en bepalingen uit het vernieuwde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) | . Renteverwachtingen De rente op de geld- en kapitaalmarkt was in de afgelopen jaren mede als gevolg van monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) ongekend laag. Daarin komt nu verandering. Het rentepeil op de geld- en kapitaalmarkt is van veel factoren en internationale ontwikkelingen afhankelijk. De ECB houdt vast aan haar doelstelling van een inflatie van 2%. In 2026 is dit doel tot op heden nog niet behaald, de verwachting is dat de rente stijgt naar 2,5%. 105 Rente begroting De interne rekenregels zijn afgestemd op het vernieuwde BBV. Die schrijven voor dat de gemeente bij de bepaling van het rente-omslagpercentage moet uitgaan van het gewogen gemiddelde van de rente, die de gemeente betaalt voor de lopende geldleningen. Het gaat dan zowel om de vaste geldleningen (looptijd van één jaar of langer) als om kasgeldleningen (looptijd van minder dan één jaar). De raming van de rentelasten voor de geldleningen die de gemeente in 2026 mogelijk moet aangaan, wordt gebaseerd op de renteverwachtingen. De voor 2026 geraamde rentetarieven resulteren in de volgende rentebegroting.

| Het verschil in rente (tussen betaalde rente en de rentetoerekening aan programma's) blijft binnen de toegestane marge van 25%. Zo wordt bereikt dat de juiste kosten worden toegerekend aan programma's en er niet een teveel aan resultaat (treasury) achterblijft onder algemene dekkingsmiddelen. De rente kapitaallast (u_74200) betreft de aan de programma's toegerekende rente. Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting | Meerjarenbegroting 2028 | 2029 | 2030 Lasten U_51110 Rente | 226 | 235 | 235 | 235 langlopende geldleningen U_74200 Rente | -52 | -43 | -34 | -26 kapitaallast Totaal Lasten | 174 | 192 | 201 | 209 Baten I_51020 | Rentevergoeding | 207 | 207 | 207 | 207 langlopende leningen Totaal Baten | 207 | 207 | 207 | 207 Voordeel (+) / Nadeel (-) | 33 | 15 | 6 | -2 renteomslag Rentetoerekening De nieuwe begrotings- en verantwoordingsvoorschriften schrijven voor dat gemeenten de wijze waarop ze de rentelasten aan de gemeentelijke producten, programma’s en projecten toerekenen in de begroting en in de jaarrekening zichtbaar maken.

De doelstelling daarvan is het bevorderen van een eenduidige handelswijze met betrekking tot rente door gemeenten (harmonisering), stimuleren dat gemeente de verwachte rentelasten opnemen in de begroting en het eenduidig inzichtelijk maken van de wijze waarop de gemeenten met rente zijn omgegaan (transparantie). In onderstaand renteschema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rente toerekening. De projectfinanciering betreft de benodigde middelen voor de investeringen in Park Hesselte. 106 Voor 2027 en verder zijn de rentebaten hoger begroot dan de rentelasten. Er is dan geen sprake van een rentelast die aan taakvelden moet worden toegerekend, maar een rentebaat die ontstaat omdat op uitstaande geldleningen en het schatkistbankieren meer rente wordt ontvangen dan aan rente op aangetrokken lange en korte financiering wordt betaald (een 'negatieve' renteomslag). Deze 'negatieve' renteomslag is een resultaat van treasury en wordt dan ook niet aan de taakvelden toegerekend. Het percentage renteomslag wordt dan 0,00%. Met ingang van 2025 moet de rente toerekening aan grondexploitatie worden gebaseerd op de omslagrente en dus wordt deze ook 0,00%.

Renteomslag begroting (afgerond) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totale boekwaarde vaste activa (staat C) | 53.735.000 | 52.652.000 | 51.344.000 | 54.310.000 Boekwaarde aan derden verstrekte leningen | -632.000 | -632.000 | -632.000 | -632.000 Boekwaarde projectfinanciering | -1.500.000 | -1.200.000 | -900.000 | -600.000 Boekwaarde t.b.v. omslagrente | 51.600.000 | 50.820.000 | 49.812.000 | 53.078.000 Toe te rekenen rente aan programma's (taakvelden) | 0 | 0 | 0 | 0 Percentage renteomslag | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% Percentage renteomslag (afgerond) | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% Renteomslag projecten en grondexploitaties | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Projectrente camping Hesselte | 2,76% | 2,76% | 2,76% | 2,76% Rente toerekening aan grondexploitaties | 0,00% | 0,00% | 0,00% | 0,00% 107 Risicobeheer Voor de beheersing van de renterisico’s kent de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) een tweetal richtlijnen waar gemeenten zich in de uitvoering van treasurybeleid aan moeten houden. Dat zijn: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Daarnaast stelt de wet beperkingen aan het extern beleggen van overtollige middelen. Dat ligt vast in de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet begrenst de omvang van de netto kortlopende schuld van de gemeente.

Het geeft het volume aan dat de gemeente maximaal mag invullen met geldleningen met een looptijd korter dan een jaar. Het maximum bedraagt 8,5 % van het begrotingstotaal van de begroting. Op basis van de cijfers in de begroting 2026 bedraagt de norm voor het komende jaar € 6,2 miljoen. Bij overschrijding van de kasgeldlimiet moet een vaste geldlening worden aangetrokken of moet gemotiveerd worden waarom hier niet voor is gekozen. In deze begroting ramen we vanwege de additionele financieringsbehoefte een beperkt gebruik van kasgeldleningen. De gemeente mag de kasgeldlimiet niet meer dan drie achtereenvolgende kwartalen overschrijden. Als die situatie zich voordoet moet de gemeente de provincie daarover informeren en een plan aanbieden waarin wordt aangegeven hoe en op welke termijn weer aan de kasgeldlimiet wordt voldaan. Daarvan is door de externe langlopende financiering geen sprake. We maken bij de voorziening in de dagelijkse financieringsbehoefte zo optimaal mogelijk gebruik van de gunstige rentestanden op de geld- en/of de kapitaalmarkt. Een overzicht van de verwachte ontwikkeling van de netto vlottende schuld ten opzichte van de kasgeldlimiet wordt hierna weergegeven.

Kasgeldlimiet | Letter | Kwartaal | Kwartaal | Kwartaal | Kwartaal | Jaar I | II | III | IV Vlottende schulden Opgenomen kasgelden < 1 jaar | 2.000 | 2.000 | 1.000 | 3.500 | 3.500 Totaal Vlottende schulden | a | 2.000 | 2.000 | 1.000 | 3.500 | 3.500 Vlottende middelen Tegoeden in rekening courant | 275 | 275 | 275 | 275 | 275 Courante gelden in kas | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 Totaal Vlottende middelen | b | 280 | 280 | 280 | 280 | 280 Netto vlottende positie (schuld) | c=a-b | 1.720 | 1.720 | 720 | 3.220 | 3.220 Beoordeling kasgeldlimiet 108 Begrotingstotaal (baten) | d | 74.091 | 74.091 | 74.091 | 74.091 | 74.091 Percentage conform de regeling | e | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Toegestane kasgeldlimiet | f=d*e | 6.298 | 6.298 | 6.298 | 6.298 | 6.298 Ruimte (+) c.q. overschrijding van | g=f-c | 4.466 | 4.466 | 5.466 | 2.966 | 2.966 de kasgeldlimiet (-) Er is geen sprake van een overschrijding. Renterisiconorm De renterisiconorm is het bedrag dat de gemeente in enig jaar maximaal mag (her)financieren. Dit om te voorkomen dat er in enig jaar een te grote concentratie van aflossingen en renteherzieningen op de lopende leningen plaatsvindt en zo het risico van de ontwikkeling van kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie te beperken. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van het begrotingstotaal bij aanvang van dat jaar.

De norm (wet FIDO) stelt dat per jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal in aanmerking kan komen voor herfinanciering of renteherziening. Gemeenten hebben de plicht om te informeren ten aanzien van het renterisico dat zij over hun vaste schuld lopen. Onderstaande tabel laat zien dat we binnen de grenzen van de risiconorm blijven. Het renterisico in de leningenportefeuille is in 2025 goed gespreid en er is de komende jaren sprake van voldoende ruimte voor (her)financiering. Beoordelen risico's | Letter | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisico: Renteherzieningen | a | - | - | - | - Renterisico: Aflossingen | b | 860 | 860 | 660 | 660 Renterisico's | c=a+b | 860 | 860 | 660 | 660 Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal | d | 72.378 | 69.036 | 68.513 | 68.513 Percentage conform de regeling renterisiconorm | e | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | f=d*e | 14.076 | 13.807 | 13.702 | 13.702 Toetsing risico's aan de renterisiconorm Ruimte binnen (+) c.q. overschrijding(-) van de norm | g=f-c | 13.216 | 12.947 | 13.042 | 13.042 109 110 Schatkistbankieren De invoering van het schatkistbankieren beperkt de eigen beleggingsmogelijkheden van de gemeente.

Als er sprake is van overtollige financieringsmiddelen waarvan de omvang uitgaat boven het wettelijk vastgestelde drempelbedrag dan worden die middelen door het Rijk afgeroomd ten gunste van de ‘schatkist’ bij het Ministerie van Financiën. De overtollige gelden van de gemeente worden overgeboekt naar een bankrekening van het ministerie van Financiën. Daarvoor ontvangt de gemeente een rentevergoeding. Een klein deel van het saldo mag als werkkapitaal worden aangehouden. Dit betreft een bedrag van 0,75% van het begrotingstotaal met een minimum van € 250.000 en een maximum van € 2,5 miljoen. Voor Westerveld betreft dit een bedrag van € 546.000. Het treasurybeleid is gericht op voorkoming van overliquiditeit. We zijn daarin echter afhankelijk van omvang en verloop van inkomende geldstromen. Het maakt dat we gemakkelijk een beroep kunnen doen op deze middelen bij gewenste extra financiering als gevolg van nieuwe investeringen, zonder een beroep te hoeven doen op de BNG. De rentegevoeligheid wordt daardoor sterk beperkt. Dat mede als gevolg van de in 2022 aangetrokken externe financiering. 111 Paragraaf E Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen onze organisatie.

Deze processen zijn een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van onze maatschappelijke en bestuurlijke opgaven en voor een kwalitatief hoogwaardige en continu beschikbare dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en partners. Bedrijfsvoering draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige, wendbare en financieel gezonde organisatie. De komende jaren vraagt dit om steeds meer samenhang tussen mensen, middelen, informatie, technologie en processen. Daarbij hebben we aandacht voor organisatieontwikkeling, informatiegestuurd werken, digitale weerbaarheid, bedrijfscontinuiteit en strategische samenwerking. We maken daarbij bewuste keuzes over wat we zelf doen, wat we samen met partners organiseren en waar samenwerking of uitbesteding kan bijdragen aan kwaliteit, continuïteit en doelmatigheid. De bedrijfsvoering is verdeeld over de volgende onderdelen:  Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie;  Personeel & organisatie (HRM);  Inkoop, aanbesteding en contractmanagement;  Informatievoorziening, informatiebeveiliging en automatisering (ICT) Binnen deze onderdelen werken we vanuit één samenhangende ontwikkelrichting. Hieronder lichten we per onderdeel de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten toe.

Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie Interne controle en rechtmatigheid In 2027 gaan we verder op de wijze zoals we de afgelopen jaren werkten, namelijk volgens het 3 lijnen principe. De eerste lijn is verantwoordelijk voor controles in het primaire proces. De tweede lijn wordt uitgevoerd door de controller op de meest risicovolle processen en in de derde lijn vindt de verbijzonderde interne controle plaats (de review op de controles van de tweede lijn). Rechtmatigheidsverantwoording college Met ingang van het boekjaar 2023 legt het college rechtstreeks verantwoording af over de (financiële) rechtmatigheid van het gevoerde bestuur aan de hand van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. De accountant controleert vervolgens of hetgeen het college meldt in de verantwoording juist en volledig is. Uit de jaarstukken 2025 blijkt dat de norm van 2% van het begrotingstotaal is overschreden, maar dat een groot deel wel als acceptabel is aangemerkt. In de komende jaren streven we erna om de totale onrechtmatigheden verder terug te brengen, zodat we ook met de acceptabele onrechtmatigheden onder de norm blijven. Doelmatigheid Het rekenkameronderzoek over informatieveiligheid is afgerond. Op het moment van schrijven is het rapport ontvangen door de griffie om te agenderen in de raad.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1a354cd6-da46-46a3-ad67-42d9d561ca09?agendaItemId=d7b55a63-d70d-485e-8391-d71be4ce5497