Document · PDF

Kadernota 2026 geamendeerd

Politieke avond Westerveld 8 juli 2025, gemeente WesterveldBij agendapunt: Kadernota 202612.070 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................. 3 Inleiding Kadernota....................................................................................................................................... 4 Voorwoord College ....................................................................................................................................... 5 Samenvatting financieel perspectief inclusief verwachtingen ........................................................................ 6 Verwachtingen komend jaar ......................................................................................................................... 7 Programma 0 Bestuur ................................................................................................................................ 13 Programma 1 Veiligheid ............................................................................................................................. 14 Programma 2 Verkeer en vervoer ............................................................................................................... 16 Programma 3 Economie .............................................................................................................................

17 Programma 4 Onderwijs ............................................................................................................................. 19 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie .................................................................................................... 20 Programma 6 Sociaal domein..................................................................................................................... 22 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................................... 24 Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing ...................................... 25 Overige programma onderdelen ................................................................................................................. 27 Overhead ................................................................................................................................................ 27 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................................. 29 Financiële beleidskaders ............................................................................................................................

31 Uitwerking notitie reserves en voorzieningen .............................................................................................. 33

Inleiding Kadernota Binnen de P&C cyclus is de Kadernota het startpunt van een nieuwe begrotingscyclus. De Kadernota heeft betrekking op het begrotingsjaar 2026 en meerjarenraming 2027 tot en met 2029 en is bedoeld om perspectief en kaderstelling te bieden voor de begroting. Bij de behandeling van de Kadernota in de raad vinden de algemene beschouwingen plaats die richting geven aan het beleid. Bij de gemeente Westerveld proberen we in de Kadernota zoveel mogelijk voor te sorteren op de Begroting 2026. Dat betekent dat we de volgende onderwerpen in de Kadernota uitwerken: • Verwachtingen voor komend jaar (o.a. inflatie en cao-ontwikkeling); • Ontwikkeling kosten gemeenschappelijke regelingen en lokale lasten (heffingen); • Actuele thema’s en dilemma’s; • Nieuwe beleidsvoornemens (acties). Nieuw in deze Kadernota is dat we per programma een inhoudelijke toelichting hebben gegeven op de taakvelden, zodat belanghebbenden op hoofdlijnen weten welke kosten en opbrengsten onder welk taakveld vallen. Ook hebben we minder acties benoemd dan in voorgaande jaren. Doel van de P&C documenten is namelijk om op hoofdlijnen te rapporteren. De benoemde acties zijn gericht op nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen. Deze acties worden overgenomen in de Begroting 2026. Na vaststelling van de Kadernota voegen we in de Begroting 2026 geen nieuwe acties meer toe.

Voorwoord College Voor u ligt de Kadernota 2026. In de kadernota beschrijven we de belangrijkste beleidskaders voor de komende periode. Als college nemen we u mee in een aantal grote en actuele thema’s voor de komende jaren. Op het gebied van veiligheid zal in 2026 de nieuwe brandweerkazerne in Havelte geopend worden en gereed zijn voor gebruik volgens de eisen. Ook zullen wij beginnen met de uitvoering van planvorming en een mogelijke start met de bouw van een nieuwe brandweerkazerne in Vledder. In 2026 zal BrinQ worden doorontwikkeld als beleidsinstrument. Het doel is om op transparante wijze keuzes te onderbouwen in het spanningsveld tussen gewenste kwaliteit en beschikbare middelen. Park Hesselte bestaat uit verschillende ontwikkelgebieden. We ontwikkelen diverse schetsplannen voor woningbouw in ontwikkeling. We beginnen met de uitvoering van het integraal huisvestingsplan (IHP). Daarbij krijgen diverse scholen een budget voor renovatie. In 2026 verwachten we ook stappen te zetten in de planvorming van de voorzieningen in Vledder. Sporthal de Spronk maakt hier onderdeel van uit. De uitvoering van de renovatie van buitensport Havelte wordt afgerond. En als laatste noemen we de planvorming voor de bouw van 1.000 woningen. De bestemmingsplanprocedure voor 1.000 woningen is in de afrondende fase zodat deze aan het einde van de collegeperiode gereed zijn.

Op financieel vlak zijn er nog steeds uitdagingen. Het meerjarenperspectief is niet sluitend. De verwachting is dat de meicirculaire 2025 wel veel verlichting gaat bieden. In de raadsinformatiebrief meicirculaire 2025 die de raad in de loop van juni zal ontvangen hopen we hier meer duidelijkheid over te kunnen geven. Voor ons als college is dit de laatste kadernota zijn die we u aanbieden. In deze periode zijn we gestart met het coalitieakkoord ‘Bouwen aan de toekomst’. Met veel energie zijn we samen met onze inwoners, bedrijven, verenigingen en maatschappelijke organisaties aan de slag gegaan met thema’s uit het coalitieakkoord. Nu we drie jaar verder zijn zien we dat er binnen deze thema’s al veel is bereikt. Dit is inzichtelijk gemaakt in de mid-term review uit 2024 en jaarstukken. We zijn trots op de resultaten die zijn behaald en zullen ons ook in de laatste maanden van de bestuursperiode met veel energie inzetten om de openstaande doelen uit het coalitieakkoord af te ronden. College van Burgemeester en Wethouders

Samenvatting financieel perspectief inclusief verwachtingen Meerjarenperspectief In onderstaande tabel zien we per categorie de financiële effecten op het saldo van de begroting. Uiteindelijk zien we de nieuwe stand van de Kadernota 2026. Zichtbaar is dat we geen sluitende begroting en meerjarenraming presenteren. Dit komt voornamelijk door de ravijnjaren waar gemeenten mee te maken hebben. Het ravijn in 2026 en verder van ongeveer € 2 miljoen is in onze gemeente al fors gedempt door de verwerking van Plan B in de Begroting 2025. De verwachting is dat we wel een sluitende begroting kunnen presenteren zodra de meicirculaire 2025 bekend wordt. In deze circulaire zit namelijk de vertaling van de Voorjaarsnota 2025. Daarvan is inmiddels bekend geworden dat deze positief uitvalt voor gemeenten. Ook ontvangen we in de meicirculaire 2025 een indexatie van de algemene uitkering. De extra middelen die vrijkomen in de meicirculaire 2025 zijn nodig om een sluitende begroting te kunnen presenteren en onze budgetten voldoende te kunnen indexeren. Zodra de meicirculaire is gepubliceerd zal de raad in de loop van de maand juni een raadsinformatiebrief ontvangen waarin de financiële effecten zichtbaar zijn. Deze brief kan worden betrokken bij de behandeling van de Kadernota 2026 in de raad op 8 juli 2025.

De financiële effecten die zijn opgenomen in deze Kadernota lichten we op hoofdlijnen toe in het hoofdstuk Verwachtingen komend jaar. Ook zijn de financiële effecten in de programma's toegelicht.

Nr.

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Saldo begroting

245.000

-246.000

-107.000

Septembercirculaire 2024

300.000

Decembercirculaire 2024

75.000

150.000

200.000

Gemeenschappelijke regelingen

-225.000

-222.000

Personele kosten en CAO

-1.075.000

Belastingen: OZB voor speeltuinen

125.000

Belastingen: OZB indexatie

150.000

Nieuw beleid: Speeltuinen

-125.000

Nieuw beleid: Stelpost

Autonome voorstellen

119.000

576.000

574.000

571.000

Saldo Kadernota 2026

-411.000

-367.000

-180.000

-433.000

-250.000

Verwachtingen komend jaar Algemene uitkering In relatie tot de Algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn er per jaar drie bijstellingen die plaatsvinden in de mei- september- en decembercirculaire. De begroting 2026 wordt opgesteld op basis van de effecten van de meicirculaire 2025. In deze Kadernota verwerken we de effecten van de septembercirculaire 2024 en decembercirculaire 2024. De effecten van deze circulaires op het saldo van de begroting zijn in onderstaande tabel zichtbaar. Het betreffen voordelige bijstellingen. Algemene uitkering

2026

2027

2028

2029

Septembercirculaire 2024

300.000

Decembercirculaire 2024

75.000

150.000

200.000

Totaal Algemene uitkering effect op saldo begroting

375.000

450.000

500.000

Op basis van de voorjaarnota 2025 hebben we informatie ontvangen over de verwachtingen van de meicirculaire 2025. In de meicirculaire 2025 wordt duidelijk wat al deze landelijke ontwikkelingen financieel betekenen voor de gemeente Westerveld. Aangezien de meicirculaire wordt gepresenteerd als de Kadernota al gereed is informeren we de raad hierover per brief. We verwerken deze bedragen in de Begroting 2026. De verwachtingen zijn als volgt: 1. Gemeenten worden voor structureel € 400 miljoen gecompenseerd om het ravijnjaar te dempen. Voor gemeente Westerveld is dit circa € 400.000 euro. Daardoor blijft er voor gemeenten in totaal circa € 2 miljard aan ravijn over. De precieze doorrekening hiervan wordt zichtbaar in de meicirculaire 2025. 2. De accressen die worden gebaseerd op het 8-jaars historisch gemiddelde van het BPP vallen positief uit. De precieze doorrekening hiervan wordt zichtbaar in de meicirculaire 2025. 3. Gemeenten worden in de jaren 2026 en 2027 gecompenseerd voor de kortingen op jeugdhulp die voornamelijk zijn te relateren aan de Hervormingsagenda jeugdhulp. Het betreft gedeeltelijk compensatie voor de tekorten in 2023 en 2024 en compensatie in de komende jaren. Vanaf 2028 zijn de kortingen nog van toepassing. Het Rijk is voornemens om dit te gedeeltelijk te compenseren door invoering van een eigen bijdrage voor jeugdhulp. Het andere deel is nog niet bekend.

Hiervoor wacht het Rijk op advies van de deskundigencommissie. 4. De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo en Jeugd wordt uitgesteld tot 1 januari 2027. Hier worden gemeenten in 2026 voor gecompenseerd met een bedrag van € 225 miljoen. 5. Het BTW compensatiefonds (BCF) geeft een incidenteel nadeel in 2025 van € 115 miljoen, doordat gemeenten in 2024 € 332 miljoen onder het plafond zijn gebleven, terwijl er in de septembercirculaire 2024 uit was gegaan van € 447 miljoen. Gemeenschappelijke regelingen De conceptbegrotingen 2026 en jaarrekeningen 2024 voor onze gemeenschappelijke regelingen worden in juni 2025 aan de raad voorgelegd. De raad kan een zienswijze indienen op de concept begroting. Op basis van de uitkomsten van de raadsbehandeling stelt het algemeen bestuur van de GR vervolgens de definitieve begroting vast, die het uitgangspunt vormt voor de vaststelling van de geactualiseerde gemeentelijke bijdragen in de Begroting 2026. In onderstaande tabel hebben we het verschil inzichtelijk gemaakt tussen de gevraagde bijdrage van de GR en de huidige raming in de begroting die wij hebben opgenomen. Dit leidt tot een negatieve bijstelling van het budget voor onze gemeente. Dit bedrag verwerken we in de Kadernota 2026. Aangezien onze gemeente de systematiek van constante prijzen hanteert hebben we de raming 2026 van de GR als uitgangspunt genomen.

Constante prijzen houdt in dat we de bedragen 2026 structureel maken en geen rekening houden met eventuele indexatie (wat de GR-en wel doen). We verwerken de definitieve bedragen in de Begroting 2026.

De definitieve bijdrage voor de GR Reestmond nemen we op als de meicirculaire 2025 is gepubliceerd. Deze circulaire bevat namelijk extra middelen voor de GR Reestmond. Gemeenschappelijke regeling

2026

2027

2028

2029

Raming in begroting

2.756.000

2.657.000

2.532.000

Raming GR

2.756.000

2.657.000

2.532.000

Raming in begroting

113.000

116.000

Raming GR

106.000

7.000

10.000

Raming in begroting

21.000

Raming GR

21.000

Raming in begroting

1.501.000

Raming GR

1.524.000

-23.000

Raming in begroting

1.057.000

Raming GR

1.121.000

-64.000

Raming in begroting

1.310.000

Raming GR

1.365.000

-55.000

Raming in begroting

2.255.000

Raming GR

2.323.000

-68.000

Raming GR

22.000

Verschil

-22.000

Totaal:

-225.000

-222.000

Reestmond

Verschil Recreatieschap

Verschil Publiek Vervoer

Verschil Veiligheidsregio Drenthe

Verschil GGD (incl. VTD)

Verschil ODD

Verschil ONS

Verschil Drents Archief Raming in begroting

Inflatie Op dit moment zien we dat verschillende budgetten onder druk staan als gevolg van stijgende prijzen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan nieuwe aanbestedingsresultaten van de Wmo en jeugdzorg, maar ook bij de uitvoering van werken in het fysiek domein. De afgelopen jaren hebben we beperkt kunnen indexeren. Vanuit de meicirculaire 2025 komt een bedrag beschikbaar dat voor prijsstijgingen kan worden ingezet. In de begroting 2026 komen we met een voorstel in welke mate we diverse budgetten kunnen indexeren. In deze Kadernota indexeren we ook al diverse budgetten. Denk hierbij aan personele budgetten en de GR'en.

Personele kosten Deze Kadernota bevat diverse voorstellen om de personele budgetten te verhogen. Op basis van de personele begroting 2025 die begin dit jaar is opgesteld is zichtbaar geworden dat de personele budgetten met € 410.000 moeten worden verhoogd doordat er in 2025 geen budget is opgenomen voor periodieke verhogingen en andersoortige vergoedingen zoals stagevergoedingen, VSO's etc. Daarnaast is er recent een nieuwe CAO Gemeenten afgesloten waarbij de lonen gefaseerd over 2 jaren ruim 7,5% stijgen. In totaliteit is er € 410.000 benodigd om de huidige formatie in 2025 te kunnen dekken. Daarnaast wordt er een budget van € 250.000 aangevraagd vanaf 2026 voor de periodieke verhogingen die op 1 januari 2026 gaan plaatsvinden. In de gemeente zien we namelijk een ontwikkeling dat er steeds meer jongere medewerkers worden aangenomen die niet in het einde van de schaal zitten, met als gevolg dat een groter gedeelte van het personeelsbestand periodieke verhogingen krijgt. Tot op heden was hier nog geen budget voor gereserveerd. Tot slot is er in 2026 een aanvullend bedrag van € 415.000 benodigd om de CAO stijgingen in 2026 op te kunnen vangen. Dit samen is een totaalbedrag van € 1.075.000. Lokale heffingen We hebben onderzocht of de heffingswijze van de OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, toeristenbelasting en forensenbelasting vereenvoudigd kan worden.

Verder gaan we in op de uitkomsten van het interne onderzoek kostendekkendheid leges waarbij gekeken is naar de kosten per product en het tarief in omliggende gemeenten. Toeristenbelasting In 2025 zijn de vrijstellingen voor vreemdelingen en personen onder de 13 jaar komen te vervallen. Tevens zijn de tarieven voor de diverse categorieën aangepast. Het voorstel is om de tarieven voor het jaar 2026 gelijk te houden en geen aanpassingen te doen in de beleidsregels, zodat we eerst kunnen monitoren hoe de wijzigingen in de tarieven in 2025 gaan uitpakken. Verder merken we op dat het college als kader heeft voorgesteld dat eventuele meerkosten die blijken uit het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme worden gedekt uit de meeropbrengsten forensen- en toeristenbelasting. Op basis van dit document bedragen de extra kosten € 225.000. Het voorstel is om deze kosten te dekken uit de extra opbrengsten toeristenbelasting. In de jaarrekening 2024 hadden we een overschot op de toeristenbelasting, dus de verwachting is dat deze extra opbrengsten gerealiseerd worden, zonder dat we de tarieven hoeven aan te passen. Het voorstel is zodoende om de tarieven voor 2026 gelijk te laten aan de tarieven 2025.

De tarieven voor de toeristenbelasting zijn in 2026 als volgt: Campings en groepsaccommodaties: € 1 Hotels: € 2 Forensenbelasting In de Kadernota 2025 is de forensenbelasting ingedeeld op 3 categorieën in plaats van 5 die we de jaren ervoor gebruikten. De brandverzekerde waarde is nog steeds het uitgangspunt voor het bepalen van de categorie. Tevens is aangekondigd dat we in de Kadernota 2027 zouden willen overstappen op het bepalen van de waarde aan de hand van vierkante meters. Hier moet de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) op worden ingericht. De inschatting is dat deze opdracht te omvangrijk is om voor 2027 alle vakantieparken zodanig in de BAG te verwerken. Daarom is het voorstel om hiervan af te zien en te gaan werken met twee tarieven. De huidige systematiek voor de forensenbelasting op basis van de brandverzekerde waarde is niet ideaal. Enerzijds omdat vele verzekeringsmaatschappijen een polis verstrekken voor een maximale dekking, zodat de brandverzekerde voor een object niet meer benoemd op de polis. Anderzijds omdat de belastingplichtige gemakkelijk de brandverzekerde waarde met een bepaald bedrag kan verlagen waardoor deze ook honderden euro’s belasting bespaart. Daarom stellen we in 2026 een alternatief voor dat makkelijker uitgevoerd kan worden. Dit alternatief houdt in dat dat we de drie categorieën terugbrengen naar twee categorieën.

Het betreft een hoog tarief voor vakantiehuisjes en chalets en een laag tarief voor stacaravans. Het is een simpele methodiek die snel uitvoerbaar is. Belangrijk is wel dat we goed definiëren waar we het onderscheid maken in de twee categorieën. Dit gaan we onderzoeken en hier komen we in de begroting 2026 op terug. Ook zullen we in de begroting 2026 een voorstel doen voor wat de tarieven voor de twee categorieën gaan worden. 9

Onroerende Zaakbelasting (OZB) De systematiek van de OZB wijzigt niet. Dat betekent dat de totale opbrengst leidend is voor de stijging van de OZB per object. Opgemerkt wordt dat het voorstel van het college is om de kosten voor het onderhouden van de speeltuinen te dekken uit een extra OZB verhoging. Deze kosten zijn ingeschat op € 125.000. Daarnaast hebben we de OZB opbrengst in deze Kadernota geïndexeerd. Dit zorgt voor een stijging van de opbrengst met € 150.000. De totale OZB opbrengst zal daarom met in ieder geval € 275.000 toenemen in de begroting 2026. In de begroting 2026 volgt een voorstel over verdeling van de opbrengsten over de categorieën: OZB eigenaar woningen, OZB eigenaar niet-woningen en OZB gebruiker niet-woningen. Rioolheffing- en waterzorgheffing Onze huidige systematiek van de Riool- & Waterzorgheffing is voornamelijk afhankelijk van de WOZwaarde. Daarnaast hebben we een vrijstelling voor objecten onder de € 30.000 en werken we met een vaste voet van € 150 voor elk WOZ-object. Om de heffing zo eerlijk mogelijk te maken is het voorstel om de vaste voet te verlagen van € 150 naar € 50 en de vrijstelling te laten vervallen. Door het laten vervallen van de vrijstelling wordt elke eigenaar van een WOZ-object (met een waarde) belast.

Verder zorgen we ervoor dat de WOZ-objecten met een geringe waarde onder de € 30.000 niet ineens € 150 vaste voet in rekening gebracht krijgen, maar slechts € 50. Dit zorgt voor een wijziging in tarieven die te behappen is voor de eigenaar met WOZ-objecten met geringe waarde. Het doorvoeren van deze wijziging heeft een zogenaamd nivellerend effect. Dit houdt in dat inwoners met WOZ-objecten met hogere WOZ-waardes meer gaan betalen en inwoners met lagere WOZ-waardes minder. Het omslagpunt ligt bij circa € 400.000 WOZ-waarde. Dit is bij benadering de gemiddelde WOZwaarde in de gemeente Westerveld. In onderstaande tabel is dit effect zichtbaar: WOZwaarde

Huidig tarief met € 150 vaste voet en vrijstelling tot € 30.000

Nieuw tarief met € 50 vaste voet en vervallen vrijstelling

€ 15.000

€0

€ 55,79

€ 150.000

€ 169,94

€ 107,90

€ 300.000

€ 189,89

€ 165,80

€ 500.000

€ 216,49

€ 243,00

€ 750.000

€ 249,74

€ 339.50

€ 1.250.000

€ 309,60

€ 513,20

Afvalstoffenheffing In de begroting 2025 is vastgelegd dat we van drie vaste tarieven (eenpersoons/meerpersoons/recreatie) naar één vast tarief van € 190 zijn overgestapt. Dit tarief wordt in 2026 geïndexeerd. Verder is het voorstel om de systematiek van afvalstoffenheffing niet te veranderen in 2026. In algemeenheid zien we dat de invoering van Diftar heeft gezorgd voor extra uitvoeringskosten. Dit heeft als gevolg dat de uitvoeringskosten in de afvalbegroting 2026 zullen toenemen als gevolg van meer opleggingen, meer registratie, meer controles, vragen van inwoners etc. In totaliteit verwachten we dat de afvalstoffenheffing niet zal toenemen. In de jaarrekening 2024 hebben we namelijk een groot overschot op de afvalbegroting. Dit bedrag gaat naar de egalisatiereserve en wordt ingezet als dekking in toekomstige jaren om de stijging van de lasten voor de inwoner te beperken.

Voorstel kostendekkendheid leges Naar aanleiding van de financiële verwerking van Plan B zijn de opbrengsten van de leges in 2026 met € 150.000 verhoogd. De aanleiding hiervoor waren de relatief lage kostendekkendheid cijfers die zichtbaar zijn de begroting. In de afgelopen maanden hebben we geïnventariseerd hoe we deze extra opbrengsten kunnen realiseren en wat voor effect dit heeft op de kostendekkendheid. Bij de Kadernota 2026 komt een raadsinformatiebrief met de uitkomst van deze inventarisatie. Realiseren van de € 150.000 extra legesopbrengsten Uit het onderzoek is gebleken dat ten aanzien van de urenbesteding er een gerechtvaardigde reden is om de legestarieven te verhogen. Van veel producten en diensten is gebleken dat collega’s hier meer tijd aan besteden dan gedacht. Afhankelijk van het product of de dienst varieert dit van minimaal één uur tot wel 8 uur of meer in sommige gevallen. In de begroting 2026 gaan we aan de hand van de nieuwe ureninschatting de kostendekkendheid opnieuw bepalen. De verhoging van de opbrengsten zal voor het grootste gedeelte uit de vergunningverlening moeten komen. Oorzaak: - De leges bij burgerzaken zijn namelijk gebaseerd op de maximale wettelijke tarieven; - De lijkbezorgingsrechten hebben al een relatief hoog percentage kostendekkendheid; - De leges markten genereren maar een zeer beperkte opbrengst.

Wat betreft de prijsontwikkelingen met andere gemeenten is helaas gebleken dat Westerveld, op basis van de huidige tarieven, niet de goedkoopste is als het aankomt op reguliere aanvragen met een bouw- of omgevingsplanactiviteit. Er is vergeleken met de omliggende buurgemeenten De Wolden, Meppel en Midden-Drenthe. Een verdere prijsverhoging zal ervoor zorgen dat Westerveld duurder wordt dan omliggende gemeenten. We merken hierbij op dat er in algemeenheid veel prijsverschil zit tussen gemeenten als het gaat over leges omgevingsvergunningen. Het voorstel is de extra opbrengsten van € 150.000 als volgt te realiseren: - Voor de reguliere aanvragen met bouw- of omgevingsplanactiviteit het huidige percentage van 2,53% verhogen met 0,47% naar 3,00%. Deze verhoging zal afgezet tegen het volume en een geschatte gemiddelde bouwsom van € 50.000 leiden tot een meeropbrengst van € 50.000. - Voor de overige legesplichtige producten en diensten die niet wettelijk gemaximeerd zijn de tarieven verhogen met € 50. Afgezet tegen het volume zal een verhoging van € 50 leiden tot een verwachte meeropbrengst van € 50.000. - We zien de laatste jaren het aantal aanvragen voor vergunningen toenemen. Daardoor schatten we in dat we de opbrengst van de omgevingsvergunningen met € 50.000 kunnen verhogen.

Nieuw beleid In de begroting 2025 is een stelpost opgenomen voor nieuw beleid van € 250.000 per jaar vanaf 2026. In deze Kadernota wordt er in het jaar 2029 € 250.000 vrij gemaakt voor de stelpost nieuw beleid. Daardoor loopt het budget op t/m € 1 miljoen in 2029. Zoals aangegeven in het raadsbrief van de septembercirculaire 2024 kan dit budget worden ingezet voor nieuwe ontwikkelingen: de Startnotitie visie Vledder, Dorpsvisie Darp, Visie maatschappelijk vastgoed, visie vrijetijdseconomie, de ontwikkelingen bij wonen en het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. Als het budget voor deze ontwikkelingen wordt ingezet, betekent dit dat het ten koste gaat van ander nieuw beleid. In onderstaande tabel is zichtbaar welke van deze ontwikkelingen op basis van de huidige inzichten een beroep gaan doen op de stelpost. Aangezien er voor 2026 nog geen beroep wordt gedaan op de stelpost en de ontwikkelingen nog onzeker zijn, worden de bedragen in deze Kadernota nog niet financieel verwerkt. We lichten dit per ontwikkeling toe: 1. Visie Vledder: De raad heeft een financieel kader vastgesteld van € 300.000 per jaar wat aan kapitaallasten mag worden besteed voor het vernieuwen van diverse voorzieningen. De verwachting is dat de middelen in 2028 worden ingezet. 2.

Integraal Huisvestingsplan onderwijs: Op basis van de meest actuele doorrekening is er in 2029 € 71.000 nodig voor Kindcentrum De Vuursteen in Wapserveen. 3. Maatschappelijk vastgoed: Aan de hand van de visie Maatschappelijk vastgoed moet duidelijk worden wat de precieze kosten gaan zijn voor het beheer van ons vastgoed. Van Welzijn Mensenwerk hebben we inzicht gekregen in wat het beheer van de dorpshuizen t/m 2028 gaat kosten. Vanaf 2029 zullen de dorpshuizen worden voortgezet in de gewenste beheervorm, maar dit zal wel kosten met zich mee brengen. Daarom is in 2029 de raming overgenomen die Welzijn Mensenwerk bij de gemeente heeft aangeleverd. 11

4. Dorpsvisie Darp: De kosten van de Dorpsvisie Darp zijn nog niet inzichtelijk op dit moment. 5. Visie Vrijetijdseconomie: Het college heeft de wens uitgesproken om eventuele meerkosten die voortvloeien uit het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme te dekken uit een verhoging van de toeristen- en forensenbelasting. 6. Woningbouwopgaven: De kosten van nieuwe woningbouwopgaven zijn nog niet inzichtelijk op dit moment. De dekking van een projectleider van € 55.000 die zich met deze opgave bezig gaat houden wordt opgevoerd en wordt gedekt wordt uit de stelpost nieuw beleid. Naast deze ontwikkelingen bevat deze Kadernota één voorstel voor nieuw beleid. Dit betreft de verhoging van het budget voor speeltuinen met € 125.000 structureel met ingang van 2026. De kosten hiervan worden gedekt uit de voorgestelde OZB verhoging. Zichtbaar is in onderstaande tabel dat de stelpost niet volledig wordt uitgeput. De gedachte hiervan is dat het nieuwe college op basis van het nieuwe coalitieakkoord voorstellen kan doen die hieruit gedekt kunnen worden. De verwachting is dat de stelpost op lange termijn nodig zal zijn om de kosten van nieuw beleid te kunnen dekken. 2026

2027

2028

2029

Nr.

Stelpost nieuw beleid

Visie Vledder

250.000

500.000

750.000

1.000.000

-300.000

Integraal Huisvestingsplan onderwijs

-71.000

Maatschappelijk vastgoed

-225.000

Dorpsvisie Darp

Visie Vrijetijdseconomie

Woningbouwopgaven

-55.000

Stelpost nieuw beleid restant

195.000

500.000

450.000

404.000

Autonome ontwikkelingen Naast nieuw beleid bevat deze Kadernota ook diverse autonome ontwikkelingen. Deze beschouwen we als onvermijdelijk of onomkeerbaar. Naast wijzigingen die het saldo van de begroting verlagen zitten er ook diverse ontwikkelingen tussen die positief zijn voor het saldo. Deze wijzigingen komen voort uit de inventarisatie van de budgetten die heeft plaatsgevonden. Omdat het autonome ontwikkelingen zijn en geen keuzes verwerken we deze al in de Kadernota. Hieronder het overzicht. De wijzigingen lichten we toe in de bijhorende programma's. Nr.

Omschrijving

Progr.

2026

2027

2028

2029

Bijramen rente rekening/courant

OVH

150.000

100.000

Verlagen opbrengst dividend

OVH

-200.000

Stelpost behoedzaamheid

OVH

500.000

BTW Compensatiefonds

OVH

250.000

Kapitaallasten in exploitatie i.p.v. uit reserve

OVH

-74.000

Voorbereidingen verkiezingen

-15.000

Zorg- en veiligheidshuis

-24.000

Wederkerend fonds (correctie 2025-2026)

-500.000

Deelnemersbijdrage Regio Zwolle

-30.000

-38.000

-40.000

-43.000

Bijdrage jeugdhulp Regio Drenthe

-20.000

Adviesraad Sociaal Domein

-4.000

Antidiscriminatievoorziening

-14.000

Indexatie Omgevingsvergunningen

100.000

119.000

576.000

574.000

571.000

Totaal:

Programma 0 Bestuur Omschrijving programma Tot dit programma behoren college, raad, griffie en bestuurlijke samenwerking. Ook de reisdocumenten en rijbewijzen behoren tot dit programma, evenals de burgerlijke stand. Daarnaast valt het beheer van overige gebouwen en gronden in eigendom van de gemeente die niet aan een specifiek taakveld zijn toe te schrijven hier ook onder. Dit zijn bijvoorbeeld gebouwen die de gemeente verhuurt. Ontwikkelingen en context Benaderbare en herkenbare gemeente De gemeente Westerveld wil benaderbaar en herkenbaar zijn voor alle inwoners. We streven naar een optimale dienstverlening, waarbij we hulpvaardig zijn en transparant in ons beleid. Inwoners meer betrekken bij het besluitvormingsproces Bij de totstandkoming van beleid en ontwikkelingen in de gemeente worden inwoners betrokken vanuit de vastgestelde participatieverordening. In de raadsperiode 2022-2026 is rondom inwonersparticipatie nauw samengewerkt met de betreffende Raadswerkgroep (Agenda van de Raad) en is belangrijke voortgang geboekt. Onze dorpenregisseur heeft een breed netwerk in onze dorpen en fungeert als belangrijke schakel tussen inwoners en gemeente. Er zijn belangrijke stappen gezet in de vorm van nieuwe samenwerkingsconvenanten tussen de gemeente en elk van de dorpsbelangenorganisaties en in de vorm van een gezamenlijk intentieconvenant dorpenbeleid.

De door de Raad aangenomen Motie Burgerberaad van 15 april 2025 wordt nog in 2025 verwerkt in de Participatieverordening. Rondom de toekomstplannen Vledder is een pilot uitgevoerd, waarbij aan de inwoners keuzes zijn voorgelegd. Sinds kort werkt de gemeente met de Stem van Westerveld: een participatieplatform waarbij we gebruik maken van de Go Vocal app voor digitale participatie in verschillende vormen. Deze is ook ingezet voor de pilot Vledder. Naderhand kunnen we evalueren of deze applicatie van meerwaarde is om inwoners te betrekken bij de besluitvorming. Bestuur We werken aan de continue verbetering van de bestuurlijke besluitvorming, onder het motto ‘leren, verbeteren en vernieuwen’. Dit gaat over de inhoud van de voorstellen en beleidsnota’s, en om het bestuurlijke besluitvormingsproces. Bij deze verbetercyclus zien we dat een goede samenwerking tussen het college en raad enerzijds, maar ook tussen de organisatie en de raad anderzijds, van groot belang is. Een goede werking en samenwerking van het bestuur gaat ook over interactie en omgang zowel met elkaar als met inwoners. Samenwerking gaat ook over intergemeentelijke samenwerking. Dat doen we binnen VNG, VDG, P-10 en regio Zwolle. We investeren bestuurlijk in contacten met aangrenzende gemeenten. Het college investeert in het contact met colleges uit onder andere aangrenzende gemeenten.

Op directieniveau zijn we vertegenwoordigd in de VNG commissie bestuur & veiligheid. Gemeentelijke beleidskaders - Participatieverordening. - Legesverordening. - Verordeningen rekenkamer. - Reglement van orde van de raad. - Reglement van orde van het college. - Agressieprotocol – veiliger en integer werken agressieprotocol voor politieke ambtsdragers Westerveld 2023. Doel 0.1 Inwoners meer betrekken bij politieke besluitvormingsproces. De bijhorende acties worden in 2025 afgerond. Financiële wijzigingen 0.1 Voorbereidingen verkiezingen De voorbereidingen voor de gemeentelijke verkiezingen worden opgestart in 2025. Naar verwachting leidt dit ook in 2026 tot extra kosten. Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig. 13

Programma 1 Veiligheid Omschrijving programma Onder het programma valt het onderwerp openbare orde en veiligheid. Hieronder vallen thema’s zoals crisisbeheersing, zorg en veiligheid, de aanpak van ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid. Het grootste deel van de kosten in programma 1 betreft uitgaven voor de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Ontwikkelingen en context De wereld is onderhevig aan constante verandering, helemaal binnen het veiligheidsdomein. We zien diverse relevante ontwikkelingen op het gebied van rampen en crisis, ondermijning, cybercrime, drugs, vitale vakantieparken, mensenhandel en politiecapaciteit. Daarnaast is er een verschuiving waar te nemen van de ‘klassieke’ criminaliteit zoals woninginbraken naar digitale criminaliteit. In ons integraal veiligheidsplan zijn de volgende prioriteiten aangegeven: 1. Verminderen van ondermijnende factoren. 2. Terugdringen van sociale overlast in de gemeente Westerveld. 3. Samenwerking tussen zorg en veiligheid efficiënter organiseren. Daarnaast werkt openbare orde en veiligheid aan tal van ongeplande zaken. Denk aan overlastmeldingen, geweldsincidenten, regie bij het ruimen van onontplofte oorlogsresten, incidenten met de wolf en voorlichting op het gebied van veiligheid. Voor wat betreft de brandweerzorg werken we verder aan de kazernes in Havelte en Vledder.

Gemeentelijke beleidskaders - Integraal veiligheidsplan 2023 - 2027 - Regionaal beleidsplan Veiligheid Noord Nederland 2024 - 2027 - Algemene plaatselijke verordening (apv) Doel 1.1 Het terugdringen van ondermijnende criminaliteit binnen de gemeente Westerveld. Door beleidsregels vast te stellen en uitvoering te geven aan deze regels, willen we woonoverlast aanpakken. Hierbij werken we samen met Welzijn MensenWerk, handhaving, politie, sociaal team en woningbouwcorporaties. Doel 1.2 Een sluitende aanpak realiseren op het gebied van woonoverlast Door middel van beleidsregels vast te stellen en uitvoering te geven aan deze regels willen we woonoverlast aanpakken. Hierbij werken we samen met Welzijn Mensenwerk, handhaving, politie, sociaal team en woningbouwcorporaties. Doel 1.3 Een veilige leefomgeving voor iedereen We willen een veilige leefomgeving voor iedereen creëren door optimale samenwerking met onze partners zoals politie en brandweer. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 1.3.1 Brandweerkazernes Havelte en Vledder Omschrijving In 2026 zal de nieuwe brandweerkazerne Havelte geopend worden en gereed zijn voor gebruik volgens de eisen. In 2026 zullen wij beginnen met de uitvoering van planvorming en een mogelijke start bouw aan een nieuwe brandweerkazerne Vledder. Hiervoor doen we op dit moment een onderzoek naar een nieuwe locatie.

Financiële wijzigingen 1.1 Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Het betreft de structurele bijstelling van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) op basis van hun begroting 2026. De meerkosten zijn voornamelijk loon-en prijsindexatie voor het jaar 2026. Financieel effect: € 23.000 structureel nadelig. 1.2 Zorg- en veiligheidshuis Het budget van het Zorg- en Veiligheidshuis dient te worden verhoogd met € 24.000 om aan te sluiten bij de begroting voor het jaar 2025 van totaal € 42.000. Financieel effect: € 24.000 structureel nadelig. 1.2 Kosten BOA's De kosten voor de BOA's waren begroot op taakveld 8.3, maar worden op basis van het taakveldenoverzicht van de Rijksoverheid budgettair neutraal begroot op taakveld 1.2. Financieel effect: € 118.000 budgettair neutraal.

Programma 2 Verkeer en vervoer Omschrijving programma Het programma ‘verkeer en vervoer’ bevat de kosten van wegen en verkeer, maar ook het onderhoud van bomen, bruggen, gladheidsbestrijding en openbare verlichting. De kwaliteit en het uiterlijk (beleving) van de openbare ruimte is een belangrijk onderwerp binnen dit programma. De bewoners en recreanten waarderen de hoge belevingswaarde van natuur en de openbare ruimte in de dorpen. Mede daarom zetten wij ons in voor een goede, veilige openbare ruimte en wegenstelsel. Ontwikkelingen en context Zandwegen Een relevante ontwikkeling is de toenemende druk op zandwegen. Door extremer weer en intensiever gebruik, onder andere door zwaardere voertuigen van bewoners, ontstaan er steeds vaker knelpunten in de berijdbaarheid en het onderhoud. Dit leidt tot een stijgend aantal meldingen van gebruikers. Tegelijkertijd hebben zandwegen een herkenbare landschappelijke waarde en maken zij deel uit van het karakter van het buitengebied. De behoefte groeit om hierin duidelijke kaders te stellen, waarbij een balans wordt gezocht tussen gebruik, leefbaarheid en behoud van het landschappelijke karakter. Beheer openbaar groen Het beheer van het openbaar groen staat de komende jaren onder druk.

De maatschappelijke verwachtingen rond biodiversiteit, klimaatadaptatie en een aantrekkelijke leefomgeving nemen toe, terwijl de uitvoeringscapaciteit achterblijft. Een belangrijke oorzaak ligt in de afname van medewerkers uit de sociale werkvoorziening (SW), mede als gevolg van vergrijzing en een beperkte instroom van nieuwe medewerkers. Dit zet de continuïteit van het huidige werkproces onder spanning en vraagt om een heroriëntatie op de organisatie van het groenbeheer. Tegelijkertijd willen we ruimte blijven bieden aan leerwerktrajecten en stageplaatsen, die niet alleen bijdragen aan sociale meerwaarde, maar ook kansen bieden voor toekomstige instroom. Deze ambitie vraagt om voldoende begeleidingscapaciteit. Gemeentelijke beleidskaders - BrinQ inclusief knoppennotitie. - Fietsplan. - Licht in de Openbare Ruimte. - Nota omgevingskwaliteit. - Gemeentelijk verkeer en vervoerplan. - Laadvisie laadinfrastructuur. - Duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMJOP).

Doel 2.1 Aantrekkelijke openbare ruimte We willen een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte realiseren. Doel 2.2 Aantrekkelijke en veilige leefomgeving We willen vanuit het visiedocument BrinQ de komende jaren de openbare ruimte inrichten en beheren, zodat er sprake is van een aantrekkelijk leefbare en veilige leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 2.2.2 Evalueren BrinQ Omschrijving In 2025 wordt de evaluatie van BrinQ afgerond. Op basis van de uitkomsten en eventuele keuzes van de raad volgt in 2026 een vervolgtraject, waarin BrinQ wordt doorontwikkeld als beleidsinstrument. Doel is om op transparante wijze keuzes te onderbouwen in het spanningsveld tussen gewenste kwaliteit en beschikbare middelen. Financiële wijzigingen Dit programma bevat geen financiële wijzigingen. 16

Programma 3 Economie Omschrijving programma Onder programma 3 vallen de kosten uit samenwerking met het bedrijfsleven en de ontwikkeling van wijkgerichte economische programma’s. Daarnaast vallen grondexploitaties van bedrijventerreinen, herstructurering van bedrijfslocaties en investeringen in winkelgebieden ook binnen dit programma. De kosten en opbrengsten van het organiseren van markten worden ook hier verantwoord. Stimulering van economische projecten via de Regio Deal, de bijdrage aan het Recreatieschap Drenthe en de opbrengsten uit toeristenbelasting en woonforensenbelasting vallen ook onder het programma ‘economie’. Ontwikkelingen en context We zijn trots op onze ondernemers en willen verbindend en faciliterend zijn om een goed ondernemersklimaat te realiseren. Wij streven naar evenwicht tussen landbouw, wonen, (vrijetijds)economie, recreatie en natuur. We denken proactief mee met de ondernemers en gaan met hen in gesprek over de grote opgaven en uitdagingen die er zijn. We zoeken verbinding met regionale netwerken en zetten vol in op samenwerking met Regio Zwolle, zodat we onze brede welvaart behouden en versterken. Om opgaven rond leefbaarheid en leefomgeving in onze regio sneller op te pakken en met meer impact op brede welvaart uit te kunnen voeren is hiervoor in gezamenlijkheid een bijdrage aangevraagd uit de Regio Deal (2025-2028).

Dit betreft het gebiedsarrangement ‘Gedeeld geluk als kompas voor Zuidwest-Drenthe’ en Mobiliteitshubs in het buitengebied. Defensie is bezig met de planuitwerking van de Johannes Post Kazerne. Wij zijn nauw betrokken en onderzoeken de impact op bijvoorbeeld verkeerstromen. De visie vrijetijdseconomie is door de raad vastgesteld in het voorjaar van 2025. Op basis van de visie is een uitvoeringsprogramma opgesteld dat in 2026 zal worden uitgevoerd. Het project Vitale Vakantieparken Drenthe is verlengd tot en met 2027. In het actieplan ‘toekomstgericht en duurzaam’ is de ambitie voor de periode 2025-2027 verwoord. De doelen die alle samenwerkingspartners hebben, lopen via de vijf strategische sporen: opgave in kaart, vitalisering, transformeren, instrumenteel kader en expertise centrum. In 2025 is er ook onderzoek gedaan naar welke parken te maken hebben met ondermijning. De uitkomsten van dit onderzoek worden integraal opgepakt. Gemeentelijke beleidskaders - Visie Vrijetijdseconomie. Doel 3.1 Wij willen het onderscheidend vermogen van de gemeente versterken op het gebied van toerisme en recreatie. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 3.1.2 Transformatie Park Hesselte Omschrijving Het project Hesselte bestaat uit verschillende ontwikkelgebieden.

In 2025 is gewerkt aan het traject om in deelgebied 2, het middengebied met 39 woningen te transformeren van een recreatiebestemming naar een woonbestemming. Voor de andere deelgebieden zijn diverse schetsplannen voor woningbouw in ontwikkeling. Doel 3.2 Goed economisch klimaat Wij willen een goed economisch klimaat stimuleren voor inwoners en ondernemers binnen onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 3.2.6 Opstellen economische koers

Omschrijving In 2025 stellen we de economische koers op die we in het eerste kwartaal van 2026 aan de raad ter vaststelling aanbieden. Financiële wijzigingen 3.4 Wederkerend fonds Het betreft de financiële verwerking van de correctie van het Wederkerend fonds. Dit is reeds aangekondigd in de Raadsinformatiebrief septembercirculaire 2024. Financieel effect: € 500.000 incidenteel voordelig. 3.4 Recreatieschap Drenthe Uit de conceptbegroting 2026 van het recreatieschap blijkt dat wij de gemeentelijke begroting naar beneden bij kunnen stellen. Financieel effect: zie tabel bij het onderdeel Gemeenschappelijke regelingen. 3.4 Deelnemersbijdrage Regio Zwolle Er wordt € 30.000 extra aangevraagd voor de deelnemersbijdrage Regio Zwolle, welke geïndexeerd is en bijgesteld wordt op basis van het aantal inwoners. Financieel effect: € 30.000 structureel nadelig. 3.4 Uitvoeringsprogramma visie vrijetijdseconomie We vragen € 225.000 voor het uitvoeringsprogramma van de visie vrijetijdseconomie. Financieel effect: € 225.000 budgettair neutraal. 3.4 Opbrengst toeristenbelasting We verhogen de opbrengst toeristenbelasting met € 225.000 om de extra kosten te dekken die voortkomen uit het uitvoeringsprogramma van de visie vrijetijdseconomie. Financieel effect: € 225.000 budgettair neutraal.

Programma 4 Onderwijs Omschrijving programma Dit programma heeft betrekking op onderwijshuisvesting. Dit betreffen de kosten aan schoolgebouwen en het onderwijshuisvestingsbeleid. De huur van gymzalen en andere vormen van bewegingsonderwijs vallen hier ook onder. De kosten voor leerlingenvervoer, leerplicht, voor- en vroegschoolse educatie en het onderwijsachterstandenbeleid vallen ook onder programma 4. Ontwikkelingen en context In 2026 starten we met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). De gemeente heeft de wettelijke verplichting om onderwijs aan te bieden aan alle kinderen. De zorgplicht voor kinderen van vluchtelingen vraagt hierin specifieke aandacht. Wanneer een kind niet zelfstandig naar school kan bijvoorbeeld door ziekte, een handicap of gedragsproblemen kan gebruik worden gemaakt van leerlingenvervoer. Gemeentelijke beleidskaders - Verordening ‘voorzieningen huisvesting onderwijs’. - Verordening ‘sociale medische indicaties 2022’. - Verordening ‘leerlingenvervoer 2025’. - ‘Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Westerveld’. - ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Westerveld 2025’. - Verordening ‘overleg lokaal onderwijsbeleid’. - Beleidsplan ‘voor- en vroegschoolse educatie 2024-2028'.

Doel 4.1 Een leefomgeving creëren die beweging stimuleert en zintuigen ontwikkelt Wat gaan we daarvoor doen? Actie 4.1.1 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Omschrijving We gaan in 2026 op basis van het vastgestelde huisvestingsplan beginnen met de uitvoering. Daarbij krijgen diverse scholen een budget voor renovatie. Financiële wijzigingen 4.3 Projectcoördinatie IHP Het betreffen de incidentele extra middelen t/m 2029 die beschikbaar worden gesteld voor projectcoördinatie van het IHP. De extra middelen worden gedekt uit de reserve Maatschappelijk Welzijn Breed. Financieel effect: € 132.000 per jaar t/m 2029 budgettair neutraal.

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Omschrijving programma Programma 5 heeft betrekking op het sportbeleid, bijvoorbeeld kosten van buurtcoaches. De accommodaties voor sportbeoefening vallen hier ook onder. Daarnaast vallen alle subsidies in het kader van cultuur, musea, archeologie en cultuurhistorie onder programma 5. Ook het onderhoud en toezicht op cultureel erfgoed, evenals de kosten voor de bibliotheken zijn hier verantwoord. De aanleg van openbaar groen, vijvers, sloten en speeltuinen zijn ook onderdeel van programma 5. Ontwikkelingen en context In de gemeente Westerveld richten wij ons op opgroeien in een gezonde omgeving en een leven lang sporten en bewegen. Onze beweegcoaches stimuleren inwoners vanuit het programma ‘Westerveld in actie’ op het gebied van leefstijl en bewegen. Hierdoor gaan we ook jongeren stimuleren om gezonder te leven. De verwachting is dat er vanaf 2027 een wijziging komt in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. De gemeenten krijgen dan een wettelijke zorgplicht om zorg te dragen voor voldoende en volwaardige bibliotheken. Biblionet Drenthe en daarmee ook onze bibliotheken anticiperen hierop met hun strategische doelen: Drenthe leest, Drenthe leert en ontwikkelt, Drenthe doet mee en Drenthe robuust.

Dit resulteert in een breed aanbod onder andere voor het terugdringen van laaggeletterdheid, het vergroten van digitale vaardigheden, kennismaken met kunst en cultuur, ontmoeten en een goede informatievoorziening vanuit de overheid. Op basis van de nieuwe Visie op spelen wordt er afhankelijk van de scenariokeuze uitvoering gegeven aan de visie in 2026. Gemeentelijke beleidskaders - Uitvoeringsregels ‘investeringssubsidie buitensportaccommodaties’. - Uitvoeringsregels ‘fonds dorpshuizen Westerveld’. - Algemene subsidieverordening gemeente Westerveld 2018. - Erfgoedverordening 2015. - Visie op cultuur in Westerveld. - Beleidsplan lokale economie. - Maatschappelijke visie: een gezonde, zelfredzame en participerende Westervelder. - Visie op spelen. Doel 5.1 Gezonde leefstijl jongeren Meer jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 21 jaar houden er een gezondere leefstijl op na door (meer) te bewegen, te sporten en minder tot geen consumptie op gebied van roken en alcohol. Doel 5.2 Beschermen status van werelderfgoed Door het behalen van de werelderfgoedstatus aan de Koloniën van Weldadigheid, in overleg met onze stakeholders en de provincie Drenthe uitvoering geven aan het managementplan.

Doel 5.3 Aantrekkelijkheid sportlocaties Sportaccommodaties in zowel dorpen als in de openbare ruimte aantrekkelijk, duurzaam, toegankelijk, betaalbaar, veilig, gezond, multifunctioneel en toekomstbestendig houden/maken. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 5.3.1 Toekomstbestendigheid buitensport Havelte en sporthal De Spronk uitwerken. Omschrijving In 2026 verwachten we stappen te zetten in de planvorming van de voorzieningen in Vledder. Sporthal de Spronk maakt hier onderdeel van uit. De uitvoering van de renovatie van buitensport Havelte wordt afgerond.

Actie 5.3.2 Locatie oude gemeentewerf Omschrijving Er is in 2025 een passende bestemming gevonden voor de locatie oude gemeentewerf Havelte. Dit zal een tijdelijke bestemming zijn onder andere door de brandweer Havelte hier tijdelijk te huisvesten. Uiteraard worden ook in 2026 de mogelijkheden voor een structurele passende bestemming bekeken. Financiële wijzigingen 5.3 Cultuurparticipatie Het budget van de Muziekschool wordt verhoogd met € 15.000. Dit kan budgetneutraal verwerkt worden door een verlaging van het budget op taakveld 6.1. Financieel effect: € 15.000 budgettair neutraal. 5.6 Bibliotheken Op termijn zal een wettelijke zorgplicht worden ingevoerd voor gemeenten. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. Gemeenten ontvangen voor de jaren 2025 en 2026 een extra decentralisatie-uitkering om zich voor te kunnen bereiden op de zorgplicht. De raad is hierover geïnformeerd in de Raadsinformatiebrief septembercirculaire 2024. Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig. 5.7 Visie speeltoestellen Er wordt extra budget beschikbaar gesteld voor extra investeringen in speeltoestellen. Het gaat om het renoveren van bestaande speeltoestellen en het vernieuwen van speeltuinen. Financieel effect: € 125.000 structureel nadelig.

Programma 6 Sociaal domein Omschrijving programma Het programma ‘sociaal domein’ omhelst het veld dat uitvoering geeft aan de Participatiewet, Jeugdwet en Wmo. Hieronder vallen onder andere inwonersparticipatie, inkomensregelingen, en werkvoorzieningsschappen zoals Reestmond. Ook vallen re-integratie trajecten en maatschappelijke participatietrajecten onder dit programma, net als de huishoudelijke hulp en dagbesteding vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning. De opvang van Oekraïners en armoedebestrijding zijn ook grote thema’s binnen dit domein, net als jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Ontwikkelingen en context De wet- en regelgeving vanuit het Rijk is continu in beweging. Het gaat soms om de kostenbeheersing of kwaliteitsverbetering wat continu zorgt voor veranderingen. Belangrijke ontwikkelingen zijn de Hervormingsagenda jeugd en het instellen van de menselijke maat binnen de Participatiewet. Hiervoor zijn de Jeugdwet en de Participatiewet inmiddels aangepast. De jaarlijkse uitvoeringsagenda beschrijft de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan de maatschappelijke visie. Deze uitvoeringsagenda maakt de ambities concreet en geeft houvast voor het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten in het sociaal domein. De gemeente is verantwoordelijk voor het opvangen van vluchtelingen. In 2026 is de verwachting dat dit nog steeds actueel is.

Wij geven uitvoering aan de Spreidingswet. Transitie Dorpshuizen Welzijn Mensenwerk heeft haar Transitieplan Dorpshuizen 2025 – 2029 opgesteld. Het plan heeft betrekking op de vijf dorpshuizen die zij in bezit / beheer hebben en hoe deze toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. Er moet onderzocht worden wat hiervoor de passende beheer- en eigendomsvorm is en wat dit vraagt van de samenwerking tussen inwoners, gemeente en welzijn. Het transitieplan moet in de uitvoering aansluiten bij de kaders die door de gemeenteraad gesteld worden in de Visie (Maatschappelijk) vastgoed, waar momenteel aan gewerkt wordt. Er worden in deze Kadernota middelen gevraagd t/m 2028. Vanaf 2029 zal de beheer- en eigendomsvorm voor alle vijf dorpshuizen anders zijn en heeft Welzijn Mensenwerk geen subsidie nodig voor het beheer en eigendom. Subsidie Kledingbank In de gemeente Westerveld zit een Kledingbank gevestigd in Dwingeloo. Deze vervult binnen de gemeente Westerveld een onmisbare functie: zij biedt minima in onze gemeente een toegankelijke manier om noodzakelijke en hoogwaardige kleding te verkrijgen én geeft gebruikte kleding een tweede leven. Daardoor biedt zij niet allen een maatschappelijke meerwaarde, maar draagt zij ook bij aan duurzaamheid en vermindering van textielafval. Bovendien stimuleert de Kledingbank onderlinge verbondenheid.

Om de continuïteit van deze essentiële voorziening te kunnen voortzetten, is besloten de Kledingbank te subsidiëren. Hiermee worden ze, net als de voedselbank, gecompenseerd in de huisvesting. Gemeentelijke beleidskaders - Maatschappelijke visie: een gezonde, zelfredzame en participerende inwoner. - Re-integratieverordening Participatiewet, Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers, en Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen 2023. - Verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning 2020. - Verordening individuele inkomenstoeslag 2021. - Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021. - Verificatie en validatiebeleid 2020. - Verordening antidiscriminatievoorziening. Doel 6.1 Onder het motto ‘iedereen doet mee’ werken we aan een inclusieve samenleving. Regie over eigen leven is daarbij het uitgangspunt.

Financiële wijzigingen 6.1 Cultuurparticipatie Het budget voor de kosten van muziekonderwijs wordt verhoogd met € 15.000. Dit kan budgetneutraal verwerkt worden door een verlaging van het budget op taakveld 6.1. Financieel effect: € 15.000 budgettair neutraal. 6.1 Bijdrage Jeugdhulp Regio Drenthe De bijdrage aan de Jeugdhulp Regio Drenthe wordt verhoogd met € 20.000. Financieel effect: € 20.000 structureel nadelig. 6.1 Dorpshuizen Welzijn Mensenwerk Het betreffen de incidentele extra middelen t/m 2028 die beschikbaar worden gesteld voor de exploitatie van de dorpshuizen die in beheer zijn bij Welzijn Mensenwerk. In deze jaren zal worden gewerkt aan een overgang naar een gewenste beheervorm. De extra middelen worden gedekt uit de reserve Maatschappelijk Welzijn Breed. Financieel effect: € 350.000 in 2026, € 300.000 in 2027 en € 225.000 in 2028 budgettair neutraal. 6.1 Adviesraad Sociaal Domein Het budget van de adviesraad Sociaal Domein wordt verhoogd omdat het al jaren niet is geïndexeerd. In de afgelopen jaren zijn de kosten wel toegenomen. Financieel effect: € 4.000 structureel nadelig. 6.1 Anti-discriminatievoorziening De gemeente heeft CMO STAMM opdracht gegeven om uitvoering te geven aan de Antidiscriminatievoorziening. Dit is een wettelijke plicht. Het budget moet omhoog worden bijgesteld. De gemeente ontvangt hiervoor een vergoeding vanuit het Gemeentefonds.

Financieel effect: € 14.000 structureel nadelig. 6.1 Projectleider dorpshuizen We vragen € 100.000 voor een projectleider die zich in de komende jaren kan richten op de transitie bij de dorpshuizen en die kan ondersteunen bij het traject in Vledder om te komen tot toekomstbestendige voorzieningen. De kosten dekken we uit de reserve Maatschappelijk Welzijn Breed. Financieel effect: € 100.000 per jaar budgettair neutraal in 2026 t/m 2028. 6.71 Indexatie Wmo Vanuit de septembercirculaire 2024 ontvangen we extra middelen om de Wmo te indexeren. Deze bedragen worden toegekend aan het budget voor Wmo Begeleiding, omdat de verwachting is dat de kosten in 2026 zullen toenemen als gevolg van de nieuwe aanbesteding. Financieel effect: € 75.000 in 2026, € 150.000 in 2027 en € 225.000 in 2028 en 2029 budgettair neutraal. 6.74 Besparingsverlies jeugdhulp Vanuit de septembercirculaire 2024 ontvangen we extra middelen voor jeugdhulp. Deze bedragen worden toegekend aan het budget voor jeugdhulp. Hierdoor wordt de terugval in budget vanaf 2026 gedeeltelijk ondervangen. In de Voorjaarsnota 2025 is aangekondigd dat we in 2026 en 2027 nog aanvullende middelen zullen ontvangen om de resterende terugval in budget te compenseren. Financieel effect: € 550.000 budgettair neutraal.

Programma 7 Volksgezondheid en milieu Omschrijving programma De kosten voor het gezondheidsbeleid en de bijdrage aan de GGD worden verantwoord in programma 7. Ook de opbrengsten en kosten van de gemeentelijke taken op het gebied van riolering en afval behoren tot dit programma. Milieubeheer is ook onderdeel van dit programma waar alle kosten in het kader van milieu en duurzaamheid, milieuhandhaving en ongediertebestrijding, evenals projecten voor duurzame energie onder vallen. De kosten voor begraafplaatsen, zoals kosten voor lijkschouw en de opbrengsten van grafrechten, worden ook hier verantwoord. Ontwikkelingen en context We staan voor een vitale, toekomstbestendige leefomgeving waarbij milieuwaarden een belangrijk aspect zijn. Ook de opgaven op het gebied van duurzaamheid zijn onverminderd groot, over de volle breedte van het onderwerp. Hoewel duurzaamheid zijn plek heeft in Programma 7, is het thema ook verweven in de andere thema's. In 2026 wordt het geactualiseerde duurzaamheidsbeleid gepresenteerd met daarbij het meerjarig uitvoeringsprogramma. De keuzes die hieruit voortvloeien zullen aan de nieuwe raad na de verkiezingen worden voorgelegd. Gemeentelijke beleidskaders - Duurzaamheidsnota Westerveld (Samenwerken aan Duurzaamheid). - Beleid grootschalige opwek van zonne-energie op land en/of water 2024-2025.

- Regionale adaptatie strategie en regionale uitvoeringsagenda. - Gemeentelijk riolering plan. - Beleidsnotitie duurzaamheid. - Verordening afvalstoffen. - Transitievisie warmte. Doel 7.1 Duurzame landbouw We gaan de landbouw duurzamer en toekomstbestendiger maken. Doel 7.2 Bevorderen volksgezondheid We willen de volksgezondheid bevorderen. Doel 7.3 Goed woon- en leefklimaat We streven naar een goede kwaliteit van het woon- en leefklimaat met oog voor klimaat, milieu, duurzaamheid en biodiversiteit. Financiële wijzigingen 7.1 GGD Drenthe Het betreft de structurele bijstelling van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) op basis van hun begroting 2026. De meerkosten zijn voornamelijk loon-en prijsindexatie voor het jaar 2026. Financieel effect: zie tabel bij het onderdeel Gemeenschappelijke regelingen.

Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Omschrijving programma Programma 8 bevat kosten die op grond van de Omgevingswet worden gemaakt, bijvoorbeeld kosten gerelateerd aan het opstellen van omgevingsplannen. Daarnaast vallen de kosten en opbrengsten van het grondbedrijf die in de gemeentelijke exploitatie tot uitdrukking komen hier ook onder evenals kosten voor het opstellen van (nieuw) woonbeleid. Opbrengsten van bouwleges en kosten die betrekking hebben op woningbouw en woningverbetering, bouwtoezicht en de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) worden hier ook verantwoord. Ontwikkelingen en context Westerveld is een prachtige gemeente om in te wonen. Het is onze ambitie om de planvorming voor 1.000 nieuwe woningen voor 2030 te realiseren. Voor de korte termijn liggen we op koers, voor de lange termijn zijn extra gronden nodig. Om hier uitvoering aan te geven heeft de raad kredieten beschikbaar gesteld voor planvorming en aankoop van gronden. Deze programmatische aanpak willen we in 2026 en verder continueren aan de hand van de geactualiseerde Woonvisie. In de gemeente zijn diverse CPO-groepen actief. In 2024 hebben we (daarom) beleid vastgesteld voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Via dit beleid faciliteren we CPO-initiatieven om gezamenlijk en zelfstandig hun eigen woonproject te kunnen ontwikkelen.

Gemeentelijke beleidskaders - Woonvisie 2019 - 2025. - Addendum op de Woonvisie 2022. - Woningbouwprogrammering 2023 – 2026. - Omgevingsvisie 2022. - Nota grondbeleid. Doel 8.1 Realiseren 1.000 woningen voor 2030 Het is onze ambitie om 1.000 nieuwe woningen voor 2030 te realiseren. We willen dat de planvorming hiervoor deze collegeperiode gereed is. Wat gaan we daarvoor doen? Actie 8.1.6 Planvorming bouw 1.000 woningen Omschrijving Het afronden van (lopende) omgevingsplanprocedures, het faciliteren en opstarten van nieuwe (gemeentelijke en particuliere) woningbouwprojecten en het actief verwerven van gronden ten behoeve van grotere woningbouwlocaties zorgen ervoor dat de planvorming voor 1.000 nieuwe woningen aan het einde van de collegeperiode gereed is. Financiële wijzigingen 8.3 Kosten BOA's De kosten voor de BOA's waren begroot op taakveld 8.3, maar worden op basis van het taakveldenoverzicht van de Rijksoverheid budgettair neutraal begroot op taakveld 1.2. Financieel effect: € 118.000 budgettair neutraal. 8.3 Omgevingsdienst Drenthe (ODD) Het betreft de structurele bijstelling van de Omgevingsdienst Drenthe op basis van hun begroting 2026. De meerkosten zijn voornamelijk loon- en prijsindexatie voor het jaar 2026. Financieel effect: zie tabel bij het onderdeel Gemeenschappelijke regelingen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Westerveld&id=f2f53300-4520-4f6e-a3e8-1c9f913376f5