Gewaarmerkte versie Jaarstukken 2025 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Digitaal
door Hendrik ondertekend Hendrik Kuperus 2026.06.18 Kuperus Datum: 14:16:40 +02'00'
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................... 3 Deel A: Jaarverslag ..................................................................................................... 5 Voorwoord College ...................................................................................................... 5 Leeswijzer ................................................................................................................. 6 Analyse financieel resultaat 2025 ................................................................................. 8 Programma 0 Bestuur ............................................................................................... 12 Programma 1 Veiligheid ............................................................................................ 16 Programma 2 Verkeer en vervoer ............................................................................... 21 Programma 3 Economie ............................................................................................ 23 Programma 4 Onderwijs ............................................................................................ 28 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie .....................................................................
32 Programma 6 Sociaal domein ..................................................................................... 37 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ..................................................................... 49 Programma 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing .............. 54 Overige programma onderdelen ................................................................................. 60 Overhead ................................................................................................................ 60 Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................... 63 Paragrafen ............................................................................................................... 68 Paragraaf A Lokale heffingen ...................................................................................... 68 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................. 77 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 86 Paragraaf D Financiering ........................................................................................... 96 Paragraaf E Bedrijfsvoering ......................................................................................
101 Paragraaf F Verbonden partijen ................................................................................ 109 Paragraaf G Grondbeleid.......................................................................................... 127 Paragraaf H Openbaarheid ....................................................................................... 131 Deel B: Jaarrekening ............................................................................................... 132 B.1. Balans per 31 december ................................................................................... 132 B.2. Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2025 ............................ 134 B.3. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .............................................. 137 B.3.1. Inleiding grondslagen .................................................................................... 137 B.3.2. Algemene grondslagen voor waardering ........................................................... 137 B.3.3. Algemene grondslagen voor resultaatbepaling .................................................. 140 B.3.4. Algemene grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording .......................... 140 B.4. Toelichting op de balans per 31 december .......................................................... 141 B.4.1.
Vaste activa ................................................................................................. 141 B.4.2. Vlottende activa ............................................................................................ 147 Hieronder hebben wij het verloop van de nog te ontvangen bedragen van het rijk en van de andere overheden opgenomen. ................................................................................ 151 B.4.3. Vaste passiva ............................................................................................... 153 B.4.4. Vlottende passiva .......................................................................................... 162 B.4.5. Waarborgsommen en garanties....................................................................... 164 B.4.6. Niet in de balans opgenomen verplichtingen ..................................................... 165 B.4.7. EMU-saldo .................................................................................................... 165 B.5. Toelichting op overzicht van baten en lasten ....................................................... 167 B.5.1. Toelichting op overzicht van baten en lasten ..................................................... 167 B.5.2. Overzicht mutaties reserves ........................................................................... 167 B.5.3.
Incidentele baten en lasten ............................................................................ 169 B.5.4. Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) ......................................... 171 B.5.5. Analyse begrotingsrechtmatigheid ................................................................... 172 B.6. Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................ 175
3
B.7. Overzicht taakvelden ........................................................................................ 176 B.8. Verantwoording SiSa ........................................................................................ 181 Deel C: Overige gegevens - Controleverklaring van de accountant ................................ 182 Deel D: Bijlagen ..................................................................................................... 182 Bijlage 1: Interbestuurlijk toezicht ............................................................................ 182 Bijlage 2: Overzicht investeringen 2025 .................................................................... 187 Bijlage 3: Sisa verantwoordingsinformatie 2025 ......................................................... 196
4
Deel A: Jaarverslag Voorwoord College Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2025. In de jaarstukken laten we zien wat de voortgang van de acties zijn geweest en hoe we de door de raad beschikbaar gestelde middelen hebben besteed. Het definitieve resultaat valt uiteindelijk hoger uit dan we in de Tweede Bestuursrapportage 2025 hadden opgenomen. Dit komt onder andere door diverse meevallers op grondexploitaties, toeristenbelasting en de algemene uitkering. Daarnaast zijn er tegenvallers op de pensioenvoorziening van wethouders, verlofvoorziening en in het sociaal domein. We stellen voor om het voordeel op de grondexploitaties toe te voegen aan de woningbouwreserve. Deze extra middelen kunnen we weer inzetten voor projecten om woningbouw betaalbaar te houden of om tegenvallers op dit gebied op te vangen. Ook voegen we een deel toe aan de Algemene reserve. Hierdoor behouden we onze goede financiële positie en zijn we voorbereid op de financieel moeilijke jaren die we tegemoet zien. Het jaar 2025 was het laatste volledige jaar van deze bestuursperiode. We zijn trots op het feit dat nagenoeg alle acties uit het coalitieakkoord zijn afgerond. Zo hebben we in 2025 het dorpenbeleid van de gemeente vastgesteld. Dit is een belangrijke basis voor hoe we met elkaar samenwerken ondanks de culturele verschillen die er in de dorpen zijn.
Ook is de participatieverordening compleet gemaakt met het hoofdstuk 'dorps- en kernendemocratie'. Tot slot hebben we de Westerveldse politiek onder de aandacht gebracht bij jongeren en een kinderburgemeester aangesteld. De realisatie van twee nieuwe brandweerkazernes is in volle gang. De bouw van de nieuwe brandweerkazerne in Havelte zit in de eindfase. De planontwikkeling voor de nieuwe brandweerkazerne in Vledder wordt meer en meer concreet. Met de vaststelling van de visie en uitvoeringsprogramma op het gebied van recreatie en toerisme hebben we dit beleidsveld een goede impuls gegeven waarmee we samen met de sector en de partners aan de slag kunnen. Het voorbereidende werk voor het economische koers is in 2025 gestart. Op het gebied van onderwijshuisvesting hebben we samen met de schoolbesturen het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld waarin voor de komende periode prioriteit is gegeven aan vernieuwing van de schoolgebouwen. Op het gebied van voorzieningen zijn stappen gezet in Vledder en Havelte door de realisatie van de nieuwe buitensportaccommodatie in Havelte en de planvorming om diverse nieuwe voorzieningen te realiseren in Vledder. Tot slot zijn op het gebied van woningbouw goede stappen gezet in de realisatie van de woondoelstelling, namelijk 1000 woningen erbij in de periode 2022 tot en met 2030. College van burgemeester en wethouders
5
Leeswijzer Inleiding Deze jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag omvat de inhoudelijke verantwoording, de jaarrekening omvat de financiële verantwoording. De jaarstukken zijn opgesteld in overeenstemming met de grondslagen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) en zijn gecontroleerd door Eshuis Accountants. Deel A: Jaarverslag Dit deel start met de bestuurlijke samenvatting, waarin het resultaat over 2025 op hoofdlijnen wordt verklaard. Deel A - 1: Programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat uit de negen programma’s van de gemeente gevolgd door een overzicht van de kosten van overhead en de algemene dekkingsmiddelen. Per programma wordt aangegeven wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het heeft gekost. Bij het onderdeel ‘wat hebben we bereikt’ staat een toelichting die ingaat op de visie uit de begroting van dat betreffende programma, daarnaast worden de beleidsindicatoren vermeld. De beleidsindicatoren hebben 31 december 2025 als peildatum en zijn terug te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl. Bij het onderdeel ‘wat hebben we daarvoor gedaan’ worden de doelen uit de begroting en de geboekte voortgang in het jaar 2025 weergegeven.
Van de acties (wat gaan we daarvoor doen) wordt ten behoeve van een snelle interpretatie van de voortgang een verkeerslichtenrapportage toegepast. Aan de hand van de volgende kleuren kan de voortgang of het resultaat worden afgelezen. In deze jaarstukken is in samenwerking met de Auditcommissie uitvoering gegeven aan de motie Duisenberg. Activiteit is reeds binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd. Er is actie ondernomen, echter is de doelstelling nog niet behaald. Activiteit wordt niet behaald en er is nog geen actie ondernomen. De kleur groen kan als status ook toegekend worden aan beleid dat overgegaan is naar bestaand beleid. In die gevallen is de actie soms nog niet afgerond, maar de initiële actie wel. Bij het onderdeel ‘wat heeft het gekost’ staat het financieel overzicht van alle producten die in 2025 zijn gerealiseerd. Verschillen tussen de ‘raming 2025 na wijziging’ en de ‘realisatie 2025’ groter dan € 50.000 worden op taakveldniveau voorzien van een toelichting. Geringe afrondingsverschillen kunnen zich voordoen, omdat bedragen worden afgerond op 1.000-tallen en het kan voorkomen dat de som van de toegelichte bedragen iets hoger of lager uitvalt dan het te verklaren bedrag. Vervolgens wordt per investering aangegeven hoeveel geld er is uitgegeven en wordt de uitgave toegelicht.
Wanneer een project in 2025 is afgerond en het bijbehorende actief in gebruik is genomen, dan worden de kapitaallasten vanaf 2026 ten laste van het exploitatieresultaat gebracht. Van de investeringen die in 2025 niet zijn afgerond, wordt het krediet overgeheveld naar 2026. Als de werkelijke kosten lager zijn dan het verstrekte krediet, dan komt het restantkrediet te vervallen. Afwijkingen op de kredieten groter dan 10% of € 50.000 worden toegelicht. Deel A - 2: Paragrafen
6
De paragrafen bevatten een dwarsdoorsnede van alle programma's van het jaarverslag, waarbij wordt ingegaan op de relevante beleids- en beheeraspecten. De paragrafen betreffen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en openbaarheid. Al onze paragrafen zijn voorgeschreven door het BBV. Deel B: Jaarrekening Dit hoofdstuk bevat de jaarrekening 2025 en bestaat uit de balans per 31 december 2025 en het overzicht van baten en lasten over het verslagjaar. In de toelichtingen zijn de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling, de toelichting op de balans en het overzicht van baten en lasten opgenomen. Tenslotte is de rechtmatigheidsverantwoording toegevoegd. Deel C: Bijlagen In het laatste hoofdstuk zijn de verplichte bijlagen opgenomen. Dit deel bevat het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld, de Single information Single audit (hierna: SiSa) en de controleverklaring van de (onafhankelijke) accountant. De jaarstukken worden afgesloten met het Vaststellingsblad.
7
Analyse financieel resultaat 2025 Verklaring financieel resultaat op hoofdlijnen Verklaring saldo Jaarstukken 2025 op hoofdlijnen
Saldo 2e bestuursrapportage 2025
€ 514.000
Saldo jaarstukken 2025
€ 1.827.700
Te verklaren saldo
€1.313.700
1. APPA voorziening
€ - 652.000
2. Algemene uitkering
€ 207.000
3. Overige baten en lasten
€ 445.000
4. Toeristenbelasting
€ 225.000
5. Investeringen onderwijshuisvesting
€ 300.000
6. Opvang statushouders en Oekraïne Hesselte
€ 450.000
7. Inkomensregelingen (bijstand)
€ - 615.000
8. Participatiewet (werk)
€ - 170.000
9. Grondexploitatie
€ 880.000
10. Gemeenschappelijke regeling (Omgevingsdienst Drenthe)
€ 300.000
11. Verlofvoorziening
€ - 354.000
12. The Passion
€ 237.417
13. Overige incidentele voor- en nadelen < € 300.000
€ 60.283
Verklaard saldo
€1.313.700
8
Toelichting bij verklaring op hoofdlijnen: 1. APPA voorziening: De voorziening voor pensioenen voor politieke ambtsdragers onder de APPA (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers) gaat overgezet worden naar een centrale regeling bij ABP. Dit betekent dat we gebruik gaan maken van de dekkingsgraad die ABP gebruikt. We hadden de APPA voorziening met een 100% dekkingsgraad ingericht, echter gebruikt ABP 123% als dekkingsgraad. Hierdoor hebben we een toevoeging aan de APPA voorziening moeten doen van € 652.000. Het voorstel is om dit bedrag in mindering te brengen op de storting aan de algemene reserve. 2. Algemene uitkering: Er zit een voordeel in de algemene uitkering. Dit komt omdat de decembercirculaire niet is verwerkt op begrotingsbasis, maar wel in werkelijkheid. Dit levert een voordeel op van € 207.000. Het voorstel is om dit bedrag mee te nemen in de storting aan de algemene reserve. 3. Overige baten en lasten: Op de kostenplaats van overige baten en lasten is een voordeel van € 445.000 ontstaan.
Dit komt om verschillende redenen; (1) voordelen in de BTW van voorgaande jaren door suppletie aangiften (€ 80.000), (2) een correctie in de voorziening van debiteuren waarvan de waarde te hoog was, wat een voordeel opleverde (€ 98.000), (3) afwikkelen van verschillen in de activamodule wat een voordeel opleverde (€ 14.000) en (4) de stelpost BCF is in de 2e Bestuursrapportage 2025 opgeheven wat in een voordeel resulteert (€ 250.000). Het voorstel is om dit bedrag mee te nemen in de storting aan de algemene reserve. 4. Toeristenbelasting: Er is een hogere toeristenbelasting opgelegd dan op basis van de opbrengsten uit het verleden werd begroot. Dit wordt meegenomen in de storting naar de algemene reserve. 5. Investeringen onderwijshuisvesting: Vanuit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) basisonderwijs worden onderwijslocaties aangepakt, hier hangt een planning aan wanneer welke basisscholen worden aangepakt. Om de tijd te overbruggen is er dit jaar € 300.000 beschikbaar gesteld voor scholen om onderhoud te plegen. Dit budget is niet uitgegeven in 2025, en om dit bedrag wel te behouden en voor scholen beschikbaar te stellen wordt voorgesteld om dit bedrag terug te storten in de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed, waar dit bedrag in eerste instantie ook uit beschikbaar gekomen is. 6.
Opvang statushouders en Oekraïne Hesselte: Ondanks dat de normvergoeding voor de opvang behoorlijk is verlaagd hebben we alsnog budget overgehouden doordat we Oekraïners en statushouders op betaalbare huisvestingslocaties kunnen plaatsen. 7. Inkomensregelingen (bijstand): We hebben een nadeel op alle vormen van bijstandsregelingen, zoals reguliere bijstand, IOAW en IOAZ doordat de aantallen zijn toegenomen en de kosten van een bijstandsuitkering toenemen. We hebben meer kosten gemaakt dan de BUIG uitkering die we krijgen van het Rijk.. Ook de kosten voor minima en bijzondere bijstand vallen hoger uit dan begroot. Dit is een logische verklaring als het aantal bijstandsgerechtigden toeneemt. 8. Participatiewet (werk): Het nadeel komt voort uit dat we meer kosten hebben gemaakt voor beschut werken en inhuur van medewerkers van Reestmond dan we hebben begroot. 9. Grondexploitatie: Voor wat betreft grondexploitaties wordt aan het einde van het jaar de balans opgemaakt, winsten genomen en de voorziening aangepast. Dit heeft in 2025 een resultaat van € 880.000 opgeleverd. Het voorstel is om dit voordeel in de bestemmingsreserve Woningbouwopgaven te storten. 10. Gemeenschappelijke regeling (Omgevingsdienst Drenthe): We hebben op basis van de jaarstukken 2025 van de Omgevingsdienst Drenthe een nog te ontvangen bedrag opgenomen van € 300.000 als voordeel. 11.
Verlofvoorziening: De hoogte van de voorziening verlofrechten (spaarverlof en ouderschapsverlof) is herberekend. Dit heeft geleid tot een storting in de voorziening en daarmee een nadeel van € 354.000.
9
12. In 2025 is er een voordeel behaald t.a.v. The Passion. Het voorstel is om dit in 2026 beschikbaar te stellen. 13. Overige incidentele voor- en nadelen: Dit is een restant saldo wat bestaat uit vele voor- en nadelen zowel aan de lasten- als aan de batenkant. Bovenstaande resultaten zijn voor het overgrote deel incidenteel van aard. Alle verschillen op lasten en baten van meer dan € 50.000 per taakveld worden bij de programma's toegelicht.
10
Resultaatbestemming Voorgesteld wordt het resultaat als volgt te bestemmen: Saldo Jaarstukken 2025
€ 1.827.700
Grondexploitatie naar bestemmingsreserve Woningbouwopgaven
€ 880.000
Investeringen onderwijshuisvesting naar bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed
€ 300.000
Realisatie stimulans naar bestemmingsreserve Woningbouwopgaven
€ 126.000
Algemene Reserve
€ 521.700
Totaal
€ 1.827.700
Toelichting resultaatbestemming: In 2025 is een NTO geboekt van € 126.000 voor de realisatiestimulans, dit bedrag zit dus in het resultaat van 2025. Het idee binnen gemeente Westerveld is om deze gelden in te zetten voor de ontwikkeling van sociale en/of betaalbare woningbouw, welke meestal niet winstgevend zijn en resulteren in negatieve grondexploitaties. Om dit type woningbouw toch door te laten gaan wil men deze gelden daarvoor inzetten en wordt momenteel een college- en raadsvoorstel gemaakt.
11
Programma 0 Bestuur Omschrijving programma Tot dit programma behoren college, raad, griffie en bestuurlijke samenwerking. Ook de reisdocumenten en rijbewijzen behoren tot dit programma, evenals de burgerlijke stand. Daarnaast valt het beheer van overige gebouwen en gronden in eigendom van de gemeente die niet aan een specifiek taakveld zijn toe te schrijven hier ook onder. Dit zijn bijvoorbeeld gebouwen die de gemeente verhuurt. Ontwikkelingen en context Dorpenbeleid In 2025 is het Dorpenbeleid van de gemeente Westerveld vastgesteld. Kenmerkend voor Westerveld zijn de vele dorpen en buurtschappen, waarbij elke plaats uniek is met zijn eigen sfeer, cultuur en verhaal. Door de verschillen te erkennen willen wij recht doen aan de unieke identiteit en kracht van onze dorpen. De kansen en opgaven die dit met zich meebrengt vragen om flexibiliteit en samenwerking. Om prettig samen te leven en te wonen in Westerveld, is het belangrijk dat we elkaar kennen en begrijpen. Een goede band tussen inwoners, de gemeente en maatschappelijke organisaties is daarbij onmisbaar. Vertrouwen in elkaar en verbinding met elkaar staan voorop. De kern van het dorpenbeleid is samenwerken, om zo samen meer te bereiken voor onze dorpen, en een goede samenwerking zorgt ervoor dat ideeën en plannen beter passen bij wat er echt speelt en nodig is in een dorp. Samenwerken is niet altijd makkelijk.
Het vraagt tijd, geduld, en soms een nieuwe manier van denken. Het belangrijkste is: we hebben elkaar nodig om onze dorpen nog leefbaarder te maken. Participatie De gemeente Westerveld wil benaderbaar en herkenbaar zijn voor alle inwoners, ambitie uitstralen, ondernemend zijn en denken en handelen vanuit een positieve ‘ja, mits’ houding. Dit betekent actief zoeken naar mogelijkheden, kansen benutten, initiatieven faciliteren en samenwerken met inwoners, organisaties en ondernemers. In 2025 is de participatieverordening compleet gemaakt, met het hoofdstuk ‘dorps- en kernendemocratie'. Als aanvulling hierop is de nota Dorpenbeleid vastgesteld. Het doel is om duidelijkheid te geven hoe wij inwoners betrekken bij het maken en uitvoeren van plannen en beleid. Hiermee geven we richting aan (inwoners)participatie. Kinderburgemeester Om de betrokkenheid van jongeren in de lokale politiek te vergroten hebben we een kinderburgemeester gekozen. De kinderburgemeester is een aanspreekpunt voor alle kinderen in onze gemeente. Daarnaast gaat de kinderburgemeester op werkbezoek activiteiten openen of bezoeken. Ook zijn het afgelopen jaar alle jongeren die 16 jaar zijn geworden uitgenodigd voor een gesprek met de wethouder.
Het doel was om inzicht te krijgen in wat zij vinden van het wonen en leven in Westerveld, wat de gemeente zou kunnen te doen om het voor deze leeftijdsgroep nog leuker te maken en hoe ze betrokken zouden kunnen worden bij projecten. De belangstelling hiervoor was helaas beperkt. Bestuurlijke weerbaarheid We hebben gewerkt aan het versterken van de bestuurlijke weerbaarheid van onze organisatie, met bijzondere aandacht voor digitale weerbaarheid. Dit doen we in samenwerking met de VRD, met de landelijke campagne maatschappelijke weerbaarheid 'Denk vooruit’. De gemeente Westerveld is hiervoor pilotgemeente in Drenthe als het gaat om het inrichten van noodsteunpunten. De eerste voorbereidingen hiervoor zijn opgestart.
12
Algemene doelstelling programma Voortbordurend op 'Zo Buiten Zo Binnen' betrekken we steeds vaker, eerder en intenser de samenleving bij beleid. We willen met inwoners, ondernemers, deskundigen, raads- en collegeleden om tafel om gezamenlijk beleid te ontwikkelen. Wat wilden we bereiken? 0.1 Inwoners meer betrekken bij politieke besluitvormingsproces.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 0.1.1 Betrokkenheid besluitvormingsproces Omschrijving We vullen de participatieverordening in 2025 aan met het hoofdstuk dorps- en kernendemocratie en bieden dat aan de raad aan. In dit hoofdstuk worden voorschriften gegeven voor het betrekken van inwoners bij het politieke besluitvormingsproces. In aanvulling hierop volgt de beleidsregel Dorpen waarbij ingegaan wordt op de samenwerking met dorpen en belangenorganisaties. Status % voortgang 100% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 50%): Naar aanleiding van de motie burgerberaad wordt de participatieverordening met invulling en aanpassingen in het derde kwartaal aangeboden aan de gemeenteraad. De stem van Westerveld is als digitale participatietool in gebruik en zit in de pilotfase. Daarnaast wordt nu in samenwerking met dorpsbelangenorganisaties (inwoners) en maatschappelijke partners gewerkt aan het borgen van de samenwerking. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 75%): De laatste hand wordt gelegd aan de invulling van de dorps- en kernendemocratie. Door de zomervakanties en het zomerreces is het derde kwartaal niet meer haalbaar, en zal de participatieverordening in het 4e kwartaal van 2025 aan de raad worden aangeboden. Daarnaast zal in november de verkiezing voor kinderburgemeester plaatsvinden.
Voortgang Jaarstukken 2025: Op 9 en 16 december 2025 is de aangepaste (nieuwe) participatieverordening 2025 vastgesteld, aanvullend daarop heeft de raad ook het Dorpenbeleid Westerveld aangenomen.
13
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
0.1 Bestuur Lasten
2.315
1.713
1.817
2.601
784
Baten
50
0
0
0
0
-2.265
-1.713
-1.817
-2.601
-784
Lasten
720
625
625
746
121
Baten
430
301
301
438
137
Totaal 0.2 Burgerzaken
-290
-324
-324
-308
16
Lasten
135
124
329
330
1
Baten
170
96
665
729
64
Totaal 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
34
-27
337
399
62
Totaal programma 0
-2.521
-2.065
-1.805
-2.510
-705
Totaal 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Toelichting afwijkingen op taakveld groter dan € 50.000 Taakveld 0.1 Bestuur Lasten Wettelijke richtlijnen verplichten gemeenten om de wethouderspensioenen in lijn te brengen met de dekkingsgraad die is voorgeschreven door het ABP. De reden hiervan is de verplichte overgang van de voorzieningen naar het ABP per 2027. De dekkingsgraad die het ABP gebruikt is 123%, terwijl wij een voorziening hebben getroffen van 100%. In 2025 hebben wij de voorziening aangevuld, dit gaat om een bedrag van € 675.000. Daarnaast zijn de gemeentelijke bijdragen aan samenwerkingspartners (onder andere Vereniging Nederlandse Gemeenten, Vereniging Drentse Gemeenten en P10) hoger uitgevallen dan begroot (€ 40.000). Taakveld 0.2 Burgerzaken Baten Er zijn meer reisdocumenten uitgegeven dan begroot (€ 134.000). Dit heeft ermee te maken dat in 2015 veel reisdocumenten vernieuwd moesten worden, en deze zijn allemaal in 2025 verlengd (10 jaar geldigheid). Zie ook paragraaf A Lokale Heffingen. Lasten Doordat er meer reisdocumenten zijn uitgegeven dan gedacht betekent dit ook dat er meer bijdragen aan het Rijk zijn gedaan (€ 92.000).
14
Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Baten We hebben meer opbrengsten gegenereerd dan begroot. Dit komt door de verkoop van een agrarisch perceel, verkoop van snippergroen en verkoop van een stuk grond aan een netwerkbeheerder.
15
Programma 1 Veiligheid Omschrijving programma Onder het programma valt het onderwerp openbare orde en veiligheid. Hieronder vallen thema’s zoals crisisbeheersing, zorg en veiligheid, de aanpak van ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid. Het grootste deel van de kosten in programma 1 betreft uitgaven voor de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Ontwikkelingen en context In het Integraal veiligheidsplan zijn de prioriteiten aangegeven waar wij in regionaal verband de focus op hebben tot 2027. Dit zijn: • Het verminderen van ondermijnende factoren; • Het terugdringen van sociale overlast; • Het (beter) in beeld krijgen van digitale criminaliteit en het aanpakken door samenwerking met partners; • De samenwerking tussen zorg en veiligheid efficiënter organiseren. Deze prioriteiten zijn geconcretiseerd in het vastgestelde Uitvoeringsplan Openbare orde en veiligheid 2025-2027. Ook zijn de plannen voor aanpak Ondermijning en regionaal beleidsplan tegen mensenhandel vastgesteld. Deze plannen werken conform de Drentse Aanpak Ondermijning. Dit gebeurt om een waterbed effect te voorkomen, waar mogelijk elkaar te versterken en samen te werken. In het plan zijn per pijler concrete acties en resultaten uitgewerkt die voor de gemeente Westerveld van toepassing zijn. De realisatie van twee nieuwe brandweerkazernes is in volle gang.
De bouw van de nieuwe brandweerkazerne in Havelte zit in de eindfase. De planontwikkeling voor de nieuwe brandweerkazerne in Vledder wordt meer en meer concreet. Algemene doelstelling programma Wat wilden we bereiken? 1.1 Het terugdringen van ondermijnende criminaliteit binnen de gemeente Westerveld. We willen een effectieve toepassing van de Wet Bibob in onze gemeente. In Zuidwest Drents verband zetten we in op weerbaarheid en bewustwording van ondermijnende activiteiten. Hierbij worden drie thema's geduid: jonge aanwas, cybercrime en veilig buitengebied. Wat wilden we bereiken? 1.2 Een sluitende aanpak realiseren op het gebied van woonoverlast. Door middel van beleidsregels vast te stellen en uitvoering te geven aan deze regels willen we woonoverlast aanpakken. Hierbij werken we samen met Welzijn Mensenwerk, handhaving, politie, sociaal team en woningcorporaties. Wat wilden we bereiken?
16
1.3 Een veilige leefomgeving voor iedereen We willen een veilige leefomgeving voor iedereen creëren door optimale samenwerking met onze partners zoals politie en brandweer. Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 1.3.1 Brandweerkazernes Havelte en Vledder Omschrijving In 2025 wordt de nieuwbouw van brandweerkazerne Havelte afgerond. De planvorming voor de brandweerkazerne Vledder wordt in 2025 afgerond. Hierdoor worden onze kazernes weer optimaal ingericht om een veilige leefomgeving te kunnen garanderen voor iedereen. Status % voortgang 50% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 25%): De brandweerkazerne in Havelte is gesloopt en er is een start gemaakt met de nieuwbouw. Voor wat betreft de kazerne in Vledder zijn we op dit moment bezig met het onderzoek naar verschillende locaties. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 50%): De bouw van de nieuwe brandweerkazerne Havelte is in volle gang en zal volgens planning in het eerste half jaar van 2026 gebruiksklaar zijn. Voor de brandweerkazerne in Vledder zijn gesprekken gestart om grond aan te kopen om hier een nieuwe brandweerkazerne te kunnen realiseren. Eind dit jaar verwachten wij een besluit te kunnen nemen op de locatie van de nieuwe brandweerkazerne Vledder. Voortgang Jaarstukken 2025: De bouw van de nieuwe brandweerkazerne Havelte is in volle gang en zal volgens planning eind mei geopend worden.
Voor wat betreft de brandweerkazerne in Vledder zijn we gesprekken aan het voeren om grond aan te kopen, zodat hier een nieuwe brandweerkazerne gerealiseerd kan worden. In de tussentijd liggen de stukken bij de provincie voor een vooroverleg. Eind Q2 2026 verwachten we een besluit hierover te kunnen nemen. Ind 1.001 Verwijzingen Halt Omschrijving Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 t/m 17 jaar. Jongeren van 12 t/m 17 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Bron: Stichting Halt Gebied Drenthe Westerveld
2022 5,00 10,00
2023 7,00 5,00
17
2024 8,00 6,00
2025 9,00 8,00
Ind 1.002 Geweldsmisdrijven Omschrijving Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Bron: CBS - Geregistreerde criminaliteit Gebied 2022 Drenthe 3,70 Westerveld 2,30
2023 3,30 2,00
2024 3,60 3,00
2025 3,90 2,50
Ind 1.003 Diefstallen uit woning Omschrijving Het aantal diefstallen uit woningen per 1000 inwoners. Bron: CBS - geregistreerde diefstallen Gebied 2022 2023 Drenthe 1,50 1,10 Westerveld 1,50 1,00
2024 1,00 1,00
2025 1,00 0,80
Ind 1.004 Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Omschrijving Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag Bron: CBS - Geregistreerde criminaliteit Gebied 2022 Drenthe 5,70 Westerveld 2,50
2023 5,30 2,80
2024 4,70 2,70
2025 4,70 2,00
2024 1,30 0,20
2025 1,50 0,30
Ind 1.005 Winkeldiefstallen Omschrijving Dit betreft het aantal winkeldiefstallen per 1000 inwoners. Bron: CBS - geregistreerde diefstallen Gebied 2022 Drenthe 1,40 Westerveld 0,00
2023 1,70 0,30
18
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
1.1 Crisisbeheersing en brandweer Lasten
1.605
1.704
1.716
1.733
16
Baten
3
4
4
2
-2
-1.602
-1.700
-1.712
-1.730
-18
Lasten
214
187
317
305
-13
Baten
10
11
11
13
2
Totaal 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal programma 1
-204
-176
-306
-292
15
-1.806
-1.876
-2.019
-2.022
-4
19
Toelichting afwijkingen per taakveld groter dan € 50.000 Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000. Betrokkenheid Verbonden partijen Samen met Veiligheidsregio Drenthe (VRD) willen wij een zo groot mogelijke bijdrage leveren aan een veilig Westerveld. Of het nu om brand, infectieziekte of crisis gaat: we proberen zoveel mogelijk incidenten, slachtoffers en schade te voorkomen. En doet zich een incident voor, dan proberen we de schade en onrust zoveel mogelijk te beperken. De VRD is actief op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening en crisisbeheersing en vervult een belangrijke rol als netwerkpartner in het veiligheidsnetwerk van Drenthe. De daarvoor in rekening gebrachte kosten zijn als volgt: Bedragen x €1.000 Kosten Verbonden partijen
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
6810101 ProactiePreparatie
-1.424
-1.501
-1.501
-1.520
-19
Totaal
-1.424
-1.501
-1.501
-1.520
-19
20
Programma 2 Verkeer en vervoer Omschrijving programma Het programma ‘verkeer en vervoer’ bevat de kosten van wegen en verkeer, maar ook het onderhoud van bomen, bruggen, gladheidsbestrijding en openbare verlichting. De kwaliteit en het uiterlijk (beleving) van de openbare ruimte is een belangrijk onderwerp binnen dit programma. De bewoners en recreanten waarderen de hoge belevingswaarde van natuur en de openbare ruimte in de dorpen. Mede daarom zetten wij ons in voor een goede, veilige openbare ruimte en wegenstelsel. Ontwikkelingen en context Motie fietspad Trambaan Havelte De motie omtrent het fietspad Trambaan Havelte is afgerond. Het tracé is vastgesteld; de kabels en masten zijn inmiddels aangelegd. De verwachting is dat eind juni alles functioneert. Dit in verband met het koppelen aan het net en het inregelen van de dynamische verlichting. Algemene doelstelling programma Wat wilden we bereiken? 2.1 Aantrekkelijke openbare ruimte We willen een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte realiseren. Wat wilden we bereiken? 2.2 Aantrekkelijke en veilige leefomgeving Vanuit het visiedocument BrinQ willen we de komende jaren de openbare ruimte inrichten en beheren, zodat er sprake is van een aantrekkelijke, leefbare en veilige leefomgeving. Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 2.2.2 Evalueren BrinQ Omschrijving De Knoppennotitie bieden we in 2025 aan de raad aan.
Deze is gebaseerd op de evaluatie BrinQ waarbij inwoners zijn betrokken. De Knoppennotitie 2.0 geeft inzicht in welke keuzes er gemaakt kunnen worden op het gebied van onderhoudsniveau van de kapitaalgoederen binnen de financiële kaders. Status % voortgang 100% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 25%): De evaluatie van BrinQ wordt in het 2e kwartaal van 2025 aan de raad aangeboden.
21
Voortgang 2e Bestuursrapportage (groen, 100%): De evaluatie BrinQ is aan de raad aangeboden. Daarmee komt de knoppennotitie te vervallen, en is deze actie afgerond. In oktober heeft een informele avond plaatsgevonden, waarin Team Openbare Ruimte de raad een inkijkje heeft gegeven in de werkwijze en processen rond beheer en onderhoud van de openbare ruimte, uitleg over BrinQ. Deze bijeenkomst is ontstaan uit eerder gedane toezegging bij de oplevering van de evaluatie. Voortgang Jaarstukken 2025: Zie voortgang 2e Bestuursrapportage. Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
2.1 Verkeer en vervoer Lasten
4.895
5.587
5.272
5.311
39
Baten
193
12
139
152
12
Totaal 2.1 Verkeer en vervoer
-4.702
-5.575
-5.133
-5.160
-27
Totaal programma 2
-4.702
-5.575
-5.133
-5.160
-27
Toelichting op taakveld bij afwijkingen groter van € 50.000 Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000 geconstateerd op dit taakveld.
22
Programma 3 Economie Taakvelden Onder programma 3 vallen de kosten uit samenwerking met het bedrijfsleven en de ontwikkeling van economische programma’s. Daarnaast vallen grondexploitaties van bedrijventerreinen, herstructurering van bedrijfslocaties en investeringen in winkelgebieden ook binnen dit programma. De kosten en opbrengsten van het organiseren van markten worden ook hier verantwoord. Stimulering van economische projecten via de Regio Deal, de bijdrage aan het Recreatieschap Drenthe en de opbrengsten uit toeristenbelasting en woonforensenbelasting vallen ook onder het programma ‘economie’. Ontwikkelingen en context Visie recreatie en toerisme De visie en het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme is voor de zomer van 2025 vastgesteld. Er is extra budget en capaciteit beschikbaar gekomen, zodat we samen met de sector en partners uitvoering kunnen geven aan het programma. De activiteiten zijn gericht op het versterken en optimaliseren van het verblijfs- en dag recreatieve aanbod, het verzilveren van kansen en inzetten op een juiste balans tussen natuur en recreatie met behoud van recreatieve voorzieningen. Regio Deal 2021 - 2025 2025 was het laatste jaar van de regiodeal, duurzame groei toerisme in de gemeente Westerveld. In 2025 hebben we een bijdrage kunnen leveren aan de vier themalijnen, zoals de overbrugging en marketing van het deelfietsenproject Pak'M.
Er zijn video's gemaakt van De Proef, Beleefboerderij Hoeve Willem 3 en Diever, kleurrijk brinkdorp. Er is een subsidiebijdrage verleend voor o.a.: Het verbeteren van het zandpad naar dagrecreatie bedrijf Taribush; De buiten tentoonstelling bij het schooltje van Boschoord; De tentoonstelling in de tramloods; De vervanging van de kolonietram; De voorbereidingen voor het realiseren van een museum in Havelte over oorlogserfgoed; Promotie van de wintercampagne in de Koloniën van Weldadigheid. Algemene doelstelling programma Wat wilden we bereiken? 3.1 Wij willen het onderscheidend vermogen van de gemeente versterken op het gebied van toerisme en recreatie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 3.1.2 Transformatie Park Hesselte Omschrijving In 2025 ronden we de transformatie van deelgebied 2 van recreatie- naar woonbestemming af. Status
23
% voortgang 75% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 75%): We gaan de afrondende fase in voor de transformatie naar de woonbestemming. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 75%): De transformatie van park Hesselte (deelgebied Octagon) zit in de afrondende fase. Wij hebben het concept TAM (Tijdelijke Alternatieve Maatregel) plan klaar voor versturen naar de partners. Ook is de anterieure overeenkomst inmiddels getekend. Voortgang Jaarstukken 2025: De transformatie van park Hesselte (deelgebied Octagon) zit in de afrondende fase. Het TAMplan heeft vanaf 18 december 2025 tot en met 28 januari 2026 ter inzage gelegen als ontwerp. Hierop zijn een aantal zienswijzen ingediend. De beantwoording van de zienswijzen inclusief mogelijke voorgestelde wijzigingen ten opzichte van het ontwerp zal naar verwachting in Q4 aan de raad worden voorgelegd. Actie 3.1.7 Visie vrijetijdseconomie Omschrijving De startnotitie is naar de raad gestuurd en in 2024 is opdracht verleend aan een extern bureau om samen met het toeristisch speelveld invulling te geven aan een nieuwe toeristische visie. Het uitvoeringsprogramma is daaraan gekoppeld. We bieden in 2025 de visie vrijetijdseconomie aan de raad aan. Status % voortgang 100% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (groen, 100%): De visie vrijetijdseconomie is in april 2025 aan de raad aangeboden.
Voortgang 2e Bestuursrapportage (groen, 100%): De visie vrijetijdseconomie is in april 2025 aan de raad aangeboden. Voortgang Jaarstukken 2025: De visie vrijetijdseconomie is in april 2025 aan de raad aangeboden. Wat wilden we bereiken? 3.2 Goed economisch klimaat Wij willen een goed economisch klimaat stimuleren voor inwoners en ondernemers binnen onze gemeente. Hierbij speelt het Ondernemersfonds een belangrijke rol. Over de evaluatie en verlenging van het Ondernemersfonds is in 2024 door de gemeenteraad een besluit genomen.
24
Ind 3.001 Vestigingen (van bedrijven) Omschrijving Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. De data over het jaar 2025 zijn op het moment van genereren van deze gegevens nog niet bekend. Er zit een significant verschil tussen het aantal bedrijven per 1.000 inwoners in Westerveld in vergelijking met Drenthe. Uit de cijfers van Kamer van Koophandel (2024) blijkt dat Westerveld als kleine, landelijke gemeente niet veel onderdoet aan vergelijkbare gemeenten binnen de provincie Drenthe. Veel landelijke gemeenten in Drenthe hebben meer vestigingen dan het Drentse gemiddelde. Voor Westerveld geldt dat, vergeleken met het Drentse gemiddelde, ze ver boven het gemiddelde aantal vestigingen zit als het gaat om bedrijven in de sectoren land- en tuinbouw en horeca. Dit is te verklaren omdat Westerveld een landelijke gemeente is met veel agrariërs, en veel toerisme. Bron: LISA Gebied 2021 2022 2023 2024 Drenthe 152,20 166,00 171,50 178,10 Westerveld 211,40 226,60 234,20 238,50 Ind 3.002 Functiemenging Omschrijving De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. De data over het jaar 2025 zijn op het moment van genereren van deze gegevens nog niet bekend.
Bron: CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research Gebied 2021 2022 2023 2024 Drenthe 50,10% 51,00% 51,30% 51,50% Westerveld 52,90% 53,30% 53,50% 53,50%
25
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
164
186
264
262
-2
3.1 Economische ontwikkeling Lasten Baten Totaal 3.1 Economische ontwikkeling
37
0
128
157
29
-127
-186
-136
-104
32
537
11
256
237
-19
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Lasten Baten
179
0
149
207
59
Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-358
-11
-107
-29
78
97
82
82
106
24
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Lasten Baten
11
14
14
12
-2
Totaal 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-86
-67
-67
-93
-26
Lasten
1.383
1.774
1.921
1.431
-490
Baten
2.796
2.214
2.646
2.467
-178
Totaal 3.4 Economische promotie
1.413
439
724
1.036
312
842
176
414
809
395
3.4 Economische promotie
Totaal programma 3
Toelichting afwijkingen op taakveld groter dan € 50.000 Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000 geconstateerd op dit taakveld. Taakveld 3.2 Fysieke infrastructuur Baten In 2025 zijn de flexwoningen en recreatieobjecten in de verhuur gegaan aan statushouders en Oekraïners. Dit heeft er voor gezorgd dat er meer inkomsten binnen zijn gekomen dan eerder verwacht, en dan voorgaande jaren (€ 58.000). Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000 geconstateerd op dit taakveld. Taakveld 3.4 Economische promotie Baten In 2025 zijn de kosten voor The Passion begroot, maar de meeste inkomsten vinden plaats in het jaar 2026. Daarom presenteren we minder inkomsten dan begroot in 2025 (€ 380.000). 26
Daarnaast is er een voordeel op de toeristenbelasting van € 250.000. Lasten In verband met de instructieregel hebben we handhaving met betrekking tot vitale vakantieparken moeten pauzeren. Dit heeft er toe geleidt dat voor de ingehuurde handhaver de overeenkomst is ontbonden waardoor we minder kosten hebben gemaakt dan begroot (€ 29.000). Voor het project The Passion zijn in 2025 de kosten begroot, maar de meeste uitgaven hebben echter in het jaar 2026 plaatsgevonden ( € 437.000). Dit heeft te maken met de eis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) waarin prestatielevering een cruciale rol speelt. Omdat The Passion in 2026 heeft plaatsgevonden dienen we de kosten hiervan ook in 2026 te verantwoorden. Dit leidt in 2026 tot een onderschrijding van de lasten. Betrokkenheid Verbonden partijen Samen met Recreatieschap Drenthe worden activiteiten ontplooid met als doel versterking van het recreatief-toeristisch beleid en de infrastructuur in Drenthe en de gemeente Ooststellingwerf. De gemeentelijke bijdrage is als volgt: Bedragen x €1.000 Kosten verbonden partijen
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Verschil JR 2025
6830402 Toerisme en Recreatie
-106
-110
-110
-104
6
Totaal
-106
-110
-110
-104
6
27
Programma 4 Onderwijs Omschrijving programma Dit programma heeft betrekking op onderwijshuisvesting. Dit betreffen de kosten aan schoolgebouwen en het onderwijshuisvestingsbeleid. De huur van gymzalen en andere vormen van bewegingsonderwijs vallen hier ook onder. De kosten voor leerlingenvervoer, leerplicht, voor- en vroegschoolse educatie en het onderwijsachterstandenbeleid vallen ook onder programma 4. Ontwikkelingen en context Voor het voeren van een doelgericht, planmatig en samenhangend beleid op het gebied van onderwijshuisvesting is het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld. In gezamenlijkheid met de schoolbesturen is de visie, koers en fasering voor dit meerjarig onderwijshuisvestingsbeleid tot stand gekomen. Ook is er intensief overleg geweest met kinderopvangorganisaties en dorpshuizen. Het is een dynamisch plan. Wanneer de omstandigheden veranderen, passen we het plan daarop aan. Jaarlijks zal hierover afstemming zijn met de schoolbesturen. Naast het Integraal Huisvestingsplan is ook een nieuwe verordening voorzieningen huisvesting onderwijs vastgesteld. Hierin zijn de aanvragen voor onderwijshuisvesting geregeld, wordt meer zicht gekregen op de ontwikkelingen binnen onderwijshuisvesting en de daarmee gepaard gaande kosten. In de afgelopen jaren hebben wij meer opvanglocaties voor vluchtelingen gekregen.
De zorgplicht voor onderwijs aan kinderen van vluchtelingen heeft specifieke aandacht gevraagd. Om de knelpunten binnen het onderwijs voor nieuwkomers het hoofd te kunnen bieden, hebben de gezamenlijke schoolbesturen (primair en voortgezet onderwijs) de krachten gebundeld in een gezamenlijke Taalschool in Meppel. Passend onderwijs voor alle nieuwkomers kinderen die zodra het kan begeleid instromen in de reguliere school thuisnabij. Algemene doelstelling programma Wat wilden we bereiken? 4.1
Een leefomgeving creëren die beweging stimuleert en zintuigen ontwikkelt
Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 4.1.1 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Omschrijving We gaan in 2025, op basis van het vastgestelde huisvestingsplan beginnen met de uitvoering ervan. Gemeente en schoolbesturen maken hierin gezamenlijk afspraken zodat leerlingen en personeel in het primair en voortgezet onderwijs kunnen leren en werken in gebouwen die bijdragen aan leer- en werkprestaties. Dat vertaalt zich in duurzame, inspirerende en functionele gebouwen, die een goed binnenklimaat hebben en voor alle partijen binnen de beschikbare middelen te exploiteren zijn. Status
28
% voortgang 100% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 25%): Het IHP is in concept opgesteld. We zijn in de afrondende fase wat betreft overleg met schoolbesturen m.b.t. planvorming. We rekenen daarnaast de financiële effecten door die opgenomen worden in de kadernota 2026. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 2025): Het IHP is vastgesteld, daarmee is deze actie afgerond. Inmiddels is er een uitvoeringsplanning in opgenomen, de uitvoering heeft betrekking op 10 jaar. In afstemming met de schoolbesturen stellen we businesscases op voor het uitvoeren van de eerste periode van het IHP. Voortgang Jaarstukken 2025: In Q2 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) formeel vastgesteld. De uitvoering van de plannen uit tijdvak 1 (tot 2030) krijgen de komende jaren hun integraal beslag. Hierbij worden de huisvestingsvraagstukken van de scholen nadrukkelijk gekoppeld aan huisvestingsvraagstukken van andere maatschappelijke functies binnen de betreffende dorpskernen. De komende jaren worden de afzonderlijke projecten per locatie verder geconcretiseerd en onderbouwd in specifieke business cases. Actie 4.1.2 Aansluiten bij de Gelijke Kansen Alliantie Omschrijving We gaan in 2025 onderzoeken of we ons kunnen aansluiten bij de Gelijke Kansen Alliantie. De uitkomsten van het onderzoek worden met de raad gedeeld.
In onze ‘maatschappelijke visie’: een gezonde, zelfredzame en participerende Westervelder en het bijbehorende uitvoeringsprogramma is één van de ambities dat kinderen in Westerveld allemaal gelijke kansen moeten hebben om te kunnen bewegen, ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Een doelstelling die ook wordt onderschreven in de Gelijke Kansen Alliantie, daarom onderzoeken wij of deelname hieraan onze doelen verder kan versterken. Status % voortgang 100% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 25%): Het onderzoek is opgestart en we komen in Q3 met een uitkomst. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 50%): Op basis van de vastgestelde ambities binnen het sociaal domein is een uitwerking gemaakt in de vorm van maatschappelijke resultaten. Maatschappelijke resultaten geven richting aan het handelen op de middellange termijn. Deze actie zal nog in 2025 afgerond worden, en in Q4 van 2025 zal er een uitkomst zijn. Voortgang Jaarstukken 2025: Drenthe Breed zijn wij o.a. via de 'Gelijke kansen Agenda" actief betrokken bij de geïntegreerde aanpak van gelijke kansen voor kinderen en jongeren. Wij sluiten niet aan bij de Alliantie. De gemeenteraad is hierover in december 2025 geïnformeerd. 29
Ind 4.001 Absoluut verzuim Omschrijving Het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. De data over het jaar 2025 zijn op het moment van genereren van deze gegevens nog niet bekend. Gekeken naar de aantallen absoluut verzuim tussen Drenthe en Westerveld is er een significant verschil geconstateerd. Het blijkt dat in Westerveld het aantal absoluut verzuimers een stuk hoger is dan Drenthe breed. Dat heeft vooral te maken met scholen die vol zitten. Een enkeling is op dit moment strafrechtelijk geworden. Bij de leerplichtambtenaar zijn op dit moment 16 zaken bekend waarbij een schoolinschrijving ontbreekt. Dit zijn vooral nieuwkomers/vluchtelingen, uit bijvoorbeeld Oekraïne of Syrië. Het merendeel is Oekraïens. De taalscholen zitten vol, wat maakt dat de kinderen thuis zitten. Bron: DUO / Ingrado Gebied 2021 2022 2023 2024 Drenthe 0,00 2,90 4,50 5,40 Westerveld 0,00 8,10 13,70 32,00 Ind 4.002 Relatief verzuim Omschrijving Het aantal leer- of kwalificatieplichtige leerlingen (per 1.000 leerlingen) waarbij sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim gedurende 4 opeenvolgende lesweken. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'.
De data over het jaar 2025 zijn op het moment van genereren van deze gegevens nog niet bekend. Bron: DUO/Ingrado Gebied 2021 2022 2023 2024 Drenthe 19,00 23,00 26,00 28,00 Westerveld 11,00 14,00 16,00 22,00 Ind 4.003 Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie) Omschrijving Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. Op het moment van genereren van de gegevens zijn er geen gegevens over 2025 beschikbaar. Bron: DUO/Ingrado Gebied 2021 2022 2023 2024 Drenthe 0,02% 2,30% 2,50% 2,40% Westerveld 0,01% 2,40% 2,00% 2,50%
30
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025 Verschil JR 2025
Lasten
21
21
21
21
0
Totaal 4.1 Openbaar basisonderwijs
-21
-21
-21
-21
0
Lasten
737
701
1.048
731
-317
Baten
59
64
64
61
-4
-677
-637
-983
-670
313
914
906
934
977
43
4.1 Openbaar basisonderwijs
4.2 Onderwijshuisvesting
Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Lasten Baten
209
162
202
215
13
Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-705
-745
-732
-762
-30
Totaal programma 4
-1.404
-1.403
-1.737
-1.454
283
Toelichting afwijkingen op taakveld groter dan € 50.000 Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000 geconstateerd op dit taakveld. Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Lasten Het integraal huisvestingsplan is bevat een planning wanneer onderwijslocaties voor het basisonderwijs aangepakt worden. Tot die tijd is een budget beschikbaar gesteld voor scholen om onderhoud te plegen. Dit budget is in 2025 niet uitgegeven (€ 300.000). Het voorstel is om dit te storten in de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed zodat dit budget in 2026 gebruikt kan worden (zie resultaatbestemming). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Er zijn geen afwijkingen groter dan € 50.000 geconstateerd op dit taakveld.
31
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Omschrijving programma Programma 5 heeft betrekking op het sportbeleid, bijvoorbeeld kosten van buurtcoaches. De accommodaties voor sportbeoefening vallen hier ook onder. Daarnaast vallen alle subsidies in het kader van cultuur, musea, archeologie en cultuurhistorie onder programma 5. Ook het onderhoud en toezicht op cultureel erfgoed, evenals de kosten voor de bibliotheken zijn hier verantwoord. De aanleg van openbaar groen, vijvers, sloten en speeltuinen zijn ook onderdeel van programma 5. Ontwikkelingen en context In de maatschappelijke visie is vastgelegd dat de inzet gericht is op versterking op de thema’s: de gezonde, de zelfredzame en participerende inwoner. Dit doen we in de vorm van preventie, faciliteren, stimuleren en aanjagen o.a. door de inzet van de beweegcoaches, verminderen middelen gebruik en goed onderhouden sportaccommodaties. De realisatie van de nieuwe buitensportaccommodatie in Havelte is in volle gang. Daarnaast is met het raadsbesluit van januari 2026 de koers voor de multifunctionele accommodatie in Vledder (onderwijs, sport en ontmoeting) definitief bepaald. De richting is hiermee bepaald en de komende jaren wordt gewerkt aan de feitelijke realisatie van dit besluit . Voor een periode van vijf jaar is invulling gegeven aan het gebruik van de voormalige gemeentewerf in Havelte, in de vorm van een oorlogsmuseum.
De visie op (maatschappelijk) vastgoed is in ontwikkeling. Het doel is komen tot toekomstbestendige (maatschappelijke) voorzieningen inclusief vastgoed en gronden door het stellen van duidelijke kaders. De visie op spelen is vastgesteld. De visie richt zich op het vernieuwen en verbeteren van het aanbod van speelplekken, met meer variatie, een betere spreiding en een hogere mate van inclusiviteit. Ook participatie en eigenaarschap spelen een rol. Algemene doelstelling programma Wat wilden we bereiken? 5.1 Gezonde leefstijl jongeren Meer jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 21 jaar houden er een gezondere leefstijl op na door (meer) te bewegen, te sporten en minder tot geen consumptie op gebied van roken en alcohol. Wat wilden we bereiken? 5.2 Beschermen status van werelderfgoed In overleg met onze stakeholders en de provincie Drenthe uitvoering geven aan het managementplan om de werelderfgoedstatus van de Koloniën van Weldadigheid te behouden.
32
Wat wilden we bereiken? 5.3 Aantrekkelijkheid sportlocaties Sportaccommodaties in zowel dorpen als in de openbare ruimte aantrekkelijk, duurzaam, toegankelijk, betaalbaar, veilig, gezond, multifunctioneel en toekomstbestendig houden/maken. Wat hebben we daarvoor gedaan? Actie 5.3.1 Toekomstbestendigheid buitensport Havelte en sporthal De Spronk uitwerken. Omschrijving In 2025 wordt het voorstel met betrekking tot de toekomstbestendigheid van sporthal De Spronk, als onderdeel van de visie Vledder, aan de raad aangeboden. De verwachting is dat in 2025 op sportpark Havelte de uitvoering van de vastgestelde plannen volop zichtbaar zijn. Hiermee voegt gemeente Westerveld een toekomst bestendige accommodatie toe aan haar voorzieningen die bijdraagt aan ontmoeten en bewegen. Daarnaast komt er een plan voor een sportaccommodatie in Vledder die integraal aansluit bij de ontwikkelingen in Vledder. Status % voortgang 75% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 50%): We zijn met de voetbalvereniging in gesprek over de realisatie van de plannen. Wat betreft Vledder zijn pakketten opgesteld die voor participatie aan de inwoners van Vledder worden voorgelegd. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 75%): In oktober 2025 is begonnen met de bouw van de nieuwe sportaccommodatie in Havelte. De resultaten van Vledder zijn deze zomer gedeeld met de raad.
In het vierde kwartaal komt het onderwerp terug bij de raad ter besluitvorming.. Voortgang Jaarstukken 2025: De bouw van de sportaccommodatie in Havelte is in volle gang. Realisatie wordt in de eerste helft van 2026 verwacht. Het College heeft in december 2026 het besluit genomen om de gemeenteraad te adviseren een Multifunctionele accommodatie te gaan realiseren in Vledder en hiervoor de plannen verder uit te werken. Daarnaast is de opdracht om zo spoedig mogelijk te starten met de aanpak van het Lestergeonplein. Voor beide ontwikkelingen wordt een krediet gevraagd. Actie 5.3.2 Locatie oude gemeentewerf Omschrijving Er is in 2025 een passende bestemming gevonden voor de locatie oude gemeentewerf Havelte. Dit zal een tijdelijke bestemming zijn onder andere door de brandweer Havelte hier tijdelijk te huisvesten. Uiteraard worden ook in 2025 de mogelijkheden voor een structurele passende bestemming bekeken. Dit proces kan mogelijk versneld worden door de kaders die in de visie op maatschappelijk vastgoed (zie ook programma 6) worden vastgesteld.
33
Status % voortgang 75% Toelichting Voortgang 1e Bestuursrapportage (oranje, 50%): In 2025 worden de mogelijkheden voor een andere bestemming opnieuw bekeken. Voortgang 2e Bestuursrapportage (oranje, 50%): De tijdelijke huisvesting van de Brandweer op de voormalige gemeentewerf Havelte te Darp zal tot zeker medio 2026 zijn in verband met vertraging nieuwbouw Brandweer. In najaar 2025 worden 2 initiatieven (verzoeken) bekeken voor invulling na de tijdelijke huisvesting Brandweer. Daarnaast wordt dan gekeken naar het opgestelde ontwikkelkader wat in 2021 is opgesteld. Voortgang Jaarstukken 2025: De oude gemeentewerf Havelte (Van Helomaweg 39 te Darp) is nog tot de zomer 2026 in gebruik als tijdelijke brandweerkazerne. In het najaar 2025 is het verzoek vanuit Stichting Oorlogsmuseum geweest op de locatie tijdelijk (5 jaar) het museum onder te brengen. Dit verzoek is door het college ingewilligd. Het museum gaat een inrichtingsplan opstellen en zou na de zomer 2026 kunnen beschikken over een deel van de locatie. Het overige deel is in gebruik door Openbare Werken voor opslag van materialen. Ind 5.001 Niet-sporters Omschrijving Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
De data over het jaar 2021, 2023 en 2025 zijn op het moment van genereren van deze gegevens niet bekend. Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM Gebied 2020 2022 2024 Drenthe 55,50% 52,00% 48,90% Westerveld 54,40% 48,70% 49,20%