Document · PDF

Begroting 2022 gemeente Westerveld

Politieke avond Westerveld 9 november 2021, gemeente WesterveldBij agendapunt: Raadsvoorstellen vaststellen van de Najaarsrapportage 2021 en vaststellen van de begroting 2022/meerjarenbegroting 2023-2025 (spreekrecht)36.777 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2022

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 3 Voorwoord .............................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 7 Deel A | Begroting ................................................................................................................................... 8 A.1 Algemene perspectief ....................................................................................................................... 8 A.2 Financiële vooruitzichten................................................................................................................. 10 A.3 Informatie betreffende taakstellingen bij de Voorjaarsrapportage .................................................. 19 DEEL A.1 | PROGRAMMAPLAN 24 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................... 25 Programma 1 Veiligheid ..................................................................................................................... 27 Programma 2 Verkeer en vervoer ......................................................................................................

29 Programma 3 Economie ..................................................................................................................... 31 Programma 4 Onderwijs ..................................................................................................................... 34 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ........................................................................................... 36 Programma 6 Sociaal domein ............................................................................................................ 39 Programma 7 Volksgezondheid en milieu .......................................................................................... 44 Programma 8 VHROSV ..................................................................................................................... 48 Overige programma onderdelen ........................................................................................................ 50 Overhead .............................................................................................................................................. 50 Paragraaf A Lokale Heffingen.......................................................................................................... 57 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................

63 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen ..................................................................................... 71 Paragraaf D Financiering ................................................................................................................. 77 Paragraaf E Bedrijfsvoering ............................................................................................................. 82 Paragraaf F Verbonden Partijen ...................................................................................................... 86 Paragraaf G Grondbeleid ................................................................................................................. 94 DEEL B | FINANCIËLE BEGROTING 97 B.1. Overzicht van baten en lasten en de toelichting ............................................................................ 98 B.1.1. Meerjarenbegroting 2022 – 2025 ................................................................................................ 98 B.1.2. Uitgangspunten meerjarenbegroting 2022 - 2025 ...................................................................... 99 B.1.3. Toelichting op overzicht van baten en lasten ............................................................................ 100 B.1.4. Toelichting toevoegingen en onttrekkingen reserves ............................................................... 102 B.1.5.

Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 104 B.1.6. Structureel en reëel evenwicht .................................................................................................. 105 B.2. Uiteenzetting van de financiële positie......................................................................................... 106 B.2.1. Geprognosticeerde begin- en eindbalans ................................................................................. 106 B.2.2. Toelichting geprognosticeerde balans ...................................................................................... 107 B.2.3. Investeringsplanning 2022 – 2025 ............................................................................................ 108 B.2.4. Staat van de reserves 2022 - 2025 ........................................................................................... 110 B.2.5. Staat van de voorzieningen 2022 - 2025 .................................................................................. 112 B.2.6. EMU-saldo 2022 -2025 ............................................................................................................. 114 DEEL C | BIJLAGEN 115 Bijlage 1. Taakveldenoverzicht ............................................................................................................

117 Bijlage 2. Subsidies per programma ................................................................................................... 120 VASTSTELLINGSBLAD ...................................................................................................................... 121

Programmabegroting 2022

Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2022 van de gemeente Westerveld: een lijvig document waarin voor de komende jaren staat aangegeven, hoe we met elkaar het huishoudboekje in balans kunnen krijgen én houden. In tijden van financiële krapte gaat daarbij – logischerwijs – veel aandacht uit naar de budgetten voor initiatieven, organisaties en werkzaamheden waar in gesneden moet worden. Bezuinigen, ombuigen, korten: hoe we het ook noemen, het doet pijn, want achter ieder cijfer zitten mensen. Aan de andere kant: in de begroting staan óók grote bedragen voor uitgaven, bijvoorbeeld voor wettelijke taken die we als regulier werk uitvoeren en voor initiatieven, organisaties en projecten waaraan we wél een (substantiële) bijdrage leveren. De Programmabegroting 2022 is de laatste begroting van deze raads- en collegeperiode: deze begroting wordt voor het grootste deel pas na de komende gemeenteraadsverkiezingen uitgevoerd. Hoe het politiek-bestuurlijke landschap er over een aantal maanden uit ziet, weten we niet. Beseffende dat dit de laatste begroting is van deze bestuursperiode, blikken we in dit voorwoord graag met u kort terug. Duurzaamheid Op het brede terrein ‘duurzaamheid’ zijn mooie stappen gezet. Onze inwoners zijn uitgenodigd om zelf stappen te zetten richting een duurzame toekomst en wij hebben daarvoor de randvoorwaarden gecreëerd.

Er is invulling gegeven aan de Regionale Energietransitie (RES), oftewel: we hebben een invulling voor de omvangrijke opdracht om 75.000 megawattuur op te wekken met zonne- en windenergie. De klimaatadaptatie is nog niet klaar, maar we zijn op de goede weg: we gaan deze nog in regionaal verband afstemmen. Tenslotte maken we meters in de transitievisie warmte: nog deze raadsperiode wordt er een voorstel aan de raad voorgelegd. In samenhang met het thema duurzaamheid hebben wij nagedacht over onze bouwopgave en daarin belangrijke keuzes gemaakt. De vraag naar woningen is enorm en het tempo van de woningbouw moet omhoog. We kijken niet alleen meer naar inbreidingslocaties, maar ook naar uitbreidingen en nieuwe locaties. Via de op te stellen nota grondbeleid willen we naar een actiever grondbeleid. Onder het thema duurzaamheid kunnen we ook denken aan wat we vroeger ‘afval’ noemden maar inmiddels grondstoffen, omdat het overgrote deel van de materialen nogmaals gebruikt kan worden, mits op de juiste wijze gescheiden en ingeleverd. Hiervoor hebben wij een grondstoffenplan ontwikkeld. Sociaal domein Vanuit het perspectief ‘begroting’ wordt er bij het sociaal domein vaak gedacht aan de stijgende kosten (van met name Jeugdzorg) en de financiële druk op de gemeentelijke begrotingen die daardoor ontstaat.

De situaties waarin ondersteuning laat of onvoldoende wordt geboden, willen wij zeker niet negeren of bagatelliseren, maar tegelijk moeten ze ook niet het harde werken en de goede resultaten overschaduwen. De randvoorwaarden om degenen die dat nodig hebben, ondersteuning te geven, hebben we gecreëerd. Dit hebben we gedaan door het stimuleren van maatschappelijke initiatieven, door de samenwerking te zoeken met een partij als Welzijn MensenWerk, door het toetsingskader Zorgbeleid te herijken en we zijn koploper gemeente OCO (cliëntonafhankelijke ondersteuning). We hebben het VN-verdrag gericht op mensen met een beperking omarmd en het convenant Dementievriendelijk Drenthe ondertekend. In de achterliggende periode is er nadrukkelijk aandacht geweest voor eenzaamheid en toegankelijkheid, waarvoor beleid opgesteld is. Ook is er gewerkt aan het terugdringen van de schuldenproblematiek, het stimuleren van werk en inkomen en is het minimabeleid geherijkt. Rondom het thema armoede werken we – en dat is vrij uniek – met een ervaringsdeskundige die we speciaal op dit thema hebben aangetrokken. We hebben uitvoering gegeven aan de afspraken vanuit het RIO (Reestmond in ontwikkeling) en hebben de groenmedewerkers overgenomen vanuit Reestmond.

Hiermee voldoen we aan de afspraken rondom de transformatie van een productiegeoriënteerd bedrijf naar een procesgestuurde arbeidsontwikkelorganisatie. Tot slot is de sociale dienst (Werk & Inkomen) weer ondergebracht bij de gemeente, waardoor we ook op dat onderdeel dichter bij de inwoners van Westerveld zijn gekomen en de toegankelijkheid vergroot hebben.

Programmabegroting 2022

Verblijven in een mooie omgeving Er is hard gewerkt aan het stimuleren en faciliteren van de lokale economie en specifiek de toeristischrecreatieve sector. Dit hebben we gedaan door deelname aan de Regio Deal Regio Zwolle en daarmee hebben we voor drie jaar een subsidiebijdrage binnengehaald. We zetten hierin stappen naar een circulaire economie door het circulair produceren en consumeren te stimuleren, onder andere door versnellingshoeve/Nice Trex, door te zorgen voor een evenwichtige groei tussen stad en platteland door het versterken van de toeristisch-recreatieve sector en helpen we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of schoolverlaters zo veel mogelijk bij het vinden van een baan in het bedrijfsleven. We nemen deel aan IBDO (Ik Ben Drentse Ondernemer) en naast de deelname aan de Regio Deal nemen we ook deel aan diverse programma’s vanuit de regio Zwolle, waaronder het Human Capital programma en de gebiedscoöperatie Drenthe. Onze actieve inzet binnen het project Vitale Vakantieparken met als uitvoeringsprogramma ‘vitaliseren, excelleren, transformeren’ hebben de toeristisch-recreatieve sector versterkt. Qua uitvoering kost het hele project ons meer tijd dan vooraf was ingeschat, zo hebben we de verwachte opbrengsten voor 2021 moeten bijstellen, maar door de raakvlakken met andere domeinen binnen de gemeente gaat zorgvuldigheid voor snelheid.

We zijn trots op de UNESCO-werelderfgoedstatus voor de Koloniën van Weldadigheid, de realisatie van de buitengewone leerstoel Cultureel Erfgoed en Participatieve Ruimtelijke Ontwikkeling in oprichting (CEPRO), maar ook op het realiseren van het wandelknooppuntensysteem. Kijken we naar de andere vorm van bewegen die veel in onze gemeente wordt gedaan – het fietsen – daarvoor hebben we met elkaar een fietsplan opgesteld. Tenslotte willen we graag de ontwikkelingen rondom de Drift/Vijfsprong in Dwingeloo benoemen: we hebben een bijdrage kunnen leveren aan de huisvesting van het Recreatieschap Drenthe en Marketing Drenthe in het Planetron en zo het bijzondere gebouw kunnen behouden voor Westerveld. Ook hebben we een bijdrage geleverd aan de herstructurering van stichting toeristisch platform Westerveld. Landbouw en natuur Om het buitengebied leefbaar te houden moet er evenwicht zijn tussen landbouw en natuur. Wij hebben voorbereidingen getroffen voor de pilot (voor verdere verduurzaming en het bevorderen van de contacten tussen telers en inwoners) die valt onder het uitvoeringsprogramma Toekomstvisie gewasbescherming 2030. Hierin werken wij samen met andere overheden. Dit jaar zal het programma van start gaan.

Met het afsluiten van een overeenkomst heeft het college bovenwettelijke afspraken gemaakt met (in eerste instantie) telers en toeleveranciers en standsorganisaties om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de gemeente te verminderen. Jongeren We hebben nagedacht over de wijze waarop we jongeren intensiever kunnen betrekken bij het beleid van de gemeente. Dat was nog niet zo gemakkelijk: waar we aanbod organiseerden bleek er geen belangstelling. We zijn de vraag van de jongeren daarna actiever gaan ophalen onder andere door gastlessen op scholen te organiseren. Van daaruit hebben we een aantal innovatieve programma’s opgezet, waarin we jongeren betrekken bij verschillende maatschappelijke opdrachten. Tenslotte We hebben een intensieve bestuursperiode achter de rug. We noemen hier de breuk in de eerste coalitie maar vooral ook de COVID-19-pandemie. Met name in de eerste fase van de pandemie werd veel gevraagd van de wendbaarheid van onze medewerkers. Maar dat geldt uiteraard ook voor onze inwoners en ondernemers waarvan veel geduld, uithoudingsvermogen, flexibiliteit, creativiteit maar ook naoberschap gevraagd werd en wordt.

We hebben gezien dat er veerkracht in de Drentse en Westerveldse samenleving zit! Ieder bestuur krijgt en heeft zijn eigen uitdagingen, maar met die getoonde veerkracht in de samenleving kunnen wij het stokje met vertrouwen doorgeven aan de bestuurders van de volgende raads- en collegeperiode. Het college van burgemeester en wethouders

Programmabegroting 2022

Leeswijzer Deze begroting bestaan uit twee onderdelen: de beleidsbegroting en de financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. De financiële begroting bestaat uit het overzicht van baten en lasten, de uiteenzetting van de financiële positie en het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld. Deel A: Begroting Dit deel geeft een bestuurlijke samenvatting van de begroting 2022 t/m 2025. Het vertrekpunt voor de begroting vormt het saldo van de vastgestelde Voorjaarsrapportage 2021. De budgetten daarvan representeren ‘staand’ en door de raad geaccordeerd beleid. De uitwerking van de Uitgangspunten voor begroting 2022 en overige wijzigingen worden hier ‘macro’ inzichtelijk gemaakt. Nadere detaillering daarvan komt terug in onderdeel A.1: Programmaplan. Deel A.1 | Programmaplan Het programmaplan bestaat uit de negen programma’s van de gemeente gevolgd door een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Per programma wordt aangegeven wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat het gaat kosten. Bij het onderdeel ‘wat willen we bereiken’ staat de visie van het betreffende programma en worden de verplichte beleidsindicatoren vermeld.

De beleidsindicatoren hebben 31 december 2020 als peildatum en zijn terug te vinden1 op www.waarstaatjegemeente.nl. Bij het onderdeel ‘wat gaan we daarvoor doen’ staan de doelen. Per doel is uitgewerkt hoe we dat doel gaan realiseren. Bij het onderdeel ‘wat gaat het kosten’ staat de begroting 2022 en meerjarenraming (2022 t/m 2025) op productniveau. Mutaties in de begroting 2022 worden nader toegelicht zodat de gemeenteraad inzicht heeft in alle wijzigingen per programma ten opzichte van het ‘staande’ beleid. De gemeenteraad wordt daarmee in staat gesteld een integrale afweging te maken en deze onderwerpen (mutaties) te accorderen dan wel te amenderen. Bij elk programma wordt aangegeven welke verbonden partijen betrokken zijn en wordt inzage gegeven in de kosten zoals die zijn verwerkt in dat programma. In de toelichtingen bij de programma’s wordt een lettercombinatie (bijvoorbeeld OVWZ) gebruikt die verwijst naar het totaal overzicht in de financiële vooruitzichten (op pagina 11). Deel A.2 | Paragrafen De paragrafen bevatten een dwarsdoorsnede van alle programma's van het jaarverslag, waarbij wordt ingegaan op de relevante beleids- en beheeraspecten. De paragrafen zijn: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid.

Deze paragrafen zijn voorgeschreven door het BBV (Besluit Begroten en Verantwoorden). Deel B | Financiële begroting Dit hoofdstuk bevat het overzicht van baten in een overzichtelijk (herkenbaar) format. Tevens worden de baten en lasten van de algemene dekkingsmiddelen en de reserves gepresenteerd per programma. Er volgt tevens een uiteenzetting van de financiële positie. Deel C | Bijlagen De begroting wordt afgesloten met het Vaststellingsblad.

1 Elke gemeente kan haar eigen cijfers ophalen van deze site in de vorm van een rapportage. De cijfers die zijn

opgenomen in deze begroting komen overeen met deze rapportage. Ze kunnen afwijken van hetgeen op de site wordt gepubliceerd. Programmabegroting 2022

Deel A | Begroting A.1 Algemene perspectief In het voorwoord zijn wij met grote stappen door de college- en raadsperiode gewandeld en hebben we aantal thema’s kort benoemd. In deze begroting gaan we vooral vooruitkijken, naar het meerjarig financieel perspectief en gaan we vérder waar we in juli 2021 zijn gebleven met de behandeling van de Voorjaarsrapportage 2021. De belangrijkste ontwikkelingen in de afgelopen maanden – met financiële consequenties - lichten we hier toe, vervolgens geven we een stand van zaken van de aangenomen moties en amendementen en tenslotte een stand van zaken van de ombuigingen en taakstellingen. Algemene beleidslijn We staan de komende jaren financieel gezien voor uitdagende opgaven. Het realiseren van de bij de voorjaarsrapportage 2021 voorgenomen ombuigingen zijn belangrijk om de uitkomsten van deze begroting te kunnen waarborgen. We hebben te mogelijk te maken met de effecten van COVID-19 (bijvoorbeeld effecten op sociaal-maatschappelijk gebied), de effecten van de stikstofcrisis (PAS)2 en het leveren van een bijdrage als gemeente in de aanpak van klimaatmaatregelen. Taken van de gemeente staan onder druk door afnemende financiële ruimte een grotere druk op gemeenten voor de haar toebedeelde taken. Het Rijk compenseert groei in de aanspraak jeugdzorg, in ieder geval voor een deel.

Maar dat laat onverlet dat er spanning zit tussen de doelen, taken, beschikbare capaciteit en financiële ruimte. Het is onze gezamenlijke taak de juiste balans aan te brengen tussen ambities, uitvoerbaarheid, marsroute, tempo en beschikbare middelen. Deze begroting geeft ons samen met u de ruimte en de gelegenheid de juiste afwegingen en verantwoorde financiële keuzes te maken. Alleen op die manier kunnen we blijven zorgen dat de gemeentelijke huishouding in meerjarig perspectief gezond en sluitend blijft. In dit hoofdstuk vatten wij samen en geven u inzicht in de verwerking van de onderwerpen uit de bespreking van de Voorjaarsrapportage 2021 en kaderstelling voor de begroting 2022. Herijking Gemeentefonds/verdelingssystematiek

In juli is een aangepast voorstel voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds naar de Tweede Kamer gezonden. De fondsbeheerders hebben advies gevraagd aan de ROB3. In augustus en september is een bestuurlijke consultatieronde geweest door de VNG4. De beoogde invoeringsdatum van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds is nog steeds 2023. Het uitgangspunt is dat de herijking alleen kan slagen als de financiën van de gemeenten structureel op orde worden gebracht. Met de uitspraak van de arbitragecommissie Jeugd en de afspraken hierover in de Hervormingsagenda Jeugd is hier een eerste betekenisvolle stap in gezet, die in 2022 leidt tot een verruiming van het gemeentefonds met € 1,3 miljard bovenop de eerder toegekende € 300 miljoen voor Jeugdhulp. Het nieuwe kabinet zal echter besluiten over de structurele bekostiging die hoort bij de hervormingsagenda. Om de financiën van gemeenten structureel op orde te brengen, is dat een cruciale stap die nog gezet moet worden gecombineerd met het schrappen van de opschalingskorting en het abonnementstarief in de Wmo. Uiteindelijk zal het nieuwe kabinet besluiten over invoering van de nieuwe verdeling. In afwijking tot hetgeen we hebben gemeld in de voorjaarsrapportage worden de effecten van de herijking niet in deze begroting verwerkt. Dit is in lijn met de afspraken die zijn gemaakt met onze toezichthouder.

Incidentele middelen jeugdzorg 20225 Op 18 mei jl. heeft de Commissie van Wijzen uitspraak gedaan en advies gegeven over het geschil tussen Rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Naar aanleiding van de uitspraak is het Kabinet in gesprek gegaan met gemeenten waarna besloten is dat het Kabinet in 2022 € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt aan gemeenten voor de tekorten vanwege de jeugdzorg. Voor de gemeente Westerveld is dat € 1.055.955. Gemeenten committeren zich daarbij aan de invulling van 2 Programmatische Aanpak Stikstof.

3 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brieven/2021/07/09/brief-aan-rob-adviesaanvraag-verdeelvoorstel-

gemeentefonds 4 https://vng.nl/sites/default/files/2021-07/20210726_ledenbrief_aangepast-voorstel-nieuwe-verdelinggemeentefonds-en-afspraken-over-nieuwe-stelpost-jeugd.pdf 5 Brief Min. BZK van 29 juni 2021, kenmerk 021-0000324897. Programmabegroting 2022

een set aan maatregelen die in 2022 een besparing van € 214 miljoen opleveren. Het gaat deels over maatregelen waarover recentelijk (april 2021) ook al afspraken met gemeenten zijn gemaakt. Daarnaast gaan Rijk en de VNG, in samenwerking met andere betrokken partijen (o.a. cliënten, aanbieders en professionals), aan de slag met het opstellen van een Hervormingsagenda. Deze agenda bestaat uit de combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Omdat gemeenten duidelijkheid nodig hebben ten aanzien van het opstellen van hun begroting voor 2022 informeer ik u in deze brief over de wijze van verdeling van de extra middelen. Na consultatie met de VNG is besloten om, net zoals de eerder toegekende incidentele middelen jeugd, de verdeling volgens het huidige subcluster jeugdhulp in de algemene uitkering te laten plaatsvinden. Komende septembercirculaire zal de daadwerkelijke verwerking (voor 2022) van de € 1,314 miljard in de algemene uitkering van het gemeentefonds plaatsvinden. Door actualisatie van de maatstaven bij de septembercirculaire (en volgende circulaires), zal de nu gepresenteerde verdeling nog wijzigen. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden.

De uitspraak van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. In de tussentijd zal de minister BZK met de VNG en het IPO in gesprek blijven over het toezicht op de begroting 2022. Over de jaren vanaf 2023 waren nog geen afspraken gemaakt. Daar gaat een nieuw kabinet over. Gemeenten willen weten hoeveel ze in de meerjarenraming kunnen opnemen. Daarom hebben de provinciaal toezichthouders onderling afgesproken dat (vanaf 2023) 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat. Voor 2022 mag dus 100% worden geraamd. bedragen x € 1

2022

2023

2024

2025

Basis bedrag gemeente Westerveld

1.469.015

1.469.000

Dossiers met overeenstemming

-172.000

-300.600

-372.100

-458.100

Verwerkt voorschot in eigen begroting

-241.060

-255.000

Maximaal te verwerken in begroting 2022

1.055.955

913.400

841.900

755.900

685.100

631.400

566.900

430.100

376.400

311.900

Afspraak met provincie is maximaal 75% Geraamde meerkosten jeugdzorg

1.055.955

In bovenstaand overzicht wordt zichtbaar dat de hiervoor genoemde stelpost van € 255.000 wordt gesaldeerd met het basis bedrag voor de gemeente Westerveld. De kosten voor 2023 en verder zijn gelijk het maximaal op te nemen bedrag in de begroting minus € 255.000 die reeds als last is meegenomen in de begroting 2021. Bespreken moties 6 juli jl. Bij de behandeling van de Voorjaarsrapportage 2021 zijn een drietal moties en is een amendement toeristenbelasting aangenomen. 1. Amendement toeristenbelasting Bij amendement heeft de raad tariefdifferentiatie ingesteld vanaf 2022. Het amendement stelt: ‘In te stemmen met het invoeren van een gedifferentieerd tarief voor toeristenbelasting met de volgende tarieven met ingang van 2022, met een vrijstelling voor jeugd tot en met 12 jaar en voor campingplekken en groepsaccommodaties een tarief van € 1,25 p.p.p.n en voor hotels, B&B’s, chalets, stacaravans, kamers, zomerhuizen, appartementen of andere luxe vakantieverblijven een tarief van € 1,75 p.p.p.n’. Dit amendement is verwerkt in deze begroting. De tarieven zullen worden opgenomen in de Verordening ‘Toeristenbelasting 2022’, die uiterlijk in december 2021 door de raad zal worden vastgesteld. De ondernemers en RECRON zijn van deze wijziging in tarief en tariefstelling op de hoogte gebracht.

Een aantal ondernemers heeft aangegeven dat er problemen ontstaan bij de uitvoering van het amendement vanwege regelgeving. 2.

Motie evenementen in dorpskernen

Programmabegroting 2022

In de motie wordt het college opgeroepen om: ‘Om evenementen in de dorpskernen te behouden en niet alles te verwijzen naar de evenemententerreinen. Hierdoor blijven de dorpskernen levendig wat ten goede komt aan de ondernemers waarmee leegstand van winkelpanden voorkomen kan worden’. Deze motie is door het college overgenomen en wordt in de uitvoering van de omgevingsvisie meegenomen. 3. Motie bezuinigingen en taakstellingen In de motie wordt het college opgeroepen om: ‘Bij de Begroting 2022 de bezuinigingen op de posten BrinQ, Vastgoed, Subsidies, Maatschappelijke initiatieven, en op de post Scala, WMW en bibliotheek, alsmede de extra uitgaven voor Inflatiecorrectie, WSW-middelen en Voogdij 18+, en de lage raming van het BCF nader te onderbouwen, zodat de raad inhoudelijke afwegingen kan maken en van gedachte kan wisselen over de wenselijkheid van de voorgelegde keuzen’. In de volgende paragraaf geven wij een stand van zaken van de ombuigingen en onderzoeken. 4.

Motie actief grondbeleid In de motie wordt het college opgeroepen tot actief grondbeleid: ‘bij actief grondbeleid het ‘Nee tenzij’-principe los te laten en over te gaan naar het ‘Ja mits’- principe, waarbij de gebruikelijke handelwijze ten aanzien van het informeren van de raad en het onderzoek naar financiële risico’s blijft zoals afgesproken’ en ‘indien nodig vanwege de huidige krapte op de arbeidsmarkt, de markt bij onderdelen van bouwprojecten te betrekken, maar als gemeente wel opdrachtgever – en dus leidend – te blijven’ en ‘Zo mogelijk lokale aannemers en verwante bedrijven betrekken’ en ‘Binnen zes maanden met een concreet voorstel richting de raad te komen voor meer actief grondbeleid’ en ‘Om vooruitlopend hierop kansen op het aankopen van voor woningbouw geschikte gronden zo mogelijk nu al aan te grijpen, waarbij de gebruikelijke handelwijze ten aanzien van het informeren van de raad en het onderzoek naar financiële risico’s in acht wordt genomen’. Er is aangaande deze motie een toezegging gedaan door het college. Een nieuwe Nota Grondbeleid wordt op korte termijn ter vaststelling aan de raad aangeboden. Waar mogelijk worden kansen op het aankopen van voor woningbouw geschikte gronden aangegrepen, waarbij de financiële risico’s in acht worden genomen. Uiteraard wordt de raad hierover tijdig geïnformeerd.

Over de kansen en het ‘slagingspercentage’ kunnen we helaas geen voorspellingen doen.

A.2 Financiële vooruitzichten Ontwikkelingen sinds de Voorjaarsrapportage 2021 In de Voorjaarsrapportage 2021 onder de thema’s en in de kaderstelling voor 2022 hebben wij u zo goed mogelijk geïnformeerd over ontwikkelingen en de financiële prognose. In de brief over de meicirculaire 2021 hebben wij deze informatie aangevuld en u meegenomen in actuele ontwikkelingen. De belangrijkste betreft de incidentele middelen jeugdzorg 2022, waarvan wij hiervoor in de huidige stand van zeken hebben meegenomen. Wij hebben duidelijk gemaakt dat kostenbesparingen en lastenverhoging noodzakelijk zijn voor het verkrijgen van een gezond en sluitend meerjarenperspectief. U hebt ons gevraagd een aantal onderwerpen van een nadere motivering te voorzien Zie motie bezuinigingen en taakstellingen. Indien er sprake is van financiële mutaties zijn deze verwerkt in de begroting 2022. Aansluitend daarop zijn wij als voorbereiding op de begroting en de beleidsinvulling voor 2022 nagegaan of zich ontwikkelingen voordoen (of hebben voorgedaan) die nog niet waren voorzien of die thans meer concreet kunnen worden ingevuld en daarom alsnog een plek moeten krijgen in deze begroting. Dit betreft bijvoorbeeld de actualisaties van de Grexen, de actualisatie van de kapitaallasten in voornamelijk 2025 en de stijging van de ABP premie met ingang van 1 januari 2022 van 25,9% naar 27,4%.

Een stijging van 1,5% waarvan 70% voor rekening van de gemeente komt (effect 1,05%).

Programmabegroting 2022

Overzicht verwerking mutaties sinds de Voorjaarrapportage 2021 Uitgangspunt (en vertrekpunt) blijft het financiële perspectief zoals dat met u is gedeeld in de Voorjaarsrapportage 2021, waarbij u een addendum met betrekking tot het GVVP hebt aangenomen. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de doorgevoerde wijzigingen en ontwikkelingen. Bedragen in €, min is nadeel

Saldo Voorjaarsrapportage 2021

2022

2023

2024

-365.012

-562.030

-108.856

1.060

-3.000

22.800

21.600

61.600

-368.012

-539.230

-87.256

62.660

676.617

374.081

152.225

44.359

-287.548

-186.587

-218.865

-218.855

21.057

-351.736

-153.896

-111.836

Addendum GVVP Verwacht meerjaren saldo volgens Voorjaarsrapportage 2021

2025

Actualisatie sinds bespreking Voorjaarsrapportage: 1. Meicirculaire 2021 2. Doorwerking Najaarsrapportage 2021

NAJ

Verwacht meerjaren saldo volgens Najaarsrapportage 2021 3. Mutatie loonkosten

SAL

-296.118

-23.618

4. Mutatie budget ziektevervanging

ZIEK

-107.000

5. Gemeenschappelijke regelingen

-261.735

-274.542

-276.579

-237.194

6. Mutaties lokale lasten

LOK

302.742

307.522

304.317

304.017

7. Mutaties inflatie 1,6%

INFL

-139.300

8. Incidentele middelen B/L Jeugdzorg

JGZ

9. Mutaties overige wijzigingen

OVW

-84.102

8.783

-17.748

8.649

10. Mutaties BTW-compensatiefonds

BTW

90.000

11. Bezuinigingen en taakstellingen

BZT

127.031

353.457

374.874

12. Wens Knelpuntenanalyse

WNS

-196.300

-111.800

13. Reestmond bezuiniging

REE

-200.000

14. ROVA inhuur Groenbeheer

ROV

-124.100

15. Dekkingsvoorstel: OZB verhoging

AVD

250.000

16. Septemberciculaire 2021

SEPT

774.686

495.561

482.310

578.490

356.861

88.727

262.960

551.183

Totaal resultaat

Toelichting: De gehanteerde afkortingen in hoofdletters (zoals NAJ) worden gebruikt in de toelichting onder de programma’s. Daarmee is steeds aansluiting te vinden met het hier gepresenteerde globale verhaal. Bij de programma’s wordt dan meer specifiek een toelichting gegeven op wijzigingen per programma en kan hier worden teruggekeken voor de globale toelichting. In sommige gevallen wordt bij de programma’s niet opnieuw toegelicht als de hier gegeven toelichting volstaat. Bijvoorbeeld: de mutatie loonkosten (SAL). 1. Meicirculaire 2021 Op 29 mei 2021 is de meicirculaire uitgekomen. In deze meicirculaire zijn de wijzigingen in de hoogte van de algemene uitkering opgenomen. De effecten van de meicirculaire hebben wij in onze brief van 15 juni 2021 met u gedeeld. Conform afspraak is de meicirculaire in deze begroting verwerkt.

Programmabegroting 2022

Bedragen in € 1.000 min is nadeel Mutaties meicirculaire 2021

2022

2023

2024

2025

Vergoeding raadsleden kleine gemeenten

Inburgering

Armoedebestrijding kinderen

-7

Participatie (IU)

125

123

137

131

Voogdij/18+ (IU)

147

Algemene uitkering

888

614

418

344

Volume groei kosten

-127

-138

-149

-169

Wet Open Overheid (structureel)

-44

-55

-67

-78

Wet Open Overheid (incidenteel)

-52

-53

LPO: Participatie (IU)

-125

-123

-137

-131

LPO: Voogdij/18+ (IU)

-147

Totaal Meicirculaire 2021

677

374

152

2. Doorwerking Najaarsrapportage 2021 Conform de wens van de raad worden de uitkomsten van de Najaarsrapportage geïntegreerd in deze begroting. Alleen mutaties die betrekking hebben op 2022 t/m 2025 worden geïntegreerd. In onderstaande tabel zijn de mutaties voor het inzicht verzameld. Bedragen in € min is nadeel Mutaties Najaarsrapportage 2021

Progr.

2022

2023

2024

2025

0. Bestuur en ondersteuning

-100

-200

-400

-600

1. Veiligheid

-11.441

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

-69.390

-52.464

-40.068

166.161

3. Economie

-28.878

35.678

3.400

4. Onderwijs

-3.108

5. Sport, cultuur en recreatie

42.353

42.343

22.353

6. Sociaal domein

-332.258

-335.965

-349.518

-343.708

7. Volksgezondheid en milieu

-125.275

-101.501

-93.397

-259.326

8. VHROSV

-31.771

Algemene dekkingsmiddelen

1.173.507

887.532

700.629

617.653

Overhead

-227.570

-250.580

-273.490

-304.280

386.069

210.294

-45.040

-112.896

-3.000

22.800

21.600

61.600

Meicirculaire

676.617

374.081

152.225

44.359

Mutaties najaarsrapportage 2021 excl. addendum en meicirculaire

-287.548

-186.587

-218.865

-218.855

Totaal mutaties Najaarsrapportage 2021 Addendum GVVP

De totaalregel ‘Verwacht meerjarensaldo volgens de Najaarsrapportage 2021’ sluit aan op het in deze rapportage getoonde financiële perspectief. Zo bent u in staat het verloop van ontwikkelingen te volgen. 3. Mutatie personeelslasten Voor de begroting 2022 is de formatie bij begroting 2021 het uitgangspunt. Er zijn verschuivingen voor de leerplichtambtenaar en de cultuurcoach van het programmabudget naar het personeelsbudget. In de kaderstelling bij de Voorjaarsrapportage is voor de CAO een inschatting gemaakt voor de bruto loonstijging. Daarnaast zijn een aantal functies geherwaardeerd hetgeen resulteert in een andere inschaling (begrote meerkosten circa € 90.000). De premieontwikkeling van ABP is hoger (+ 1,05%). De lasten van de medewerkers welke worden toegerend aan de programma’s wordt bepaald op basis van hun inzet voor de diverse taakvelden. Die inzet over de programma’s kan verschillen. Dit geeft mutaties (INZ). Deze zullen per programma niet nader worden toegelicht. We hebben de totale Programmabegroting 2022

personeelsbegroting opnieuw beoordeeld en zien een mogelijkheid om een bezuiniging te realiseren door alleen de vaste formatie te begroten. Deze vaste formatie is in overleg met het management vastgesteld. Consequentie daarvan is wel dat voor met name 2022 bovenformatieve functies gedekt moeten worden uit de flexibele schil. Daarvoor is eenmalig in 2022 € 200.000 als dekking opgenomen. In het budget voor flexibele inzet is daarnaast de opgave van de raad in het amendement bij de begroting 2021 verwerkt. Daarin is opgenomen een te realiseren efficiency van € 25.000 in 2021 oplopend naar € 100.000 in 2024 en verder. Beide bezuinigingen samen zorgen ervoor dat de flexibele schil klein is geworden, waardoor de mogelijkheid voor inhuur sterk is beperkt. 4. Mutatie budget ziektevervanging In de begroting ramen we nu al een aantal jaren € 203.000 euro voor de vervanging van zieke medewerkers. Het verzuim is al een aantal jaren hoger, waardoor dit budget wordt overschreden. We willen hier een budget begroten van € 100.000 per procent verzuim. Op basis van het huidige verzuim zou in dat geval een veel hoger bedrag geraamd moeten worden. Deze ruimte is er niet in de begroting 2022, daarom stellen we voor het budget te verhogen tot € 310.000. Temeer omdat de ruimte in de flexibele schil nul is. We zullen intern afspraken maken over de vervanging bij ziekte.

Uitgangspunt daarbij is het budget. Komen taken daardoor in de knel, dan zal de raad daarvan op de hoogte worden gesteld. 5. Gemeenschappelijke regelingen De in de kaderstelling bij de Voorjaarsrapportage 2021 zijn de voor begroting 2022 genoemde mutaties voor de gemeenschappelijke regeling verwerkt en eventueel op basis van de laatste inzichten bijgesteld. De begrotingen voor de Gemeenschappelijke Regelingen zijn in de gemeenteraad van 15 juni 2021 besproken. Het betreft: Bedragen in € min is nadeel Mutaties Gemeenschappelijke Regelingen GGD Drenthe

2022 37.000

2023 34.000

2024 34.000

2025 16.000

7.000

5.000

4.000

3.000

Reestmond

-64.000

-69.000

-74.000

24.000

RUD Drenthe

-66.128

-70.427

-69.509

-81.947

SSC-ONS

-178.000

2.393

3.885

6.930

-20.247

-261.735

-274.542

-276.579

-237.194

Recreatieschap Drenthe

Veilgheidsregio Drenthe Totaal mutatie GR

Eventuele nadere toelichting wordt gegeven bij de programma onderdelen. 6. Mutaties Lokale lasten In de kaderstelling bij de Voorjaarsrapportage 2021 is aangegeven de lokale heffingen6 te verhogen met de inflatie van 1,4%. Daarnaast is aangeven de tarieven voor de afvalstoffen te verhogen tot kostendekkend. Voor de tariefstelling riolen werd uitgegaan van een voorziening die eind 2020 op nul zou uitkomen waardoor de tarieven extra verhoogd zouden moeten worden. Achteraf is deze nog toereikend t/m 2026. Reden waarom kan worden volstaan met een lagere tariefstijging. Dat leidt tot de volgende extra inkomsten uit tarieven en heffingen: Bedragen in € min is nadeel Mutaties Lokale lasten

2022

2023

2024

2025

Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht

25.000

Afvalstoffenheffing kostendekkend maken

120.432

121.212

118.007

117.707

Forensenbelasting

14.000

Leges vergunningen

6.000

Lijkbezorgingsrechten

3.000

Onroerend zaakbelasting

54.000

56.000

Rioolheffing

80.310

82.310

Totaal mutatie lokale lasten

302.742

307.522

304.317

304.017

6 Met uitzondering van de leges voor burgerzaken, bestemmingsplannen en markten.

Programmabegroting 2022

Eventuele nadere toelichting wordt gegeven bij de programma onderdelen en paragraaf A: Lokale heffingen. 7. Mutaties inflatie In eerste instantie is in de kaderstelling uitgegaan van het niet toepassen van een inflatiecorrectie. In de brief van 15 juni 2021 over de uitkomsten van de meicirculaire is voorgesteld toch een inflatiecorrectie toe te passen. Dit omdat deze nu al een aantal jaren achterwege is gebleven en voor 2022 prijsstijgingen voor de hand zullen liggen in een na-coronajaar. De inflatiecorrectie wordt verwerkt op inflatiegevoelige budgetten (zoals goederen en diensten) en is verwerkt in de lasten van de programma’s. Totaal € 137.100. 8. Incidentele middelen B/L jeugdzorg De baten en lasten van de extra incidentele middelen jeugdzorg zijn resultaat neutraal verwerkt in deze begroting. Voor een toelichting wordt verwezen naar de tekst hiervoor onder A.1: incidentele middelen jeugdzorg 2022 op pagina 8. Bedragen in € min is nadeel Mutaties incidentele middelen jeugdzorg

2022

Correctie stelpost jeugd 2021

2023

2024

2025

-255.000

Groei lasten jeugdzorg

-1.055.955

-430.100

-376.400

-311.900

Incidentele middelen jeugd 2022 (75%)

1.055.955

685.100

631.400

566.900

Totaal mutatie jeugdzorg

Zoals hiervoor geschreven, zijn de lasten die staan tegenover de stelpost jeugd 2021 reeds structureel opgenomen in de begroting 2021. 9. Overige aanpassingen Er zijn een aantal wijzigingen die in de begroting zijn bijeengebracht onder de noemer overige wijzigingen, omdat deze nog niet zijn vermeld in de notitie Uitgangspunten voor begroting 2022. Het betreft de volgende posten: Bijstelling van het dividend van de deelneming in ROVA, bijstelling van de rente voor financiering en mutatie van egalisatie voorziening riolering. Bedragen in € min is nadeel Mutaties Overige wijzigingen

2022

Dividend ROVA

2023

2024

2025

28.365

45.619

33.293

48.232

Mutatie rente aanvullende finaciering

-42.150

-41.675

-46.050

-46.992

Mutatie egalisatie voorzieningen riolering

-47.275

7.681

-949

Personeelsuitjes

-10.000

5.958

Mutatie rente langlopende lening

Bijstelling diverse personeelsbudgetten Bestemmingsres. omgevingswet

-19.000

Klanttevredenheid eens per 2 jaar

1.200

12.400

-84.102

8.783

-17.748

8.649

Totaal Overige wijzigingen

Eventuele nadere toelichting wordt gegeven bij de programma onderdelen. 10. Stelpost BTW compensatiefonds Met ingang van het begrotingsjaar 2019 is de wijze van verwerking van de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds (BCF) in de raming van de algemene uitkering in de circulaires gewijzigd. Waar voorheen het fonds was opgenomen in de Meicirculaire is het nu aan de gemeenten om zelf een reëel bedrag te ramen voor het BTW compensatiefonds. Voor een goede raming van de ruimte onder het plafond BCF is inzicht nodig in de toekomstige ontwikkeling van de omvang van het BCF en vooral in de toekomstige declaraties. Om een niet onderbouwde oplopende raming van de ruimte onder het plafond BCF te voorkomen biedt de ruimte na de laatst bekende declaraties om die reden het meeste houvast als raming voor de komende jaren. De provinciaal toezichthouder staat een structurele raming toe vanaf 2021 voor de verwachte onderschrijding van het BCF-plafond ter waarde van 10,7 punten van de uitkeringsfactor.

Programmabegroting 2022

Dat komt neer op 10,7 x 0,001 x € 19.371.000 = € 207.000. In de begroting 2021 is structureel € 117.000 (6,3 x 0,001 x € 18.665.000 = € 117.000) opgenomen. We ramen € 90.000 extra baten als stelpost. De provinciale toezichthouders hanteren de toepassing van deze regel als richtlijn. De provinciale toezichthouders geven wel aan voorzichtig om te gaan met deze post. We wijken door het opnemen van het volledige bedrag af van hetgeen we in de brief over de meicirculaire 2021 hebben geschreven. Wij vinden dat in het structurele perspectief verantwoord, omdat voorgenomen ombuigingen en taakstellingen meer tijd vragen en worden uitgewerkt voor de begroting 2023. Daarom hebben wij deze post opgenomen in paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 11. Bezuinigingen en taakstellingen Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn voorstellen tot taakstellingen en bezuinigingen aangenomen. Deze worden voor de jaren 2022-2025 zijn uitgewerkt in deze begroting. Zie verder hoofdstuk 4. Bedragen in € 1.000 min is nadeel Mutaties Bezuinigingen en taakstellingen

2022

2023

2024

2025

AMW

Bibliotheek

BrinQ

MWZ

Subsidies

121

143

Vastgoed

127

353

375

Totaal mutaties bezuinigingen en taakstellingen

12. Beleidswens Knelpuntenanalyse Er is een knelpuntenanalyse uitgevoerd voor de interne organisatie, daaruit komen de volgende knelpunten naar voren: Knelpunt formatie Administratie Met de overgang van de IGSD naar Westerveld zijn bepaalde noodzakelijke administratieve taken niet meegenomen in het bepalen van de benodigde formatie. Hierdoor zijn deze taken niet structureel belegd en is er ook onvoldoende capaciteit om deze naar behoren uit te kunnen voeren. Het gaat om werkzaamheden voor de interne controle, accountant, beeld van uitvoering en overige administratieve werkzaamheden. Om deze tekortkoming op te heffen is extra formatie/budget noodzakelijk. Knelpunt formatie ICT Er hebben vorig jaar twee grote veranderingen plaatsgevonden binnen onze organisatie die een zware wissel op strategisch informatiemanagement hebben getrokken, maar waarvoor tot nu toe geen extra formatie beschikbaar is gesteld: • De terugkeer van het onderdeel werk & inkomen (voorheen IGSD) per 1-1-2020 en daaraan gekoppeld het toewerken naar een integrale toegang. Er is toen wel voorzien in formatie voor inhoudelijk medewerkers en functioneel beheer, maar niet in strategisch informatiemanagement. Het sociaal domein is sowieso een dynamisch domein waar de vele ontwikkelingen elkaar in rap tempo opvolgen en in toenemende mate om inzet van een informatiemanager vragen.

• De overgang naar SSC ONS per 1-9-2020. Er is wel voorzien in formatie voor operationeel demandmanagement, maar niet in strategisch informatiemanagement. Op strategisch niveau moet er afstemming plaatsvinden met ONS over de informatievoorziening, compliance & architectuurplanning om ervoor te zorgen dat de IT-strategie van de gemeente in lijn is met de ontwikkelingen van het SSC ONS. Knelpunt formatie RO Op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling heeft de gemeente een aantal grote uitdagingen die niet via de reguliere formatie opgevangen kunnen worden. Door de vernietiging van het bestemmingsplan buitengebied 2018 zal een bestuurlijke keuze gemaakt moeten worden op welke wijze wij het beleid voor het buitengebied willen gaan ontwikkelen. Daarnaast hebben wij een bijdrage te leveren aan de (landelijke) ambities op het gebied van wonen (900.000 woningen extra, landelijk tot 2030). Dit samen maakt dat er minimaal 1 fte extra noodzakelijk is voor een periode van 3 jaar.

Programmabegroting 2022

Knelpunt formatie control Het financiële proces binnen de organisatie neemt toe in complexiteit. De rechtmatigheidsverklaring door het college, is één van de ontwikkelingen die een plek moeten krijgen in de financiële processen. De formatie zal hierop moeten worden aangepast. Wij achten een structurele uitbreiding met 0,44 fte noodzakelijk. Bedragen in € min is nadeel Gewenst nieuw beleid

2022

2023

2024

2025

Beleidswens: knelpunt formatie Administratie

-26.300

Beleidswens: knelpunt formatie ICT

-45.200

Beleidswens: knelpunt formatie RO t/m 2024

-84.500

Beleidswens; knelpunt formatie control

-40.300

Totaal gewenst nieuw beleid

-196.300

-111.800

13. Reestmond bezuiniging In samenhang met het besluit om ex-Reestmonders in te zetten bij het uitvoeren van het groenbeheer in onze gemeente door Rova, is bij de Voorjaarsrapportage vanaf 2023 een bezuiniging ingeboekt. Deze bezuiniging van € 200.000 op overhead is niet uitgewerkt in de begroting 2022 van Reestmond. De haalbaarheid van een bezuiniging van deze omvang wordt nu ernstig betwijfelt. Aangezien de vastgestelde meerjarenbegroting voor Reestmond geen daling in onze bijdrage laat zien, zijn we genoodzaakt en verplicht deze bezuiniging terug te draaien. 14. Rova inhuur groenbeheer Met de inzet van ex-Reestmonder bij het groenbeheer werken we aan het plaatsen van deze doelgroep op een voor hen geschikte werkplek. Om het groenbeheer conform de plannen uit voeren is een bepaalde capaciteit nodig. We constateren dat minder mensen uit de doelgroep kunnen instromen dan aanvankelijk was gedacht. We bekijken actief of inzet van andere bronnen de instroom van de doelgroep kan vergroten. Voor het resterende deel zal externe inhuur plaatsvinden om de werkzaamheden uit te voeren conform de besluitvorming met betrekking tot het voorstel. 15. Aanvullende dekking Onroerende Zaakbelasting Om tot een (gering) positief resultaat in 2022 en sluitend perspectief voor 2024 en 2025 te komen is een stijging van de OZB inkomsten met 500.000 noodzakelijk.

De grootste ruimte voor een stijging van het tarief is te vinden bij de eigenaren woningen. Het tarief voor eigenaren niet-woningen is hoger dan het normtarief voor een artikel 12 gemeente. Het tarief voor gebruikers niet woningen heeft nog enige ruimte voor een verdere verhoging. Zie voor de vergelijking van de tariefruimte met het norm-tarief artikel 12 gemeente paragraaf A, pagina 57. Om deze redenen en voor de eenvoud is in deze begroting een aanvullend dekkingsvoorstel opgenomen door de OZB voor woningeigenaren te laten stijgen met 19%. Deze stijging heeft een extra bate van € 250.000 tot gevolg. Omdat er sprake is van een integrale begroting waarin alle (bekende) posten reëel zijn geraamd, is de raad volledig aan zet en in de gelegenheid een afweging te maken tussen uitzettingen in deze begroting en deze OZB stijging. Bij deze beoordeling kan de raad in haar overwegingen het volgende meenemen:  de bestaande risico’s zoals opgenomen in paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing;  de ontwikkeling van de algemene reserve en het verkrijgen van meer ‘vet op de botten’. 16. Septembercirculaire 2021 In het verleden werd de septembercirculaire niet verwerkt in de begroting. Voor de begroting 2021 hebben we dat wel gedaan. Dat zetten we door in deze begroting. De effecten van deze circulaire zijn beoordeeld en verwerkt in deze begroting.

We willen u een totaal beeld schetsen van alle posten die van invloed zijn op de resultaten in de komende jaren. U bent dan beter in staat de integrale afweging te maken. Dat is ook de reden om de effecten van de Najaarsrapportage te verwerken in deze begroting.

Programmabegroting 2022

Het effect in de begroting is als volgt:

Het meerjarig effect van de septembercirculaire wordt verwerkt in de begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023 - 2025. De uitkomsten van de septembercirculaire zijn meer in detail aan u verstrekt in de vorm van een informatiebrief. De ontwikkeling van de solvabiliteit7 De solvabiliteit daalt sinds 2017. Dat komt door negatieve resultaten in 2018 en 2019 en door onttrekkingen aan de bestemmingsreserves. Hoewel 2020 een klein positief resultaat kent, daalt de solvabiliteit toch door de onttrekkingen aan de bestemmingsreserve. Voor 2021 verwachten wij een negatief resultaat. Het eigen vermogen daalt daardoor verder.

7 Solvabiliteit 1 is eigen vermogen inclusief bestemmingsreserves gedeeld door balans totaal en solvabiliteit 2 is

eigenvermogen exclusief bestemmingsreserves gedeeld door balanstotaal. Programmabegroting 2022

Een kanttekening is op zijn plaats. Solvabiliteit op zichzelf is geen doel. Het gemeentelijke bedrijf is erop gericht haar (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren op een geaccepteerd niveau en haar inwoners te ondersteunen dan wel zaken die nuttig zijn voor de samenleving als geheel tot stand te brengen. Dat de solvabiliteit ‘oranje’ kleurt (zie paragaaf B: Weerstandvermogen en risicobeheersing) is slechts een signaal. Beter is te kijken naar de samenstelling van de balans, het beoordelen van risico’s en te kijken naar het structureel evenwicht van baten en lasten op termijn. Structureel evenwicht van baten en lasten In de notitie Uitgangspunten voor begroting 2022 hebben wij aangegeven te streven naar een structureel evenwicht van baten en lasten in 2023. In het meerjarig overzicht incidentele baten en lasten en het structureel evenwicht in hoofdstuk B.1.5 en B.1.6 maken we inzichtelijk of dat realistisch is. Voor wat betreft het verplichte meerjarige overzicht van incidentele baten en lasten is de kwaliteit en volledigheid van het overzicht van incidentele baten en lasten van essentieel belang. In de Notitie structurele en incidentele baten en lasten van de Commissie BBV (30 augustus 2018) is hiervoor een algemeen kader opgenomen en zijn diverse voorbeelden gegeven. Er wordt in de notitie vanuit gegaan dat in principe alle baten en lasten structureel van aard zijn.

Incidentele baten en lasten zijn de uitzondering en dienen toegelicht te worden. In de notitie Uitgangspunten voor begroting 2022 is het streven geformuleerd van een structureel en reëel evenwicht van baten en lasten in 2023. In hoofdstuk B.1.6 presenteren wij het structureel en reëel evenwicht van baten en lasten. Financiële eindresultaten 2022 – 2025 Samenvattend wordt in onderstaand overzicht het totaal van de beleidsprogramma’s voor de begroting 2022 en de meerjarenprognose 2022-2025 weergegeven. Hieruit blijkt dat de begroting 2022 een overschot laat zien en dat in de meerjarenprognose 2022-2025 een sluitend perspectief tot 2025 laat zien. We leggen daarom deze begroting 2022 ter afweging en vaststelling aan de raad voor.

Programmabegroting 2022

Bedragen x € 1.000, min is nadeel Begroting 2022

Meerjaren begroting 2023

2024

2025

0 Bestuur en ondersteuning

-1.787

-1.768

-1.767

1 Veiligheid

-1.572

-1.584

-1.608

-1.635

2 Verkeer en vervoer

-3.347

-3.351

-3.358

-3.364

3 Economie

682

501

885

884

4 Onderwijs

-1.322

-1.262

-1.239

-1.231

5 Sport cultuur en recreatie

-4.026

-3.924

-4.018

-4.025

6 Sociaal domein

-17.767

-17.200

-16.972

-16.822

7 Volksgezondheid en milieu

-671

-678

-672

8 VHROSV

-1.501

-1.391

-1.397

-1.409

Totaal saldo programma's

-31.311

-30.657

-30.152

-30.041

Overhead

-9.848

-9.494

-9.445

-9.420

VpB

-20

40.883

39.744

39.442

39.597

Saldo baten en lasten

-296

-427

-175

116

Mutaties in reserves

652 1

514 1

435 3

434 1

Resultaat

357

263

551

Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen

A.3 Informatie betreffende taakstellingen bij de Voorjaarsrapportage Bij de behandeling van de Voorjaarsrapportage 2021 op 6 juli 2021 zijn onderwerpen genoemd die op termijn tot besparingen kunnen leiden: ombuigingen die in de eerste plaats nodig zijn om tot een structureel sluitende meerjarenbegroting te komen en eventueel voor ruimte kunnen zorgen voor nieuwe beleidsontwikkelingen. Een deel van de besproken onderwerpen zijn onderdeel geworden van de motie bezuinigingen en taakstellingen. Onderstaand geven wij een stand van zaken van de ombuigingsvoorstellen en geven daarmee tegelijk een toelichting op de uitvoering van de betreffende motie. Na de tekstuele toelichting volgt een tabel met de financiële vertaling. Onderwerp 1. Voormalige gemeentewerf Van Helomaweg, verkopen pand 2. Beperken van het aantal begraafplaatsen. Onderzoek naar tariefstelling. 3. Heroverwegen BrinQ in relatie tot het ervaren kwaliteitsniveau 4. Stoppen maatschappelijke initiatieven, verplichtingen in kaart brengen 5. Andere invulling van het omgaan met het participatiebudget 6. Onderzoek naar de doelmatigheid van sportaccommodaties 7. Onderzoek naar uitbesteden werkzaamheden gemeentewerf en tractie 8. Onderzoek naar de exploitatie van de voormalige school De Heidehoek 9. Bibliotheek, plan van aanpak voor een onderzoek naar het aantal locaties We geven u een ‘update’ van de stand van zaken. 1.

Vastgoed Zoals aangegeven in de Voorjaarsrapportage zien we zien mogelijkheden voor de verkoop van gemeentelijk vastgoed en is onder de gebouwen die we niet als ‘kernbezit’ beschouwen verkend, hoe we tot een structurele verlaging van de lasten kunnen komen. Uit die verkenning zijn twee locaties gekomen die qua financiën meegenomen kunnen worden in de bezuiniging, maar waarbij ook is Programmabegroting 2022

aangegeven, dat realisatie van de verkoop niet eenvoudig is. We hadden en hebben het over de voormalige gemeentewerf aan de Van Helomaweg en over het schoolgebouw in Darp. a.Voormalige gemeentewerf Van Helomaweg Het gebouw staat al langere tijd leeg (met tijdelijke verhuur) en er is al een verkooptraject doorlopen maar dit heeft uiteindelijk niet in verkoop geresulteerd. De ligging ten opzichte van de Toegangspoort Holtingerveld biedt misschien kansen, maar kan ook beperkend werken. Daarnaast wordt herontwikkeling beperkt door de aanwezige gasleiding en de bijbehorende veiligheidszone. De huidige bestemming is maatschappelijk en er wordt gekeken naar een verdere uitwerking van een bedrijfsbestemming passend binnen de lichte milieucategorieën of een eventuele combinatie van wonen en werken. De provincie vraagt, gezien de ligging, om een goed gemotiveerde ruimtelijke afweging met een goed inpassingsplan. Een bestemmingsplanwijziging zal niet meer in 2021 gerealiseerd kunnen worden. b.Schoolgebouw in Darp vm. OBS De Veldwikke De onderwijsfunctie verzorgd Stichting Talent Westerveld is komen te vervallen. Het betreft een mooie locatie aan de rand van het dorp waar meerdere partijen belangstelling voor getoond hebben, voor zowel huur, koop of herontwikkeling. De ligging kent echter ook een beperking, omdat het aan de rand van een waterwingebied is.

Verkoop zou een structurele lastenverlaging met zich meebrengen, maar zal waarschijnlijk niet meer in 2021 gerealiseerd kunnen worden. 2. Onderzoek naar de begraafplaatsen en de tariefstelling Zoals aangekondigd in de Voorjaarsrapportage worden de uitkomsten van het onderzoek in het laatste kwartaal van 2021 verwacht. Door gebrek aan ambtelijke capaciteit door personeelswisselingen en gezien het precaire onderwerp wat een zorgvuldig proces nodig heeft, is de uitvoering van dit onderzoek doorgeschoven naar 2022. 3. Heroverwegen BrinQ In 2019 is de BrinQ-visie vastgesteld en zijn in het bijbehorende knoppenvoorstel opties en risico’s in kaart gebracht van de financiële vertaling op de onderdelen wegbeheer en groot onderhoud wegen, verkeer en vervoer, sloten en bermen, plantsoenen, bomen, houtwallen en singels en speelplaatsen uitgewerkt. In de Voorjaarsrapportage 2021 is aangegeven dat er mogelijkheden zijn om aan ‘de knoppen te draaien’ (te bezuinigen) zonder (grote) consequenties ten aanzien van kapitaalvernietiging en aansprakelijkheid. In de afsluitende tabel is te zien hoe de voorgestelde bezuinigingen definitief verwerkt zijn in de meerjarenbegroting 2022 op de onderdelen ‘sloten en bermen’, ‘dorpskracht sloten en bermen’, ‘aanbesteding onderhoud wegen’ en ‘aanbesteding groen’.

Wat betreft het onderdeel sloten en bermen: om het risico van (water)overlast door een veranderend klimaat zo veel mogelijk te beperken, is gekozen voor een technisch minimum, waarbij de huidige achterstanden over een periode van 10 jaar worden weggewerkt. Over het onderdeel Dorpskracht: een deel van het onderhoud in de openbare ruimte is in handen van georganiseerde groepen inwoners gegeven en noemen we Dorpskracht. Het onderhoud in de ‘overige’ openbare ruimte is medio 2020 in arealen meerjarig aanbesteed. We hadden verwacht dat de hieruit voortvloeiende eenheidsprijzen lager zouden zijn dan de tarieven die waren begroot op basis van het toen lopende contract en die worden gehanteerd bij de inzet van Dorpskracht. Echter de definitieve prijzen vallen maar iets lager uit dan de oorspronkelijke prijzen. We kunnen daarom de voorgenomen bezuiniging van € 45.000 niet realiseren. Op het reguliere budget kan wel worden bezuinigd, de voorgenomen bezuiniging van € 30.000 kan worden gerealiseerd. 4. Maatschappelijke en culturele initiatieven/waarderingssubsidie dorpsgemeenschappen/kleine initiatieven Inwoners en organisaties die zich inzetten om het maatschappelijk, sociale en culturele klimaat in onze gemeente goed te houden en/of te verbeteren, worden enorm gewaardeerd.

Het bezuinigen op initiatieven die een bijdrage leveren aan de cohesie en het welzijn van inwoners, is dan ook geen gemakkelijk voorstel en besluit. Ook beseffen we, dat een gemeentelijke bijdrage soms essentieel is voor het toegekend krijgen van andere subsidiebedragen. Echter, de druk op het meerjarig sluitend krijgen van de gemeentelijke financiën is óók realiteit en daarmee ontkomen we niet aan het volgende voorstel.

Programmabegroting 2022

We stellen voor een aantal subsidies te clusteren en op het totaal een bezuiniging door te voeren. Het bedrag voor maatschappelijke initiatieven en het bedrag voor culturele initiatieven kunnen geclusterd worden tot één subsidiepot. En het budget kleine initiatieven dorpen en de waarderingssubsidie dorpsgemeenschappen kunnen ook geclusterd worden tot één budget, waarbij het totaalbedrag weliswaar wordt verlaagd maar de subsidie aan de dorpsgemeenschappen iets vergroot kan worden. Nu vergoeden dorpsgemeenschappen initiatieven tot € 500, en dit bedrag wordt dan verhoogd. Hiervoor is nog wel overleg nodig met de dorpsgemeenschappen. Het clusteren van bedragen en daarop een bezuiniging toepassen levert in 2022 € 15.000 oplopend naar € 38.000 in 2025 op. Ook voor de waarderingssubsidies zijn beoordeeld op mogelijke bezuinigingen en daarbij is rekening gehouden met aangegane verplichtingen/ toezeggingen én een aantal afbouwende subsidies voor onder andere musea, Dwingeler Ommetjes, Gekleurd Grijs Festival en Nachtelijke Beleving. De afspraak voor 1/3 deel bezuinigen is daarbij zoveel mogelijk doorgevoerd. Dit houdt in dat op onze bijdrage aan de Stichting Samen op de Duofiets, voor 1/3 deel gekort wordt. Daar waar mogelijkheden waren om de subsidie volledig te laten stoppen, is daarvoor gekozen. Zo wordt de subsidie Welkom (ouderenwerk) volledig afgebouwd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Westerveld&id=55dc842f-e7f1-4e6f-8261-ff578b6482d5