CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Aanvraag Omgevingsvergunning - BOPA Oostergast fase 3b

Raadsvergadering 21 oktober 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Oostergast fase 3B - beeldkwaliteitsplan en adviesrecht BOPA (Hamerstuk)268.636 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 25 van 26

spoor roestvlekken, kleilagen, Opm.: Kwelder, gelaagd 06 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223539 Y-coordinaat (m) | 586037 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 85 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 30 | zand/| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt 30- | 80 | klei| matig zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 80 - 180| zand | matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, Schelpen: spoor schelpmateriaal, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 07 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting223529 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) | 586034 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 82 Datum boring | 15-9-2025 2/5 DO | Appendix III: Zuidhorn, Oostergast 3B - Laagbeschrijvingen Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Archeologische indicatoren O0- | 35) | zand/| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt | spoor baksteen 35- | 75 | klei| matig zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 75 - 150 | zand / matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, Schelpen: spoor schelpmateriaal, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 08 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223519 Y-coordinaat (m) | 586032 Referentievlak | Normaal Amsterdams

Peil Maaiveld (cm) | 78 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 30 | zand/| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt 30- | 70 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor plantenresten, spoor roestvlekken 70 - 100| zand| matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 09 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223509 Y-coordinaat (m) | 586031 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 82 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Archeologische indicatoren 0- | 20| zand sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt 20- | 35 | klei sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken, Opm.: Bovenste 15cm vermengd 35- | 60 | klei sterk zandig, matig humeus, grijs-bruin, 10YR4/3, spoor | spoor baksteen, spoor houtskoolspikkels 60- | 70 | klei sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekkenroestvlekken, Opm.: Cultuurlaag, licht gevlekt 70- 100 | zand matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor plantenresten, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 10 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223517 Y-coordinaat (m) | 586019 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 80 Datum boring

| 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | Omschrijving Grondsoort | Arc indi 0- | 35| | zand| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt, kleibrokken, sterkverrommeld 35- | 55 | klei| sterk zandig, matig humeus, grijs-bruin, 10YR4/3, spoor roestvlekken, basis scherp, Opm.: Cultuurlaag, licht gevlekt 55- | 85 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 3/5 DO B] | Appendix III: Zuidhorn, Oostergast 3B - Laagbeschrijvingen Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi 85- 125] zand | | matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 11 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223527 Y-coordinaat (m) | 586019 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 87 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi 35- | 80 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken, Opm.: Bovenste 15cm vermengd0- | 35) | zand/|sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt, kleibrokken 80 - 145| zand | matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, Schelpen: spoor schelpmateriaal, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 12 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting223537 X-coordinaat (m) Y-coordinaat (m) | 586023 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 91 Datum boring

| 1-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 30 | zand/| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt 30- | 80 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 80 - 135 | zand | matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, spoor mangaanconcreties, Opm.:Kwelder 13 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223547 Y-coordinaat (m) | 586026 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 90 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Archeologische indicatoren O0- | 35) | zand/|sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, basis scherp, bouwvoor, Opm.: | spoor baksteen Gevlekt 35- | 50 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 50 - 100| zand| matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 14 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223544 Y-coordinaat (m) | 586012 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 94 Datum boring | 15-9-2025 4/5 DO | Appendix III: Zuidhorn, Oostergast 3B - Laagbeschrijvingen Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 30 | zand/| sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt 30- | 85 | klei| sterk zandig,

licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken, spoor mangaanconcreties, Opm.:Bovenste 10cm licht vermengd. baksteenspikke!l op 35cm 85 - 120) | zand matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 15 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223534 Y-coordinaat (m) | 586011 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 86 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 35) | zand|sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlekt, verrommeld 35- | 80 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken 80 - 150 | zand | matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, Opm.: Kwelder 16 Coordinaatsysteem | Rijksdriehoeksmeting X-coordinaat (m) | 223525 Y-coordinaat (m) | 586008 Referentievlak | Normaal Amsterdams Peil Maaiveld (cm) | 84 Datum boring | 15-9-2025 Lithologie Diepte (cm) | OmschrijvingGrondsoort | Arc indi O0- | 25 | zand/|sterk siltig, donker-bruin-grijs, 2.5Y3/3, Zand: zeer fijn, bouwvoor, Opm.: Gevlek, verrommeldt 25- | 80 | klei| sterk zandig, licht-bruin-grijs, 2.5Y4/3, spoor roestvlekken, Opm.: bovenste 15cm vermengd 80 - 130) | zand| matig siltig, licht-grijs, 5Y6/2, Zand: zeer fijn, spoor roestvlekken, spoor mangaanconcreties, Opm.:Kwelder 5/5 BOPA Oostergast fase 3B Bijlage 15

Proefsleuvenonderzoek 653

Zuidhorn, Oostergast 3B (Gemeente Westerkwartier, Gr.) Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven (IVO-P) Definitief Steekproefrapport 2026-03/13 Zuidhorn, Oostergast 3B (Gemeente Westerkwartier, Gr.) Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven (IVO-P) Definitief Steekproefrapport 2026-03/13 Zuidhorn, Oostergast 3B (Gemeente Westerkwartier, Gr.) Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven (IVO-P) Een onderzoek in opdracht van Steekproefrapport 2026-03/13 ISSN 1871-269X Status: Definitief Auteur: (senior KNA archeoloog/- prospector, actorreg. nr. 97236416) Autorisatie: (senior KNA archeoloog/prospector, actorreg. nr. 72840015) Goedgekeurd door de bevoegde overheid gemeente Westerkwartier d.d. 29 juli 2026 De Steekproef bv werkt volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) 4.2/ SIKB-BRL 4000, voor dit onderzoek protocol 4003 Foto’s en tekeningen zijn gemaakt door De Steekproef, tenzij anders vermeld. © De Steekproef bv, 4 augustus 2026 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder bronvermelding. De Steekproef bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

De Steekproef bv Archeologisch Onderzoeks- en Adviesbureau adres , 9801 AJ Zuidhorn telefoon internet www.desteekproef.nl e-mail info@desteekproef.nl kvk 02067214 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e Inhoudsopgave Samenvatting Administratieve gegevens van het plangebied 1. Inleiding (KNA 4.2: LS01) ................................ ................................ ............................. 1 1.1 Locatie (KNA 4: LS01, LS02) ................................ ................................ .................. 2 2. Vooronderzoek (KNA 4.2: LS06) ................................ ................................ .................... 3 2.1 Fysische geografie (KNA 4.2: LS04) ................................ ................................ ........ 3 2.2 Archeologie (KNA 4.2 LS04) ................................ ................................ .................. 4 2.3 Historische geografie (KNA 4.2: LS03) ................................ ................................ .... 5 2.4 Archeologische verwachting (KNA 4.2: LS05; Kaal 2026) ................................ ......... 6 3. Methode (KNA 4.2: VS01 en VS08) ................................ ................................ ............... 7 4. Resultaten (KNA 4.2: OS11; OS14; OS15) ................................ ................................ .... 8 4.1 Bodem ................................ ................................

................................ ................ 8 4.2 Sporen en vondsten ................................ ................................ .............................. 9 4.3 Waardestelling (KNA 4.2: VS06) ................................ ................................ ............ 9 5. Conclusie (KNA 4.2: VS05; VS06 en VS07) ................................ ................................ .. 11 5.1 Beantwoording onderzoeksvragen ................................ ................................ ........ 11 5.2 Advies (KNA 4.2: VS07) ................................ ................................ ...................... 12 Literatuurlijst Appendix I: Archeologische periodes Samenvatting In opdracht van is in het plangebied Oostergast 3B, gemeente Westerkwartier, provincie Groningen, een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven (IVO-P) uitgevoerd. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een nieuwe woonwijk, waarbij vijftig nieuwe woningen worden gebouwd ten oosten van Zuidhorn. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek hebben twee booronderzoeken plaatsgevonden.

In het noordoostelijke deel van het plangebied werd in één van de boringen een scherf middeleeuws kogelpotaardewerk aangetroffen, waarna werd geadviseerd om een karterend booronderzoek uit te voeren rondom deze locatie om vast te stellen of hier een vindplaats is gelegen en wat de eventuele begrenzing hiervan is. Hieruit bleek dat in een deel van het onderzochte terrein een archeologische cultuurlaag aanwezig was. Daarom is het huidige proefsleuvenonderzoek uitgevoerd om vast te stellen of er ook een vindplaats aanwezig was. Er zijn geen archeologische sporen aangetroffen of vonden gedaan. De bodemopbouw bestaat gemiddeld genomen van boven naar beneden uit een bouwvoor gevolgd door verstoorde of verrommelde lagen met daaronder kwelderafzettingen. Er werd geen cultuurlaag aangetroffen. Selectieadvies Tijdens het proefsleuvenonderzoek is geen archeologische vindplaats aangetroffen. De bodem in het gebied was vergraven tot in de kwelderafzettingen. Wij adviseren daarom het gebied vrij te geven wat betreft archeologie. Het is aan de gemeente Westerkwartier dit advies al dan niet te volgen. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hier direct melding van dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11.

Wij adviseren dit te doen bij de Gemeente Westerkwartier. Reactie bevoegd gezag Namens het bevoegd gezag, de gemeente Westerkwartier, heeft op 29 juli 2026 kennisgegeven akkoord te zijn met de rapportage en bovenstaand selectieadvies. Het plangebied wordt vrijgegeven. 5.1.2e 5.1.2e Administratieve gegevens van het plangebied Soort Onderzoek | Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven (IVO-P) Provincie | Groningen Gemeente | Westerkwartier Plaats | Zuidhorn Toponiem | Oostergast 3B Centrumcoördinaten | 223.531 / 586.028 Oppervlakte van het plangebied | 736 m2 Bevoegde overheid | Gemeente Westerkwartier 5.1.2e Opdrachtgever OM-nummer Bestemmingsplan | TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie ISSNnr. | 1871-269X Uitvoerder | De Steekproef BV Steekproef projectcode | 2026-03/13 Huidig grondgebruik | Bouwland Uitvoering veldwerk | 17 maart 2026 Beheer en plaats van documentatie | De Steekproef bv / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) / DANS / NAD Nuis 1 1. Inleiding (KNA 4.2: LS01) In opdracht van is in het plangebied Oostergast 3B, gemeente Westerkwartier, provincie Groningen, een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven (IVO-P) uitgevoerd (Figuur 1). De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een nieuwe woonwijk, waarbij vijftig nieuwe woningen worden gebouwd ten oosten van Zuidhorn.

De verstoringsdiepte was ten tijde van het onderzoek nog niet bekend, maar er wordt uitgegaan van een verstoringsdiepte die gepaard gaan met de reguliere werkzaamheden in de woningbouw (circa 1 meter onder maaiveld). Het graafwerk in het plangebied vormt daarom een bedreiging voor mogelijke archeologische waarden. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 736 m2 en ligt ten (noord)oosten van Zuidhorn (Figuur 1). Op het TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie ligt het plangebied in een zone met een dubbelbestemming Waarde Archeologie 2 en 5 (www.regelsopdekaart.nl). Vanwege de hoge archeologische waarde is bij bodemingrepen in deze zone archeologisch onderzoek noodzakelijk. In 2008 heeft MUG een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd in een 47 hectare grote plangebied, waar het huidige plangebied ook deel van uitmaakt (De Roller 2008). In het noordoostelijke deel van het plangebied werd in één van de boringen een scherf middeleeuws kogelpotaardewerk aangetroffen, waarna werd geadviseerd om een karterend booronderzoek uit te voeren rondom deze locatie om vast te stellen of hier een vindplaats is gelegen en wat de eventuele begrenzing hiervan is. Dit karterende booronderzoek is uitgevoerd in september 2025 (Bajema & Tulp 2025). Hieruit bleek dat in een deel van het onderzochte terrein een archeologische cultuurlaag aanwezig is.

Het vervolgadvies luidde om ter plekke van deze cultuurlaag een archeologisch proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Het bevoegd gezag is op 14 oktober 2025 akkoord gegaan met dit advies. Het onderzoek is uitgevoerd conform de BRL SIKB 4000 Archeologie, KNA 4.2 protocol 4003: inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven, en het Programma van Eisen (PvE; Kaal 2026). Het doel van het archeologische proefsleuvenonderzoek is vast te stellen of een archeologische vindplaats aanwezig is en of deze behoudenswaardig is. Indien een vindplaats aanwezig is dan wordt de behoudenswaardigheid hiervan bepaald door middel van een scoretabel. In deze scoretabel wordt de vindplaats gewaardeerd op belevingswaarde, fysieke kwaliteit en inhoudelijke kwaliteit. Voor dit onderzoek werd 19 procent van het plangebied onderzocht. Het plangebied heeft een totale oppervlakte van circa 736 m2; hiervan is 141 m² onderzocht door middel van twee proefsleuven. In het PvE (Kaal 2026) zijn de volgende onderzoeksvragen voor dit onderzoek opgesteld: 1. Hoe ziet de bodemopbouw in het plangebied eruit, geo(morfo)logisch en bodemkundig? Wat is de aard, dikte en datering van de cultuurlaag? 2. Zijn er nog intacte archeologische sporen aanwezig? En zo ja wat is de aard, gaafheid en ouderdom van de sporen; zijn er structuren te herkennen? 3.

Zijn er nog archeologische vondsten aanwezig? Zo ja, wat is de datering van de archeologische vondsten en tot welke vondsttypen of vondstcategorieën behoren zij? 4. Is er sprake van verschillende gebruiks- en bewoningsfases? 5. Is er sprake van waardevolle archeologische resten en een behoudenswaardige vindplaats in het onderzoeksgebied en waar blijkt dit wel, of niet, uit? 5.1.2e 2 6. Zijn er archeologische resten aanwezig die gerelateerd kunnen worden aan een boerderijplaats? Zo ja, waar bestaan deze uit? 7. Aan de beantwoording van welke NOaA 2.0-onderzoeksvragen kan dit onderzoek een bijdrage leveren? Wat is deze bijdrage, per onderzoeksthema (zie paragraaf 5.2)? 8. Indien er geen vindplaats wordt aangetroffen, hoe kan dit verklaard worden? 9. Hoe verhoudt de eventuele vindplaats zich met de recente onderzoeken in Zuidhorn en de nieuwe kennis van de geschiedenis van Zuidhorn? 1.1 Locatie (KNA 4: LS01, LS02) Het plangebied ligt ten oosten van Zuidhorn en ten zuiden van het Van Starkenborghkanaal. Ten oosten van het plangebied ligt ook een recent gegraven kanaal. Ten tijde van het onderzoek was het perceel in gebruik als akkerland. Het akkerland strekt zicht ten westen en zuiden van het plangebied verder uit. Figuur 1. Zuidhorn, Oostergast 3B: Topografische ligging van het plangebied. Bron: Publieke Dienstverlening op de Kaart (PDoK).

3 2. Vooronderzoek (KNA 4.2: LS06) Het vooronderzoek voor het proefsleuvenonderzoek in plangebied bestond uit een bureau- en karterend booronderzoek (Bajema & Tulp 2025) en het Programma van Eisen dat is opgesteld voorafgaand aan het onderzoek (Kaal 2026). De overgenomen gegevens uit deze voorgaande onderzoeken zijn cursief weergegeven en zo nodig aangevuld. Figuurnummers verwijzen naar de oorspronkelijke rapporten. De gebruikte bronnen voor het bureauonderzoek zijn opgenomen in de literatuurlijst aan het einde van het rapport. Voor de archeologische periode-indeling wordt verwezen naar Appendix I. 2.1 Fysische geografie (KNA 4.2: LS04) “Zuidhorn ligt in het Fries-Gronings kleigebied, op een glaciale rug van Noordhorn- Zuidhorn. Het plangebied ligt ten oosten van deze rug in een lager komgebied. Van oorsprong ligt het plangebied in een pleistoceen dekzandgebied. In het dekzandlandschap konden tijdens het paleolithicum en mesolithicum (zie Appendix I voor dateringen) jager-verzamelaars trekken. Met name de hogere zandkoppen en zandruggen waren aantrekkelijke locaties voor (tijdelijke) kampen van deze jager- verzamelaars. Als gevolg van de opwarming van de aarde tijdens het holoceen steeg de zeespiegel geleidelijk waardoor de kustlijn meer landinwaarts bewoog.

Door de vernatting kon een veenmoeras zich in de lagere delen van het landschap snel uitbreiden, waarna omstreeks 3850 vC het plangebied werd bedekt door een laagveen (Figuur 4). Door stijging van de zeespiegel maakte het veenmoeras ten oosten van de rug plaats voor een kweldergebied, terwijl westelijk ervan het veenmoeras langer standhield ((Figuur 4, 500 vC). Door het ontstaan van de Lauwerszee met geulen die diep landinwaarts reikten, was omstreeks 800 nC de invloed van de zee rondom de glaciale rug sterk toegenomen en het veenmoeras teruggedrongen. Door de dynamische omstandigheden van de geulen ontstonden in de eeuwen daarop door opslibbing kwelderwallen rondom de geulen. Eén van deze kwelderwallen loopt volgens de paleogeografische reconstructies van Vos et al. (2018) circa 100 meter ten noorden en oosten van het plangebied. Rond 1250 nC werd het omliggende land bedijkt, waarna de lagere delen van het landschap in cultuur konden worden gebracht. De bodem in het plangebied bestaat uit kalkarme poldervaaggronden bestaande uit klei (Mn85C; Figuur 5 links). Poldervaaggronden zijn een subgroep van de jonge zeekleigronden. Ten noorden en oosten van het plangebied, in de lagere komgebieden, liggen kalkrijke poldervaaggronden in lichte klei (Mn35A). In het oostelijke uiteinde, en verder richting het oosten langs de Van Starkenborghkanaal, is de bodem opgehoogd of opgespoten.

Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied op getij- kreekbedding (M75; Figuur 5 rechts), direct ten westen van een smalle getij-oeverwal (B72). Deze getij-oeverwal volgt grofweg het verloop van de waterweg ten oosten van het plangebied. De ophoging wordt op de geomorfologische kaart afgebeeld als plateau- achtige storthoop (F91). Op de hoogtekaart is te zien dat het plangebied gelegen is in een lager komgebied tussen de storthoop aan de oostzijde en de rug van Noordhorn- Zuidhorn aan de westzijde. Het pleistocene zand ligt ter hoogte van het plangebied op een diepte tussen 8 en 6 meter -NAP.” 5.1.2e 4 2.2 Archeologie (KNA 4.2 LS04) “De bekende archeologische waarden in het onderzoeksgebied zijn opgenomen in Tabel 1. De locaties van deze waarden zijn weergegeven in Figuur 7. Hier zullen kort de belangrijkste bevindingen worden besproken. In het plangebied heeft MUG in 2008 reeds een verkennend booronderzoek uitgevoerd (De Roller 2008). Toentertijd werd het hele gebied van Oostergast aan de noordoostzijde van Zuidhorn geboord. In het westelijke deel van het plangebied, nabij de Rijksstraatweg, werden wierdelagen aangetroffen (circa 800 meter ten westen van het huidige plangebied). Voor dit deel werd vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van proefsleuvenonderzoek. De Steekproef heeft hier in 2023 een proefsleufonderzoek uitgevoerd (5318633100).

In het hele plangebied zijn sporen aangetroffen uit waarschijnlijk de Romeinse tijd, late middeleeuwen en nieuwe tijd. Geadviseerd werd om hier een opgraving uit te laten voeren indien de vindplaats(en) niet in situ behouden kunnen worden. Tijdens het booronderzoek uit 2008 werd in het noordoosten van het plangebied op het maaiveld bij boring 480 een stuk middeleeuws kogelpotaardewerk van twee bij twee centimeter gevonden. Aangezien ten oosten van deze vondst een middeleeuwse dijk heeft gelegen werd geadviseerd om een karterend booronderzoek uit te voeren. Dat betreft dit onderzoek. In de omgeving zijn veel verschillende archeologische onderzoeken uitgevoerd, waaronder booronderzoeken, archeologische begeleidingen en proefsleufonderzoeken. Bij een deel ervan werden geen archeologische indicatoren aangetroffen en/of was de bodem diep verstoord, waardoor vervolgonderzoek niet geadviseerd werd (2117942100, 2131282100, 2415260100, 4557582100 en 5690512100). In de omgeving zijn echter ook verschillende archeologische onderzoeken uitgevoerd die wel archeologische vindplaatsen hebben opgeleverd. In het zuiden van Oostergast, circa 650 meter ten zuiden van het huidige plangebied, heeft De Steekproef in 2007 een archeologische begeleiding uitgevoerd waarbij een middeleeuwse waterput werd aangetroffen (2187935100).

Voor een gebied met een straal van 100 meter rondom de waterput werd een proefsleuvenonderzoek geadviseerd. Tijdens een booronderzoek door De Steekproef in 2020 werd een redelijk intacte plaggenbodem aangetroffen in een plangebied ter hoogte van Nederzetting (weg), circa 1000 meter ten westen van het huidige plangebied (4886750100). In 2019 heeft De Steekproef hier een proefsleufonderzoek uitgevoerd. Tijdens het veldonderzoek zijn grondsporen en aangetroffen en artefacten uit het neolithicum/bronstijd, de Romeinse tijd, middeleeuwen en nieuwe tijd gevonden. Behoud in situ of een opgraving is geadviseerd (4948804100). De bodemwerkzaamheden werden in 2022 door MUG archeologisch begeleid (5288348100). Tijdens de begeleiding zijn sporen en artefacten uit de Romeinse tijd en de late middeleeuwen gevonden. De sporen bestonden uit paalkuilen, kuilen, een waterput en greppels. Het vondstmateriaal is hoofdzakelijk verzameld uit de cultuurlagen en bestaat voornamelijk uit handgevormd aardewerk uit de Romeinse tijd alsmede een groot deel kogelpotaardewerk. Naast aardewerk zijn er ook meerdere vuurstenen artefacten gevonden en verschillende metaalvondsten. Ter hoogte van Nieuwe Gast (Tussen de Gasten) heeft de Steekproef in 2024 een proefsleufonderzoek uitgevoerd (5505727100).

Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn grachten uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd, twee mogelijk laatmiddeleeuwse stiepen en een oudere middeleeuwse gracht aangetroffen. Er is geadviseerd om de locaties van de aangetroffen sporen een opgraving uit te laten voeren. Tijdens de opgraving die hier vervolgens in 2025 door de Steekproef is uitgevoerd (5803791001), evenals tijdens een opgraving die in 2024 door de Steekproef is uitgevoerd ter hoogte van Nieuwe Gast 5 (5655261100), zijn naast sporen uit de middeleeuwen/nieuwe tijd ook sporen uit de ijzertijd en Romeinse tijd aangetroffen. Het betreffen sporen die toebehoren aan een ingericht akkerlandschap, waaronder greppels, (water)kuilen en paalkuilen (spiekers). Deze sporen zijn gelegen op de flank van de keileemrug van Zuidhorn en bieden nieuwe inzichten in de bewoningsgeschiedenis van regio Zuidhorn. Op basis van de resultaten is Zuidhorn mogelijk al bewoond vanaf de midden- of late ijzertijd. Sporen van dit laatprehistorische bewoningslandschap reikt mogelijk nog meer richting het oosten, onder de klei op de lagere flank van de keileemrug (in de Nieuwe Gasten/Oostergast). De enige vondstmelding in de nabije omgeving betreft een slijp- of wetsteen afkomstig uit opgebrachte grond, daterend uit de late middeleeuwen of nieuwe tijd (2849510100).

Ten noorden van het Van Starkenborghkanaal liggen twee AMK-terreinen binnen de begrenzing van Figuur 7. Circa 1100 meter ten noordwesten van het plangebied ligt de achttiende-eeuwse borg ‘Noordwijk’, waarvan de grachten nog zichtbaar zijn (AMK- terrein 7080). 900 meter ten noorden van het plangebied ligt een middeleeuwse huiswierde met een historische boerderijplaats, waarvan het reliëf aan de oostzijde nog goed bewaard is gebleven (AMK-terrein 7119). Op het hoge oostdeel zijn kogelpotscherven en baksteenpuin gevonden.” 2.3 Historische geografie (KNA 4.2: LS03) “Het plangebied ligt direct ten westen van een middeleeuwse dijk die langs de Oude Riet was aangelegd (Figuur 8). Het verloop van de middeleeuwse dijken rond de Oude Riet komt nu tot uiting in het slotenpatroon. De geomorfologische kaart en de hoogtekaart (Figuren 5 en 8) tonen dit aan. In Figuur Figuur 8 is het globale verloop van de oude dijken weergegeven. Van oost naar west gezien loopt het terrein vanuit de rivier de Oude Riet op tot de eerste oeverwal met oude dijkloop (rode lijn in Figuur 8). Verder westwaarts loopt het terrein enigszins af waarna het oploopt tot de tweede oeverwal met oude dijkloop (zwarte lijn in Figuur 8). Langs deze dijkloop kunnen resten van oude boerderijplaatsen gelegen zijn.

Bij het bouwrijp maken van het plangebied Oostergast fase 1 werd in de slootwand een middeleeuwse waterput aangesneden, circa 700 meter ten zuiden van het huidige plangebied (Schrijer & De Neef 2007). Deze waterput zal bij een dergelijke huisplaats horen en ligt aan de landzijde van deze middeleeuwse dijk. Op het kadastrale minuutplan en de historisch topografische kaart uit 1870 is te zien dat het plangebied in de negentiende eeuw deel maakte van een uitgestrekt agrarisch landschap (Figuur 9). Op de kaart van 1935 is te zien dat de sloot die voorheen de noordzijde van het plangebied begrensde, reeds is gedempt. Circa 35 meter ten noorden is in 1911 het Van Starkenborghkanaal gegraven tussen de stad Groningen en de Zuiderzee. Omstreeks 1975 werden de agrarische percelen opnieuw ingericht (ruilverkaveling), waarbij nieuwe sloten werden gegraven ten behoeve van de schaalverkleining. Hierbij werd een sloot gegraven aan de noordzijde van het plangebied. Omstreeks 2015 werd de stortplaats aangelegd ten oosten van het plangebied.” 5.1.2e 5.1.2e 6 2.4 Archeologische verwachting (KNA 4.2: LS05; Kaal 2026) Aard en ouderdom van de vindplaats(en) In het plangebied kunnen resten van een boerderijplaats aanwezig zijn. Deze resten kunnen dateren vanaf middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en) Het te onderzoeken gebied beslaat 736 m2.

De aan- of afwezigheid van een vindplaats is nog niet bekend. Een eventuele begrenzing is daarom nog niet te geven. Structuren en sporen In het plangebied kunnen resten van bebouwing en bewoning worden aangetroffen zoals onder meer funderingsresten, palen en paalgaten, (afval)kuilen, beer- en/of waterputten. Artefacten: anorganisch Verwachte anorganische artefacten zijn voornamelijk aardewerk, bouwmateriaal, metaal, natuursteen en glas. Artefacten: organisch Organische artefacten kunnen bestaan uit hout, leer en dierlijk bot. Gezien de kleiige aard van de bodem is de kans op goed bewaarde organische resten groot. Archeozoölogische, botanische en fysisch-antropologische resten Dierenbotten, macroresten (bv. verkoolde zaden en granen) en/of pollen kunnen bewaard zijn gebleven. Met namen in afvalkuilen en in mogelijk beerputten kunnen relatief grote concentraties van deze resten worden aangetroffen. Motivatie Het onderzoeksgebied ligt aan de landzijde van een middeleeuwse dijk. Bij het verkennende booronderzoek is hier een kogelpotscherf en bij het karterende booronderzoek een humeuze cultuurlaag met houtskool- en puinspikkels aangetroffen.

Archeologische stratigrafie en diepte van de vondstlagen De cultuurlaag en archeologische resten worden in het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied direct onder de bouwvoor, vanaf een diepte van 35 centimeter onder maaiveld verwacht (45 centimeter boven NAP). In het noordelijke deel van het onderzoeksgebied ligt de top van de cultuurlaag onder de bouwvoor en een verstoorde laag op een diepte van 110-125 centimeter onder maaiveld (0 centimeter NAP). De cultuurlaag is 20 tot 40 centimeter dik. Gaafheid en conservering Organische resten kunnen in het plangebied bewaard zijn gebleven. Hoewel de top van de bodem mogelijk is verstoord door agrarische werkzaamheden kunnen hieronder nog (intacte) archeologische resten aanwezig zijn. Er is geen “Bijlage verwachte vondstaantallen” opgenomen omdat er nog geen gravend onderzoek in het plangebied heeft plaatsgevonden. De vondstaantallen kunnen sterk uiteenlopen afhankelijke van de aanwezigheid van een vindplaats. 7 3. Methode (KNA 4.2: VS01 en VS08) Het onderzoek is uitgevoerd conform SIKB-BRL 4000: KNA 4.2 protocol 4003, en het Programma van Eisen (Kaal 2026). Tijdens dit onderzoek werd 19 procent van het plangebied onderzocht. Het plangebied heeft een totale oppervlakte van circa 736 m2; hiervan is 141 m² onderzocht door middel van 2 proefsleuven (Figuur 7). Figuur 2.

Zuidhorn, Oostergast 3B: Overzicht van de aangelegde putten in het plangebied. De proefsleuven zijn aangelegd met behulp van een graafmachine met een gladde bak. De graafwerkzaamheden zijn uitgevoerd op aanwijzing en onder leiding van een senior KNA archeoloog. De bovengrond is in lagen van vijf tot tien centimeter afgegraven, waarbij gelet is op vondstconcentraties en (doorschemerende) grondsporen. Er is één goed leesbaar vlak aangelegd in de top van de kwelderafzettingen. In iedere proefsleuf is één profielkolom afgestoken en gedocumenteerd. Van alle proefsleuven is een vlakfoto gemaakt. Vervolgens zijn alle verstoringen en proefsleuven ingemeten met behulp van een RTK-GPS. Vlakhoogtes en maaiveldhoogtes zijn iedere 5 meter gemeten met een RTK-GPS. Archeologische sporen en vondsten zijn niet aangetroffen.

8 4. Resultaten (KNA 4.2: OS11; OS14; OS15) 4.1 Bodem De bodem bestaat gemiddeld genomen uit een bouwvoor gevolgd door verstoorde of verrommelde lagen met daaronder kwelderafzettingen (Figuur 4). De maaiveldhoogte in het gebied ligt tussen 0,68 en 1,3 meter boven NAP . Dit sterke verschil is veroorzaakt door een verschil in het noordelijke perceel en het zuidelijke perceel. Op het noordelijke perceel ligt de maaiveldhoogte tussen 1,14 en 1,23 meter. Op het zuidelijke perceel ligt het maaiveld tussen 0,68 en 0,75 meter. De NAP hoogte van het vlak ligt in put 1 tussen-0,58 en -0,32 meter NAP . In put 2 is het vlak aangelegd tussen -0,16 en 0,03 meter NAP . De bodem in put 2 was minder diep verstoord, waardoor deze ook minder diep is aangelegd. Figuur 3. Zuidhorn, Oostergast 3B: Overzicht van de maaiveldhoogtes, vlakhoogtes (in blauw), locaties van de profielen en de aangetroffen verstoringen.

9 De bouwvoor bestaat uit donkerbruingrijze sterk siltige licht humeuze klei. Hieronder zijn twee gevlekte sterk tot matig zandige kleilagen met vlekken, zandbrokken en enkele roestvlekken. De kleuren van de vergraven lagen variëren van grijs tot (donker) grijsbruin. De natuurlijke kwelderlagen aan de basis van het profiel bestaan in put 1 uit uiterst siltig grijs zand (zavel) met matig veel kleilagen, roestvlekken en ijzerconcreties. In put 2 bestond de kwelder uit matig tot uiterst siltige grijze klei met enkele silt- of zandlagen en roestvlekken. Er werden geen bewoningslagen aangetroffen. Waarschijnlijk is een van de recent verstoorde lagen in de boring als cultuurlaag geïnterpreteerd. Figuur 4. Zuidhorn, Oostergast 3B: Links: Profiel 1 en rechts: Profiel 2. 4.2 Sporen en vondsten Er zijn geen sporen aangetroffen of vondsten gedaan. Er zijn wel enkele verstoringen waargenomen in het vlak (Figuren 2 en 5). 4.3 Waardestelling (KNA 4.2: VS06) In het onderzoeksgebied is geen sprake van een archeologische vindplaats. Er is daarom geen waardestelling uitgevoerd.

10 Figuur 5. Zuidhorn, Oostergast 3B: Foto van een verstoring in het vlak van put 2.

11 5. Conclusie (KNA 4.2: VS05; VS06 en VS07) In opdracht van de is in het plangebied Oostergast 3B, gemeente Westerkwartier, provincie Groningen, een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven (IVO-P) uitgevoerd. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een nieuwe woonwijk, waarbij vijftig nieuwe woningen worden gebouwd ten oosten van Zuidhorn. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek hebben twee booronderzoeken plaatsgevonden. In het noordoostelijke deel van het plangebied werd in één van de boringen een scherf middeleeuws kogelpotaardewerk aangetroffen, waarna werd geadviseerd om een karterend booronderzoek uit te voeren rondom deze locatie om vast te stellen of hier een vindplaats is gelegen en wat de eventuele begrenzing hiervan is. Hieruit bleek dat in een deel van het onderzochte terrein een archeologische cultuurlaag aanwezig was. Daarom is het huidige proefsleuvenonderzoek uitgevoerd om vast te stellen of er ook een vindplaats aanwezig was. Er zijn geen archeologische sporen aangetroffen of vonden gedaan. De bodemopbouw bestaat gemiddeld genomen van boven naar beneden uit een bouwvoor gevolgd door verstoorde of verrommelde lagen met daaronder kwelderafzettingen. Er werd geen cultuurlaag aangetroffen. 5.1 Beantwoording onderzoeksvragen 1.

Hoe ziet de bodemopbouw in het plangebied eruit, geo(morfo)logisch en bodemkundig? Wat is de aard, dikte en datering van de cultuurlaag? De bodem bestaat gemiddeld genomen uit een bouwvoor gevolgd door verstoorde of verrommelde lagen met daaronder kwelderafzettingen. Er werd geen cultuurlaag aangetroffen. Geomorfologisch komt het gebied overeen met het getijdegebied dat ook op de kaart is aangegeven. 2. Zijn er nog intacte archeologische sporen aanwezig? En zo ja wat is de aard, gaafheid en ouderdom van de sporen; zijn er structuren te herkennen? Er zijn geen intacte archeologische sporen waargenomen. 3. Zijn er nog archeologische vondsten aanwezig? Zo ja, wat is de datering van de archeologische vondsten en tot welke vondsttypen of vondstcategorieën behoren zij? Er zijn geen vondsten gedaan. 4. Is er sprake van verschillende gebruiks- en bewoningsfases? Er is geen archeologische vindplaats aanwezig. Wel zijn er verstoringen waargenomen uit de late nieuwe tijd. 5. Is er sprake van waardevolle archeologische resten en een behoudenswaardige vindplaats in het onderzoeksgebied en waar blijkt dit wel, of niet, uit? Er is geen sprake van een vindplaats. 6. Zijn er archeologische resten aanwezig die gerelateerd kunnen worden aan een boerderijplaats? Zo ja, waar bestaan deze uit? Er zijn geen archeologische resten aanwezig. 7.

Aan de beantwoording van welke NOaA 2.0-onderzoeksvragen kan dit onderzoek een bijdrage leveren? Wat is deze bijdrage, per onderzoeksthema (zie paragraaf 5.2)? 5.1.2e 12 Er is geen archeologische vindplaats aanwezig in het plangebied. Daarom kan deze vraag niet worden beantwoord. 8. Indien er geen vindplaats wordt aangetroffen, hoe kan dit verklaard worden? Het gebied is mogelijk te nat geweest voor permanente bewoning die ook archeologische sporen heeft nagelaten. 9. Hoe verhoudt de eventuele vindplaats zich met de recente onderzoeken in Zuidhorn en de nieuwe kennis van de geschiedenis van Zuidhorn? Er is geen vindplaats aanwezig in het plangebied. 5.2 Advies (KNA 4.2: VS07) Selectieadvies (senior KNA -archeoloog/-prospector) Tijdens het proefsleuvenonderzoek is geen archeologische vindplaats aangetroffen. De bodem in het gebied was vergraven tot in de kwelderafzettingen. Wij adviseren daarom het gebied vrij te geven wat betreft archeologie. Het is aan de gemeente Westerkwartier dit advies al dan niet te volgen. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hier direct melding van dient te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren dit te doen bij de Gemeente Westerkwartier.

Reactie bevoegd gezag Namens het bevoegd gezag, de gemeente Westerkwartier, heeft op 29 juli 2026 kennisgegeven akkoord te zijn met de rapportage en bovenstaand selectieadvies. Het plangebied wordt vrijgegeven.

Literatuurlijst AHN-Viewer. www.AHN.nl. Actueel Hoogtebestand Nederland. Rijkswaterstaat, Adviesdienst Geo-informatie en ICT. Archis. www.zoeken.cultureelerfgoed.nl & . 2025. Zuidhorn, Oostergast 3B (Gemeente Westerkwartier, Gr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Karterende Fase. Steekproefrapport 2025-08/09. Zuidhorn: De Steekproef bv. Kaal, L. 2026. Zuidhorn, Oostergast 3B. Programma van Eisen. Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. proefsleuven (IVO-P). Steekproefrapport 2026-02/30. Zuidhorn: De Steekproef. Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.2. www.SIKB.nl. 2024. Centraal College van Deskundigen Archeologie. Omgevingsloket. www.regelsopdekaart.nl Publieke Dienstverlening op de Kaart. www.pdok.nl Archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van booronderzoek in het plangebied 'Oostergast fase 2' te Zuidhorn, gemeente Zuidhorn (Gr.). MUG-Publicatie 2008- 23. Leek: MUG. Schrijer, E. & W. de Neef 2007. Zuidhorn, Oostergast Gemeente Zuidhorn (Gr.). Een Archeologische Begeleiding. Steekproefrapport 2007-12/11. Zuidhorn: De Steekproef. , , en . 2018. Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam: Prometheus.

Lijst van figuren 1 Topografische kaart 2 Overzicht van de aangelegde proefsleuven 3 Overzicht van de resultaten 4 Profielen 1 en 2 5 Verstoring in het vlak van put 2 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e Appendix I: Archeologische periodes paleolithicum: | ijzertijd: paleolithicum vroeg: | tot 300.000 BP | ijzertijd vroeg: | 800 - 500 vC paleolithicum midden: | 300.000 - 35.000 BP | ijzertijd midden: | 500 - 250 vC paleolithicum laat: | 35.000 BP - 8.800 vC | ijzertijd laat: | 250 - 12 vC paleolithicum laat A: | 35.000 - 18.000 BP paleolithicum laat B: | 18.000 BP - 8.800 vC | romeinse tijd: romeinse tijd vroeg: | 12 vC - 70 nC mesolithicum: | romeinse tijd vroeg A: | 12 vC - 25 nC mesolithicum vroeg: | 8.800 - 7.100 vC | romeinse tijd vroeg B: | 25 - 70 nC mesolithicum midden: | 7.100 - 6.450 vC | romeinse tijd midden: | 70 - 270 nC mesolithicum laat: | 6.450 - 4.900 vC | romeinse tijd midden A: | 70 - 150 nC romeinse tijd midden B: | 150 - 270 nC neolithicum: | romeinse tijd laat: | 270 - 450 nC neolithicum vroeg: | 5.300 - 4.200 vC | romeinse tijd laat A: | 270 - 350 nC neolithicum vroeg A: | 5.300 - 4.900 vC | romeinse tijd laat B: | 350 - 450 nC neolithicum vroeg B: | 4.900 - 4.200 vC neolithicum midden: | 4.200 - 2.850 vC | middeleeuwen: neolithicum midden A: | 4.200 - 3.400 vC | middeleeuwen vroeg: | 450 - 1.050 nC neolithicum midden B: | 3.400 - 2.850 vC |

middeleeuwen vroeg A: | 450 - 525 nC neolithicum laat: | 2.850 - 2.000 vC | middeleeuwen vroeg B: | 525 - 725 nC neolithicum laat A: | 2.850 - 2.450 vC | middeleeuwen vroeg C: | 725 - 900 nC neolithicum laat B: | 2.450 - 2.000 vC | middeleeuwen vroeg D: | 900 - 1.050 nC middeleeuwen laat: | 1.050 - 1.500 nC bronstijd: | middeleeuwen laat A: | 1.050 - 1.250 nC bronstijd vroeg: | 2.000 - 1.800 vC | middeleeuwen laat B: | 1.250 - 1.500 nC bronstijd midden: | 1.800 - 1.100 vC bronstijd midden A: | 1.800 - 1.500 vC | nieuwe tijd: bronstijd midden B: | 1.500 - 1.100 vC | nieuwe tijd vroeg: | 1.500 - 1.650 nC bronstijd laat: | 1.100 - 800 vC | nieuwe tijd midden: | 1.650 - 1.850 nC nieuwe tijd laat: | 1.850 – heden pleistoceen: | 2,5 miljoen - 11.700 BP elsterien | 465.000 - 418.000 BP saalien | 238.000 - 126.000 BP weichselien | 116.000 - 11.700 BP holoceen: | 11.700 - heden vC | = | voor Christus nC | = | na Christus BP | = | before present; present = 1950 Algemeen Steentijd (tot 2000 vC) De steentijd is opgedeeld in het paleolithicum, mesolithicum en neolithicum. Het paleolithicum (oude steentijd) wordt vooral gekenmerkt door de ijstijden. Na het laatpaleolithicum verbetert het klimaat.

Vindplaatsen uit het late paleolithicum zijn vooral te herkennen aan concentraties vondstmateriaal (bewerkt en/of verbrand vuursteen, houtskool) met weinig en moeilijk te herkennen grondsporen zoals kuilen, paalgaten en houtskoolconcentraties die mogelijk wijzen op haardplaatsen. Vondsten uit het mesolithicum of midden steentijd, gekenmerkt door sporen en vondsten van rondtrekkende jagers en verzamelaars, bestaan voornamelijk uit bewerkt vuursteen, verbrande hazelnootdoppen en houtskoolfragmenten. Mesolithische grondsporen zijn vooral oppervlakte-haarden en haardkuilen. In een natte omgeving kunnen ook werktuigen van gewei of hout bewaard zijn gebleven. Voorbeelden hiervan zijn geweibijlen, bogen, visfuiken, etc. In het neolithicum (nieuwe steentijd) werden dieren gehouden en in het neolithicum werd eveneens akkerbouw bedreven. Grondsporen uit deze periode kunnen bestaan uit paalgaten van bijvoorbeeld boerderijen, resten van beschoeiingen, greppels, (afval)kuilen en haardplaatsen. Aardewerk komt in deze tijd voor, evenals bewerkt (vuur)steen en geslepen bijlen. Metaaltijden (2000-12 vC) In de bronstijd en ijzertijd kwam bemesting en wisselbouw binnen de akkerbouw voor.

Sporen uit de bronstijd en ijzertijd kunnen bestaan uit kuilen, paalgaten van boerderij- plattegronden, bijgebouwen of spiekers, waterkuilen of -putten, erf- ofakkerafscheidingen en sporen van akkerbewerking zoals de kruiselings getrokken voren van een eergetouw. Houtskool kan duiden op de aanwezigheid van haarden voor voedselbereiding of het bakken van aardewerk. Ook kunnen er restanten gevonden worden die duiden op metaalbewerking, zoals stukken ovenwand, brons- of ijzerslakken, sintels, mallen, smeltkroezen, metaal bedoeld voor omsmelten, etc. Vondsten kunnen verder bestaan uit bijvoorbeeld metalen voorwerpen of voorwerpen van aardewerk zoals vaatwerk, maar ook slingerkogels, rammelaars, spinklosjes en weefgewichten. Romeinse tijd (12 vC-450 nC) In de romeinse tijd vormde de Rijn de noordelijke grens van het romeinse rijk. Langs deze grens, de limes, werden grensposten, nederzettingen en wegen gebouwd. In het noorden van Nederland zijn ook romeinse vondsten gedaan, maar dit zijn voornamelijk losse vondsten als romeinse munten, mantelspelden en scherven romeins aardewerk. Middeleeuwen en nieuwe tijd (450 nC-heden) Na een afname in de bevolkingsdichtheid aan het einde van de romeinse tijd en de periode erna, steeg deze weer in het begin van de middeleeuwen.

Vondsten uit de middeleeuwen en later bestaan voornamelijk uit scherven aardewerk, waaronder importaardewerk, munten en metalen voorwerpen (zoals mantelspelden, spijkers), resten van aardewerkproductie, metaalbewerking, wolbewerking etc. Belangrijke gebouwen (bijvoorbeeld kerken en borgen) werden van baksteen / kloostermoppen gebouwd. BOPA Oostergast fase 3B Bijlage 16 Mer-beoordeling 676 0 Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B

Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 1 Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B 9 april 2026 Projectnummer P003565 Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 2 Inhoudsopgave 1 Hoofdstuk Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 3 1 Inleiding 1.1 Planidee en planlocatie Het voornemen is om maximaal 244 woningen te realiseren. Het projectgebied is gelegen in het noordoosten van Zuidhorn. Het projectgebied betreft het gebied 'Oostergast fase 3b', waarin wordt voortgebouwd op de eerdere fases (fase 2D-a en 3a). Fase 3b vormt de afrondring van de Oostergast. De eerdere fases liggen ten zuiden van het projectgebied. Ten noorden wordt het projectgebied begrensd door het 'Aduard 825 pad' en het Van Starkenborghkanaal. Ten westen van het projectgebied zijn agrarische gronden en een woning gelegen. Het oosten van het projectgebied wordt begrensd door een watergang, grasland en daarachter de N355 (Rijksstraatweg). In onderstaande figuur is het plan globaal weergegeven. Afb. 1. Functiekaart (bron: Adviseurs) Voorliggende project-mer-beoordeling wordt opgesteld om de mogelijke milieueffecten te beoordelen van de eerste buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA) voor het gebied ‘Oostergast fase 3b’ in Zuidhorn.

Deze BOPA heeft uitsluitend betrekking op het planologisch mogelijk maken en voorbereiden van het gebied, waaronder het bouwrijp maken, het aanbrengen van verhardingen en het graven van waterpartijen. De beoordeling ziet niet op de feitelijke bouw van woningen; daarvoor volgen later afzonderlijke BOPA’s. Doel van deze project-mer-beoordeling is te bepalen of deze fase kan leiden tot belangrijke milieueffecten. 1.2 Aanleiding De projectlocatie is gelegen in het gebied 'Oostergast fase 3b' in Zuidhorn. is voornemens om op deze locatie woningbouw te realiseren ter completering van de wijk de Oostergast. Het voornemen is om maximaal 244 woningen te realiseren. Door LAOS is een stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan uitgewerkt. De activiteit valt onder onderdeel J11 van bijlage V van het Omgevingsbesluit: "De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip 5.1.2e 5.1.2e Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 4 van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen". Voor dit onderdeel zijn geen drempelwaarden opgenomen. Dat betekent dat voor dit project geen directe project-mer-plicht geldt, maar dat het bevoegd gezag moet beoordelen of het plan belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben. Er kan worden volstaan met een notitie mer-beoordeling (artikel 16.36, lid 3 Omgevingswet).

1.3 Initiatiefnemer en bevoegd gezag is de initiatiefnemer van deze ontwikkeling. De gemeente Westerkwartier is het bevoegd gezag. 1.4 Planologische inpassing Voor projectgebied is het bestemmingsplan 'Zuidhorn - Sebastopol' in werking als tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Westerkwartier. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 12 oktober 2015. Het projectgebied heeft in het huidige bestemmingsplan de enkelbestemming 'Agrarisch'. Tevens kent het projectgebied de gebiedsaanduiding 'Vrijwaringszone - vaarweg'. Binnen het huidige bestemmingsplan is het niet mogelijk om op deze locatie woningbouw te realiseren. Daarom is gekozen voor de realisatie via (opvolgende) omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). De BOPA maakt het mogelijk om af te wijken van het geldende bestemmingsplan voor deze specifieke ontwikkeling. Voorwaarde voor het verlenen van de BOPA is dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 1.5 Procedurele aspecten Het bevoegd gezag beoordeelt de effecten van het plan om te bepalen of een plan- milieueffectrapportage moet worden doorlopen. Als het plan aanzienlijke effecten voor het milieu kan hebben, volgt een plan-milieueffectrapportage. Als het plan geen aanzienlijke effecten voor het milieu kan hebben, volgt geen plan-milieueffectrapportage.

Het bevoegd gezag motiveert in het plan dat er geen plan-milieueffectrapportage nodig is (artikel 11.1, lid 1 Omgevingsbesluit). 1.6 Inhoudelijke eisen aan de mer-beoordeling In de beoordeling worden de milieueffecten van het voornemen beschreven. Deze beoordeling is vormvrij, maar er zijn eisen aan de inhoud conform artikel 11.10 van het Omgevingsbesluit en bijlage III bij de mer-richtlijn. De drie hoofdcriteria zijn: 1. de kenmerken van het project; 2. de plaats van het project; 3. de kenmerken van de potentiële effecten. 5.1.2e Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 5 2 Beoordeling In onderstaande tabel zijn de criteria uit bijlage III van de Europese mer -richtlijn (2011/92/EU) uitgewerkt voor het voorliggende plan. Tabel 1. Hoofdthema 1: Kenmerken van het project Criteria Beschrijving van mogelijke effecten Noodzaak mer - procedure A De omvang en het ontwerp van het gehele plan. Het plan betreft het gebruik en bebouwen van de gronden ten behoeve van woningbouw. Het voornemen is om maximaal 244 woningen te realiseren. De oppervlakte van het projectgebied bedraagt circa 11 ha. Het plan valt onder onderdeel J11 van bijlage V van het Omgevingsbesluit. Hierbij gelden geen drempelwaarden, maar is een mer-beoordeling nodig. Nee B. De cumulatie met andere projecten. Het project maakt onderdeel uit van een gefaseerde gebiedsontwikkeling.

Voor de eerdere fasen (Oostergast fase 2D -a en fase 3a) is reeds een bestemmingsplan vastgesteld. Deze ontwikkelingen zijn daarmee planologisch beoordeeld en hebben geen invloed op de beoordeling van het voorliggende plan. Nee C. Gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Het gebruik van natuurlijke hulpbronnen ten behoeve van de (maximaal) 244 woningen geeft geen aanleiding aanzienlijke gevolgen voor het milieu te verwachten. Nee D. De productie van afvalstoffen. Bouwafval kan bij de werkzaamheden op de gebruikelijke wijze worden ingezameld en verwerkt. Nee E. Verontreiniging en hinder. Een eventuele toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebied als gevolg van het planvoornemen is middels een AERIUS-berekening in beeld gebracht. Hieruit komt naar voren dat significant negatieve effecten kunnen worden uitgesloten. De milieueffecten van het plan op de omgeving zijn bestudeerd. De effecten zijn getoetst en vallen binnen de gestelde normen. Er is geen sprake van schadelijke effecten op omliggende functies. Daarnaast is ecologisch onderzoek uitgevoerd naar mogelijke negatieve effecten op beschermde soorten. Hieruit komt naar voren dat voor enkele soorten negatieve effecten niet volledig kunnen worden uitgesloten.

Door het treffen van mitigerende maatregelen e n het verkrijgen van de vereiste omgevingsvergunningen flora - en fauna-activiteit worden deze effecten voorkomen dan wel beperkt. Daarmee kunnen belangrijke nadelige milieugevolgen worden uitgesloten. Nee Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 6 F. Het risico van zware ongevallen en/of rampen, waaronder rampen door klimaatverandering. Het projectgebied ligt binnen het brandaandachtsgebied, explosieaandachtsgebied en giftwolkaandachtsgebied van het Van Starkenborghkanaal en gedeeltelijk binnen de veiligheidszones van de provinciale weg N355. Uit analyses blijkt dat dit geen belemmering vormt. Met de realisatie van woningen worden geen risicovolle activiteiten mogelijk gemaakt. Nee G. Risico's voor de menselijke gezondheid. Het planvoornemen maakt geen ruimtelijke ontwikkeling mogelijk met relevante effecten op de volksgezondheid. Nee Tabel 2. Hoofdthema 2: Plaats van het plan Criteria Beschrijving van mogelijke effecten Noodzaak mer - procedure A. Het bestaande (en goedgekeurde) grondgebruik. Het projectgebied is gelegen op een locatie met een (voormalige) agrarische bestemming. Het terrein is momenteel onbebouwd en heeft een oppervlakte van circa 11 ha. In het projectgebied zijn enkele watergangen gelegen. Deze omringen het projectgebied en lo pen grotendeels evenwijdig aan het Van Starkenborghkanaal. Nee B.

Relatieve rijkdom aan en de kwaliteit en het regeneratievermog en van de natuurlijke hulpbronnen van het gebied. Het projectgebied bevat geen bijzondere natuurwaarden. Er worden geen natuurlijke hulpbronnen gewonnen die regeneratievermogen behoeven. Nee C. Het opnamevermogen van het natuurlijke milieu, met in het bijzonder aandacht voor gevoelige gebieden. Het projectgebied is gelegen in het noordoosten van Zuidhorn. Het gebied is in de huidige situatie onbebouwd en heeft een agrarische functie. Het plan sluit aan op de eerdere woningbouwfasen van Oostergast. Er bevinden zich geen beschermde natuurgebieden in de directe omgeving van het projectgebied. Bij de ontwikkeling wordt zorgvuldig rekening gehouden met de landschappelijke inpassing en de bestaande ecologische waarden in de omgeving. Tevens is er een stikstofberekening uitgevoerd. Hieruit is gekomen dat er geen stikstofdepositie plaatsvindt. Daarmee worden significante effecten op het natuurlijke milieu uitgesloten. Nee Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 7 Tabel 3. Hoofdthema 3: Kenmerken van potentiële effect Criteria Beschrijving van mogelijke effecten Noodzaak mer - procedure A. De aard, de orde van grootte en het ruimtelijk bereik van de effecten. De effecten als gevolg van het bouwproject blijven beperkt tot het projectgebied en de directe omgeving.

De ontwikkeling sluit aan bij de eerdere fasen van Oostergast. Nee B. Het grensoverschrijden de karakter van het effect. Van grensoverschrijdende milieueffecten is geen sprake. Nee C. De intensiteit en de complexiteit van het effect. De potentiële effecten op de directe woon- en leefomgeving wijzigen niet significant. Relevante milieuaspecten zoals geluid, externe veiligheid , ecologie en stikstof zijn onderzocht. Hieruit blijken geen onoverkomelijke belemmeringen voor de ontwikkeling. Nee D. De waarschijnlijkheid van het effect, de verwachte aanvang, de duur, de frequentie en de omkeerbaarheid van het effect. De effecten duren zo lang de projectlocatie voor de woonfunctie in gebruik zal zijn. De effecten zijn in beginsel omkeerbaar indien het gebruik wordt beëindigd en de bebouwing wordt gesloopt. Dit is echter niet in de lijn van verwachtingen gezien woningen veelal voor onbepaalde tijd blijven. Nee E. De cumulatie van effecten met de effecten van andere projecten. Het project maakt onderdeel uit van een gefaseerde gebiedsontwikkeling. Voor de eerdere fasen (Oostergast fase 2D-a en fase 3a) is reeds een bestemmingsplan vastgesteld. Deze ontwikkelingen zijn daarmee planologisch beoordeeld en leiden niet tot aanvullende cumulatie van effecten in relatie tot het voorliggende plan. Nee F. De mogelijkheid om de effecten doeltreffend te verminderen.

Als gevolg van het planvoornemen zijn uitsluitend voor het aspect ecologie mitigerende maatregelen en aanvullende vergunningen noodzakelijk. Deze maatregelen en vergunningen zijn uitvoerbaar en waarborgen dat eventuele effecten doeltreffend worden beperkt. Anders dan hierboven genoemd zijn als gevolg van het planvoornemen geen effecten op de omgeving te verwachten waarvoor op voorhand mitigerende maatregelen aan de orde zijn. Nee Project-mer-beoordeling Oostergast fase 3B datum 09-04-2026 8 3 Conclusie In deze mer-beoordeling zijn de gevolgen geanalyseerd van de ontwikkeling van Oostergast fase 3B in Zuidhorn, waarbij maximaal 244 woningen worden gerealiseerd. De studie is vormgegeven aan de hand van de relevante criteria die zijn opgenomen in het Omgevingsbesluit en bijlage III bij Richtlijn 2014/52/EU. Dit betekent dat gekeken is naar de kenmerken van de activiteit, de locatie van de activiteit en de gevolgen van de activiteit voor het milieu. Uit de beoordeling blijkt dat, gezien de aard van het initiatief en de zorgvuldige ruimtelijke inpassing, de milieueffecten beperkt zijn en binnen aanvaardbare grenzen vallen. Er is geen sprake van relevante milieueffecten die het doorlopen van een volledige mer-procedure noodzakelijk maken. Om die reden wordt het opstellen van een volledige milieueffectrapportage niet noodzakelijk geacht.

Adviseurs voor leefomgeving en omgevingsrecht BNSP Vaart NZ 50, Assen I , Amersfoort I , Leeuwarden T E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl IBAN BIC RABON KVK 04030709 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2f BOPA Oostergast fase 3B Bijlage 17 Uitnodiging dorpswandeling 687

O nderw erp : Wand eling door de buurt Datum : 14 mei 2025 Pagina 1 van 1 Behandeld door: Geachte buurtbewo ner, O p dit moment wordt er volop gebouwd in het plan NoorderHorizon en zijn t de voorbereidingen op de volgende fase aan de gang. W ij willen u graag betrekken bij de totstandkoming van deze fase. Uw kennis van de omgeving en uw dagelijkse ervaringen zijn voor ons van waarde om tot een goed en passend plan te kom en. Daarom nodigen wij u van harte uit om samen met ons een w andeling door het gebied te maken. Tijdens deze wandeling willen we met u in gesprek gaan over de kwa liteiten van de huidige omgeving: welke elementen zijn waardevol, wat verdient extra aandacht en waar liggen volgens u kansen of zorgen? Bij deze wandeling zijn ook onze partners “W e are L aos” en aanw ezig. Samen met hen maken wij het stedenbou wk undige en landschappelijke plan voor de volgende fase van het plan NoorderHorizon. De wandeling vindt plaats: W anneer: w oensdag 21 mei 2025 van 17:30 tot ca. 19:00 uur. W aar: verzamellocatie: Kade-Z Du u r: ongeveer 1,5 uur Aanm elden: graag vooraf via Na afloop van de wandeling verzamelen we alle input en gebruiken we die als belangrijke basis voor het vervolg van het planproces w aar wij met u over in gesprek blijven.

Uw s tem telt – en we hopen dan ook op een mooie opkom st! Heeft u vragen of opmerkingen vooraf? Neem gerust contact met ons op via Me t vriendelijke groet, Name ns het ontwikkelteam, 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

1 Van: < @provinciegroningen.nl> Verzonden: donderdag 27 augustus 2026 16:33 Aan: Onderwerp: Oostergast 3b Zuidhorn Dag Nav je voicemail. Inhoud van de brief: Opmerking: Veiligheidszones uit de Omgevingsverordening Het plangebied is gelegen binnen veiligheidszone 2 en veiligheidszone 4 van de Provinciale Omgevingsverordening Groningen. De voorgenomen ontwikkeling leidt tot een aanzienlijke toename van het aantal aanwezige personen binnen deze veiligheidszones. Gelet hierop achten wij het noodzakelijk dat de Veiligheidsregio in een vroegtijdig stadium en gedurende de verdere planvorming en uitwerking actief betrokken blijft bij het project. Gezien de ligging van het plangebied binnen de veiligheidszones verzoeken wij de Veiligheidsregio ook in de verdere uitwerking van het plan te blijven betrekken. Wij adviseren om de aandachtspunten uit het advies van de Veiligheidsregio waar mogelijk te verwerken in het ontwerp en de inrichting van het plangebied, met name ten aanzien van zelfredzaamheid, bestrijdbaarheid, bereikbaarheid voor hulpdiensten en ontvluchtingsmogelijkheden. Daarmee kan het veiligheidsniveau binnen het plangebied verder worden versterkt.

Met vriendelijke groet, AANWEZIG ma, di, wo, do, vr TEL ADRES Sint Jansstraat 4 9712 JN Groningen WEB www.provinciegroningen.nl 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 1 Van: Verzonden: vrijdag 28 augustus 2026 10:53 Aan: Onderwerp: RE: Graag advies bouw woningen langs Van Starkenborghkanaal, zaaknummer RWSZ2026-00012374 Van: (RWS NN) < @rws.nl> Verzonden: donderdag 20 augustus 2026 15:15 Aan: < @westerkwartier.nl> Onderwerp: RE: Graag advies bouw woningen langs Van Starkenborghkanaal, zaaknummer RWSZ2026-00012374 , Nou, eigenlijk was dat wel bijna de volledige conclusie. Zolang die 25m zone intact blijft (geen bebouwing) hebben wij weinig verdere eisen. We noemden al de bomenrijen langs het water die niet alleen beeldbepalend zijn, maar ook een windkerende functie hebben voor de scheepvaart. Er zullen op de rand van onze vaarweg nooit steigers of constructies gerealiseerd kunnen worden voor toekomstige bewoners (maar dat volgt al uit die 25m zone), en voor eventuele in- of uitlaten of regenwaterafvoer zal je vanzelf bij ons of Noorderzijlvest in het vergunningentraject komen. Met vriendelijke groet, ........................................................................ Rijkswaterstaat Noord-Nederland (RWS NN) District Noord-Nederland West (NNW) | Grou Postbus 2232 | 3500 GE Utrecht ........................................................................

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b8f940dd-dd28-44fc-a85f-c3a9c0b0ae8f?agendaItemId=394946c5-d7e4-4581-ade3-f7a3cd317185