CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

204-02 Regioplan bestuursakkoord regiopakket PAWOZ

Raadsvergadering 21 oktober 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Lijst Ingekomen Stukken21.350 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Tegelijkertijd vragen veranderingen in de visserij, de groei van het toerisme en nieuwe functies zoals het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) om een andere inrichting en betere verbindingen. Ook zijn er concrete knelpunten, zoals bereikbaarheid, parkeren en de behoefte aan duurzame energievoorzieningen, zoals elektrisch laden. Daarom willen de gemeenten Het Hogeland, Noardeast-Fryslân en Schiermonnikoog en de provincies Groningen en Fryslân werken aan een samenhangende koers voor Lauwersoog. Daarbij is aandacht voor brede welvaart en de unieke kernkwaliteiten van het Lauwersmeer en de Waddenzee. Juist de combinatie van natuur, visserij, recreatie en havenfuncties maakt dit gebied uniek binnen Nederland. De inzet richt zich met name op: 1. duurzame economische ontwikkeling, met een beleefbare en toekomstgerichte visserijketen (balans tussen behoud en vernieuwing), een kwalitatief sterke recreatieve en toeristische sector en versterking van maritieme en offshore activiteiten; 2. een beleefbaar en toegankelijk havengebied aan zowel de noord- als zuidzijde, met betere verbindingen tussen haven, Lauwersmeer en omliggende voorzieningen, en met balans tussen levendigheid, natuurbeleving en rust.

Daarbij is aandacht voor de samenhang tussen haven, visserij, recreatie, WEC, Zoutkamp en het Lauwersmeergebied, inclusief versterking van de maritieme identiteit en visserijcultuur van het gebied; 3. duurzame en passende bereikbaarheid van de haven en de verbinding met Schiermonnikoog, inclusief slimme duurzame mobiliteits- en parkeeroplossingen passend bij de veelzijdigheid van het gebied. 50 Gemeente Het Hogeland werkt samen met de Provincies Groningen en Fryslân, de gemeenten Noardeast-Fryslân, Schiermonnikoog en andere betrokken gebiedspartners aan een gezamenlijke koers voor Lauwersoog. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de samenhang met het Lauwersmeergebied, Schiermonnikoog en de bredere omgeving. Lauwersoog vervult hierin een sleutelrol als scharnierpunt tussen Waddenzee, Lauwersmeer, visserij, recreatie en maritieme economie. De komende periode wordt ingezet op het organiseren van de governance, het inrichten van de samenwerking tussen betrokken partijen en het verder uitwerken van de opgaven naar een samenhangend projectenportfolio voor Lauwersoog. Daarbij wordt voortgebouwd op en getoetst aan bestaande visies, programma’s en gebiedsprocessen. In 2026 en 2027 wordt gewerkt aan het opstellen van een gezamenlijk vertrekpunt, het maken van bestuurlijke keuzes, het prioriteren van opgaven en het verder uitwerken van kansrijke projecten.

Ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere gebiedspartners worden hierbij actief betrokken. De ervaring leert dat deze partijen vaak niet de capaciteit hebben om deze ontwikkelfase zelfstandig goed vorm te geven. Een deel van de middelen wordt daarom ingezet voor de eerste ontwikkelfase van concrete projecten: het ontwikkelen van nieuwe plannen, het uitwerken van projectideeën, het uitvoeren van haalbaarheidsonderzoeken en het opstellen van (maatschappelijke) businesscases. Deze inzet is noodzakelijk om projecten te concretiseren, aanvullende financiering aan te trekken en de stap van idee naar uitvoering mogelijk te maken. Parallel hieraan wordt gewerkt aan de inrichting van de projectorganisatie bij de gemeente Het Hogeland. Naar verwachting ontstaat in 2028-2029 een eerste gedragen projectenportfolio met geprioriteerde projecten, een heldere rolverdeling en zicht op de benodigde investeringen en financieringsbronnen. In de periode daarna worden projecten stapsgewijs verder uitgewerkt, uitvoeringsgereed gemaakt en gerealiseerd. De beschikbare € 5 miljoen is nadrukkelijk niet bedoeld om de volledige ontwikkelopgave van Lauwersoog te financieren. De middelen fungeren als aanjaag- en cofinancieringsbudget voor grotere structurele investeringen in het gebied.

De inzet is om hiermee aanvullende middelen vanuit onder andere Rijk, provincie, Waddenfonds, Europese programma’s en andere publieke en private partners aan te trekken, zodat een veel grotere investeringsimpuls voor Lauwersoog mogelijk wordt. Participatie en doelgroepen Bij het opstellen van een gezamenlijke koers en het uitvoeringsprogramma doen en denken de visserijsector, Exploitatiemaatschappij Haven Lauwersoog (EHL), ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokken partijen actief mee. Iedere partij draagt bij vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid. Hiervoor wordt een participatieplan opgesteld. Op die manier ontstaat er gedeeld eigenaarschap, en wordt het uitvoeren van het uitvoeringsplan een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 51 6 EXTRA MIDDELEN VERSTERKING NATUUR 6.1 Natuur op Schiermonnikoog Het grootste deel van Schiermonnikoog is Nationaal Park. Het bestaat uit stranden, duinen, bossen, kwelders en polders en staat bekend om zijn rust, ruimte en rijke natuur, met veel vogels en andere dieren. Het biedt een uniek landschap waar natuurlijke processen zoals wind, water en zand vrij spel hebben. Vanwege de aanlanding in de Eemshavenregio ligt er een voorgenomen besluit van de minister die de oostzijde van het eiland kruist: hét natuur- en stiltegebied van Schiermonnikoog. Daarom worden de extra middelen voor natuur ingezet op Schiermonnikoog.

Net als bij de inzet van de middelen voor de gebiedsinvesteringen op Schiermonnikoog voor een impuls in de leefkwaliteit geldt ook voor de aanvullende middelen voor natuur dat het hoofdthema water is. Participatie In het Nationaal Park zijn naast de overheden (gemeente Schiermonnikoog, provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en Rijkswaterstaat district Waddenzee) Natuurmonumenten, Natuur- en Vogelwacht Schiermonnikoog, Schiermonnikoogs Ondernemers Verbond, Boerenbelang Schiermonnikoog en Vitens vertegenwoordigd. De keuze voor de projecten voor natuur is gebaseerd op het Ambitieplan voor het Nationaal Park. De ambities zijn in samenspraak met inwoners van het eiland en direct betrokken natuurorganisaties tot stand gekomen. Zij hebben actief meegedacht en input geleverd. De partners in het overlegorgaan blijven in gesprek met elkaar én hun achterban, en met de inwoners over de ontvangen middelen in relatie tot de uitvoering van de projecten. 6.2 Beleids-/uitvoeringskader Het Ambitieplan Nationaal Park Schiermonnikoog 2024 beschrijft de gezamenlijke koers voor Nationaal Park Schiermonnikoog voor de komende tien jaar en vormt de basis voor de ontwikkeling naar Nationaal Park Nieuwe Stijl. Het plan verbindt bescherming en herstel van unieke natuur met leefbaarheid, economie en sterke betrokkenheid van eilanders. Het plan kent de volgende kernambities: 1.

Natuurherstel en bescherming; 2. Meer zelfvoorzienend zijn (water en energie); 3. Natuurinclusieve landbouw met duurzame inkomenszekerheid; 4. Recreatie en toerisme – Behoud van balans tussen natuur en bezoekers; 5. Cultuurhistorie – Inventariseren, behouden en doorgeven van cultuurhistorische waarden; 6. Samen zorgdragen voor het eiland; 7. Vergroten van zichtbaarheid, bewustwording en betrokkenheid; 8. Onderzoek – Verstevigen van samenwerkingen met kennisinstellingen. Met dit ambitieplan kiest Nationaal Park Schiermonnikoog voor een integrale aanpak waarin topnatuur, veiligheid, zelfvoorzienendheid en gemeenschap hand in hand gaan. 52 Voor de waterkoesterprojecten is het in hoofdstuk 4.5.2 beschreven Integraal Waterplan Schiermonnikoog: waterkoesterplan het beleids- en uitvoeringskader. Samenhang met Agenda voor het Waddengebied en Uitvoeringsprogramma De Agenda Waddengebied 2050 is het strategisch en integraal kompas voor het hele Waddengebied. Het Ambitieplan Nationaal Park Schiermonnikoog is daarvan een concrete vertaling op eilandniveau. Samen vormen zij één beleidslijn: van langetermijnvisie (2050) naar concrete, gebiedsgerichte actie voor de komende 10 jaar, met de natuur als basis en de eilandgemeenschap als mede-drager van de toekomst.

De ambities uit het plan voor het Nationaal Park sluiten aan bij programma initiatieven natuurbeheer, - herstel en ontwikkeling (UP2), onderzoek ecologische effecten Klimaatverandering (UP7) en ontwikkeling zoetwaterstrategie voor de landbouw (UP19) van het Uitvoeringsprogramma. 6.3 Projecten en activiteiten Project: Waterkoesterprojecten - € 1.000.000 Doelgroep(en): inwoners, agrariërs, Nationaal Park Schiermonnikoog Projectomschrijving: Het water koesteren ofwel vasthouden voor de natuur is een belangrijke opgave voor een robuust watersysteem. Afhankelijk van het hiervoor bij de lokale impuls aan de leefkwaliteit op Schiermonnikoog genoemde onderzoek naar het hergebruik van het effluent wordt gekeken wat de slimste combinatie aan maatregelen is om dit budget te besteden. Een voorbeeld kan zijn een maatregel voor zoetwaterberging bij de Westerplas of het behouden en creëren van plasdrasgebieden in de polder voor weidevogels. Deze gebiedsinvestering draagt vooral bij aan het thema behoud en versterken van de natuur. Project: Faunabeheer - € 500.000 Doelgroep(en): inwoners, Nationaal Park Schiermonnikoog, toeristen Projectomschrijving: Het behalen van natuurdoelen komt onder druk te staan. Om de natuur te beschermen en te versterken is faunabeheer nodig. Op Schiermonnikoog komen veel zeldzame en kwetsbare planten en dieren voor die gevoelig zijn voor overlast.

Bijvoorbeeld de predatie door verwilderde katten is vooral een probleem voor vogels en konijnen. De ambitie is om Schiermonnikoog zoveel mogelijk verwilderde-katten-vrij te maken. Deze gebiedsinvestering draagt vooral bij aan het thema behoud en versterken van de natuur. Project: Fietspaden Nationaal Park - € 500.000 Doelgroep(en): inwoners, Nationaal Park Schiermonnikoog, Natuurmonumenten, toeristen Projectomschrijving: In het kader van klimaatadaptatie en de wens om waterstanden te verhogen is het van belang een aantal fietspaden op te hogen of te verplaatsen die in natte periodes onder water komen te staan, zodat water in het gebied vrij spel heeft. Daarnaast is het niet meer wenselijk schelpen uit de Noordzee te gebruiken voor de verharding. Er wordt gezocht naar een alternatief duurzaam materiaal. Deze gebiedsinvestering draagt vooral bij aan het thema behoud en versterken van de natuur, en aan het versterken van de regionale economie. 53 7 EXTRA MIDDELEN AANPAK VERZILTING 7.1 Kuststrook Het Hogeland De aanleg van de kabel van de aanlanding zal worden aangelegd in de kuststrook van gemeente Het Hogeland. Het landbouwgebied achter de Waddendijk in Het Hogeland is een hoogwaardig maar kwetsbaar akkerbouwgebied, gevormd door eeuwen waterbeheer en landbouwgebruik.

Het gebied is onderdeel van de identiteit van het Waddengebied en behoort bovendien tot de beste landbouwgebieden van Europa. Het gebied is gevoelig voor verzilting, bodemdaling en klimaatverandering. Daarom wordt ervoor gekozen de verziltingsmiddelen in te zetten voor dit gebied. Vanuit het Deltaprogramma Zoet Water wordt er door het Bestuurlijk overleg Noord-Nederland (BONN) gewerkt aan een strategienota zoet water voor Noord-Nederland. De conclusie in deze strategienota is dat de zoetwaterbeschikbaarheid in Noord-Nederland het meeste baat heeft bij de combinatie van maatregelen in het hoofdwatersysteem, het regionale watersysteem en bij de gebruiksfuncties zelf. Als gevolg daarvan kunnen maatregelen om de zoetwaterbeschikbaarheid te borgen en het tegengaan van verzilting worden beschouwd op drie niveaus: • Landelijk, de verdeling van IJsselmeer water; • Regionaal, optimalisatie van het watersysteem; • Lokaal, het vasthouden van neerslag in de bodem of de ondergrond. De hiervoor genoemde strategienota werkt Noorderzijlvest het komende jaar uit in een zoetwater programma voor haar beheergebied waarin deze drie niveaus worden gekoppeld aan de rollen die het waterschap heeft.

Maatregelen die in het programma kunnen worden opgenomen zijn bijvoorbeeld optimalisaties in het watersysteem en een subsidieregeling voor agrariërs gericht op het vasthouden van zoetwater in de bodem of de ondergrond. Participatie/doelgroepen: gezamenlijke aanpak Uitgangspunt van Noorderzijlvest is te komen tot een aanpak die door alle lokale betrokkenen (boeren, grondeigenaren, inwoners) in voldoende mate gedragen wordt. Noorderzijlvest wil en kan alleen tot uitvoering overgaan als de betreffende boeren en grondeigenaren meedoen. Afhankelijk van het schaalniveau vindt er afstemming plaats met belangenorganisaties (bijv. LTO Noord) of lokale (agrarische) ondernemers/inwoners. Voorafgaand aan de vaststelling van het zoetwater programma wordt de inhoud van het programma afgestemd met relevante stakeholders vanuit de landbouw en natuurorganisaties. Specifiek voor het gebied van de aanlanding zijn en worden op maatregelenniveau informatiebijeenkomsten voor de lokale agrariërs gehouden en worden (agrarische) eigenaren van grondpercelen individueel benaderd voor overleg. In deze bijeenkomsten en overleggen wordt duidelijk gecommuniceerd over de bron van de middelen die het waterschap ontvangt voor het treffen van maatregelen in het gebied en over de aanleiding.

Als basis voor het programma worden recent uitgevoerde studies benut zoals ‘Zoet op Zout’, dit betrof praktijkonderzoek en ontwikkeling van zoetwatermaatregelen voor de akkerbouw in de Waddenregio. Dit onderzoek is in samenwerking tussen waterbeheerders en agrariërs uitgevoerd. 54 Voor de aanleg van de kabels voor wind op zee (Doordewind) wordt in de project MER de zogenaamde ‘steunbermvariant’ als volwaardig alternatief onderzocht. In aanvulling daarop zal Noorderzijlvest in het najaar van 2026 in gesprek gaan met agrariërs in het gebied over een optimalisatie waarbij wordt ingezet op een betere aan- en afvoer situatie van water langs de dijk. Tot slot starten we in 2028 met de verkenning voor de dijkversterking van de Noordelijke Waddendijk, vanaf Vierhuizen tot en met de Eemshaven. In deze verkenningsfase inventariseren we alle koppelkansen op het gebied van zoetwaterbeschikbaarheid, natuur, energie, recreatie en overige zaken die zich aandienen. Het doel is om de dijkversterkingsopgave te benutten om te komen tot een integrale gebiedsontwikkeling. 7.2 Beleids-/uitvoeringskader Verzilting valt binnen de Omgevingswet onder de zorg voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Gemeenten hebben hierin een regisserende en afwegende rol, maar het operationele waterbeheer ligt primair bij de waterschappen.

In de Omgevingsvisie Het Hogeland is verzilting geen los beleidsprogramma, maar een onderdeel van klimaatadaptatie en waterrobuustheid. Het is vooral relevant voor het kustgebied en de polders, de landbouw en bodemkwaliteit, de drinkwaterbeschikbaarheid en voor de samenhang met bodemdaling en zeespiegelstijging. De gemeente benoemt verzilting als een structurele langetermijnopgave, waarbij geldt dat niet alles overal zoet kan blijven, dat er keuzes nodig zijn per gebied en functie en dat samenwerking met andere overheden essentieel is. Het Hogeland voert geen eigen actief verziltingsbeheer, maar borgt randvoorwaarden in het ruimtelijk beleid. Voor de kuststrook in Het Hogeland is Waterschap Noorderzijlvest verantwoordelijk voor het waterbeheer. Haar beleidskaders zijn: • Waterbeheerprogramma’s (KRW); • regionale zoetwaterstrategieën; • peilbeheer, doorspoelen en aanvoer van zoet water. Verzilting wordt hier actief gemonitord en bestreden waar mogelijk, maar soms ook geaccepteerd als structureel effect van klimaatverandering. Vanuit het Deltaprogramma Zoet Water wordt gewerkt aan een strategienota zoet water voor Noord-Nederland. Deze strategienota zal de basis vormen van een op te stellen zoetwaterprogramma. De provincie Groningen stelt kaderrichtlijnen voor bodem en water, ondersteunt kennisontwikkeling en werkt aan systeemoplossingen in het kustgebied.

Voor het kustgebied van Het Hogeland is daarbij met name de aanpak van verzilting in combinatie met bodemdaling en landbouwtransitie van belang. Op nationaal en Europees niveau zijn de Kaderrichtlijn Water en het Deltaprogramma Zoetwater van belang. In de Kaderrichtlijn raakt verzilting direct aan de chemische waterkwaliteit, de doelstellingen voor oppervlakte- en grondwater en het verbod op achteruitgang van waterkwaliteit. Vanuit het Deltaprogramma van het gebied van Het Hogeland binnen het nationale kader waarin verzilting wordt erkend als onvermijdelijk in delen van laag-Nederland, er keuzes worden gemaakt in wie 55 wanneer zoet water krijgt en wordt gewerkt met principes als vasthouden – bergen – verdelen – aanpassen. Samenhang met Agenda voor het Waddengebied en Uitvoeringsprogramma De Agenda voor het Waddengebied 2050 biedt het integrale kader waarbinnen verzilting aan de Waddenkust wordt aangepakt als klimaat- en systeemvraagstuk. In de uitvoering is dat geconcretiseerd via het deelprogramma Klimaatverandering (één van de elf deelprogramma’s binnen het Uitvoeringsprogramma Waddengebied 2021–2026), met expliciete doelen om de kustzone klimaatadaptief te versterken en zoet water langs de kust beter vast te houden—exact de beleidsmatige kern van “verzilting voorkomen/beperken”.

Met de verziltingsmaatregelen langs de kuststrook van Het Hogeland wordt aangesloten bij de programma initiatieven onderzoek ecologische effecten klimaatverandering (UP7) en ontwikkeling zoetwaterstrategie voor de landbouw (UP19) van het Uitvoeringsprogramma Waddengebied 2021- 2026 7.3 Projecten en activiteiten Omdat het nog onduidelijk is hoe de kabel wordt aangelegd (in of naast de dijk), is het op dit moment nog niet mogelijk om concrete projecten te benoemen. Als deze duidelijkheid er wel is, zal de definitieve projectkeuze worden gemaakt door waterschap Noorderzijlvest en gemeente Het Hogeland. 56 8 UITVOERINGSKADERS REGIONALE PARTNERS 8.1 Algemeen Zoals beschreven beschouwen de regionale partners integraliteit, systeemversterking en gezamenlijke belangen als primair uitgangspunten voor de inzet van de middelen uit het regiopakket. Tegelijkertijd hebben de verschillende onderdelen uit het regiopakket (gebiedsinvesteringen - tranche 2, extra middelen ‘natuur’, extra middelen ‘verzilting’) een uiteenlopende scope en randvoorwaarden. Dat vraagt om een heldere uitvoerings- en governancestructuur die enerzijds recht doet aan de rol en verantwoordelijkheid van iedere partner, maar anderzijds niet zorgt voor onnodige extra ambtelijke en/of bestuurlijke bureaucratie.

In de basis wordt ervoor gekozen om zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande kaders en regionale organisatie- en overlegstructuren. In dit hoofdstuk worden de financiële en juridische kaders alsmede de governancestructuur beschreven. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de regiokassier en de overige regiopartners. Vervolgens worden de belangrijkste aandachtspunten met betrekking tot monitoring, verantwoording en communicatie kort beschreven. 8.2 Uitvoeringskaders regiokassier 8.2.1 Financiële en juridische afspraken Net als voor gebiedsinvesteringen - tranche 1 treedt de provincie Groningen op als regiokassier en penvoerder van het project. De provincie Groningen ontvangt de middelen van het Rijk via een SPUK. De provincie Groningen is daarmee primair verantwoordelijk voor de verantwoordingen op grond van het Klimaatfonds, HVP en de financiële verantwoording met behulp van de SISA. De provincie is het eerste aanspreekpunt voor het ministerie. Naast het feit dat de provincie(s), gemeenten en waterschappen partners zijn binnen het bestuursakkoord wordt de relatie tussen de provincie Groningen en de uitvoerende regiopartners geregeld in een koepelsubsidie. Via de koepelsubsidie ontvangen de uitvoerende regiopartners middelen uit de SPUK voor zowel de uitvoering van de projecten als voor de organisatiekosten.

Er wordt onderscheid gemaakt in de volgende koepelsubsidies: Regiopartner Toelichting Gemeente Ameland Koepelsubsidie voor Gebiedsinvesteringen – Lokale impuls Gemeente Het Hogeland Koepelsubsidie voor Gebiedsinvesteringen – Lokale impuls en voor Gebiedsinvesteringen – Regionale impuls Lauwersoog Gemeente Noardeast-Fryslân Koepelsubsidie voor Gebiedsinvesteringen – Lokale impuls Gemeente Schiermonnikoog Koepelsubsidie voor Gebiedsinvesteringen – Lokale impuls en voor extra middelen voor natuur Nationaal Park Schiermonnikoog Gemeente Westerkwartier Koepelsubsidie voor Gebiedsinvesteringen – Lokale impuls Waterschap Noorderzijlvest Koepelsubsidie voor extra middelen aanpak verzilting 57 Juridisch kader Koepelsubsidie: ▪ Titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht; ▪ Artikel 3, derde lid, van de Kaderverordening subsidies provincie Groningen 2017; ▪ De Procedureregeling subsidies provincie Groningen 2018; ▪ Regeling specifieke uitkeringen gebiedsinvesteringen Net op Zee. Aanvullend hierop geldt voor de middelen voor de aanpak van verzilting tevens: ▪ EU Verordening Nr. 2021/241 van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, PB L 57/17 van 18 februari 2021.

8.2.2 Governance Om de voortgang van de gebiedsinvesteringen te bespreken en te evalueren, vindt periodiek een Bestuurlijk overleg Gebiedsinvesteringen plaats, waarin alle regionale partijen die het bestuursakkoord Regiopakket hebben ondertekend zijn vertegenwoordigd. 8.3 Uitvoeringskaders overige regiopartners 8.3.1 Algemeen Zoals genoemd ontvangen de regiopartners verschillende geldstromen behorend bij de verschillende onderdelen van het regiopakket. Algemeen geldende uitvoeringskaders worden hieronder toegelicht. Daarna volgt een korte uitwerking per onderdeel van het regiopakket. 8.3.2 Verstrekking van middelen De middelen die de verschillende regiopartners van de provincie Groningen ontvangen worden doorgezet aan derden die belast zijn met de uitvoering van de projecten. In hoofdzaak zal het hierbij gaan om het verstrekken van een opdracht of het verstrekken van een subsidie. Bij de inzet van de middelen wordt onderscheid gemaakt tussen projecten in de openbare ruimte en projecten van organisaties en/of particulieren. Projecten in de openbare ruimte Veel van de middelen zijn bestemd voor projecten die worden gerealiseerd in de openbare ruimte. Het betreffen projecten die in beginsel vallen binnen het taakveld van de gemeente en/of waterschap, maar additioneel zijn en niet tot de reguliere taken en werkzaamheden van de gemeente/waterschap behoren.

Voor de inkoop en inhuur van diensten en werken wordt gewerkt met overeenkomsten van opdracht. Juridisch kader overeenkomst van opdracht: ▪ Aanbestedingsbeleid van respectievelijk gemeente, provincie of waterschap ▪ Regeling specifieke uitkeringen gebiedsinvesteringen Net op Zee ▪ EU Verordening Nr. 2021/241 van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, PB L 57/17 van 18 februari 2021 (voor middelen voor aanpak verzilting) 58 Projecten van organisaties Bij organisaties valt te denken aan onder andere stichtingen, verenigingen, coöperaties en bedrijven. Voor projecten van deze organisaties wordt per gemeente (en of de provincie Fryslân) een subsidieregeling opgesteld of een incidentele subsidie verstrekt. Juridisch kader (incidentele) subsidie: ▪ Algemene subsidieverordening van de betreffende gemeente; ▪ Titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht; ▪ Regeling specifieke uitkeringen gebiedsinvesteringen Net op Zee ▪ De Algemene Groepsvrijstellingsverordening; ▪ De De-minimisverordening. Projecten van particulieren Voor de projecten van particulieren zal in veel gevallen worden gewerkt met een overeenkomst van opdracht vanuit de gemeente. Het project wordt in een dergelijk geval door of in opdracht van de gemeente uitgevoerd ten behoeve van de particulieren.

Veelal zal het gaan om een geclusterd project dat gelijktijdig voor meerdere particulieren wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld geluidsisolatie voor meerdere woningen). Het juridisch kader voor deze aanpak is gelijk aan het kader voor projecten in de openbare ruimte. Voor een aantal projecten zal gewerkt worden met een subsidie. Hiertoe zijn particulieren opgenomen als doelgroep in de voornoemde subsidieregeling die ook geldt voor de organisaties. Met uitzondering van het staatssteunkader is het juridisch kader voor de subsidie aan particulieren gelijk aan die van de subsidie aan organisaties. 8.3.3 Gebiedsinvesteringen – tranche 2 - lokale impuls Management De provincie Groningen verstrekt een koepelsubsidie aan de gemeenten Het Hogeland, Westerkwartier, Noardeast-Fryslân, Ameland en Schiermonnikoog. Projecten worden enerzijds uitgevoerd door de gemeenten zelf en anderzijds door organisaties of particulieren. Per gemeente wordt er een gebiedsregisseur aangesteld. De gebiedsregisseur is verantwoordelijk voor de organisatie en uitvoering van de gebiedsinvesteringen in de betreffende gemeente. Afhankelijk van het aantal projecten in de gemeente en de omvang daarvan zijn in de gemeenten ook (deel)projectleiders actief.

Iedere gemeente zorgt zelf voor een eigen structuur om subsidies of opdrachten te verstrekken aan lokale projecten, beheert de afwikkeling en zorgt voor rapportage in overeenstemming met SPUK-voorwaarden. Governance De selectie van projecten en de toekenning van de middelen ligt primair bij de betreffende gemeente. Zij zorgt daarbij dat eventuele stakeholders (zoals bijv. waterschap) worden betrokken. 59 8.3.4 Gebiedsinvesteringen – tranche 2 – regionale impuls Management Voor de projecten in het Lauwersmeer alsmede het beheer van de middelen wordt aangesloten bij de bestaande structuur met stuurgroep Lauwersmeer, waarbij een projectorganisatie zal worden ingericht ten behoeve van centrale coördinatie en begeleiding van de projecten. Voor elke opgave is aangegeven welke organisatie verantwoordelijk is. Er is dus geen aparte uitvoeringsorganisatie. De uitvoering ligt bij de betrokken overheden (water, natuur, economie, ruimtelijke ontwikkeling). Het financieel beheer van de middelen ligt bij de provincie Groningen. Voor de projecten in en rond Lauwersoog ligt de projectleiding en het financieel beheer bij gemeente Het Hogeland. De middelen voor Lauwersoog worden toegevoegd aan de eerdergenoemde koepelsubsidie voor Het Hogeland. Het Hogeland werkt samen met de gemeenten Noardeast-Fryslân en Schiermonnikoog aan de gezamenlijke koers en een uitvoeringsprogramma voor het gebied.

Een gezamenlijk projectbureau zorgt voor samenhang en voortgang. Governance De stuurgroep Lauwersmeer vormt het centrale bestuurlijke orgaan (de “governance‑top”) voor de projecten in het Lauwersmeer gebied. In deze stuurgroep zitten de belangrijkste overheden en terreinbeheerders (Provincie Groningen, Provincie Fryslân, Gemeenten Het Hogeland en Noardeast‑Fryslân, Waterschap Noorderzijlvest, Wetterskip Fryslân, Rijkswaterstaat en Staatsbosbeheer). De stuurgroep Lauwersmeer stelt de inhoudelijke prioriteiten, projectselectie, budgetverdeling en eventuele wijzigingen voor de € 14,1 miljoen vast, binnen de voorwaarden van de SPUK en de bevoegdheden van de deelnemende partijen. Daarnaast participeren: natuurorganisaties, landbouwsector, visserij, recreatie en bewoners. Voor de ontwikkelopgave Lauwersoog wordt een bestuurlijk overleg Lauwersoog-havengebied geformeerd waarin bestuurders van de gemeenten Het Hogeland, Noardeast-Fryslân en Schiermonnikoog zijn vertegenwoordigd. Besluiten die binnen het samenwerkingsverband worden genomen, worden vervolgens gelegitimeerd in de eigen volksvertegenwoordigende organen. De deelnemende overheden blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de afspraken binnen hun eigen kaders en voor de vertaling ervan in hun eigen (omgevings-)beleid.

Het bestuurlijk overleg Lauwersoog-havengebied bepaald gezamenlijk waaraan het geld van de gebiedsinvesteringen wordt besteed. De wethouder van Het Hogeland doet hiervan terugkoppeling in de stuurgroep Lauwersmeer. Zowel voor de stuurgroep Lauwersmeer als de stuurgroep Lauwersoog geldt dat zij een coördinerende en voorbereidende rol spelen, maar geen zelfstandige bevoegdheden heeft ten aanzien van de inzet van middelen en de uitvoering van projecten: gezamenlijke afspraken worden altijd formeel bekrachtigd via besluitvorming in de colleges en dagelijkse besturen van de betrokken overheden (en waar nodig worden ook de volksvertegenwoordigende organen daarbij betrokken). Colleges en dagelijkse besturen zullen separaat vastleggen binnen welke kaders de stuurgroepen mandaat krijgt om uitvoering te geven aan de gemaakte afspraken. 60 8.3.5 Extra middelen versterking natuur Management Omdat deze middelen bestemd zijn voor natuurprojecten op Schiermonnikoog is besloten om deze 2 M€ toe te voegen aan de eerder beschreven koepelsubsidie voor de gemeente Schiermonnikoog, dat optreedt als beheerder van de middelen. Schiermonnikoog draagt zorg voor een eigen structuur om subsidies en/of opdrachten te verstrekken aan geselecteerde projecten, beheert de afwikkeling en zorgt voor rapportage in overeenstemming met SPUK-voorwaarden.

Governance Selectie van projecten en toekenning van de middelen voor natuur op Schiermonnikoog, dat grotendeels Nationaal Park is, vindt plaats op basis van een zwaarwegend advies van het Overlegorgaan Nationaal Park Schiermonnikoog. Hierin hebben de gemeente Schiermonnikoog, Wetterskip Fryslân, Provincie Fryslân, Natuurmonumenten, Rijkswaterstaat, Vitens en lokale belanghebbende (natuur)organisaties op Schiermonnikoog zitting. 8.3.6 Extra middelen aanpak verzilting Management De provincie verstrekt een koepelsubsidie aan Waterschap Noorderzijlvest, dat optreedt als beheerder van de middelen. Noorderzijlvest draagt zorg voor een eigen structuur om subsidies of opdrachten te verstrekken aan geselecteerde projecten, beheert de afwikkeling en zorgt voor rapportage in overeenstemming met SPUK-voorwaarden. Governance Beoordeling/selectie van projecten en de verdeling van de middelen vindt plaats door gezamenlijke besluitvorming door Waterschap Noorderzijlvest en Gemeente Het Hogeland. 8.4 Monitoring en verantwoording Als regiokassier krijgt de provincie Groningen de specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. De provincie draagt er zorg voor dat de SPUK uitsluitend aan uitvoeringsactiviteiten wordt besteed en niet aan de (directe) kosten voor realisatie en (wettelijk) vereiste compensatie, die van toepassing zijn op de realisatie van de aanlandingen.

De voorwaarden uit de SPUK alsmede de verantwoordingseisen zoals beschreven in de Handleiding Gebiedsinvesteringen Net op Zee vormen de basis voor de verantwoording. Via de koepelsubsidies legt de provincie deze voorwaarden door naar de betreffende regiopartners. Hierin worden ook voorwaarden opgenomen met betrekking tot periodiek rapportages over de voortgang en de besteding van middelen. Naast de genoemde rapportages met betrekking tot de geleverde/te leveren prestaties en de geldstromen, leggen de provincie en de regiopartners jaarlijks verantwoording af over de besteding van de SPUK op de wijze, bedoeld in artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet. Deze verantwoording over de besteding van specifieke uitkeringen verloopt op een landelijk uniforme wijze via de zogeheten SiSa-bijlage (Single information, single audit). Het gaat hier om een bijlage bij de jaarrekening van een betreffende gemeente of provincie. Aangezien de SiSa-bijlage onderdeel 61 uitmaakt van de jaarrekening, heeft de accountantsverklaring van de jaarrekening ook betrekking op de specifieke uitkeringen. Met betrekking tot de middelen voor aanpak van verzilting zal ook voldaan worden aan de eisen voor monitoring en verantwoording die voortvloeien uit de HVP.

8.5 Communicatie en zichtbaarheid Ten behoeve van de communicatie zal het bestaande communicatieplan van de gebiedsinvesteringen tranche 1 worden geüpdatet voor de scope en activiteiten die samenhangen met tranche 2, inclusief de inzet van middelen voor de aanpak van verzilting en met de inzet van middelen voor natuur. Een belangrijke basis zal worden gevormd door een regionale landingspagina ten behoeve van gebiedsinvesteringen, natuur en verzilting, waar algemene informatie over het pakket zal worden gedeeld en waarop links worden gezet naar programma- en projectsites van individuele regiopartners. Voor alle communicatie-uitingen worden de volgende aandachtspunten in acht genomen: ▪ De oorsprong van de middelen wordt benoemd, waarbij een duidelijke koppeling wordt gemaakt tussen: - de aanlanding van wind op zee (vooralsnog via elektriciteitskabels afkomstig van windpark Doordewind, mogelijk in de toekomst ook via waterstofleidingen afkomstig van windpark Ten Noorden van de Wadden) - de impact van deze aanlanding; en - de inzet van gebiedsinvesteringen. ▪ Voor alle projecten die middelen ontvangen gelden de communicatie- en zichtbaarheidseisen van het Klimaatfonds. ▪ Specifiek voor projecten die middelen ontvangen voor de aanpak van verzilting gelden daarnaast de eisen vanuit het Europese Herstel- en Veerkrachtprogramma.

9 | FINANCIËN 9.1 | Begroting In de SPUK gebiedsinvesteringen - tranche 2 tussen het ministerie van KGG en de provincie Groningen staan de volgende uitkeringsbedragen opgenomen: Uitkering gebiedsinvesteringen - tranche 2: | € 49.000.000 Extra middelen versterking natuur | € | 2.000.000 Extra middelen aanpak verzilting | € | 5.000.000 Bruto uitkering: | € 56.000.000 Met de regionale partners is de volgende verdeling overeengekomen: VERDELING PER PARTNER | BRUTO BEDRAGEN* Project | Ondersteuning | Projecten | Totaal Provincie Groningen | Regiokassier | 150.000 | - | 150.000 Lauwersmeer | 1.050.000 | 14.100.000 | 15.150.000 Gemeente Hogeland | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Lauwersoog | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Gemeente Westerkwartier | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Gemeente Noardeast-Fryslân | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Gemeente Schiermonnikoog | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Natuur | 200.000 | 2.000.000 | 2.200.000 Gemeente Ameland | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Waterschap Noorderzijlvest | Lokale impuls | 500.000 | 5.000.000 | 5.500.000 Wetterskip Fryslân | - | - | - | - Totaal | 4.900.000 | 51.100.000 | 56.000.000 Voor het project- en ondersteuningsbudget gelden de volgende uitgangspunten: ▪ | Het projectbudget is bestemd voor de uitvoering van de projecten, inclusief

projectgerelateerde voorbereidings-, coördinatie- en (externe) adviesactiviteiten (niet zijnde reguliere overheidstaken). ▪ | Het ondersteuningsbudget is bedoeld voor de bekostiging van niet-projectgerelateerde activiteiten zoals proces- en portfoliomanagement, verantwoording en governance ▪ | De middelen voor uitvoering worden primair toegekend aan partners die projectmiddelen voor de gebiedsinvesteringen, natuur en/of verzilting in beheer krijgen. ▪ | Als bij een lokaal of regionaal project een andere regiopartner wordt betrokken dan zullen de beheerder van het ondersteuningsbudget en de betreffende regiopartner onderling afspraken maken over de kosten van de ondersteuning. 62 ▪ | In het geval dat de uitvoeringskosten van de provincies lager uitvallen, dan wordt het overschot naar rato verdeeld over de gemeenten en de waterschappen. ▪ | In het geval dat de uitvoeringskosten in een specifieke gemeente of waterschap lager uitvallen, dan wordt het overschot ingezet als extra projectbudget in de betreffende organisatie. ▪ | Zowel de projectbudgetten als de uitvoeringskosten kunnen betrekking hebben op al gemaakte kosten. Hierbij wordt maximaal teruggegaan tot 10 december 2025 (datum ondertekening bestuursakkoord). 9.2 | Compensabele BTW In de tabel van 9.1 is de verdeling van de middelen weergegeven. In de tabel zijn de bruto bedragen opgenomen.

De uitkering wordt nog verminderd met de BTW die in aanmerking komt voor compensatie uit het BTW-compensatiefonds. Hiertoe is in overleg met Fiscaliade en de regiopartners een nadere inschatting worden gemaakt. In de onderstaande tabel is de compensabele BTW per regiopartner aangegeven. VERDELING PER PARTNER Project | Totaal | Afdracht BCF | Netto Provincie Groningen | Regiokassier | 150.000 | 6.508 | 143.492 Lauwersmeer | 15.150.000 | 45.558 | 15.104.442 Gemeente Hogeland | Lokale impuls | 5.500.000 | 112.809 | 5.387.191 Lauwersoog | 5.500.000 | 21.694 | 5.478.306 Gemeente Westerkwartier | Lokale impuls | 5.500.000 | 21.694 | 5.478.306 Gemeente Noardeast-Fryslân | Lokale impuls | 5.500.000 | 264.669 | 5.235.331 Gemeente Schiermonnikoog | Lokale impuls | 5.500.000 | 108.470 | 5.391.530 Natuur | 2.200.000 | 8.678 | 2.191.322 Gemeente Ameland | Lokale impuls | 5.500.000 | 264.669 | 5.235.331 Waterschap Noorderzijlvest | Lokale impuls | 5.500.000 | - | 5.500.000 Wetterskip Fryslân | - | - | - | - Totaal | 56.000.000 | 854.751 | 55.145.249 9.3 | Bevoorschotting De provincie Groningen sluit zich voor de uitkering van de voorschotten aan bij het kasritme zoals deze door het ministerie van EZK wordt gehanteerd in de zogeheten ‘SPUK tweede tranche en regiopakket’. Nb: in onderstaande tabel zijn de nettobedragen opgenomen die de partners op grond van de SPUK ontvangen.

Het deel dat door het rijk wordt afgedragen aan het BCF is al in mindering gebracht. 63 De provincie Groningen sluit zich voor de uitkering van de voorschotten aan de partners zoveel mogelijk aan bij het kasritme zoals deze door het ministerie van EZK wordt gehanteerd in de SPUK. Bevoorschotting (netto) | 2.025 | 2.026 | 2.027 | 2.028 | 2.029 | 2.020 | Totaal Q4 | Q4 | Q3 | Q3 | Q3 | Q3 Rijk -> regiokassier Middelen aanpak verzilting | 5.000.000 | 5.000.000 Extra middelen natuur | 2.000.000 | 2.000.000 Gebiedsinvesteringen - tranche 2 | 7.983.268 | 12.773.229 | 12.773.229 | 14.615.522 | 48.145.249 Bestemming Provincie Groningen - Regiokassier | 23.793 | 38.069 | 38.069 | 43.560 | 143.492 Provincie Groningen - Lauwersmeer | 2.504.563 | 4.007.301 | 4.007.301 | 4.585.277 | 15.104.442 Gemeente Hogeland - lokale impuls | 893.284 | 1.429.255 | 1.429.255 | 1.635.397 | 5.387.191 Gemeente Hogeland - Lauwersoog | 908.393 | 1.453.428 | 1.453.428 | 1.663.057 | 5.478.306 Gemeente Westerkwartier - lokale impuls | 908.393 | 1.453.428 | 1.453.428 | 1.663.057 | 5.478.306 Gemeente Noardeast-Fryslân - lokale impuls | 868.103 | 1.388.965 | 1.388.965 | 1.589.297 | 5.235.331 Gemeente Schiermonnikoog - lokale impuls | 894.004 | 1.430.406 | 1.430.406 | 1.636.714 | 5.391.530 Gemeente Schiermonnikoog - natuur | 2.000.000 | 31.724 | 50.759 | 50.759 | 58.080 | 2.191.322 Gemeente Ameland - lokale impuls |

868.103 | 1.388.965 | 1.388.965 | 1.589.297 | 5.235.331 Waterschap Noorderzijlvest - verzilting | 5.000.000 | 82.908 | 132.653 | 132.653 | 151.786 | 5.500.000 Wetterskip Fryslân | - | - | - | - | - | - Totaal | - | 7.000.000 | 7.983.268 | 12.773.229 | 12.773.229 | 14.615.522 | 55.145.249 9.4 | Projecten op basis van huidige inzichten De in dit regioplan opgenomen projecten en projectbudgetten zijn vermeld op basis van de huidige inzichten. Gedurende de uitvoeringsperiode van de SPUK kunnen deze nog wijzigen. De wijzigingen worden afgestemd met het ministerie en jaarlijks verantwoord in de septemberrapportage (Bijlage 2 Regeling SPUK). 64

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d76004e0-305e-4daf-9349-ad6d9359a879?agendaItemId=7d8dac80-0d00-4a22-8b7a-f3aa18174034