202-02 bijlage 1 Mobiliteitsverkenning Westzijde - Rapportage Fase A (versie 3 juli 2026)
Tekst van het document
4.2 Ruimtelijk beeld 2040 In de autonome situatie blijft de ruimtelijke hoofdstructuur van de Westzijde herkenbaar. Het gebied vormt ook in 2040 een overgangszone tussen het stedelijk gebied van Groningen en het landelijk gebied richting Friesland. De gemeente Westerkwartier blijft bestaan uit een netwerk van grotere en kleinere kernen, met concentraties van wonen, werken en voorzieningen in onder meer Leek/Tolbert, Zuidhorn, Marum, Grootegast en Grijpskerk. De relatie met de stad Groningen blijft sterk. Voor werk, hoger onderwijs, specialistische zorg, cultuur en bovenregionale voorzieningen blijven veel inwoners aangewezen op Groningen. Daarnaast blijven ook relaties bestaan met omliggende regionale centra, zoals Roden, Drachten, Buitenpost en Leeuwarden. Richting 2040 neemt het aantal inwoners en huishoudens toe op basis van harde plannen en autonome ontwikkeling. In het referentiebeeld groeit de gemeente Westerkwartier van ongeveer 64.800 naar 9 WLO-scenario’s (Welvaart en Leefomgeving) zijn toekomstverkenningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Plan Bureau (CPB). Ze schetsen vier mogelijke toekomsten voor Nederland (tot 2060) op het gebied van demografie, economie, klimaat, ruimte en mobiliteit, en worden gebruikt als onderlegger voor overheidsbeleid.
WLO Hoog is één van deze vier scenario's en staat specifiek voor hoge economische groei en snelle klimaattransitie 25/55 ongeveer 67.900 inwoners en van ongeveer 27.500 naar ongeveer 31.300 huishoudens. De woningbouw landt vooral in en rond bestaande kernen en op locaties waarvoor besluitvorming heeft plaatsgevonden. Ook werklocaties, onderwijs en voorzieningen ontwikkelen zich op onderdelen, met name in en rond de grotere kernen en langs de A7-corridor. De grootste woningbouwgroei vindt plaats in Leek/Tolbert en Zuidhorn. In Zuidhorn wordt de groei vooral gedragen door de ontwikkeling van Oostergast. In Leek/Tolbert gaat het onder meer om uitbreidingslocaties rond Oostindie, Lindensteinlaan en Tolbertervaart. Daarnaast is sprake van middelgrote groei in Marum en beperktere groei in onder meer Zevenhuizen en Aduard. In de overige kernen gaat het vooral om kleinschalige en verspreide woningbouwontwikkeling. Figuur 5: Woningbouwontwikkeling in Referentiebeeld autonoom 2040 – ontwikkelingen in de gemeente Westerkwartier (afgerond op 100-tallen; ontwikkelingen <50 niet op kaart weergegeven).
26/55 Tegelijkertijd verandert de ruimtelijke structuur niet fundamenteel. De spreiding van kernen, de concentratie van voorzieningen in grotere kernen en de afhankelijkheid van regionale verbindingen blijven bepalend voor het verplaatsingspatroon. Wel is de ontwikkeling van de Westflank van Groningen relevant: aan de westzijde van de stad Groningen worden richting 2040 ongeveer 11.000 woningen toegevoegd10. Dit kan de relatie tussen Westerkwartier en Groningen verder versterken en invloed hebben op verkeersstromen, OV-relaties en fietsverbindingen aan de oostzijde van het onderzoeksgebied. Daardoor blijven veel verplaatsingen regionaal georiënteerd en blijf t de auto voor veel relaties belangrijk, naast kansen voor fiets, OV en ketenmobiliteit op sterke verbindingen. 4.3 Mobiliteitsnetwerk 2040 Het mobiliteitsnetwerk in de autonome situatie 2040 bestaat uit het bestaande netwerk, aangevuld met vastgestelde ‘harde’ infrastructurele projecten en maatregelen. De hoofdstructuur van het netwerk blijft in essentie ongewijzigd. Wel wordt het netwerk op onderdelen verbeterd. Autowegennet De A7 en de N355 blijven de belangrijkste dragers van de regionale bereikbaarheid. Op onderdelen wordt het wegennet verbeterd, zonder dat de hoofdstructuur fundamenteel verandert.
Het gaat onder meer om de aanpak van het rotondecomplex N372/A7 bij Leek, maatregelen binnen het Programma Bereikbaarheid Westflank, zoals de reconstructie van het Reitdiepplein, de ongelijkvloerse aansluiting West End en optimalisatie van het rotondecomplex Hoogkerk. Fietsnetwerk Het fietsnetwerk wordt richting 2040 op onderdelen versterkt. Belangrijke ontwikkelingen zijn onder meer de doorfietsroute Leek–Groningen, de fietsverbinding Leek–Zuidhorn met een fietstunnel onder de A7 bij de Lettelberterdijk, en verbeteringen van fietsinfrastructuur langs provinciale wegen, zoals de N983 en N388. Deze maatregelen dragen bij aan een aantrekkelijker netwerk voor korte en middellange verplaatsingen. Toch blijft de effectiviteit van de fiets afhankelijk van de kwaliteit, samenhang en veiligheid van het netwerk. Barrières zoals de A7, de spoorlijn Groningen-Leeuwarden, het van Starkenborghkanaal en drukke provinciale wegen bepalen mede hoe direct en aantrekkelijk fietsroutes zijn. De fiets is daarmee kansrijk, maar niet op alle relaties een vanzelfsprekend en volwaardig alternatief voor de auto. Openbaar vervoer en ketenmobiliteit Het openbaar vervoernetwerk blijft in de autonome situatie gebaseerd op de bestaande trein - en busverbindingen. De spoorlijn Groningen–Leeuwarden en de A7-corridor blijven de belangrijkste structuren binnen het OV-systeem.
Het busvervoer richt zich op sterke verbindingen langs deze assen en wordt aangevuld met vraagafhankelijk vervoer in minder dichtbevolkte gebieden. Binnen Westerkwartier vormen de treinstations Zuidhorn en Grijpskerk, de aansluitingen op de A7 bij Leek/Midwolde en Marum en de centrumlocaties in Leek en Grootegast belangrijke hubs. Deze structuur blijft richting 2040 in hoofdlijnen behouden. Daarnaast wordt binnen het Programma Bereikbaarheid Westflank ingezet op verbetering van de doorstroming en betrouwbaarheid van het busverkeer op de N355-corridor. Over de Lelylijn is nog geen definitief besluit genomen. Realisatie vóór 2040 wordt niet verwacht. De Lelylijn maakt daarom geen onderdeel uit van de autonome situatie 2040 en ook niet van de toekomstscenario’s voor 2040. Wel kan deze op langere termijn van betekenis zijn voor het gebied. Een gevoeligheidsanalyse in de doorrekening van het verkeersmodel kan bijdragen aan een beter begrip van de mogelijke effecten van de komst van de Lelylijn op met mobiliteitsnetwerk in de Westzijde. 10 MIRT-onderzoek Westflank Groningen, 2025 27/55 4.4 Mobiliteitsbeeld 2040 Het autonome beeld richting 2040 laat een mobiliteitssysteem zien dat op onderdelen wordt versterkt, maar in hoofdstructuur sterk afhankelijk blijft van bestaande corridors en verbindingen. De A7 en de N355 blijven bepalend voor de regionale bereikbaarheid.
De spoorlijn Groningen -Leeuwarden en de belangrijkste busverbindingen blijven belangrijk voor het openbaar vervoer. Het fietsnetwerk krijgt een grotere rol, maar wordt in zijn effectiviteit mede bepaald door barrières, kwaliteit van routes en de ligging van voorzieningen. Door woningbouw, huishoudensgroei, economische ontwikkeling en concentratie van voorzieningen neemt de mobiliteitsvraag richting 2040 naar verwachting toe. Dit werkt door in verplaatsingen binnen Westerkwartier, tussen kernen onderling en op regionale relaties richting Groningen en omliggende centra. De autonome situatie laat daarmee een dubbele beweging zien. Enerzijds worden er gerichte verbeteringen doorgevoerd aan infrastructuur, fietsverbindingen en knooppunten. Anderzijds blijft het mobiliteitssysteem kwetsbaar, omdat veel verkeer afhankelijk is van een beperkt aantal hoofdverbindingen en oversteken. Bij verdere groei kan hierdoor druk ontstaan op bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid. Vooral op plekken waar regionale verkeersstromen, lokaal verkeer, landbouwverkeer, fietsverkeer en dorpsroutes samenkomen, kunnen spanningen ontstaan. In Fase B wordt onderzocht waar dit leidt tot knelpunten op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid.
4.5 Betekenis voor de mobiliteitsverkenning Het referentiebeeld autonoom 2040 vormt het ijkpunt voor het vervolg van de mobiliteitsverkenning. In Fase B wordt dit beeld gebruikt om te bepalen waar knelpunten ontstaan op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid. De belangrijkste functie van het referentiebeeld is dat zichtbaar wordt welke opgaven kunnen ontstaan bij uitvoering van harde plannen en autonome ontwikkelingen, nog zonder aanvullende keuzes of maatregelen. Daarmee wordt zichtbaar waar het bestaande systeem, ondanks vastgestelde verbeteringen, onder druk blijft of komt te staan. Daarnaast vormt de autonome situatie het ijkpunt voor de toekomstscenario’s. Door alternatieve ruimtelijke ontwikkelrichtingen af te zetten tegen autonoom 2040 kan worden onderzocht welke knelpunten robuust zijn en welke vooral ontstaan bij specifieke groei - of spreidingspatronen. In Fase C – Komen tot ontwikkelscenario’s – vormt het autonome beeld vervolgens de basis voor de beoordeling van oplossingsrichtingen en ontwikkelscenario’s. Maatregelen kunnen dan worden beoordeeld op de vraag in hoeverre zij bijdragen aan een robuuster, veiliger, leefbaarder en toekomstbestendiger mobiliteitssysteem voor de Westzijde.
28/55 5 Ruimtelijke kenmerken 5.1 Inleiding en doel Ruimtelijke kenmerken van de Westzijde bepalen mede hoe het gebied functioneert en waar richting 2040 ruimte is voor ontwikkeling. Nieuwe woningbouw, bedrijvigheid en infrastructuur krijgen een plek in een gebied met bestaande structuren en barrières. Dit hoofdstuk maakt inzichtelijk welke ruimtelijke kenmerken ontwikkelingen kunnen beperken, sturen of juist kansen bieden. De analyse richt zich op: bodem en water, landbouw, landschap, natuur, recreatie en vrijetijdseconomie en bebouwd gebied. De analyse heeft een strategisch karakter. Het doel is niet om op perceels- of tracéniveau te beoordelen waar ontwikkelingen wel of niet mogelijk zijn, maar te duiden welke structuren, kwaliteiten en beperkingen richtinggevend zijn voor ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit. Het hoofdstuk vormt een schakel tussen de beschrijving van het gebied in hoofdstuk 1, de zachte plannen in hoofdstuk 6 en de toekomstscenario’s in hoofdstuk 7. 5.2 Ruimtelijke kenmerken Hieronder worden de belangrijkste ruimtelijke kenmerken van het gebied beschreven. De kenmerken zijn op kaart weergeven in Figuur 5. Bodem en water De bodemopbouw in de Westzijde verschilt duidelijk per deelgebied. In grote lijnen is sprake van een overgang van hogere zandgronden in het zuiden naar lagere veen- en kleigebieden in het noorden en oosten.
De hogere zandgronden rond onder meer Leek, Tolbert en Roden zijn over het algemeen beter doorlatend en stabieler. In de lagere veen- en kleigebieden spelen juist vraagstukken rond draagkracht, waterhuishouding, grondwaterstanden, bodem en veenoxidatie. Water is daarmee een bepalende ruimtelijke randvoorwaarde. In de lagergelegen delen van het gebied liggen waterbergingsgebieden en natte natuurgebieden. Door klimaatverandering neemt het belang van waterberging, vasthouden van water en klimaatbestendige inrichting toe. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur moeten daarom nadrukkelijk worden bezien in relatie tot het watersysteem. Voor de mobiliteitsverkenning vormt water geen harde belemmering op regionaal niveau, maar wel een ruimtelijk ordenende randvoorwaarde, die de ontwikkelmogelijkheden op specifieke locaties beperkt en vraag om bewuste keuzes in locatie, inrichting en fasering. Met name in de lagergelegen delen van de Westzijde zullen nieuwe ontwikkelingen sterker moeten meebewegen met het wa tersysteem, wat ook gevolgen kan hebben voor de haalbaarheid en inpassing van mobiliteitsoplossingen. Landbouw Landbouw is een dominante functie in de Westzijde. Een groot deel van het buitengebied bestaat uit grasland en akkerbouwland, met een sterke relatie tussen landbouw, landschap, natuur, bodem en watersysteem.
De landbouwfunctie is daarmee niet los te zien van de ruimtelijke structuur van het gebied. Tegelijkertijd verandert de landbouw. Schaalvergroting leidt tot grotere bedrijven, grotere landbouwvoertuigen en langere afstanden tussen percelen en bedrijfsfuncties. Daardoor maakt landbouwverkeer vaker en intensiever gebruik van het openbare wegennet. Voor de mobiliteitsverkenning is landbouw op twee manieren relevant. Allereerst bepaalt landbouw mede het ruimtegebruik en daarmee de ontwikkelruimte voor andere functies. Ten tweede levert landbouwverkeer een eigen mobiliteitsopgave op, vooral waar zwaar of breed verkeer zicht mengt met 29/55 fietsers, lokaal autoverkeer en verkeer door dorpen. Dit raakt aan verkeersveiligheid, leefbaarheid, wegbeheer en de inrichting van wegen in het buitengebied. Figuur 6 - Samenvatting diverse ruimtelijke kenmerken Westzijde provincie Groningen Landschap Het landschap van de Westzijde kent een duidelijke tweedeling. In het noorden ligt het open kleilandschap, met onder meer het Middag-Humsterland als karakteristiek gebied. Dit landschap wordt gekenmerkt door openheid, lange zichtlijnen, (oude) waterlopen, wierden, dijklinten en subtiele hoogteverschillen.
30/55 Het zuidelijke deel van het Westerkwartier heeft een ander karakter. Hier overheerst een kleinschaliger en meer besloten zand- en veenlandschap, met houtsingels, houtwallen en een fijnmazige verkaveling. Deze structuren geven het gebied een sterke landschappelijke identiteit en bepalen de geleidelijke overgang tussen dorpen, erven, landbouwgronden en natuur. Voor ruimtelijke ontwikkeling betekent dit dat niet elke ingreep overal even passend is. Nieuwe infrastructuur, woningbouw of bedrijvigheid kan bestaande landschappelijke structuren versterken wanneer ontwikkelingen zorgvuldig aansluiten op het landschap en bestaande kwaliteiten benutten. Zij kunnen daarbij ook kansen bieden om landschappelijke opgaven te verbinden met ruimtelijke ontwikkeling. Tegelijkertijd kunnen landschappelijke structuren onder druk komen te staan wanneer ontwikkelingen leiden tot doorsnijding, verrommeling of verlies van openheid en samenhang. Natuur Natuur is een bepalende factor in de ruimtelijke opbouw van de Westzijde. Het gebied bevat waardevolle natuurgebieden waaronder het Leekstermeergebied (Natura-2000), gebieden die onderdeel vormen van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Weidevogelgebieden. Veel natuurwaarden hangen samen met water, bodem, ruimte, openheid en rust. Deze natuurgebieden vormen een kader voor toekomstige ontwikkelingen.
Op verschillende plekken gelden beleidsmatige en juridische randvoorwaarden voor woningbouw, infrastructuur, recreatie en economische functies. Nieuwe ontwikkelingen moeten rekening houden met natuurwaarden, verstoringen voorkomen en de ecologische samenhang behouden of versterken. Voor de mobiliteitsverkenning betekent dit dat natuur zowel begrenzend als richtinggevend werkt. Sommige infrastructurele oplossingen kunnen kwetsbaar of zelfs ongewenst zijn door doorsnijding of verstoring. Tegelijkertijd bieden natuur- en groenblauwe structuren ook kansen voor recreatieve routes, landschappelijke inpassing, klimaatadaptatie en het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Recreatie en vrijetijdseconomie De Westzijde heeft veel te bieden op het gebied van recreatie en toerisme. Het open wierdenlandschap van het Middag-Humsterland, het Leekstermeergebied, landgoed Nienoord, het houtsingelgebied en het netwerk van fiets-, wandel- en vaarroutes maken het gebied aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers. Recreatie leidt tot specifieke mobiliteitsstromen. Het gaat om fiets- en wandelverkeer, autobezoek aan recreatieve trekkers en seizoensgebonden drukte op routes en parkeerlocaties. Recreatie kan daarmee een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en economische vitaliteit, maar vraagt ook om goede bereikbaarheid, veilige routes en zorgvuldige inpassing in natuur- en landschapsgebieden.
Voor de verdere mobiliteitsverkenning is recreatie vooral relevant waar recreatieve routes samenvallen met (utilitaire) fietsverbindingen, landbouwverkeer of drukke wegen. Hier kunnen kansen ontstaan voor gecombineerde verbeteringen van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. Bebouwd gebied en infrastructuur Het bebouwd gebied in de Westzijde bestaat uit een netwerk van grotere en kleinere kernen. Grotere kernen zoals Leek/Tolbert, Zuidhorn, Marum, Grootegast en Grijpskerk vervullen een belangrijke rol voor wonen, werken en voorzieningen. Kleinere dorpen zijn sterker afhankelijk van deze groter e kernen en van voorzieningen buiten het gebied. Doordat wonen, voorzieningen en bedrijvigheid zicht vooral concentreren in en rond de grotere kernen, ontstaat een duidelijke ruimtelijke hiërarchie11. De verbindingen tussen deze kernen, en met de stad Groningen en omliggende regionale centra, worden daardoor steeds belangrijker voor het dagelijks functioneren van het gebied. 11 Omgevingsvisie Westerkwartier 31/55 Tegelijkertijd wordt de Westzijde doorsneden door enkele grote lijnen die van oost naar west door het gebied lopen: de A7, de spoorlijn Groningen-Leeuwarden en het Van Starkenborghkanaal/Hoendiep- systeem. Deze lijnen zijn essentieel voor de regionale en bovenregionale bereikbaarheid, maar vormen ook fysieke barrières.
Het aantal kruisingen is beperkt, waardoor lokale verplaatsingen, fietsverkeer en landbouwverkeer soms moeten omrijden. Voor de mobiliteitsverkenning is dit een aandachtspunt. Het hoofdnetwerk is bepalend voor de regionale en bovenregionale bereikbaarheid. Tegelijkertijd werkt dit door in de fijnmazigheid van het lokale netwerk, die hierdoor wordt beperkt. Daardoor kan druk ontstaan op een beperkt aantal kruispunten, aansluitingen en (dorps)routes. Ook maakt dit het netwerk kwetsbaar bij onderhoudswerkzaamheden, incidenten of stremmingen. 5.3 Beperkende en versterkende kenmerken De ruimtelijke kenmerken van de Westzijde laten zien dat de ontwikkelruimte richting 2040 niet onbeperkt is. Bodem, water, natuur, landschap, landbouw en bestaande en geplande infrastructuur (mobiliteit maar bijvoorbeeld ook energie, zoals de komst van de 380Kv-verbinding) bepalen mede waar beperkingen optreden en waar spanningen kunnen ontstaan tussen bereikbaarheid, leefbaarheid, economie en ruimtelijke kwaliteit.12 Beperkende kenmerken zijn vooral aanwezig waar ontwikkelingen botsen met natte bodems, waterbergingsgebieden, waardevolle natuurgebieden en natuurwaarden, open landschappen, houtsingelstructuren of bestaande barrières.
Nieuwe infrastructuur of grootschalige ruimtelijke ontwikkeling kan hier leiden tot hoge inpassingskosten, aantasting van ruimtelijke kwaliteit of effecten op natuur- en leefomgeving. Tegelijkertijd bieden de ruimtelijke kenmerken ook kansen. De grote kernen bieden kans op nabijheid tot voorzieningen en duurzamere mobiliteit. Bestande fiets- en recreatieve routes kunnen worden benut en versterkt. Groenblauwe structuren kunnen bijdragen aan klimaatadaptatie, landschappelijke kwaliteit en aantrekkelijke routes. De A7 en bestaande bedrijventerreinen bieden ruimte voor economische ontwikkeling op locaties waar milieugebruiksruimte en bereikbaarheid al aanwezig zijn. De geschetste ruimtelijke kenmerken vormen een kader voor toekomstige ontwikkelingen. Ontwikkelingen die aansluiten bij de bestaande kwaliteiten, structuren en kenmerken van het gebied zijn over het algemeen beter inpasbaar en sluiten beter aan bij de ruimtelijke context. 5.4 Betekenis voor de mobiliteitsverkenning De ruimtelijke kenmerken vormen een bouwsteen voor de toekomstscenario’s en voor de beoordeling van mobiliteitsoplossingen in latere fase van de mobiliteitsverkenning. Voor de toekomstscenario’s bepalen zij mede waar groei logisch kan landen.
Een scenario waar groei vooral langs de A7-corridor plaatsvindt, benut andere ruimtelijke kenmerken dan een scenario waarin bodem, water, landschap en nabijheid sturend zijn. Een scenario met gespreide dorpsontwikkeling roept weer andere vragen op over bereikbaarheid, verkeersveiligheid en druk op het onderliggende wegennet. Voor Fase B – Inventarisatie knelpunten en aandachtspunten zijn de ruimtelijke kenmerken van belang bij het duiden van knelpunten. Een verkeerskundig knelpunt kan niet los worden gezien van landschap, natuur, water, bebouwing en leefbaarheid. De ruimtelijke omstandigheden geven inzicht in waar het netwerk onder druk komt te staan en welke factoren van invloed zijn op de kansrijkheid en inpasbaarheid van oplossingen. Voor Fase C – Komen tot ontwikkelscenario’s vormen de ruimtelijke kenmerken een eerste toetssteen voor oplossingsrichtingen. Nieuwe verbindingen, aanpassingen aan bestaande wegen, fietsverbindingen, 12 Ontwerp Omgevingsvisie provincie Groningen 2025-2050 32/55 hubs en OV-maatregelen worden beoordeeld in samenhang met de ruimtelijke kwaliteit en fysieke randvoorwaarden van de Westzijde.
Daarmee vormt dit hoofdstuk de ruimtelijke onderlegger voor het vervolg van de mobiliteitsverkenning: het maakt zichtbaar waar het gebied ruimte biedt, waar het schuurt en waar mobiliteitskeuzes zorgvuldig moeten worden verbonden met landschap, natuur, water, landbouw, bebouwing en bereikbaarheid. 33/55 6 Lopende initiatieven 6.1 Inleiding en doel Naast harde plannen, die onderdeel uitmaken van het autonome referentiebeeld 2040, zijn er in en rond de Westzijde ook diverse lopende initiatieven en ontwikkelingen in beeld waarvoor nog geen definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden, waarvoor nog geen zicht is op financiële dekking of waarvan de exacte invulling nog onvoldoende vastligt. Deze ontwikkelingen worden in deze rapportage aangeduid als zachte plannen. Zachte plannen zijn relevant omdat zij inzicht geven in mogelijke toekomstige keuzes, onzekerheden en ontwikkelrichtingen. Zij kunnen invloed hebben op de ruimtelijke structuur, de mobiliteitsvraag, de belasting van het netwerk en de behoefte aan aanvullende maatregelen. Tegelijkertijd geldt dat deze plannen nog niet als vaststaand mogen worden beschouwd. Dit hoofdstuk maakt inzichtelijk welke zachte plannen relevant zijn voor de ontwikkeling van de Westzijde richting 2040.
Daarbij gaat het om het onderscheid tussen harde en zachte ontwikkelingen, de ordening van zachte plannen naar type ontwikkeling en status, en de manier waarop deze plannen worden benut in de toekomstscenario’s, de knelpuntenanalyse en de latere ontwikkelscenario’s. De inventarisatie is gebaseerd op de planstatus per juni 2026. 6.2 Uitgangspunten en afbakening Voor de mobiliteitsverkenning wordt onderscheid gemaakt tussen harde en zachte plannen : Harde plannen zijn ontwikkelingen waarover besluitvorming heeft plaatsgevonden en die voldoende zeker zijn om onderdeel te vormen van de autonome situatie 2040. Deze zijn verwerkt in het referentiebeeld zoals beschreven in hoofdstuk 4. Zachte plannen zijn ontwikkelingen die relevant kunnen zijn voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied, maar waarvoor nog geen formele besluitvorming heeft plaatsgevonden, onvoldoende zicht is op financiële borging of nog onvoldoende duidelijk is wat precies wordt gerealiseerd. Zij maken daarom geen onderdeel uit van het autonome referentiebeeld. Binnen de zachte plannen wordt onderscheid gemaakt tussen twee hoofdgroepen. Zachte ruimtelijke plannen gaan over wonen, werken, onderwijs en voorzieningen. Deze plannen kunnen worden gebruikt als bouwstenen voor de toekomstscenario’s, voor zover zij passen bij de ruimtelijke logica van een scenario.
Zachte mobiliteitsmaatregelen gaan over mogelijke aanpassingen aan het auto-, fiets-, OV- of ketenmobiliteitnetwerk. Deze maatregelen maken geen onderdeel uit van de toekomstscenario’s, maar worden in Fase C benut bij het opstellen van ontwikkelscenario’s en maatregelpakketten. 6.3 Overzicht zachte plannen In de inventarisatie zijn zachte plannen opgenomen op het gebied van wonen, werklocaties, onderwijs, voorzieningen en mobiliteit. Voor de harde plannen wordt verwezen naar het autonome referentiebeeld 2040 in hoofdstuk 4 en Bijlage 1. Binnen de categorie wonen gaat het om ongeveer 850 woningen in het primaire onderzoeksgebied die als zacht zijn geclassificeerd. Ongeveer 600 woningen maken onderdeel uit van grotere ontwikkelingen, zoals herontwikkeling van bedrijventerrein in Leek, Westerhornerweg in Grijpskerk, Rietlanden/Oostwold Oost en Pierswijk in Marum. Daarnaast gaat het om ongeveer 250 woningen in kleinere, verspreid gelegen plannen binnen de gemeente. Binnen de categorie werklocaties, onderwijs en voorzieningen zijn onder meer zachte plannen opgenomen voor verplaatsing van bedrijvigheid naar de noordzijde van de A7, watergebonden bedrijvigheid bij Aduard, kleinschalige uitbreiding van bedrijventerreinen in Zevenhuizen en Grootegast 34/55 en transformatie van vrijkomende locaties.
Deze ontwikkelingen kunnen van betekenis zijn voor de ruimtelijke spreiding van arbeidsplaatsen, de relatie met de A7-corridor en de mogelijke herontwikkeling van bestaande locaties. De zachte ruimtelijke plannen kunnen worden gebruikt als bouwstenen voor de toekomstscenario’s, voor zover zij passen bij de ruimtelijke logica van een scenario. De zachte mobiliteitsmaatregelen maken geen onderdeel uit van het autonome referentiebeeld en worden in deze fase ook niet als onderdeel van de toekomstscenario’s opgenomen. Zij kunnen in Fase C opnieuw aan bod komen als mogelijke oplossingsrichtingen binnen ontwikkelscenario’s. De volledige lijst met zachte plannen is opgenomen in Bijlage 2 – Zachte plannen. 6.4 Status en onzekerheden De zachte plannen verschillen sterk in mate van concreetheid. Sommige plannen bevinden zich nog in de ambitiefase, andere zijn al verkend of deels in planuitwerking. Ook verschilt de mate waarin financiering beschikbaar is, de ruimtelijke impact duidelijk is en de doorlooptijd kan worden ingeschat.
Voor de duiding van zachte plannen wordt gebruikgemaakt van de volgende kenmerken: • Planfase: ambitie, verkenning of planuitwerking; • Indicatieve kosten: alleen voor infrastructurele maatregelen, weergegeven in globale kostencategorieën; • Financiële status: geen dekking, deels gedekt of gedekt; • Indicatieve doorlooptijd: globale inschatting van planvorming, besluitvorming, procedures en realisatie. Deze kenmerken helpen om de plannen op een navolgbare manier te ordenen. Tegelijkertijd blijven de onzekerheden groot. De inventarisatie is bedoeld als werkvoorraad voor de vervolgfase en niet als besluit over realisatie, prioritering of financiering. In Fase C kan bovendien blijken dat plannen moeten worden samengevoegd, aangescherpt, geactualiseerd of niet verder worden meegenomen. 6.5 Betekenis voor het vervolg De zachte plannen zijn een schakel tussen het autonome referentiebeeld, de toekomstscenario’s en latere ontwikkelscenario’s (Fase C). Voor de toekomstscenario’s zijn de zachte ruimtelijke plannen relevant. Deze plannen kunnen helpen om onderscheidende ruimtelijke ontwikkelrichtingen te vullen. Voor Fase B zijn de zachte plannen vooral relevant voor zover zij onderdeel worden van de toekomstscenario’s of helpen bij het duiden van mogelijke toekomstige opgaven. Zij worden niet automatisch meegenomen in het autonome referentiebeeld.
In Fase C worden mogelijke oplossingsrichtingen bovendien getoetst aan de opgaven en speerpunten van betrokken overheden, zoals bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en robuustheid van het mobiliteitssysteem. 35/55 7 Toekomstscenario’s 7.1 Inleiding en doel De mobiliteitsverkenning kijkt vooruit naar 2040. In die periode kunnen verschillende ruimtelijke, economische, demografische en maatschappelijke ontwikkelingen doorwerken in de mobiliteitsvraag. Denk aan woningbouw, economische ontwikkeling, voorzieningenstructuur, digitalisering, klimaatadaptatie, bodem en water, regionale groei en mogelijke bovenregionale ontwikkelingen. De autonome situatie 2040 geeft een referentiebeeld op basis van harde plannen en autonome ontwikkelingen. Dit referentiebeeld vormt het vertrekpunt van de analyse. Tegelijkertijd blijft een deel van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling onzeker. Bovendien kan groei op verschillende manieren in het gebied landen: compact en geconcentreerd langs bestaande corridors, duurzame mobiliteitsstructuren, bevolkingskernen en voorzieningen, of juist meer gespreid door het gebied en over meerdere dorpen. Dit hoofdstuk beschrijft de toekomstscenario’s waarmee de bandbreedte aan mogelijke ontwikkelingen richting 2040 wordt verkend.
Het doel is om inzichtelijk te maken hoe de Westzijde zich onder verschillende omstandigheden kan ontwikkelen, en wat dit kan betekenen voor de toekomstige mobiliteitsvraag. De scenario’s richten zich op de ruimtelijke ontwikkeling van wonen, werken, onderwijs en voorzieningen. Daarbij gaat het naast aantallen inwoners, woningen of arbeidsplaatsen ook om de ruimtelijke spreiding daarvan en de bijbehorende mobiliteitslogica. De locatie van groei is immers medebepalend voor welke verplaatsingen ontstaan, welke modaliteiten kansrijk zijn en waar druk op het netwerk kan ontstaan 13. 7.2 Werken met toekomstscenario’s Toekomstscenario’s zijn onderscheidende toekomstbeelden die worden gebruikt om de relevante “hoeken van het speelveld” richting 2040 in beeld te brengen. Het zijn geen voorspellingen en ook geen bestuurlijke voorkeuren. Ze worden in de volgende fasen gebruikt om knelpunten en aandachtspunten op gebied van mobiliteit en leefbaarheid te destilleren. Door de toekomstscenario’s te vergelijken met de autonome situatie 2040 ontstaat inzicht in de robuustheid van mobiliteitsopgaven. Daarbij wordt zichtbaar welke opgaven in meerdere scenario’s terugkomen en welke vooral samenhangen met specifieke ruimtelijke of economische ontwikkelrichtingen.
De toekomstscenario’s worden in Fase B gebruikt om te onderzoeken welke knelpunten en aandachtspunten kunnen ontstaan op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen: • Opgaven die in meerdere scenario’s terugkomen en daarmee robuust zijn; • Opgaven die vooral optreden bij specifieke ruimtelijke of economische ontwikkelrichtingen; • Onzekerheden die in het vervolg expliciet moeten worden meegenomen. De scenario’s zijn daarmee een analytisch hulpmiddel voor de vervolganalyse. Zij vormen geen keuze voor een gewenste ontwikkelrichting. 7.3 Uitgangspunten en afbakening Binnen de mobiliteitsverkenning wordt onderscheid gemaakt tussen drie begrippen • Autonoom 2040 is het referentiebeeld. Hierin zijn harde plannen en autonome ontwikkelingen opgenomen. Dit beeld laat zien hoe het gebied en het mobiliteitssysteem zich ontwikkelen zonder aanvullende, nog niet vastgestelde keuzes of maatregelen. 13 Woonvisie Gemeente Westerkwartier 2020-2025 36/55 • Toekomstscenario’s beschrijven mogelijke ruimtelijke toekomstbeelden voor wonen, werken, onderwijs en voorzieningen. Deze scenario’s verkennen de bandbreedte van onzekerheden en laten zien hoe verschillende ruimtelijke ontwikkelrichtingen kunnen doorwerken in de mobiliteitsvraag. • Ontwikkelscenario’s worden pas in Fase C opgesteld.
Dit zijn samenhangende maatregelpakketten met mogelijke mobiliteitsoplossingen. Zachte mobiliteitsmaatregelen worden daarom niet verwerkt als onderdeel van de toekomstscenario’s, maar komen terug bij het opstellen van ontwikkelscenario’s. Voor het opstellen van de toekomstscenario’s zijn de scenario’s uit de Ruimtelijke Verkenning van het Planbureau voor de Leefomgeving14 gebruikt als denkraam. Deze landelijke scenario’s zijn niet één-op- één overgenomen, maar vertaald naar de Westzijde. Daarbij is gekeken naar de A7-corridor, de spoorcorridor Groningen-Leeuwarden, het fietsnetwerk, het openbaar vervoer, de kernenstructuur, bedrijventerreinen, voorzieningen en de groenblauwe kwaliteiten van het gebied. De vier PBL-scenario’s leveren waardevolle bouwstenen voor Westzijde-specifieke scenario’s, maar zijn niet 1-op-1 te operationaliseren. Met name het PBL-scenario Snelle Wereld waarin digitalisering, flexibiliteit en veranderlijke woon-werkpatronen centraal staan is analytisch relevant, maar lastig om in de vertaling naar de Westzijde ruimtelijk en modelmatig scherp af te bakenen. De belangrijkste elementen daarvan, zoals hybride werken, digitale bereikbaarheid, flexibiliteit en veranderende verplaatsingspatronen, zijn daarom verwerkt in de drie gebiedsspecifieke toekomstscenario’s.
7.4 Drie toekomstscenario’s voor de Westzijde 7.4.1 Toekomstscenario 1 – Economische A7-corridor In het scenario Economische A7-corridor ontwikkelt de A7-zone zich als economische ruggengraat van de Westzijde. Groei concentreert zich rond de best bereikbare en economisch meest concurrerende locaties Ruimtelijk beeld Leek/Tolbert, Leeksterveld, Leeksterhout, de A7-corridor en deels Zuidhorn trekken de meeste groei aan. De kleinere kernen groeien vooral beperkt en vraagvolgend. De Westzijde ontwikkelt zich in dit scenario als goed ontsloten randgebied van de regio Groningen-Assen, met sterke relaties richting de stad Groningen, Drachten en Assen. De ruimtelijke ontwikkeling volgt in dit scenario vooral marktpotentie, autobereikbaarheid, schaalvoordelen en de aanwezigheid van bedrijventerreinen en regionale verbindingen. Hierdoor neemt het contrast toe tussen sterke groeilocaties langs de A7 en rustiger dorpen en agrarisch -recreatieve gebieden. Wonen De woningbouw concentreert zich vooral rond Leek/Tolbert, Oostindie, transformatielocaties in Leek, Zuidhorn/Oostergast en in beperktere mate Marum. De woonmilieus zijn overwegend suburbaan, nabij de centra en goed auto-ontsloten. Werken Leeksterveld en Leeksterhout groeien uit tot dominante economische locaties.
De nadruk ligt op logistiek, regionale distributie, maakbedrijven, bouw- en recyclehubs, circulaire activiteiten en mogelijk energie- of data-gerelateerde functies. De A7-corridor wordt sterker als economische drager van het gebied. 14 De PBL-scenario’s: Mondiaal Ondernemend, Snelle Wereld, Groen Land, Regionaal Geworteld. Zie ook: Vier scenario's voor de inrichting van Nederland in 2050 | Planbureau voor de Leefomgeving (PBL, Ruimtelijke Verkenning, 2023) 37/55 Mobiliteitspatroon (hypothese) De mobiliteitsvraag groeit vooral door woon-werkverkeer, logistiek, de ontwikkeling van bedrijventerreinen, onderwijs- en voorzieningen in Leek/Tolbert, Zuidhorn en de bredere A7-zone. Autoverkeer en vrachtverkeer nemen relatief sterk toe. De fiets blijft kansrijk voor korte ritten en voor specifieke relaties, maar het hoofdwegennet blijft in dit scenario dominant voor de regionale bereikbaarheid. Deze mobiliteitslogica is nadrukkelijk een hypothese op basis van de vertaling van PBL-scenario’s naar de Westzijde. In Fase B wordt met het verkeersmodel, aangevuld met gebiedskennis en expert judgement, onderzocht in hoeverre deze ontwikkeling daadwerkelijk leidt tot andere verkeersstromen, netwerkbelasting en knelpunten. De analyse kan daarbij ook laten zien dat de effecten minder sterk, anders verdeeld of op andere locaties optreden dan vooraf verondersteld.
7.4.2 Toekomstscenario 2 – Groenblauwe nabijheid In het scenario Groenblauwe nabijheid zijn bodem, water, natuur, landschap en nabijheid sturend voor ruimtelijke ontwikkeling. Groei vindt compact en selectief plaats rond bestaande kernen, voorzieningen en duurzame mobiliteitsstructuren. Ruimtelijk beeld De Westzijde ontwikkelt zich als ‘groenblauw nabijheidslandschap’. Zuidhorn en Leek/Tolbert zijn de belangrijkste compacte kernen. Groei wordt gekoppeld aan openbaar vervoer, fietsverbindingen, voorzieningen, en houdt nadrukkelijk rekening met ruimtelijke kenmerken zoals waterberging, houtsingelstructuren, natuurverbindingen en een klimaatbestendige inpassing. Kwetsbare landschappen en gebieden met belangrijke bodem-, water- en natuurwaarden worden zoveel mogelijk ontzien. De ruimtelijke ontwikkeling is in dit scenario selectiever dan in de andere scenario’s. Niet elke locatie is geschikt voor groei. Ontwikkelingen worden vooral logisch geacht waar zij passen binnen bestaande kernen, nabij voorzieningen en nabij duurzame mobiliteitsstructuren. Wonen De nadruk ligt op verdichting, transformatie en compacte uitbreiding in Zuidhorn, Leek/Tolbert en grotere voorzieningenkernen. Er wordt terughoudender omgegaan met verspreide dorpsuitbreidingen en ontwikkelingen in het buitengebied. De woonmilieus zijn groenblauw, natuur inclusief, nabij voorzieningen en minder autoafhankelijk.
Werken De groei van grootschalige logistiek en ruimte-intensieve bedrijvigheid is beperkter. Er ligt meer nadruk op circulaire economie, zorg, onderwijs, reparatie, bio-based bouwen, natuur-inclusieve landbouw, landschapsbeheer en recreatie. Werken wordt sterker gemengd met wonen en voorzieningen in bestaande kernen. Mobiliteitspatroon (hypothese) De mobiliteitsvraag verschuift naar kortere, duurzamere verplaatsingen tussen wonen, werk, voorzieningen en onderwijs. Fietsen, lopen en openbaar vervoer winnen aan betekenis. Autogroei wordt gedempt door nabijheid, compactheid en bundeling van functies. De kwaliteit van fiets- en OV- verbindingen wordt daarmee een belangrijkere voorwaarde voor ruimtelijke ontwikkeling. Ook hier geldt nadrukkelijk dat dit een te toetsen hypothese is: in Fase B wordt onderzocht in hoeverre deze ruimtelijke logica daadwerkelijk leidt tot kortere verplaatsingen, een grotere rol voor fiets en OV en minder druk op het autonetwerk. 38/55 7.4.3 Toekomstscenario 3 – Sterke dorpen en regionale netwerken In het scenario Sterke dorpen en regionale netwerken ontwikkelt de Westzijde zich als netwerk van sterke dorpen, lokale voorzieningen en regionale verbindingen. Groei is gespreid, organis ch en gericht op lokale behoefte. Ruimtelijk beeld Leek/Tolbert, Zuidhorn, Marum, Grootegast, Grijpskerk en kleinere dorpen krijgen elk hun eigen rol.
Het gebied wordt minder gedomineerd door één of enkele groeipolen. Wonen, werken, zorg, onderwijs, recreatie, voedsel en energie worden meer regionaal en lokaal georganiseerd. De ruimtelijke ontwikkeling volgt in dit scenario de logica van lokale binding, voorzieningenbehoud, dorpsvernieuwing en regionale samenhang. Groei vindt plaats op de schaal van dorpen en kernen, waarbij de nadruk ligt op geleidelijke uitbreiding, lokale doorstroming en behoud van leefbaarheid. Wonen De woningbouw wordt gespreid over Leek/Tolbert, Zuidhorn, Marum, Grootegast, Grijpskerk en kleinere kernen. De woonmilieus zijn dorps, kleinschalig en gericht op lokale behoefte, starters, senioren, en behoud van voorzieningen. Ook kleinschalige dorpsuitbreidingen, erftransformaties en collectieve initiatieven kunnen een rol spelen. Werken De economie is regionaal ingebed. De nadruk ligt op MKB, korte ketens, lokale bedrijventerreinen, zorg, onderwijs, ambacht, reparatie, recreatie en natuurinclusieve landbouw. Leeksterveld blijft belangrijk, maar is minder dominant dan in het scenario Economische A7-corridor. Werkgelegenheid is sterker verspreid over meerdere kernen en lokale werklocaties. Mobiliteitspatroon (hypothese) De mobiliteitsvraag wordt lokaler en regionaler. Er ontstaan meer verplaatsingen tussen dorpen, voorzieningen, scholen, zorg en lokale werklocaties.
De auto blijft belangrijk, omdat functies en woningen gespreid blijven. Tegelijkertijd zijn goede fietsverbindingen, flexibele OV-vormen, hubs en veilige dorpsroutes nodig om bereikbaarheid en leefbaarheid te borgen. Evenals de voorgaande twee scenario’s, dient deze hypothese in Fase B te worden getoetst met het verkeersmodel. 7.5 Vergelijking en duiding De drie toekomstscenario’s verschillen in ruimtelijke logica, spreiding van groei en mobiliteitspatroon. Samen geven zij de belangrijkste hoeken van het speelveld weer. Tabel 1 toont een vergelijking van de drie toekomstscenario’s op de belangrijkste aspecten. De scenario’s kunnen ook worden gelezen langs twee assen (zie Figuur 6). De eerste as loopt van geconcentreerde groei naar gespreide groei. De tweede as loopt van een economisch en marktgedreven logica naar een logica waarin leefomgeving, gemeenschap, bodem, water, landschap en nabijheid sterker sturend zijn. De Economische A7-corridor ligt vooral aan de kant van geconcentreerde, economisch gedreven groei. Groenblauwe nabijheid combineert concentratie met sterke sturing vanuit leefomgeving en nabijheid. Sterke dorpen en regionale netwerken verkent juist de kant van meer gespreide, gemeenschapsgerichte groei. De scenario’s zijn daarmee bewust onderscheidend.
Het ene scenario is niet waarschijnlijker of wenselijker dan het andere, maar zij helpen om te toetsen hoe gevoelig het mobiliteitssysteem is voor verschillende ruimtelijke ontwikkelrichtingen. Voor de doorrekening en verdere uitwerking zijn de scenario’s vertaald naar indicatieve aannames voor inwoners, woningen, arbeidsplaatsen, onderwijsplaatsen en mate van spreiding. Zij vormen de input voor de modelmatige analyse. De kwantitatieve aannames zijn opgenomen in Bijlage 3. 39/55 Tabel 1 - De belangrijkste aspecten van de toekomstscenario's vergeleken Aspect Economische A7- corridor Groenblauwe nabijheid Sterke dorpen en regionale netwerken Dominante logica Economische groei, bereikbaarheid en marktpotentie Nabijheid, duurzaamheid en ecologische grenzen Lokale behoefte, dorpen en regionale samenhang Ruimtelijk patroon Concentratie rond A7, Leek/Tolbert, Leeksterveld en deels Zuidhorn Compacte groei rond bestaande kernen, OV/fiets en voorzieningen Gespreide organische groei over meerdere kernen Woningbouw Relatief hoge groei, vooral in sterke en goed ontsloten kernen Selectieve groei via verdichting, transformatie en compacte uitbreiding Brede groei, verspreiding en lokaal ingebed Werken A7-zone, bedrijventerreinen, logistiek, maakbedrijven en circulaire bedrijvigheid Zorg, onderwijs, circulair, reparatie, biobased en landschapsbeheer MKB, korte ketens, lokale
bedrijventerreinen, recreatie en zorg Voorzieningen Concentratie in sterke kernen Bundeling in compacte, goed bereikbare kernen Fijnmaziger en lokaal ingebed waar mogelijk Mobiliteit (hypothese) Auto, logistiek en hoofdwegennet dominant Lopen, fiets, OV en nabijheid structurerend Auto blijft belangrijk Figuur 7 - De toekomstscenario's langs twee assen
40/55 7.6 Betekenis voor Fase B De toekomstscenario’s vormen de basis voor de bereikbaarheidsanalyse en de analyse van verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid in Fase B. Daarbij wordt gekeken naar omvang van groei, ruimtelijke spreiding en de ‘mobiliteitslogica’ achter die groei. In Fase B wordt per scenario onderzocht waar knelpunten en aandachtspunten ontstaan. Vervolgens wordt bepaald welke opgaven robuust zijn over meerdere scenario’s heen en welke vooral samenhangen met één specifieke ontwikkelrichting. Dit onderscheid is belangrijk voor de latere afweging van oplossingsrichtingen. Wanneer een knelpunt in alle scenario’s terugkomt, wijst dit op een structurele opgave. Wanneer een knelpunt vooral optreedt in één scenario is het sterker afhankelijk van ruimtelijke of economische keuzes. Daarmee helpen de scenario’s om in Fase C gerichter te bepalen welke maatregelen breed nodig zijn, en welke maatregelen vooral passen bij specifieke ontwikkelpaden. 41/55 8 Doorkijk 8.1 Kerninzichten fase A Fase A brengt de huidige situatie, autonome ontwikkeling, trends, ruimtelijke kenmerken, lopende initiatieven en toekomstscenario’s samen tot één integraal vertrekpunt voor het vervolg van de Mobiliteitsverkenning Westzijde.
Uit deze foto van het gebied komt naar voren dat de Westzijde richting 2040 te maken krijgt met een groeiende en veranderende mobiliteitsvraag, terwijl de ruimtelijke hoofdstructuur en het mobiliteitsnetwerk in hoofdlijnen herkenbaar blijven. De A7, de N355, de spoorlijn Groningen–Leeuwarden en het onderliggende netwerk van provinciale en lokale wegen, fietsverbindingen en OV-verbindingen blijven bepalend voor het functioneren van het gebied. Tegelijkertijd laat Fase A zien dat de mobiliteitsopgave sterk samenhangt met de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied. De spreiding van kernen, de concentratie van voorzieningen, de sterke relatie met de stad Groningen, de ontwikkeling van de Westflank, de ligging van werklocaties en de ruimtelijke kenmerken van het gebied bepalen gezamenlijk waar mobiliteitsdruk kan ontstaan en welke alternatieven kansrijk zijn. De auto blijft op veel relaties belangrijk, terwijl fiets, e-bike, openbaar vervoer en ketenmobiliteit relevanter worden op specifieke verbindingen en voor specifieke doelgroepen. De toekomstscenario’s laten zien dat vooral de ruimtelijke spreiding van wonen, werken en voorzieningen bepalend is voor de aard en omvang van toekomstige knelpunten.
Daarom wordt in de vervolganalyse onderzocht waar het netwerk onder druk komt te staan en welke opgaven ontstaan op het gebied van bereikbaarheid, robuustheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid. Daarbij wordt ook gekeken naar de ruimtelijke inpasbaarheid van mogelijke oplossingsrichtingen. 8.2 Vervolg In Fase B worden de autonome situatie 2040 en de toekomstscenario’s gebruikt om knelpunten en aandachtspunten in beeld te brengen. Daarbij wordt onderzocht waar het netwerk onder druk komt te staan, waar verkeersveiligheids- en verkeersleefbaarheidsopgaven ontstaan en welke opgaven in meerdere scenario’s terugkomen. Het onderscheid tussen robuuste en scenario -afhankelijke knelpunten is daarbij belangrijk. Robuuste knelpunten vragen om oplossingen die in vrijwel elk toekomstbeeld relevant zijn, terwijl scenario-afhankelijke knelpunten sterker samenhangen met specifieke ruimtelijke keuzes en groeipatronen. De resultaten van Fase B vormen vervolgens de basis voor Fase C. In die fase worden mogelijke oplossingsrichtingen en ontwikkelscenario’s opgesteld en beoordeeld. Maatregelen worden daarbij niet afzonderlijk beschouwd, maar in samenhangende pakketten, inclusief mogelijke mobiliteitsmaatregelen uit de lijst met lopende initiatieven en zachte plannen.
De beoordeling richt zich op de bijdrage aan bereikbaarheid, verkeersveiligheid, verkeersleefbaarheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. Daarmee wordt de volgende stap gezet: van een gedeelde foto van het gebied naar een onderbouwde basis voor bestuurlijke keuzes over het vervolg. 42/55 Bijlagen Bijlage 1 – Harde plannen in het referentiebeeld Autonoom 2040 De volgende harde plannen in de categorieën woningbouw, werken, onderwijs, voorzieningen en infrastructuur (fiets, ov en auto) maken deel uit van het referentiebeeld autonoom 2040. Woningbouw Kern | Inwoners | Groei (woningen) | Groei (inwoners) Inwoners 2040 2025 Aduard | ca. 2.200 | ca. +150 | ca. +100 | ca. 2.300 Briltil | ca. 450 | <50 | <50 | ca. 500 Buitengebied | – | <50 | <50 | – De Wilp | ca. 1.700 | ca. +100 | ca. +70 | ca. 1.770 Ezinge | ca. 800 | <50 | <50 | ca. 850 Grijpskerk | ca. 2.700 | ca. +50 | ca. +40 | ca. 2.750 Grootegast | ca. 2.300 | ca. +100 | ca. +70 | ca. 2.370 Leek | ca. 10.500 | ca. +700 | ca. +580 | ca. 11.080 Lutjegast | ca. 1.900 | <50 | <50 | ca. 1.950 Marum | ca. 6.000 | ca. +500 | ca. +400 | ca. 6.400 Midwolde | ca. 800 | <50 | <50 | ca. 850 Niekerk | ca. 1.400 | ca. +50 | ca. +40 | ca. 1.450 Noordhorn | ca. 1.400 | <50 | <50 | ca. 1.450 Nuis | ca. 700 | <50 | <50 | ca. 750 Oldehove | ca. 1.700 | ca. +50 | ca. +40 | ca. 1.750 Oldekerk/Niekerk | ca. 2.700 | <50 | <50 | ca.
2.750 Oostwold | ca. 900 | ca. +100 | ca. +70 | ca. 970 Opende | ca. 2.600 | ca. +50 | ca. +40 | ca. 2.650 Tolbert | ca. 6.000 | ca. +600 | ca. +480 | ca. 6.480 Zevenhuizen | ca. 2.700 | ca. +200 | ca. +200 | ca. 2.900 Zuidhorn | ca. 8.500 | ca. +1.200 | ca. +1.000 | ca. 9.500 Totaal | ca. 64.800 | ca. +3.800 | ca. +3.100 | ca. 67.900 43/55 Werken, onderwijs en voorzieningen Plaats | Naam | Omvang | Toelichting Voorgenomen ontwikkeling van een nieuwe Nieuwbouw | Circa 1.500–2.000 m² | onderwijsvoorziening ter vervanging/aanvulling Grijpskerk | Lauwerscollege | onderwijsfunctie | van de huidige locatie, waarvoor de ruimtebehoefte toeneemt. Verdere uitwerking volgt in latere fasen. Herontwikkeling van bestaande locatie binnen de Leek | Hoofdstraat 101-1 te Leek | Circa 7–7,5 bruto ha | categorie industrie/overig. Nadere invulling en programmering worden in een later stadium bepaald. Sport- en | Ontwikkeling van een geïntegreerde sport | - en onderwijscampus | onderwijscampus op sportpark Rodenburg. Leek | Rodenburg (incl. | Circa 13 bruto ha | Hiermee worden functies gebundeld; de verplaatsing RSG de | toekomstige invulling is ook een hard plan: .- visie Borgen) | Lindensteinlaan)- max 350 wng. Gefaseerde uitbreiding van het bedrijventerrein Leeksterveld, gericht op het bieden van ruimte Leek | Uitbreiding Leeksterveld | Circa 55–74 bruto ha | voor bedrijvigheid.
Invulling en fasering zijn afhankelijk van marktvraag en verdere planuitwerking. Verhuizing Koopman | Verplaatsing van een logistieke functie naar Logistics van Noordhorn | Leeksterveld, passend binnen de ontwikkeling van Leek | naar Leeksterveld | Circa 4 bruto ha | het bedrijventerrein. De herinvulling van de huidige (onderdeel van uitbreiding | locatie in Noordhorn maakt geen onderdeel uit van Leeksterveld) | deze notitie en wordt separaat uitgewerkt. Fiets Plaats | Naam | Toelichting | Maatregelen Vrijliggende fietspaden: | Verbetering van de verkeersveiligheid en | • | Toevoegen vrijliggende Divers | N983 Oldehove–Wehe- | doorstroming door aanleg van vrijliggende | fietspaden op geselecteerde den Hoorn en N388 | fietspaden langs provinciale wegen. | trajecten Zoutkamp Verbetering van de fietsverbinding langs de | Opwaardering van een regionale fietsroute Enumatil - Leek | Lettelberterdijk als | tot een samenhangende en comfortabele | • | Fietspad opwaarderen met onderdeel van de | verbinding tussen Leek en Zuidhorn | passende eigenschappen fietsverbinding Leek– | (onderdeel van Leek-Zuidhorn) Zuidhorn Enumatil - | Fietsstroken Enumatil - | Verbetering van de verkeersveiligheid en | • | Fietsstroken toevoegen en Poffert | Poffert | herkenbaarheid van de fietsroute door | aanpassen met passend aanpassing van de inrichting van het tracé.
| eigenschappen Opwaardering van bestaande fietsstroken | • | Vervangen fietsstroken door Groningen | Fietspad Diamantlaan | naar vrijliggende fietspaden ter verbetering | vrijliggende fietspaden van comfort en veiligheid. 44/55 45/55 Groningen Realiseren fietspad Suikerzijde – Stadspark Aanleg van een nieuwe fietsverbinding tussen de Suikerzijde en het Stadspark. • Aanleggen fietspad tussen Suikerzijde en Stadspark Groningen Reitdieploper Nieuwe fiets- en loopverbinding over het Reitdiep. • Aanleggen fiets- en loopverbinding Kornalijnlaan - Reitdiep Groningen Suikerzijderoute Aanleg van een hoogwaardige fietsverbinding tussen de Suikerzijde en de binnenstad van Groningen. • Realiseren fietsroute met passende eigenschappen Groningen Voltooien Suikerzijderoute van binnenstad tot Westpoort Doortrekken en afronden van de Suikerzijderoute richting Westpoort, waarmee een doorgaande fietsverbinding ontstaat. • Doortrekken Suikerzijderoute naar Westpoort Grijpskerk Fietsstraat Sportlaan- Grijpskerk Herinrichting van de Sportlaan tot een fietsstraat, met de fiets als hoofdgebruiker. • Inrichten als fietsstraat Jonkersvaart Fietspad Jonkersvaart Reconstructie van het fietspad ter verbetering van kwaliteit en veiligheid.
• Fietspad opwaarderen met passende eigenschappen Leek Groot onderhoud Lindensteinlaan Onderhoud en herinrichting van de weg en fietsinfrastructuur, gericht op behoud en verbetering van de kwaliteit. • Geen modelwijzigingen Leek-Groningen Doorfietsroute Leek- Groningen Realisatie van een snelle, comfortabele en directe fietsverbinding tussen Leek en Groningen, gericht op woon-werkverkeer. • Opnemen tracé doorfietsroute met passende eigenschappen Lettelbert Tunnel Lettelberterdijk onder A7 Realisatie van een ongelijkvloerse fietsverbinding onder de A7 om de oversteekbaarheid en veiligheid te verbeteren (onderdeel van Leek-Zuidhorn) • Toevoegen fietsverbinding onder de A7 Oldekerk - Tolbert Mensumaweg aanleg fietststroken en kruisplateau's Verbetering van de fietsveiligheid en herkenbaarheid door aanpassing van de weginrichting op het traject Oldekerk– Tolbert. • Fietsstroken toevoegen en aanpassen met passende eigenschappen Ter Borch Fietstunnel Borchsingel t.h.v. rotonde P+R Hoogkerk Realisatie van een ongelijkvloerse kruising voor fietsers, gericht op verbetering van veiligheid en doorstroming. • Toevoegen fietstunnel Zuidhorn - Enumatil Verbetering van de fietsroute langs de Hoendiep Oostzijde als onderdeel van de fietsverbinding Leek– Zuidhorn Opwaardering van een bestaande regionale fietsroute tot een veilige en comfortabele verbinding.
• Realiseren vrijliggend fietspad Hoendiep Oostzijde Toevoegen fietsstroken (Pasop) Fietsstroken Pasop (SPV maatregel) Realiseren van fietsstroken ter verbetering van de fietsveiligheid en het comfort voor fietsers langs de route. (SPV maatregel) • Fietsstroken toevoegen, maar liggen er ook deels in de huidige situatie 46/55 Openbaar vervoer Plaats Naam Toelichting Maatregelen Groningen Station Suiker Realisatie van een nieuw treinstation en OV-knooppunt in de wijk Suikerzijde. • Toevoegen station Suiker Groningen Verbeteren doorstroming bus N355 Verbetering van de doorstroming en betrouwbaarheid van het busverkeer op de corridor tussen Nieuwklap en Reitdiephaven. • Realiseren vrijliggende businfrastructuur tussen Nieuwklap en Reitdiephaven. • Optimaliseren VRI Aduard Leek Stimuleren P+R Leek Stimuleren van het gebruik van de P+R-voorziening in Leek om de bereikbaarheid van Groningen te verbeteren en autoverkeer richting de stad te reduceren. • Nader te bepalen. Auto Plaats Naam Toelichting Maatregelen Ezinge Bebouwde kom 50 naar 30 km/u Verlaging van de snelheid binnen de bebouwde kom. • Verlagen snelheid Nieuwestreek en Van Swinderenweg van 50 naar 30 km/u Groningen Aanpak De Held en Leegeweg Transformatie van wegen binnen het gebied richting een meer verblijfsgerichte inrichting.
• Afwaarderen Leegeweg naar 30 km/u Groningen Herinrichting Edelsteenlaan, Goudlaan en Diamantlaan Herinrichting van wegen om sluipverkeer te verminderen en de leefbaarheid te verbeteren. • Geen modelwijzigingen Groningen Ongelijkvloerse aansluiting West End – Ring West Realisatie van een ongelijkvloerse aansluiting en herstructurering van het wegennet ter verbetering van de doorstroming op de Ring West en aansluiting van nieuwe ontwikkelingen. • Aanleggen nieuwe OV- halte en OV-route West End • Realiseren ongelijkvloerse aansluiting West End (Ring verdiept) • Opheffen gelijkvloerse aansluitingen Friesestraatweg en Metaallaan • Realiseren verbinding West End – Diamantlaan (auto en vrijliggend fietspad) • Optimaliseren kruispunt Pleiadenlaan - 47/55 Edelsteenlaan - Ring West Groningen Reconstructie Reitdiepplein Herinrichting van de aansluiting N355 – De Nieuwe Held en het onderliggende wegennet om doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. • Reconstructie aansluiting Reitdiepplein inclusief wegvak Reitdiephaven – Ring West • Ombouw onderliggend wegennet tot halfklaverblad (westzijde) • Aantakken extra ontsluiting Reitdiephaven • Realiseren fietstunnel (Doorfietsroute Zuidhorn– Groningen) • Verwijderen VRI Hoogeweg – Ring West Groningen Transformatie Metaallaan Afwaardering van de Metaallaan om doorgaand verkeer te beperken en de leefbaarheid te verbeteren.
• Afsluiten Metaallaan van Ring West Afwaarderen Metaallaan naar 30 km/u Groningen Verbeteren verkeersveiligheid Westpoort en transport Cosun Verbetering van de verkeersveiligheid rondom logistieke stromen en bedrijvigheid in Westpoort. • Ombouwen rotonde Hoendiep/Johan van Zwedenlaan naar VRI Groningen Verkeersknip Siersteenlaan en Kerkstraat Beperken van doorgaand autoverkeer in woonstraten ter verbetering van leefbaarheid en verkeersveiligheid. • Aanbrengen verkeersknip op Siersteenlaan en Kerkstraat Groningen Versneld van 50 naar 30 km/u Grootschalige snelheidsverlaging binnen de stad Groningen. • Omzetten diverse wegen van 50 naar 30 km/u Hoogkerk Optimaliseren rotondecomplex Hoogkerk Verbetering van de bereikbaarheid van Hoogkerk, De Buitenhof en (deels) De Suikerzijde, met extra aandacht voor verkeersveiligheid voor fietsers. • Aanbrengen fysieke rijbaanscheiding op rotondes • Realiseren bypass richting A7-West • Verbeteren fietsoversteken Hoogkerk Verkeersknip Roderwolderdijk Maatregel ten behoeve van rotondecomplex Hoogkerk. • Aanbrengen verkeersknip op de Roderwolderdijk Leek Aanpak rotondecomplex N372/A7 Verbetering van de doorstroming en bereikbaarheid van het rotondecomplex en de ontsluiting van bedrijventerrein Leeksterveld richting de A7.
• Ombouw rotonde N372 zuidelijk van A7 tot turborotonde Aanpassing Kapteynlaan (fiets- en voetpad) • | Realiseren rotonde op aansluiting afrit A7 vanaf Drachten met de Kapteynlaan • | Bypass van bedrijventerrein Leeksterveld naar toerit A7 richting Drachten • | Noordelijke ontsluiting bedrijventerrein Leeksterveld op de Noorderweg Verlaging van de snelheid op delen | • | Omzetten delen van de Leek– | N979 afwaardering | van de N979 om de | N979 van 80 km/u naar Zevenhuizen | verkeersveiligheid en inpassing in | ETW-60 het gebied te verbeteren. • | Ombouwen Marum | Lindsterlaan | Aanpassen van de inrichting van | uitritconstructies naar kruispunten. | gelijkwaardige kruispunten • | Uitbreiden 50 km/u-gebied Noordhorn | Kruispunt Industrieweg – | Aanpassing van het kruispunt en | en integreren kruispunt Rijksstraatweg | uitbreiding van het 50 km/u-gebied. | Industrieweg – Rijksstraatweg Versterken komentree | Herinrichting van de westelijke Opende | Opende West – | komgrens van Opende ter | • | Geen modelwijzigingen Provincialeweg | verbetering van de herkenbaarheid en verkeersveiligheid. Beperken van autoverkeer in | • | Aanbrengen Zuidhorn | Verkeersknips Oostergast | woonstraten om leefbaarheid en | verkeersknips voor verkeersveiligheid te verbeteren.
| autoverkeer Herinrichting | Herinrichten tot erftoegangsweg met Zuidhorn | Wilhelminalaan – | 30 km/u om de verkeersveiligheid | • | Afwaarderen van 50 naar Beatrixlaan tot ETW-30 | en leefbaarheid in de straat te | 30 km/u verbeteren. (SPV maatregel) Snelheidsremmende | Toepassen van snelheidsremmende | • | Toepassen van Zuidhorn | maatregelen Hoendiep | maatregelen om de rijsnelheid | snelheidsremmende (tussen Zuidhorn – De | structureel te verlagen. (SPV | maatregelen Poffert) | maatregel) Herinrichting | Herinrichten tot erftoegangsweg met Zuidhorn | Burgemeester | 30 km/u om de verkeersveiligheid | • | Afwaarderen van 50 naar Kruisingalaan tot ETW | -30 | en leefbaarheid in de straat te | 30 km/u verbeteren. (SPV maatregel 48/55 49/55 Bijlage 2 – Zachte plannen De volgende zachte plannen in de categorieën woningbouw, werken, onderwijs, voorzieningen en infrastructuur (fiets, ov en auto) zijn geïdentificeerd Wonen # Naam (Locatie) Toelichting Fase Omvang WO1 Bedrijventerrein (Leek) Herontwikkeling van bedrijventerrein naar woningbouwlocatie. Ambitie ca. 350 woningen WO2 Westerhornerweg (Grijpskerk) Woningbouwontwikkeling aan de Westerhornerweg. Ambitie ca. 60 woningen WO3 Rietlanden (Oostwold Oost) Ontwikkeling van woningbouwlocatie in Rietlanden (Oostwold Oost). Ambitie ca. 70 woningen WO4 Pierswijk (Marum) Woningbouwontwikkeling in Pierswijk. Verkenning ca.
100 woningen WO5* Woningbouwontwikkelingen <50 woningen Verzameling van kleinschalige woningbouwontwikkelingen (<50 woningen per locatie), gezamenlijk van betekenis voor het totaal. Ambitie / Verkenning ca. 250 woningen WO6* Woningbouwontwikkelingen Noordenveld Woningbouwontwikkelingen in de gemeente Noordenveld. Verkenning ca. 30 woningen ~250 woningen kleiner dan <50, waarvan bij benadering: • Aduard: 45 • Boerakker: 10 • Buitengebied: 15 • De Wilp: 5 • Grijpskerk: 5 • Leek: 40 • Marum: 70 • Oldehove: 35 • Oldekerk/Niekerk: 20 • Oostwold: 10 • Sebaldeburen: 5 Werklocaties (B) # Naam (Locatie) Toelichting Fase Omvang B1 Verplaatsing bedrijvigheid noordkant A7 (Leek) Verplaatsing van bedrijvigheid (circa 80 ha bruto) naar de noordzijde van de A7. Dit leidt tot verplaatsing van arbeidsplaatsen en kan ruimte vrijmaken voor woningbouw op het huidige terrein. Betreft categorie industrie/overig. Ambitie ca. 80 ha (bruto) B2 Watergebonden bedrijvigheid (Aduard) Ontwikkeling van watergebonden kavels langs het Van Starkenborghkanaal, gericht op logistiek en bedrijvigheid met directe waterontsluiting. Omvang nog onbekend. Categorie industrie/overig. Ambitie Onbekend 50/55 B3 Uitbreiding bedrijventerrein (Zevenhuizen) Kleinschalige uitbreiding voor lokale bedrijvigheid (circa 3 ha bruto), gericht op MKB en uitbreidingsvraag. Categorie industrie/overig. Ambitie ca.