Verzamelde technische raadsvragen Programmabegroting 2026-2029 - beantwoording

Technische vragen

Programmabegroting 2026-2029

Technische vragen Programmabegroting 2026-2029 Toelichting Wij vragen u technische vragen over de programmabegroting 2026-2029 te vermelden in het volgende sjabloon. Het sjabloon volgt de volgorde van de onderwerpen uit de Programmabegroting. Uiteraard kunt u met ‘Invoegen’ een extra rij invoegen.

AANBIEDING AAN DE RAAD

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

1

VVD

4-6

Uitgangspunten en koers

Herziening kaders

De uitgangspunten zijn gelijk aan de Voorjaarsnota 2025.

VVD

4-6

Actualiteit

Septembercirculaire

Welke uitgangspunten uit de Voorjaarsnota 2025 zijn herzien of bijgesteld bij het opstellen van deze Programmabegroting? Waarom is niet gekozen om de effecten van de Septembercirculaire al mee te nemen, nu deze bekend was bij afronding van de Programmabegroting?

2

3

SMW

4

Inleiding

Grootste ontwikkelingen 2026

Waar is de € 75.000 aanpak fysieke archiefachterstanden op gebaseerd?

De septembercirculaire komt medio september uit. Analyse en doorgronden van de impact voor onze gemeente kost tijd, Net als in eerdere jaren rekenen we - na ambtelijke consultatie waarin de wijzigingen met diverse andere gemeenten worden besproken – de septembercirculaire door. De effecten worden verwerkt in de najaarsnota. De wijzigingen in de septembercirculaire zijn doorgaans betrekkelijk gering ten opzichte van de meicirculaire. Op basis van ervaringscijfers binnen gemeentelijke archiefprojecten kan een medewerker gemiddeld 0,9 strekkende meter archief per dag bewerken en overdracht klaar

4

VVD

4

Algemene uitkering

PAUW model

Wat houdt het PAUW model in? Kan dit in het kort uitgelegd worden?

5

SMW

4

Leges

Legesopbrengsten

Waar is de bijstelling legesopbrengsten op gebaseerd?

6

FD

4

Leges

Bijstelling legesopbrengsten omgevingsvergunningen

Bijstelling legesopbrengsten omgevingsvergunningen. Is dit ook niet een indirect gevolg van het stopzetten van het indienen van bouwplannen?

maken. Met de geraamde extra inzet van circa 1000 uur kan naar verwachting twee derde van de huidige achterstand worden weggewerkt. Incidentele kosten: 1000 uur maal uurtarief van €75. Het restant wordt binnen de reguliere formatie opgepakt. Door deze extra inzet kunnen wij voldoen aan de verplichte overbrenging van archiefstukken. PAUW staat voor Product Algemene Uitkering voor het Web. Dit is een applicatie die de algemene uitkering uit het gemeentefonds berekent en analyseert. De bijstelling is gebaseerd op de werkelijke inkomsten per 1 september 2025 geëxtrapoleerd naar ultimo 2025. Het bijstellen van de legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen in deze begroting is geen direct gevolg van het stopzetten van de intake van nieuwe woningbouwverzoeken. De opbrengsten in 2024 waren incidenteel hoger door enkele grote woningbouwprojecten. Op dit moment dienen dergelijke grote projecten zich niet aan. We veronderstellen daarom de komende jaren meer spreiding van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Hierdoor

7

CDA

4

Leges

Legesopbrengsten omgevingsvergunningen

8

VVD

4

Leges

Legesopbrengsten

9

VVD

4

Leges

Legesopbrengsten

10

VVD

4

Leges

Legesopbrengsten

Heeft het stopzetten van nieuwe woningbouwverzoeken hier een (versterkend) effect op de komende jaren? Is er al bekend hoe deze neerwaartse ontwikkeling gecompenseerd kan worden de toekomst? Kunnen de grotere woningbouwprojecten benoemd of gedefinieerd worden? Zodat we een beeld kunnen vormen wat het verschil in opbrengsten in 2024 en 2025 veroorzaakt. De opbrengst uit leges daalt met € 500.000. Betekent dit dat de kostendekkendheid verder afneemt, tenzij de uitvoeringskosten evenredig dalen? Welke maatregelen neemt het college om de leges meer kostendekkend te maken en de efficiency van de VTHprocessen te vergroten?

zijn de opbrengsten lager, ondanks een verhoging van het tarief. Zie antwoord hierboven (bij vraag 6).

De legesopbrengsten in 2024 waren hoog door enkele bouwaanvragen voor grote woningbouwprojecten zoals: Lauwendael, De Kraanbaan en Het Leeuwse Veld . Klopt. De kostendekkendheid neemt af. Zie verder het antwoord hierna (bij vraag 10). Bij de Voorjaarsnota 2025 heeft uw raad besloten de bouwleges met 20% te verhogen. Dit kan alleen als de tarieven meer kostendekkend worden gemaakt. Dit gaan we dan ook doen. In de raad van december a.s. worden de nieuwe én verhoogde leges ter vaststelling aangeboden via de legesverordening 2026. Het sturen op efficiency van de VTH-processen is een continu proces en niet alleen afhankelijk van de legesopbrengsten. Daarnaast wordt ook gekeken naar de systematiek van

11

VVD

4

Jeugd en WMO

Kosten

In de toelichting bij Jeugd en WMO wordt aangegeven dat de prognoses een daling van de zorgvraag laten zien. Kan het college toelichten welke bron of gegevens hieraan ten grondslag liggen (bijv. realisatiecijfers 2024, GGDprognoses, of eigen monitoringsdata)?

berekenen van de kostendekkendheid. In de toelichting op pagina 4 en 5 wordt niet gesproken van een daling, maar van een minder grote stijging dan in de voorjaarsnota werd verwacht. Dit blijkt uit eigen monitoringsdata.

Waarom was dit bij het opstellen van de voorjaarsnota nog niet bekend en voorzag men toen juist een stijging?

12

FD

5

Jeugd en WMO

Redenen voor minder en andere zorgvraag

13

CDA

5

Jeugd en WMO

PGB’s

Waarom zie ik bij de redenen de inzet van POH jeugd niet terug?

We hebben de ontwikkelingen met de grootste invloed op de kostenontwikkeling uitgelicht. De inzet van de POH Jeugd GGZ heeft zeker ook een positieve invloed op de geïndiceerde zorgvraag (Inschatting bespaarde kosten: € 30.000,-- Zie ook de informatienota ‘evaluatie POH Jeugd GGZ van juli 2025). Hoe hoog zijn deze PGB’s en aan welke Totaalbedrag indicaties PGB termijn moeten we denken? Jeugd voor 2025 afgegeven: € 534.495,--. Deze indicaties kunnen doorlopen in 2026. De indexatie voor 2026 is niet in het bedrag meegenomen (dat is 104,03%). PGB’s Jeugd worden in ons backoffice systeem geregistreerd onder een code waar meerdere PGB voorzieningen onder vallen. Daarom vergt deze vraag wat

meer uitzoekwerk. We zorgen ervoor dat de meer specifieke informatie voor 28 oktober is aangeleverd. Begeleiding bij hoogbegaafdheid wordt in ons backoffice systeem geregistreerd onder een code waar meerdere PGB voorzieningen onder vallen. Daarom vergt deze vraag wat meer uitzoekwerk. We zorgen ervoor dat het aantal voor 28 oktober is aangeleverd. De dip wordt veroorzaakt door een terugval van de algemene uitkering. Zie raadsvoorstel meicirculaire 2025 Z.120216/D.329780 (3-7-2025).

14

CDA

5

Jeugd en WMO

PGB’s

Hoeveel PGB’s worden er voor begeleiding bij hoogbegaafdheid ingezet?

15

CDA

5

Financieel meerjarenperspectief

Wijziging tot programmabegroting 2026

Waarom is er in 2028 een dip van 1 miljoen euro in de wijziging tot programmabegroting?

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

Vaststellingsbesluit

Toezicht

In het raadsvoorstel wordt gesteld dat de begroting 2026 sluitend is en dat dit “voldoet aan de provinciale eis”. Betekent dit dat de provincie opnieuw repressief toezicht hanteert, of geldt nog preventief toezicht?

Repressief toezicht is de lichtste vorm van provinciaal toezicht. De provincie toetst dan achteraf. Gemeente West Maas en waal had repressief toezicht en dit geldt bij deze begroting nog steeds.

VASTSTELLINGSBESLUIT

Nr

Fractie

Pagina

16

VVD

7

PROGRAMMA 1 - WONEN WERKEN EN RECREËREN

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

17

VVD

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie Wonen Doelstellingen

Bij punt 1 wordt een aantal te realiseren woningen genoemd van 1.070 tot 2030. Waarom benoemen we dit expliciet terwijl de omgevingstafel in 2027 weer opengaat en we nu nog geen zicht hebben op vraag en aanbod?

18

SMW

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie wonen Doelstellingen

19

SMW

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie wonen Doelstellingen

Antwoord

Het genoemde aantal van 1.070 woningen is gebaseerd op regionale doelstellingen en afspraken uit de Woondeal en het collegeprogramma 2022-2026. Deze ambitie blijft – ondanks de tijdelijke stop op de intake van nieuwe woningbouwverzoeken – onverminderd van kracht. Er is daarnaast géén algehele stop op woningbouw: we blijven doorgaan met het realiseren van woningen vanuit de huidige planvoorraad. Welke woningbouwplannen worden er in Voor de daadwerkelijke uitvoering 2026 daadwerkelijk uitgevoerd? van woningbouwplannen zijn de Graag een overzicht per kern en soort initiatiefnemers in de lead. Na het woning. onherroepelijk worden van het omgevingsplan kunnen zij een omgevingsvergunning aanvragen. Afhankelijk van het moment van aanvragen en verkrijgen van deze vergunning kunnen de daaropvolgende werkzaamheden in gang worden gezet. Welke ontsluitingswegen bij nieuwe Indien er ten behoeve van een woonwijken gaan we in 2026 realiseren? nieuw woningbouwplan één of meerdere ontsluitingswegen dienen te worden gerealiseerd, maakt dit integraal onderdeel uit van het betreffende woningbouwplan. De gemeente toetst of de voorgestelde ontsluitingsweg(en) voldoende is (zijn) en aan alle eisen voldoen.

20

SMW

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie wonen Doelstellingen

Welke acties kunnen we verwachten t.a.v. de woonzorgvisie?

21

SMW

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie werk Inleiding

Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf. Valt hier ook de intensieve veehouderij onder?

Daarbij worden diverse belangen afgewogen om tot de meest passende oplossing te komen. Daarnaast wordt er rekening gehouden met het effect van het plan op de infrastructurele omgeving. Beoogde ontsluitingswegen zijn aangegeven in het betreffende (ontwerp)omgevingsplan. De realisatie van de weg is gekoppeld aan de uitvoering van het woningbouwproject en dus afhankelijk van de voortgang daarvan. De woonzorgvisie is input voor het volkshuisvestingsprogramma. Het dient als inzicht voor aandachtsgroepen en hun woonruimtebehoefte. In het eerste kwartaal 2026 gaan we aan de slag met een dynamisch/levend uitvoeringsplan. Dit kan continu aangepast worden door o.a. prognoses aan te passen met feitelijke cijfers, zodat dit richting 2045 steeds betrouwbaarder wordt en blijft. Een klassiek boerenbedrijf is een agrarisch bedrijf dat zich alleen toelegt op agrarische activiteiten. Er vinden dan geen nevenactiviteiten op het bedrijf plaats. De alternatieven voor het klassieke boerenbedrijf zijn de

22

SMW

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie werk Inleiding

23

CDA

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie werk Doelstellingen

nevenactiviteiten die aan de bedrijfsvoering kunnen worden toegevoegd. Denk aan recreatieve functies, (ondergeschikte) detailhandel of andere reguliere bedrijfsactiviteiten. Intensieve veehouderij valt hier niet onder. Wordt er ruimte gemaakt voor “startStart-ups worden net als andere ups”? bedrijven behandeld. Voor fysieke ruimte zijn we afhankelijk van initiatiefnemers. Provincie Gelderland biedt extra ondersteuning via De Startversneller. Minder kansrijke bedrijventerreinen In de omgevingsvisie zijn de transformeren naar wonen staat al volgende bedrijventerreinen verschillende jaren op de lijst. Aan welke opgenomen als zoekrichting bedrijventerreinen moeten we denken, mogelijke inbreiding of en is daarop al actie ondernomen? transformatie: Alphen, Zandkamp Beneden-Leeuwen, Nijverheidsstraat Wamel, Grachtstraat en Industriestraat. Voor Wamel is een voorkeursrecht gevestigd als voorbereiding voor mogelijke transformatie.

24

CDA

13

Wat willen we bereiken?

Deelvisie werk Doelstellingen

We willen vrachtverkeer uit dorpskernen weren. Hierdoor komen veel vrachtwagens in het poldergebied, en gebruiken ze deze wegen ook als sluiproutes. Deze wegen zijn daar niet voor geschikt. Is dit bij de gemeente bekend, en wordt daar iets aan gedaan?

De maatregelen zijn bedoeld om het vrachtverkeer te sturen via een wenselijke route over wegen die daarvoor geschikt zijn. Navigatiesystemen kunnen vrachtverkeer via een route sturen die daar minder geschikt voor is. Als dit vaak gebeurt, zijn aanvullende maatregelen nodig.

25

SMW

14

Wat gaan we ervoor doen?

Activiteiten - Deelvisie werk

Waarom zijn er geen activiteiten benoemd? Hoe ga je de benoemde doelstellingen waarmaken?

26

VVD

14

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten - Deelvisie werk

Hier worden geen activiteiten genoemd. Waarom niet?

27

SMW

14

Wat gaan we ervoor doen?

Activiteiten - Deelvisie recreëren

Ontwikkeling Hanzeland. Wat houdt dit concreet in?

Er zijn geen locaties bekend waar maatregelen zorgen voor sluipverkeer over ongeschikte wegen in het poldergebied. De activiteiten zijn niet benoemd omdat de visie (vrijetijds)economie vorig jaar is vastgesteld. De uitwerking in het programma volgt in het nog op te stellen beleidshuis. Verder gaat het om reguliere activiteiten zoals samenwerking met Regio Rivierenland en Provincie Gelderland, en acties uit o.a. het RPW. De doelstellingen worden gerealiseerd via deze beleidslijnen, maar we zijn vooral afhankelijk van ondernemers en initiatiefnemers. Een deel hiervan valt onder het Programma Vitaal Platteland of vindt plaats in samenwerking met andere beleidsvelden. De activiteiten zijn niet benoemd omdat de visie (vrijetijds)economie vorig jaar is vastgesteld. De uitwerking in het programma volgt in het nog op te stellen beleidshuis. Verder gaat het om reguliere activiteiten zoals samenwerking met Regio Rivierenland en Provincie Gelderland, en acties uit o.a. het RPW. Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel ziet op de realisatie van het beoogde vakantiepark. Dormio Resorts is bezig met de ontwikkeling van een recreatiepark

28

CDA

14

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten Bouwgrondexploitaties

Wat gaan we doen om woningbouw in andere dorpen te stimuleren?

29

VVD

14

Beleidsindicatoren

Economie

Is de begroting 2026 voor vestigingen van bedrijven (195,8) reëel gezien de problemen m.b.t. aansluiten elektriciteitsnet?

en natuurpark op het schiereiland bij Maasbommel. Met deze ontwikkeling wordt bijgedragen aan de doelstellingen vanuit de Deelvisie Recreëren, zoals het stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. In de Omgevingsvisie zijn de belangrijkste woondoelen opgenomen. In het Volkshuisvestingsprogramma worden die woondoelen onderbouwd, uitgewerkt en voorzien van een uitvoeringsprogramma. Dat betekent dat we op basis van het Volkshuisvestingsprogramma kunnen sturen op aantallen en soorten woningen die op een plek terecht moeten komen. Het woonbehoefteonderzoek is daar de basis voor. Daardoor kunnen we meer regie voeren op onze woningbouw en per kern beter inspelen op de lokale woningbehoefte. In het Volkshuisvestingsprogramma speelt participatie een belangrijke rol. Daarnaast blijven we actief in gesprek met projectontwikkelaars om kansen voor woningbouw in de kleinere kernen te verkennen en te benutten. Inmiddels zijn de cijfers van 2024 binnen en blijkt dat er toen al 199,6 behaald is. De kavels op Veesteeg Zuidwest kunnen volgend jaar aangesloten worden, daar worden geen

30

VVD

14

Beleidsindicatoren

Economie

Bij Jaar meting staat 2023 genoemd. Zijn er geen recentere metingen voorhanden? Waarom niet?

31

SMW

14

Beleidsindicatoren

Waarom zijn de woonlasten voor 1persoonshuishoudens bijna gelijk aan die van meerpersoonshuishoudens?

32

FD

14

Beleidsindicatoren

33

SMW

14

Beleidsindicatoren

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) – Gemeentelijke woonlasten Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) Gemeentelijke woonlasten Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) - Nieuw gebouwde woningen

34

FD

14

Beleidsindicatoren

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) - Nieuw gebouwde woningen

We zitten wel ruim boven het percentage van landelijk 8,4 en provinciaal 7,6. Hoe verhoudt het percentage (14,8/14,2) zich tot wat we “moeten ”bouwen?

problemen verwacht. Ten tijde van het invullen van de cijfers waren geen recentere metingen voorhanden. Inmiddels zijn ook de cijfers van 2024 bekend. Deze cijfers worden bijgehouden door het CBS en LISA. Onze gemeente kent geen differentiatie tussen één- en meerpersoonshuishoudens bij de riool- en afvalstoffenheffing.

Hoe kan het zijn dat de gemeentelijke woonlasten in de begroting van 2026 voor eenpersoonshuishoudens net zo hoog worden begroot als die van een meerpersoonshuishouden?

Zie antwoord hierboven (bij vraag 31).

Wat is de verklaring dat het aantal nieuwgebouwde woningen 77% hoger ligt dan landelijk en provinciaal?

Er is geen eenduidige verklaring. We onderhouden goede contacten met ontwikkelaars en andere betrokken stakeholders waardoor processen snel gaan en projecten van de grond komen. Ook lopen er meerdere projecten (fases) waar nu woningen van worden opgeleverd. West Maas en Waal bouwt jaarlijks het aantal woningen wat er in de eerste woondeal is afgesproken. In veel gemeenten is de nieuwbouw achtergebleven op de eerder gemaakte afspraken. Daar is in West Maas en Waal geen sprake van.

35

SMW

15

Kengetallen

Aantal overnachtingen

We zien een kleine afname in het aantal overnachtingen. Wat is hier de verklaring voor?

36

VVD

15

Kengetallen

Aantal overnachtingen

Waarom worden deze aantallen, die lager zijn dan de rekening 2024 aangehouden terwijl we juist inzetten op toerisme en recreatie? Zijn we niet te voorzichtig?

We leggen de toeristenbelasting jaarlijks achteraf op. Bij het maken van de begroting zijn nog niet alle gegevens bekend. Er is een camping leeg gemaakt, deze moet een nieuwe invulling krijgen en we houden er rekening mee dat er nog een camping aangepakt/verbouwd gaat worden. Bij die laatste gaat het om onze voornaamste inkomstenbron.

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

37

VVD

16

Algemeen

Gemeentelijke kaders

Op p. 16 staat een overzicht van geldende verordeningen/beleidskaders. Welke van deze kaders worden in 2026 geactualiseerd of herzien, en welke financiële consequenties horen daarbij?

Voor zover we nu kunnen overzien:  Verordening bekostiging leerlingenvervoer wordt vervangen. Vanwege de wetswijziging VO 2020 is aanpassing in de grondslag van de gemeentelijke verordening noodzakelijk. Geen financiële consequenties.  Technische aanpassingen verordeningen Jeugd en Wmo. En mogelijke aanpassingen in verband met nieuwe en/of aangepaste wetgeving.  Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak

38

CDA

16

Algemeen

Gemeentelijke kaders Jeugd

Welke positieve tijdsbesteding, zoals hier omschreven, heeft men voor ogen?

39

VVD

17

Algemeen

Gemeentelijke kaders POH Jeugd GGZ

Meeste is al lopend, is dit dan extra of continuering?

40

SMW

17

Algemeen

Gemeentelijke kaders senioren dementievriendelijk

Welke voorzieningen en activiteiten hebben we in 2026 voor onze inwoners met dementie?

2016 en de re integratieverordening Participatiewet West Maas en Waal 2023 (beiden technische aanpassingen).  Beleidskader Schuldhulpverlening 20212024 (geen budgetverzwaring). OKO (opgroeien in kansrijke omgeving), activiteiten gericht op jongeren:  Next generation: elke jongere/ dorp/vereniging mag via Sociom activiteiten organiseren voor de jeugd.  Jongeren bij de JOP in Beneden-Leeuwen mogen met jongerenwerk sporten bij de tennisvereniging.  We onderzoeken mogelijkheden voor een panna veldje bij de JOP in BenedenLeeuwen.  We organiseren een eindejaarsactiviteit voor jongeren (met oliebollen) De bestaande inzet wordt gecontinueerd. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd versterken we het lokale team. Dit moet nog een concrete invulling krijgen. We zetten ons in voor een gemeenschap waarin iedereen met dementie zo lang mogelijk mee kan doen in de samenleving. We faciliteren en promoten

41

VVD

17

Algemeen

Gemeentelijke kaders – senioren Steunpunt Mantelzorg

Meeste is al lopend, is dit dan extra of continuering? Mantelzorgsteunpunt verder verstevigen, wat is de bedoeling? Zie hier geen middelen voor terugkomen.

trainingen voor verenigingen, ondernemers en inwoners, zodat mensen met dementie zo lang mogelijk kunnen meedoen bij bijvoorbeeld de vereniging waar zij actief zijn. Verder zet Sociom, waar mogelijk en de behoefte is, vrijwilligers in als maatje voor iemand met dementie. Bij gevorderde dementie bieden we via de Wmo passende ondersteuning, zoals dagbesteding. Vraag 1: Het Steunpunt is gewoon ‘lopend'. De ‘extra’ wordt vooral zichtbaar in collectieve én individuele ondersteuning en samenwerking in de sociale basis. Door veel aanwezig te zijn in de dorpskernen faciliteert het Steunpunt een lage drempel. Ze creëert meer bewustwording over mantelzorg. Zodat mantelzorgers worden herkend en erkend. Én de stap naar het daadwerkelijk vragen om hulp en ondersteuning kleiner wordt en makkelijker wordt gemaakt. Vraag 2: De kostenposten die bestemd zijn voor mantelzorgondersteuning, zijn gewijzigd. In voorgaande jaren hielden we wat structureel budget over. Door het budget anders te verdelen wordt het budget nu naar verwachting volledig gerealiseerd. Tegelijk kunnen we in (2025 en)

42

VVD

17

Algemeen

Gemeentelijke kaders – Wmo indicatie verschuiving naar algemene voorzieningen

Er wordt een verschuiving beoogd van Wmo-maatwerk naar algemeen toegankelijke voorzieningen. Welk financieel effect is hiervoor per jaar geraamd en wat is het risico bij tegenvallende realisatie? Er wordt gesproken over een verschuiving naar algemeen toegankelijke voorzieningen. Waar moet hierbij aan gedacht worden?

43

CDA

17

Algemeen

44

VVD

17

Algemeen

Gemeentelijke kaders – Wmo indicatie verschuiving naar algemene voorzieningen Gemeentelijke kaders Cultuurnota

45

CDA

18

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten - GALA

Het GALA stopt in 2026. Wordt bij de betreffende activiteit het AZWA bedoeld?

46

CDA

18

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten Dementievriendelijke gemeente

In de activiteiten staat ‘dementievriendelijke gemeente worden’. Dit zijn we al, dus wij nemen aan dat dit blijven moet worden? En hoe willen we dat bereiken?

Wordt deze ook met de sector zelf besproken? Waar behoefte ligt, etc? Of is dit puur ambtelijk opgesteld?

2026 ervoor zorgen dat er geen extra middelen nodig zijn voor mantelzorgondersteuning. En kunnen we het Steunpunt Mantelzorg toch verstevigen. De kosten gaan voor de baten uit. We zijn nog in onderzoek en moeten nog gaan rekenen. Landelijk zijn er wel gegevens die aangeven dat het op termijn oplevert. Bijvoorbeeld een algemene toegankelijke voorziening voor dagbesteding (pilot). De cultuurnota is tot stand gekomen in overleg met (amateur)verenigingen en diverse culturele en maatschappelijke organisaties. Nee, hier wordt de uitvoering van het GALA bedoeld. Het GALA loopt tot en met 2026. Bij het toekennen van het certificaat heeft Alzheimer Nederland ons adviespunten meegegeven. Hier zijn we mee aan de slag. Hierover bent u via een informatienota geïnformeerd in november 2024. Ook gaan we verder met de acties beschreven in het uitvoeringsplan. Over dit plan bent u geïnformeerd via een informatienota in mei 2024. Twee concrete acties zijn bijvoorbeeld

47

SMW

18

Wat gaan we ervoor doen?

Activiteiten - jongeren

Welke activiteiten staan er voor 2026 gepland om de jeugd gezond en veilig te laten opgroeien? Waar willen we in 2026 een jongerenontmoetingsplaats realiseren?

48

SMW

18

Beleidsindicatoren

Onderwijs - verzuim

Absoluut verzuim blijft hoog. 30 % hoger dan landelijk. Wat is hier de verklaring voor?

de start van de pilot informatiebijeenkomsten dementie (zie informatienota juni 2025) en de training herkennen en omgaan met dementie voor medewerkers van de gemeente en organisaties. Gepland:  Sjors sportief/creatief  Activiteitenaanbod Actief Maas en Waal  Inzet Gezondheidsmakelaar scholen  Next generation activiteiten Na de pilot periode van de JOP in Beneden Leeuwen onderzoeken we opnieuw of er een JOP in Dreumel gerealiseerd kan worden. We verwachten niet dat JOP Dreumel in 2026 gerealiseerd wordt (mede gezien een zorgvuldig participatietraject). Het absoluut verzuim is gedaald ten opzichte van 2023 (13). In het schooljaar 2023-2024 hadden we nog te maken met de wachtlijsten voor de Internationale SchakelKlas (ISK). Leerlingen op die wachtlijst waren niet op een school ingeschreven. Bij de start van het schooljaar 2024 -2025 stonden er geen jongeren uit West Maas en Waal meer op de wachtlijst voor het ISK. We verwachten bij de meting van 2024 dan ook een verdere daling. Ook zijn er jongeren die bij Deur8 komen wonen die soms (tijdelijk)

49

FD

18

Beleidsindicatoren

Onderwijs – verzuim

Absoluut verzuim (kinderen die niet zijn ingeschreven op een school) in WMW (8,7) is relatief wat hoger t.a.v. landelijk (6,7) en provinciaal (5,1). Is daar een verklaring voor?

50

VVD

18-19

Beleidsindicatoren

Sociaal domein

In de tabel met beleidsindicatoren (o.a. Wmo-maatwerk per 10.000 inw.) welke trends liggen ten grondslag aan de begrote waarden en hoe zijn deze vertaald in de budgetten binnen Programma 2?

51

VVD

18

Beleidsindicatoren

Sociaal domein - banen

Stijging aantal banen? Hoe dan, wat gaat het college daarvoor doen?

geen schoolinschrijving hebben door de onderliggende problematiek. Zie het antwoord bij vraag 48.

Zie ook beantwoording vraag 52 en vraag 11. Trends zijn o.a.: complexere hulpvragen, vergrijzing, langer thuis wonen, bezuiniging, nog meer sturen op eigen kracht. We willen de beweging maken om meer af te schalen van maatwerkvoorzieningen naar algemene toegankelijke voorzieningen. Deze trend moet nog verder ontwikkeld worden. Voor 2026 is per abuis een foutieve waarde ingevoerd. Verwacht wordt een zeer lichte stijging t.o.v. de indicator voor 2025 (596,2) door de oplevering van o.a. het industrieterrein Veesteeg-Zuid in BenedenLeeuwen.

52

VVD

18

Beleidsindicatoren

Sociaal domein – cliënten met maatwerk

Begroting cliënten met maatwerk, was toch juist niet de bedoeling een stijging?

De gegevens komen uit de CBS Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD), die Waarstaatjegemeente gebruikt voor landelijke vergelijking. De indicator geeft ons inzicht wat de verwachting is. Reden om vooral te sturen bijv. op meer algemene voorzieningen en preventiemaatregelen. Zodat we minder maatwerkondersteuning hoeven bieden. Het effect zal niet direct zichtbaar zijn (ook nog steeds groeiende ouder wordende inwoners met meer zorgvragen, die we moeten blijven activeren).

53

SMW

19

Beleidsindicatoren

Sociaal domein jeugdhulp

Waarom scoort WMW zo hoog wat betreft jeugdhulp? Wordt dit ook met inwoners en organisaties gedeeld, zodat er gekeken kan worden naar het aanpakken van de oorzaken?

54

SMW

19

Beleidsindicatoren

Sociaal domein werkloze jongeren

Krijgt deze groep jongeren stageplaatsen aangeboden om op die manier toegang te vinden tot de arbeidsmarkt? Zo ja, want zijn hierbij de resultaten?

We zien jaarlijks in verschillende zorgsoorten pieken en dalen. Daar waar pieken ontstaan, zetten we extra in en is er extra aandacht voor (preventie). Daarover zijn we voortdurend in overleg met zorgpartijen en met ketenpartners voor preventie. Werkzaak Rivierenland en het Regionaal Werkcentrum (RWC) hebben een groot arsenaal aan instrumenten om deze groep toe te leiden naar de arbeidsmarkt (of terug in het onderwijs). Denk daarbij aan praktijkobservatie, loopbaan-coaches, sollicitatietraining, (on)scholing, praktijkleren, werkcoaches, proefplaatsingen, detacheringen, loonkostensubsidie, etc..

55

SMW

19

Kengetallen

Aantal bezoekers zwembad

Is een bezoekersaantal van 18.000 kostendekkend?

56

VVD

20

Wat mag het kosten?

Exploitatie

Lasten blijven stijgen, waar zit het effect van de programmamanager grip op sociaal domein?

Daarnaast zijn er nog specifieke instrumenten zoals IPS (Individuele Plaatsing en Steun) voor jongeren met psychische kwetsbaarheid. Via de gebruikelijke documenten houden we een vinger aan de pols. Al enkele jaren achtereen kennen we een laag percentage (zeker t.o.v. de provinciale en landelijke cijfers). De inkomsten van verkoop van de kaartjes en abonnementen is niet kostendekkend. Een buitenzwembad zoals zwembad De Zeven Morgen in Dreumel zal altijd financiële ondersteuning nodig hebben. Dit betreft het totaal van de exploitatie binnen programma 2. De programmamanager geeft leiding aan het programma ‘verbetering kwaliteit en kostenbeheersing Wmo en Jeugd’. Onderdelen van het programma zijn het prognosticeren en monitoren van de kostenontwikkeling van Wmo- en Jeugdhulp- voorzieningen, zodat we deze zoveel mogelijk vooraf kunnen voorzien en kunnen verklaren. En het nemen van beheersmaatregelen op beÏnvloedbare kosten. Een aantal beheersmaatregelen zijn nu in onderzoek. Veelal vraagt dit een investering en is er dus sprake van een terugverdientijd.

57

VVD

20

Wat mag het kosten?

Saldo van dit programma

Wat verklaart dat het saldo van dit programma oploopt in de jaren 2027– 2029 ondanks de lagere lasten in 2026?

De kosten binnen het programma lopen o.a. door indexatie (bijvoorbeeld prijsstijgingen Wmo en Jeugdzorg) jaarlijks op. In de vraag wordt mogelijk verwezen naar de lagere lasten Wmo en Jeugd zoals benoemd op pagina 4 van de begroting. De lasten Wmo en Jeugdzorg worden nu inderdaad lager ingeschat dan ten tijde van het opstellen van de voorjaarsnota het geval was. Er wordt nog steeds een stijging verwacht, maar deze is minder hoog dan eerder werd verwacht.

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING

NR

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

58

FD

21

Algemeen

Koppelen van Zwembad, Hoender en Aquila zodat zij gebruik kunnen maken van elkaars overtollige zonnestroom

Waarom kan deze bron van opbrengst wel gekoppeld worden? Eerder werd aangegeven dat bij een evt. aanleg kunstgrasveld Aquila met daaronder een systeem dat warmte kan leveren voor het zwembad niet wenselijk is in verband met belangenverstrengeling.

Op 1 januari 2026 zal de nieuwe energiewet in werking treden. Dit geeft meer wettelijke ruimte om energie te gaan delen. Er kan dan energie gedeeld worden zonder leveranciersvergunning. Daarnaast zal het in 2026 voordeliger zijn om te blijven salderen en zal energie delen pas interessant worden wanneer de salderingsregeling afgeschaft

In aanvulling hierop: Aquila is aan het onderzoeken om een kunstgrasveld aan te leggen met een warmtewisselingssysteem. De energie

die hieruit voortkomt, kan worden gebruikt om het zwembad mee op te warmen en in de winter om D’n Hoender en de kantine te verwarmen. Is Aquila met deze plannen al bij de gemeente geweest? Wordt er ook ondersteuning gegeven om te kijken wat hierin de mogelijkheden zijn? Wat is de verwachte besparing als de zonnepanelen van het zwembad, D’n Hoender en Aquila aan elkaar gekoppeld worden? 59

FD

21

Algemeen

Zonneparken

Er wordt gesteld in de programmabegroting dat de bouw van de 3 zonneparken gaat starten. Wanneer worden deze gerealiseerd? Graag per park antwoord.

60

FD

21

Algemeen

Warmtenet

Wat zijn de geraamde kosten voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie naar de realisatie van een lokaal warmtenet?

61

VVD

21-22

Gemeentelijke kaders

Opstellen M.b.t. het opstellen van een SMP Soortenmanagementplan oftewel natuur inclusief bouwen. We (SMP) zorgen daar voor het behoud van flora en fauna en de mogelijkheden om de biodiversiteit in de omgeving te

wordt. Dus vanaf 1 januari 2027. De eerste gesprekken zijn gepland. Daarin zal ook het gesprek gevoerd worden over het warmtewisselingssysteem onder een eventueel kunstgrasveld. Verwachte besparing is nog lastig in te schatten. Echter zal dit geen enorme besparing zijn omdat er ook in de nacht veel stroom wordt gebruikt door het zwembad i.v.m. pompen die aanstaan. De start van de bouw zal aan het eind van het jaar (4e kwartaal) plaatsvinden. De drie parken beginnen min of meer tegelijkertijd omdat zij alle drie moeten wachten op de verzwaring van het onderstation in Druten.  € 51.000,- voor het haalbaarheidsonderzoek  € 75.000,- voor de field test  € 15.000,- voor de referentietest Er loopt een subsidieaanvraag bij de regiodeal om dit mede te bekostigen. Anders zal het CDOKE-budget hiervoor worden aangesproken. In de huidige situatie moeten projectontwikkelaars voor elk project een onderzoek laten uitvoeren. Een Soortenmanagementplan (SMP)

verbeteren. Mooie doelen. Maar levert dit ook nadelen op voor de bouw?

62

CDA

22

Gemeentelijke kaders

Soortenmanagementplan Wordt er bij het opstellen van het SMP echt gekeken naar welke beschermde diersoorten hier leven, of wordt het een lijst van wensen? Wat als er overlast komt van enig diersoort op het lijstje? Is er geen landelijke lijst waar wij mee kunnen werken, wat mogelijk kostenen tijdbesparend kan werken?

63

SMW

22

64

FD

22

Wat willen we bereiken? Doelstellingen

Doelstellingen - Groei zonnepanelen Doelstellingen -

levert juist voordelen op voor de bouw. Het voorkomt dat bij elk project apart ecologisch onderzoek nodig is, wat tijd en kosten bespaart. Bovendien versnelt het de vergunningverlening en biedt het duidelijkheid voor ontwikkelaars. Het SMP is dus wezenlijk iets anders dan natuur inclusief bouwen. SMP is gereedschap om de vergunningsverlening te versimpelen en te versnellen. De voorwaarden van het SMP zijn heel duidelijk en volgen uit de oude wet natuurbescherming. De lijst met beschermde diersoorten is dus niet een wensenlijstje maar een wettelijk kader. Door het opstellen van het SMP voorkomen we dat mensen last gaan ondervinden. Met het SMP garanderen we dat de populatie in stand gehouden wordt. We handelen hiermee proactief en mensen hoeven daardoor geen uitvoerig natuuronderzoek te doen wanneer ze gaan isoleren.

Er is helaas geen landelijke lijst waarmee we kunnen werken. Het onderzoek moet echt in onze gemeente gedaan worden. Hoe willen we dit realiseren, zeker nu We hebben dit streefdoel al de salderingsregeling wordt afgeschaft? behaald in 2024 (61%) Het is een streven dat in 2026 in totaal We hebben dit streefdoel al

Zonnepanelen

Doelstellingen - Punt 3 meer zonnepanelen op of bij woningen Doelstellingen Vergroenen particuliere tuinen

60% van de woningen voorzien zijn van zonnepanelen. Op welke manier kan de gemeente hierin stimuleren, aangezien het steeds minder aantrekkelijk wordt gemaakt om zonnepanelen aan te schaffen? Hoe gaan we zorgen dat het streefgetal van 60% behaald wordt?

behaald in 2024 (61%)

Hoe gaan we dit realiseren?

Door middel van publieksgerichte acties zoals de bomenactie van najaar 2025. Daarnaast gaan we samen met de klimaatregio Rijk van Maas en Waal, met behulp van een provinciale subsidie, publieke acties uitvoeren gericht op vergroenen van particuliere terreinen. Ook zetten we in op vergroenen van voortuinen i.c.m. uitvoeringsprojecten in de fysieke leefomgeving. Het initiatief hiervoor ligt bij de dorpsplatforms van de dorpen die daar nog geen gebruik van hebben gemaakt. Indien zij dit kenbaar maken worden de mogelijkheden bekeken. Dit betreft het project LevendigLeeuwen, waarvoor het stedenbouwkundig plan door uw Raad is vastgesteld. We werken op dit moment nog aan de uitvoeringsagenda GVVP. Vooruitlopend op uitwerking en vaststelling van dit document werkt ingenieursbureau Antea aan een mobiliteitsvisie waarin kaders worden gegeven voor

65

VVD

22

Wat willen we bereiken?

66

SMW

22

Wat willen we bereiken?

67

SMW

22

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten - Verfraaien dorpsentrees

Waar gaat dit gebeuren?

68

SMW

22

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten - Opstellen integraal project voor een aantrekkelijk dorpshart

Wat moeten we ons hierbij voorstellen?

69

SMW

22

Wat gaan we daarvoor doen?

Acitiviteiten - Realisatie projecten/maatregelen GVVP

Is bekend welke projecten/maatregelen we in 2026 gaan oppakken?

We hebben dit streefdoel al behaald in 2024 (61%)

70

VVD

23

Beleidsindicatoren

Omvang huishoudelijk restafval

Begroting 2026 is gelijk aan indicator 2023. 1) hebben we geen cijfers van 2024 of 2025? 2) zijn er geen ambities meer aangezien we gelijk willen blijven aan 2023?

71

VVD

23

Kengetallen

Aantal klachten dumpingen en zwerfafval

We zien bij het aantal klachten dumpingen en zwerfafval een hogere inschatting. Wat gaan we hieraan doen?

72

SMW

23

Kengetallen

Aantal klachten dumpingen en zwerfafval

73

SMW

23

Kengetallen

Hoeveelheid restafval

Zijn er cijfers bekend over de hoeveelheid zwerfafval die door de zwerfafvalbrigades wordt opgehaald? Wat is het plan achter de 50 % reductie van het restafval?

onder andere het verbeteren van de bereikbaarheid en verkeersveiligheid. De cijfers worden gepubliceerd en verantwoord in de jaarrekening van Avri die voor zienswijzen naar de raden worden gestuurd in juni/juli van elk jaar. Ambities zijn nog steeds hoog maar de werkelijkheid is dat we geen daling meer zien in de hoeveelheid restafval; eerder weer een lichte stijging. Avri en gemeenten zijn gestart met het opstellen van een nieuw grondstoffenplan. In dit plan zullen ook maatregelen worden opgenomen om de hoeveelheid restafval de komende jaren weer te verminderen. (Zie ook het antwoord bij vraag 73) We blijven nog steeds hetzelfde doen, snel opruimen en verwijderen van dumpingen en zwerfafval. De hogere inschatting is gebaseerd op de uitbreiding en inbreiding van nieuwe woningen in Maas en Waal. Deze cijfers zijn niet bekend. Het nieuwe (grondstoffen)plan zal in 2026 worden opgesteld en volgens planning begin 2027 ter vaststelling worden aangeboden aan de raden in de Avri-regio. In dit nieuwe grondstoffenplan zullen ook maatregelen worden

74

SMW

23

Kengetallen

Hoeveelheid restafval

Hoe gaan we om met de nul aanbieders van restafval?

opgenomen om de hoeveelheid restafval te reduceren. Maatregelen met betrekking tot 0aanbieders zullen worden opgenomen in het nieuwe grondstoffenplan; zie ook de beantwoording hiervoor (bij vraag 73).

PROGRAMMA 4 – BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

75

SMW

24

Algemeen

Gemeentelijke kaders Prioriteiten veiligheidsplan

Welke concrete maatregelen gaan we in 2026 treffen t.a.v. de prioriteit verkeersveiligheid?

Onze gemeente neemt via de beleidsmedewerker verkeer deel aan de regionale netwerksessie Verkeersveiligheid waarbij ook de provincie en de politie betrokken zijn. Door middel van deze sessies wordt regionaal de informatie over verkeersveiligheid beter gedeeld en kan de politie deze informatie gebruiken als input voor planning van verkeerscontroles. Daarnaast blijven we als gemeente investeren op preventie door te communiceren op verkeersthema’s zoals fietsverlichting, BOB en rij mono. Hier gebruiken wij de landelijke acties voor als richtlijn. Tot slot wordt met diverse partijen

76

CDA

26

Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten

Bij deelvisie 2 en 3 staan geen jaartallen. Is dit een continue traject, of wordt het op de lange baan geschoven?

afgestemd om meerdere (grootschalige) integrale verkeerscontroles in de regio te organiseren (zoals bijv. de actie 24-uur blauw). Echter zijn we hierbij afhankelijk van de capaciteit bij de politie. Dit verschilt per activiteit: Gemeenteraad en college ondersteunen bij het nemen van een duidelijke rol gebaseerd op het dualisme. Dit is een continu proces, de ambtelijke organisatie wordt getraind in bestuurlijk sensitief adviseren. Daarnaast wordt met behulp van een externe partij regelmatig gewerkt aan het verbeteren van de bestuurlijkambtelijke samenwerking tussen college en managementteam met aandacht voor de verschillende rollen en bestuurlijk-ambtelijke verhoudingen. Gemeenteraad en college begeleiden bij het nemen van een actieve rol in regio en de gemeenschappelijke regelingen. Met actualisatie van alle gemeenschappelijke regelingen, waarbij colleges en raden actief zijn betrokken is deze activiteit grotendeels afgerond. Rollen, taken en verantwoordelijkheden van de diverse bestuurslagen zijn beschreven en er is opgenomen wanneer en op welke wijze de colleges en raden de gelegenheid moeten krijgen om zienswijzen in te dienen.

77

SMW

27

Beleidsindicatoren

Halt verwijzingen

Meer zichtbaarheid van de wijkagenten voor een beheersbaar werkgebied. Dit is een continu proces. Wekelijks is er overleg met de wijkagenten en de IVambtenaren. De wijkagenten proberen zoveel mogelijk in de wijk aanwezig te zijn en hun activiteiten via social media te delen. Daarnaast zijn ze ook aanwezig op verschillende evenementen. Ondersteunen VRGZ bij uitbreiden/opvullen vrijkomende posten. Dit is een continu proces. Extra inzet om de vrijwillige brandweer te versterken heeft in 2025 ruime reacties opgeleverd. Hoe gaan we de scherpe reductie van De afgelopen twee jaar hebben het aantal Halt verwijzingen aanpakken? we, conform het preventie- en Van 20 per 1.000 naar 8 per 1.000. handhavingsplan Alcoholwet, ingezet op het toezicht en handhaven van de Alcoholwet (o.a. drinken van alcohol door minderjarige kinderen tijdens een evenement). In plaats van een boete of een afdoening via het strafrecht, wordt de jongere en zijn ouders aangeboden om de overtreding via een leertraject bij Halt af te doen. De insteek hiervan is dat er een lerend effect aan zit en zowel de kinderen als hun ouders bewust worden van de gevaren van alcohol drinken op jonge leeftijd. Zoals bekend uit de GGD Monitor jeugd blijkt dat kinderen in onze gemeente, vergeleken met andere gemeenten in Gelderland- Zuid,

78

CDA

27

Beleidsindicatoren

Verwijzingen Halt

Wat is de oorzaak van het bovengemiddelde aantal verwijzingen naar Halt?

vroeg beginnen met het drinken van alcohol. De cultuur in onze gemeente is dat veel ouders van minderjarige kinderen het drinken van alcohol ook niet verbieden. Door het inzetten van verschillende acties, o.a. dus dat Halt aanwezig is bij evenementen (en voorlichtingsavonden voor ouders), willen we een cultuuromslag bewerkstelligen dat kinderen geen alcohol drinken op minderjarige leeftijd. Het heeft tijd nodig voordat we dit terug zullen zien in het aantal verwijzingen naar Halt (op het gebied van alcohol). Ook wordt jeugd doorverwezen voor bijvoorbeeld spijbelen, vernielingen, vuurwerk e.d. Dus ook in de aanpak van jeugdoverlast biedt Halt ons de mogelijkheid om de jongere (en zijn ouders) te laten leren van een foute gedraging zonder dat er strafrechtelijke consequenties aan zitten. Hierin willen we de komende jaren juist meer aandacht voor hebben. De kans bestaat dat de cijfers juist oplopen ipv afnemen. De afgelopen twee jaar hebben we, conform het preventie- en handhavingsplan Alcoholwet, ingezet op het toezicht en handhaven van de Alcoholwet (o.a. drinken van alcohol door minderjarige kinderen tijdens een evenement). In plaats van een boete en een afdoening via het

79

FD

27

Beleidsindicatoren

Verwijzingen Halt 1217 jaar

2022 > 5 2023>19 2024> 20 Is er duidelijk wat het aantal is t/m september 2025? Wat zijn de oorzaken van de forse stijging 2 jaar op een rij? Wat gaan we doen om dit naar beneden te krijgen?

strafrecht, wordt aan de jongere en zijn ouders aangeboden om de overtreding via een leertraject bij Halt af te doen. Aantal Halt-verwijzingen t/m september 2025 > 5 De afgelopen twee jaar hebben we, conform het preventie- en handhavingsplan Alcoholwet, ingezet op het toezicht en handhaven van de Alcoholwet (o.a. drinken van alcohol door minderjarige kinderen tijdens een evenement). In plaats van een boete en een afdoening via het strafrecht, wordt aan de jongere en zijn ouders aangeboden om de overtreding via een leertraject bij Halt af te doen. Het naar beneden brengen van deze cijfers is niet het doel. Zie beantwoording vraag 77.

PROGRAMMA 5 – BEDRIJFSVOERING

Nr

Fractie

Pagina

80

SMW

29

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

Beleidsindicatoren

Apparaatskosten

Waar komt de stijging van 20 % vandaan?

Het aantal wettelijke taken dat gemeenten moeten uitvoeren is gegroeid. Om daar invulling aan te geven heeft uitbreiding van de formatie plaatsgevonden. Ook zijn de automatiseringskosten

81

VVD

29

Beleidsindicatoren

Apparaatskosten

Hoe hoog in vergelijkbare gemeenten?

82

VVD

29

Beleidsindicatoren

Apparaatskosten

Hoe verhouden de apparaatskosten zich tot gemeenten van vergelijkbare omvang, en welke efficiencydoelen zijn gesteld richting 2027?

83

SMW

30

Beleidsindicatoren

Bezetting aantal Fte per 1.000 inwoners

Hoe kan het dat het aantal fte per 1.000 inwoners stijgt, terwijl ook het aantal inwoners stijgt?

toegenomen. Dit geeft een toename van de apparaatskosten. Een uitgebreide vergelijking tussen onze gemeente en vergelijkbare gemeenten is op dit onderwerp niet voorhanden. Wel is e.e.a. vindbaar in de begroting van andere gemeenten. Ter vergelijking de volgende apparaatskosten: Buren: € 432 Maasdriel: € 454 Beuningen: € 779 Een uitgebreide vergelijking tussen onze gemeente en vergelijkbare gemeenten is op dit onderwerp niet voorhanden. In Binnenlands bestuur zijn in 2024 en 2025 artikelen gepubliceerd waarin de stijging van apparaatskosten wordt besproken (Kosten ambtenarenapparaat stijgen met ruim 16 miljard euro; Tekort gemeenten flink gestegen in 2024) Hierin wordt geconstateerd dat de apparaatskosten de afgelopen jaren hard zijn gestegen. De hoge inflatie (loonstijgingen) en uitbreiding van het ambtenarenapparaat (o.a. voor uitvoering van wettelijke taken) dragen hieraan bij. De gemeente krijgt steeds meer wettelijke taken die uitgevoerd moeten worden. Het aantal fte stijgt hierdoor harder dan het

aantal inwoners (zie ook vraag 80, de stijging hangt samen met toename wettelijke taken). Binnen de organisatie is afgesproken in te zetten op het waar mogelijk vervangen van inhuur voor medewerkers in dienst. Het resultaat wordt vanaf 2025 gemonitord en regelmatig besproken in het MT. De resultaten tot nu toe zullen eind dit jaar (bij najaarsnota) gerapporteerd worden. De teammanagers sturen in principe op loonsom, er is geen specifiek plafond of percentage afgesproken om te sturen op de verhouding tussen vaste formatie en inhuur. Zie beantwoording van vraag 84

84

VVD

30

Beleidsindicatoren

Externe inhuur

Hoe ontwikkelt de verhouding tussen vaste formatie en externe inhuur zich in de periode 2023–2026, en wordt hierop actief gestuurd via een plafond of percentage van de loonsom?

85

VVD

30

Beleidsindicatoren

Externe inhuur

Hoe wordt er gestuurd op het beperken van externe inhuur of is er geen beleid voor het beperken ervan?

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

Beleidsindicatoren

WOZ-waarde

Is de hogere WOZ-waarde toe te schrijven aan de vele nieuwbouwhuizen?

De hogere WOZ-waarde is toe te wijzen aan de marktontwikkelingen en voor zover nieuwbouwhuizen een hogere marktwaarde hebben dan gemiddeld in onze gemeente, ook aan de nieuwbouw.

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Nr

Fractie

Pagina

86

CDA

31

87

CDA

32

Wat mag het kosten?

Totaal lasten

Waaruit bestaan de lasten in dit programma?

De kosten hebben voornamelijk betrekking op rentelasten en de bijdrage aan de Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR).

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

Baten\Lasten

Programma 5 Bedrijfsvoering

Wat is de verklaring van het grote verschil voor 2026 t.o.v. 2025 onder ‘baten’ voor programma 5 Bedrijfsvoering?

Voor 2025 is een onttrekking van €892.000 uit de algemene reserve geraamd, als gevolg van de budgetoverheveling van 2024 naar 2025.

RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN

Nr

Fractie

Pagina

88

FD

33

Graag een verdere toelichting

DEEL 2 – PARAGRAFEN PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

89

SMW

39

Toeristenbelasting

Tariefberekening Opbrengst toeristenbelasting

De opbrengst € 190.140 klopt niet met het aantal overnachtingen 166.954. Dit zou 200.344 moeten zijn. Vanwaar dit verschil?

44

Lijkbezorgingsrechten

Tariefberekening Lijkbezorgingsrecht

In programmabegroting 2024 staat een post lasten taakveld van € 33.104. In de programmabegroting van 2025 zien we voor 2024 een werkelijke post van € 23.558. Wat is de verklaring voor dit verschil?

De systematiek die gehanteerd wordt bij de toeristenbelasting is jaarlijks hetzelfde. De opbrengst in de begroting is een schatting op basis van gegevens uit eerdere jaren en het te hanteren tarief. Het aantal overnachtingen was bij opstellen van de begroting lager. Onze inschatting is dat we op het genoemde aantal uit gaan komen. De realisatiecijfers over 2024 worden met de jaarstukken 2025 gepresenteerd. In de programmabegroting 2024 en 2025 zijn ramingen opgenomen voor 2024. In de begroting 2026 staat de realisatie over 2024.

90

SMW

In dezelfde overzichten zien we voor actueel 2024 een kostendekkendheid van 72,5 % en een jaar later voor werkelijk 2024 een kostendekkendheid van 25, 2 %. Wat is hier de verklaring voor? 91

SMW

44

Leges

Tariefberekening –

Wat is de verklaring voor de halvering

De inkomsten zijn afgenomen, omdat er minder mensen worden begraven. Grafrechten worden vaak niet meer verlengd, terwijl de vaste kosten voor onderhoud blijven. Voor 2026 is het budget bijgesteld op de actuele ontwikkelingen. De opbrengsten in 2024 waren

92

CDA

44

Leges

93

FD

44

Leges

Kostendekkendheid omgevingsvergunning

van de kostendekkendheid?

Tariefberekening – Kostendekkendheid omgevingsvergunning Bouwleges

De kostendekkendheid gaat achteruit. Wat is hier de reden van? Wat is het negatieve effect van de tijdelijke sluiting van de omgevingstafel? Is dit effect meegenomen in de begroting van 2026?

94

SMW

45

Leges

Tariefberekening – Kostendekkendheid rijen reisdocumenten

Wat is de verklaring voor de significant hogere lasten taakveld 0.2 burgerzaken, ca. 150 k waardoor er een 20 % reductie ontstaat v.w.b. de kostendekkendheid?

95

CDA

45

Leges

Tariefberekening kostendekkendheid rij& reisdocumenten

Kan dit toegelicht worden? Lasten stijgen behoorlijk, maar de baten dalen en dus in het algemeen ook de kostendekkendheid.

96

VVD

45-46

Lokale lastendruk

Vergelijk met buurgemeenten m.b.t. afvalstoffenheffing

Wanneer kunnen we resultaten vanuit de benchmark DAR (gemeente Druten) verwachten?

incidenteel hoger door enkele grote woningbouwprojecten. Op dit moment dienen dergelijke grote projecten zich niet aan. We veronderstellen daarom de komende jaren meer spreiding van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Hierdoor zijn de opbrengsten lager, ondanks een verhoging van het tarief. Zie beantwoording van vraag 91. Het exacte negatieve effect van de tijdelijke sluiting van de omgevingstafel is lastig aan te geven. Wel is het aannemelijk dat dit op termijn leidt tot vertraging in het indienen van nieuwe omgevingsvergunningen. De begroting is reeds neerwaarts bijgesteld. In 2024 zijn minder loonkosten toegerekend aan het taakveld 0.2 burgerzaken. Hier is vanaf 2025 kritisch naar gekeken waardoor er meer loonkosten worden toegerekend aan het taakveld. In 2024 zijn minder loonkosten toegerekend aan het taakveld 0.2 burgerzaken. Hier is vanaf 2025 kritisch naar gekeken waardoor er meer loonkosten worden toegerekend aan het taakveld. Streven is om in 2026 een benchmark uit te voeren over het jaar 2025.

97

FD

46

Lokale lastendruk

Vergelijk met buurgemeente m.b.t. afvalstoffenheffing

Druten € 231, Maasdriel € 366, WMW € 366; dat is € 130,- meer dan één buurgemeente. Op de AVRI-site staat € 341,- per huishouden. Kunnen we dit verschil naar onze bewoners uitleggen?

98

CDA

46

Lokale lastendruk

Afvalstoffenheffing

Is er al een indicatie waarom Druten zo veel minder afvalstoffenheffing per huishouden betaalt dan in West Maas en Waal. Wanneer wordt deze benchmark bij de Avri gemaakt?

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord Dit bedrag is gereserveerd en wordt ingezet wanneer uitvoering wordt gegeven aan de bakenbomenstrategie. Omdat het bedrag naast de aanplant ook wordt ingezet voor instandhouding, beheer en onderhoud is op dit moment geen aantal aan te planten bomen te noemen. De bedoeling is dat alle bomen worden vervangen. Naast de gemeentes dragen ook andere partijen financieel bij. De onttrekking is conform raadsbesluit d.d. 30-5-2024.

Op de Avri-website is het vaste tarief vermeld. In de vergelijking met buurgemeenten tellen we hier het variabele tarief van € 1,- per inworp van een restafvalzak bij op. Gemiddeld wordt 25x per jaar door een huishouden een restafvalzak (van 30 liter) betaald. € 341 + € 25 = € 366 Gegevens zijn nog niet bekend. Streven is om in 2026 een benchmark uit te voeren over het jaar 2025.

PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN

Nr

Fractie

Pagina

99

CDA

49

Weerstandscapaciteit

Algemene reserve

Elk jaar komt er een bedrag van 200k terug voor bakenbomen. Is dit nu nodig of niet? Hoeveel bomen kunnen we zetten voor dit bedrag?

100

CDA

49

Weerstandscapaciteit

Plusopdracht Sociom

Kan er toegelicht worden waar de claim van Sociom van 58k in 2026 vandaan

komt? 101

VVD

53

Beleid

Gemeentelijke kaders

102

FD

53

Weerstandsvermogen

Weerstandratio

103

VVD

53

Beleid

Gemeentelijke kaders

De ratio weerstandsvermogen ligt van 2026 t/m 2029 boven de 2,0. Wat is de reden dat het college boven de eigen bovengrens blijft begroten, en welke overwegingen liggen hieraan ten grondslag? Weerstandsratio 2026 is 2,08. Hoeveel extra financiën komen vrij als we op 1,5 weerstandsratio gaan zitten?

Wordt overwogen om (een deel van) de algemene reserve in te zetten voor structurele lastenverlichting of investeringen die toekomstige kosten beperken?

Plusopdracht Sociom (SPUK en dementievriendelijke gemeente 2024 t/m 2026) De weerstandsratio is een resultante die aan het eind van het begrotingsproces ontstaat. De uitgangspunten voor de begroting worden bij de Voorjaarsnota vastgesteld. Een weerstandsratio van 1,5 resulteert bij gelijkblijvende risico's in een benodigd vermogen van ruim 16 mln. Hiermee komt eenmalig een bedrag van 6 mln vrij. De Raad heeft op 14 november 2019 een amendement aangenomen waarin aangegeven wordt dat ze wil dat het college werkt met een minimale weerstandratio van 1,2 en een maximum van 2,0. De afgelopen jaren zijn we binnen deze bandbreedte gebleven. Met een ratio van 2,0 liggen we overigens nog onder het gemiddelde van de gemeenten in Gelderland (2,2). We zien op afzienbare termijn enkele hoge uitgaven voor de gemeente in het verschiet (IHP), die gevolgen hebben voor de omvang van het weerstandsratio. Neemt niet weg dat een overschrijding van het weerstandsplafond wel aanleiding is voor het college om in samenwerking met de Raad te willen bestuderen (a) of een dergelijke overschrijding

104

VVD

53

Beleid

Gemeentelijke kaders

Is de hoogte van de ratio mede het gevolg van voorzichtigheid in de risicoinschatting, of zijn de risico’s sinds de vorige berekening substantieel afgenomen?

105

CDA

54

Financiële kengetallen

Netto schuldquote en solvabiliteitsratio

Wat is de reden van de stijging van de netto schuldquote, en de verlaging van de solvabiliteitsratio?

106

SMW

55

Conclusie

Risico’s

Hier wordt aangehaald dat inwoners steeds mondiger worden en eerder de overheid aansprakelijk stellen voor schade. Zijn er cijfers bekend over het aantal schadeclaims dat jaarlijks wordt ingediend? Hoeveel claims worden daarvan toegewezen?

onwenselijk is en (b) indien dit bevestigend wordt beantwoord te willen onderzoeken of en op welke wijze deze overschrijding een incidentele bestemming kan worden gegeven. Nee. De risico's worden bij zowel de begroting als jaarrekening geactualiseerd. Ten opzichte van de vorige inventarisatie bij de jaarrekening 2024 zijn de risico's marginaal afgenomen. De netto schuldquote geeft aan hoeveel langlopende schulden ten opzichte van de baten er zijn. Als gevolg van toenemende investeringen nemen onze langlopende leningen toe. Dit veroorzaakt een oplopende schuldquote. Daarnaast neemt de solvabiliteit (het eigen vermogen uitgedrukt in percentage van vreemd vermogen) door het aantrekken van langlopende leningen juist af. Zie balans op pagina 108. Inventarisatie in ons zaaksysteem levert op dat over 2024 26 claims zijn ingediend. In 2025 zijn in de eerste 9 maanden 27 claims ingediend. Hierin zijn planschadeclaims nog niet meegerekend. Op dit moment nog geen aantallen van toegewezen claims beschikbaar.

PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

107

SMW

56

Wegen

Kwaliteitsnormen

We hanteren voor onze wegen de CROW-normeringen. Waarom worden een aantal wegen die voldoen aan de CROW-normeringen voor de aanleg van zebrapaden, niet als zodanig ingericht?

108

SMW

56

Wegen

Financiën - onderhoud wegen

Zijn de geprognotiseerde bedragen voor de komende jaren voldoende om onze wegen in goede staat te houden, gelet op de kwaliteitsmeting in 2022 (15 % op D-niveau)?

109

FD

57

Risico’s

Onderhoud wegennet

Eind 2025 wordt er een inspectie van het wegennet gedaan, waarin een verbetering moet worden aangetoond t.o.v. 2022.

Wanneer een weg in aanmerking komt voor herinrichting of reconstructie, wordt deze vormgegeven overeenkomstig het geldende snelheidsregime, met de daarbij behorende wegcategorisering, uitstraling en eventueel noodzakelijke verkeers(remmende) maatregelen. De aanleg van een voetgangersoversteekplaats (eventueel zebrapad) wordt per situatie beoordeeld en is niet in alle gevallen wenselijk. De beschikbare budgetten zijn op dit moment niet toereikend om de wegenkwaliteit op het gewenste niveau te brengen. In het kader van de komende inspectie en de actualisatie van het beleidsplan zal de benodigde kwaliteitsambitie en bijbehorende financiële opgave opnieuw worden geijkt. De resultaten van de aankomende wegeninspectie zullen de basis vormen voor het nieuwe beleidsplan. In dit beleidsplan zal tevens een evaluatie van de voorgaande beleidsperiode worden

Er zal hiervoor een rapportage worden opgesteld. Zal deze rapportage ook

met de gemeenteraad worden gedeeld? De salarislasten t.o.v. 2024 zijn bijna € 30.000 gestegen. Raming 2029 t.o.v. 2024 verdubbeld. Waar is deze stijging op gebaseerd?

110

FD

58

Openbare verlichting

Financiën

111

FD

59

Groen

Financiën

112

CDA

60

Groen

Invasieve soorten

113

VVD

60

Gebouwen

Algemeen - MJOP

Indien het MJOP leidt tot hogere lasten, hoe wordt dit binnen de bestaande kaders opgevangen?

114

VVD

60

Gebouwen

Algemeen - MJOP

Zijn de effecten van het nieuwe meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor gemeentelijke gebouwen al

Wat is de reden dat het exploitatiebudget groen in 2025 twee ton hoger is als raming 2026 specifiek bij dagelijks onderhoud? Kan verandering van het maaibeleid hier een (gedeeltelijke) oplossing voor bieden?

opgenomen. In 2024 zijn minder loonkosten toegerekend aan openbare verlichting. Hier is vanaf 2025 kritisch naar gekeken waardoor er meer loonkosten worden toegerekend aan openbare verlichting. Dit betreft de lasten voor de bakenbomen voor het project meanderende Maas De invasieve exoten worden separaat beheerd en vallen daarmee buiten het reguliere maaibeheer. Een verandering van het maaibeleid heeft daarom geen effect op invasieve soorten als Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Aan de hand van het nieuwe onderhoudsplan worden de voorzieningen, stortingen in de voorziening en exploitatiebedragen opnieuw berekend. Op basis van de eerste doorrekening is de verwachting dat het nieuwe MJOP tot hogere lasten zal leiden. U wordt hierover in het raadsvoorstel horende bij het nieuwe onderhoudsplan gemeentelijk gebouwen (MJOP 2026-2029) over geïnformeerd. Zie ook vraag 113. Het nieuwe onderhoudsplan (2026-2029) wordt u door middel van een

115

FD Wamel

60

Gebouwen

Kwaliteitsnormen

financieel verwerkt, of volgen die pas bij de Najaarsnota? Waar mogelijk worden de onderhoudsmomenten aangegrepen om het object 'verder' te verduurzamen. Welke bedragen zijn voor dit ‘verder’ te verduurzamen begroot, wordt hierbij rekening gehouden met subsidies of externe financieringen?

raadsvoorstel aangeboden. Voor het verduurzamen zijn geen concrete bedragen te noemen. Dit is object/ project afhankelijk. Bij het verduurzamen zal in eerste instantie worden gekeken naar de onderhoudsbudgetten en beschikbare subsidies. Bij grote investeringen zal aan de raad worden gevraagd om budget beschikbaar te stellen.

PARAGRAAF FINANCIERING

Nr

Fractie

Pagina

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

116

VVD

63

Algemeen

Leningportefeuille

Graag een uitleg m.b.t. de toename boekwaarde straatactiva en de langlopende geldleningen o/g?

117

FD

63

Algemeen

Financieringsbehoefte

Raming 2026 staat 2 ton. Raming 2027 € 0. Vindt er in 2026 verkoop van gemeentegrond plaats?

Om al onze investeringsactiviteiten te kunnen uitvoeren hebben we meer financiële slagkracht nodig. Daarom is een stijging van onze langlopende leningen noodzakelijk. Er staat minus € 200.000. Er is in de begroting nog rekening gehouden met de 2 grondexploitaties waar we eerder al een winstneming voor genomen hebben. Deze worden hoogst waarschijnlijk toch dit jaar nog afgerond.

PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING

Nr

Fractie

Pagina

118

VVD

67

Subkop

Onderwerp

Vraag

Antwoord

Personeel en organisatie

Werving en selectie

In de voorjaarsnota is besloten op deze post te bezuinigen. Hoe zien die bezuinigingen eruit en hoe wordt voorkomen dat dit leidt tot meer externe inhuur?

Het wervingsbudget wordt globaal gehalveerd als gevolg van deze bezuiniging. Dat betekent dat minder budget beschikbaar is voor bijvoorbeeld wervingscampagnes of het inschakelen van gespecialiseerde werving- en selectiebureaus. Dit wordt vooral bij moeilijk in te vullen functies incidenteel gedaan. In de afgelopen jaren werd het budget niet volledig besteed. De verwachting is dat de bezuiniging niet tot meer inhuur zal leiden.

119

VVD

68

Informatievoorziening en automatisering

Teamontwikkeling: van project naar structuur: