Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
PROGRAMMA BEGROTING 2024 -2027
Datum raadsbehandeling: 8 november 2023
INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbieding aan de raad .......................................................................................................................... 3 Vaststellingsbesluit .................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 6 Deel 1 - Programma's ............................................................................................................................. 9 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ................................................................................... 10 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 14 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 18 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid....................................................................................
21 Programma 5 - Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 24 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................. 27 Recapitulatie van baten en lasten ..................................................................................................... 29 Deel 2 - Paragrafen ............................................................................................................................... 30 Paragraaf Lokale Heffingen ............................................................................................................... 31 Paragraaf Weerstandsvermogen....................................................................................................... 44 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 54 Paragraaf Financiering ...................................................................................................................... 59 Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................................
63 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 73 Paragraaf Grondbeleid ...................................................................................................................... 81 Openbaarheidsparagraaf ................................................................................................................... 86 Deel 3 - Financiën ................................................................................................................................. 87 Algemeen........................................................................................................................................... 88 Kaders en uitgangspunten................................................................................................................. 89 Financieel meerjaren perspectief ...................................................................................................... 91 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 99 Overzicht van incidentele baten en lasten .......................................................................................
102 Structureel begrotingssaldo ............................................................................................................. 104 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 105 EMU saldo ....................................................................................................................................... 106 Deel 4 - Bijlagen .................................................................................................................................. 107 Bijlage 1 - Overzicht personeel en organisatie ................................................................................ 108 Bijlage 2 - Overzicht vaste activa .................................................................................................... 109 Bijlage 3 - Meerjaren investeringsplan ............................................................................................ 110 Bijlage 4 - Overzicht reserves en voorzieningen ............................................................................. 113 Bijlage 5 - Risicoregister .................................................................................................................. 115 Bijlage 6 - Samenstelling college van burgemeester en wethouders..............................................
120 Bijlage 7 - Kerngegevens ................................................................................................................ 123 Bijlage 8 - Taakvelden ..................................................................................................................... 124 Bijlage 9 - Lijst met afkortingen ....................................................................................................... 130 Bijlage 10 - Algemene uitkering ....................................................................................................... 133
2
AANBIEDING AAN DE RAAD We bieden de Programmabegroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2027 aan. Deze begroting is opgesteld binnen de kaders die u bij de vaststelling van de Voorjaarsnota 2023 hebt bepaald. Financieel uitgangspunt voor de opstelling van deze Programmabegroting is het in de Voorjaarsnota gepresenteerde financieel meerjarig beeld. Alle bekende ontwikkelingen tot en met 1 september 2023 zijn verwerkt. Informatie die na deze datum bekend werd komt in de Najaarsnota 2023. In de Programmabegroting zijn meerdere financiële ontwikkelingen verwerkt. De grootste ontwikkelingen in 2024 (vanaf € 50.000,-) zijn: Bedragen x € 1.000
Begroting 2024 Armoedebeleid - verruiming
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
-125 N
-125 N
-125 N
-125 N
69 V
71 V
71 V
72 V
Jeugd Behandeling - POH-JGGZ
-113 N
0 V
0 V
0 V
Jeugd residentieel - Pilots afbouw driemilieusvoorzieningen MGR - Begroting 2024-2027
-100 N
0 V
0 V
0 V
-134 N
-150 N
-114 N
-51 N
Openbare verlichting - energielasten
70 V
35 V
5 V
-10 N
Gemeentelijke gebouwen - Energielasten
Personeelslasten 2024-2027
-182 N
-186 N
-190 N
-194 N
Riolering - Actualisatie
69 V
70 V
171 V
116 V
Schuldhulpverlening - Gewijzigde inkoop producten en overhead
81 V
81 V
81 V
81 V
Een onderbouwing van deze (en andere) financiële ontwikkelingen staat in deel 3 van deze Programmabegroting. Op basis van de huidige inzichten ziet het meerjarenperspectief er als volgt uit: Bedragen x € 1.000
Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling
2023
2024
2025
1.495 V
2.353 V
2026
2027
Saldo Programmabegroting 2023-2026 Wijzigingen tot Najaarsnota 2022
99 V
175 V
175 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Najaarsnota 2022
-103 N
-41 N
-51 N
-62 N
-62 N
Wijzigingen na Najaarsnota 2022
573 V
1.504 V
1.721 V
1.899 V
1.899 V
Wijziging tot voorjaarsnota 2023
0 V
-109 N
-109 N
-109 N
-143 N
Structurele effecten jaarrekening
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Voorjaarsnota 2023
-1.137 N
-2.831 N
-3.212 N
-3.044 N
-4.250 N
Wijzigingen tot Programmabegroting 2024 (incl. meicirculaire 2023)
91 V
703 V
847 V
553 V
1.136 V
Stand voor opstellen Begroting
-478 N
722 V
1.550 V
-588 N
-1.246 N
0 V
-424 N
-236 N
233 V
510 V
-478 N
298 V
1.314 V
-355 N
-736 N
Financieel effect Begroting Eindstand na vaststelling Begroting
P&C-cyclus De planning en control cyclus ziet er voor het begrotingsjaar 2024 als volgt uit: Voorjaarsnota 2023 (raadsbesluit 6 juli 2023) Programmabegroting 2024 - 2027 (raadsbesluit 8 november 2023) Najaarsnota 2024 (planning raadsbesluit december 2024) Jaarrekening 2024 (planning raadsbesluit juli 2025)
3
Indeling van het document Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de Programma's In dit deel staan per programma de missie, visie, maatschappelijk effect, doelstellingen, activiteiten, indicatoren en de kosten. Deel 2 bevat de Paragrafen In dit deel zijn de verplichte paragrafen opgenomen die u inzicht geven in 8 belangrijke thema's, Deel 3 bevat de financiën In dit deel staan de kaders en uitgangspunten voor het maken van de Programmabegroting. Ook wordt het financieel meerjarenperspectief getoond. Hierin zijn alle bekende mutaties verwerkt en toegelicht. Deel 4 bevat de bijlagen In dit deel staan de bijlages die van belang zijn voor het lezen en begrijpen van deze Programmabegroting.
Besluitvorming Wij zien als college uit naar de voorbereidingsronde op 26 oktober 2023. Uiteraard bent u vooraf in de gelegenheid om technische vragen te stellen. Vervolgens zal de formele behandeling van deze Programmabegroting 2024 plaats vinden in uw raadsvergadering van 8 november 2023.
Wij vertrouwen op een constructief overleg met uw raad.
Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WEST MAAS EN WAAL, De gemeentesecretaris, De burgemeester, P.G. (Perry) Arissen V.M. (Vincent) van Neerbos
4
VASTSTELLINGSBESLUIT
Onderwerp: Vaststelling Programmabegroting 2024 en Meerjarenbegroting 2025-2027 Nr. "invullen door griffier"
De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van Burgemeester en Wethouders, d.d. 26 september 2023, nr. Z.091894 Gelet op artikel 191 van de Gemeentewet.
BESLUIT: 1) De Programmabegroting 2024 vast te stellen. 2) Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2025-2027. 3) Als onderdeel van de begroting 2024 een krediet van € 3.279.000 beschikbaar te stellen voor geplande investeringen in 2024 (Bijlage 3).
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 8 november 2023.
DE RAAD VAN DE GEMEENTE WEST MAAS EN WAAL, De griffier, De voorzitter,
C. (Elles) Jansen-Bouwman
V.M. (Vincent) van Neerbos
5
LEESWIJZER Inleiding De programmabegroting is opgebouwd uit vier delen. Deel 1 Programma's Deel 2 Paragrafen Deel 3 Financiën Deel 4 Bijlagen Hieronder wordt kort aangegeven welke informatie de vier delen bieden. Deel 1 - Programma’s Missie Elk programma dient bij te dragen aan het realiseren van de missie en visie van de gemeente, zodat de som van programma’s hier een complete invulling aan geeft. De missie en de visie vormen de kapstok voor de huidige bestuursperiode. Gemeentelijke kaders De programma's zijn thematisch opgebouwd uit verschillende beleidsvelden. Met beleidsnota's wordt periodiek het beleid geactualiseerd. Per programma wordt in beeld gebracht welke beleidsnota's op dit moment werkzaam zijn. Visie Per programma is een deelvisie opgesteld die bijdraagt aan de totaalvisie. Dit maakt inzichtelijk wat welk programma bijdraagt aan het toekomstbeeld van de gemeente in 2026. Maatschappelijk effect Per programmaonderdeel is een maatschappelijk effect opgesteld dat aangeeft wat de gemeente binnen het betreffende onderdeel wil bereiken voor haar inwoners. Doelstellingen Per programmaonderdeel zijn doelstellingen opgesteld die de gemeente nastreeft om het gewenste maatschappelijke effect mee in te kleuren. Deze doelstellingen hebben een reikwijdte van één tot vier jaar.
Activiteiten Per programmaonderdeel zijn voor de realisatie van de doelstellingen concrete activiteiten benoemd. Deze activiteiten hebben een reikwijdte van één jaar (of meerdere jaren). Indicatoren en kengetallen Waar relevant worden beleidsindicatoren, effectindicatoren en kengetallen uitgewerkt. Beleidsindicatoren vergelijken onze gemeente met landelijke en provinciale informatie. Effectindicatoren en kengetallen worden gebruikt om de ontwikkeling in beeld te brengen over een aantal jaren. Wat mag het kosten? Per programma wordt in beeld gebracht welke lasten en baten voor de komende jaren verwacht worden. Steeds bij het opstellen van nieuwe P&C-documenten worden de budgetten geactualiseerd en bijgesteld op basis van nieuwe prognoses. De verwerkte effecten lichten we in deel 3 per programma toe. Deel 2 - Paragrafen In dit deel zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering
6
- Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid - Openbaarheidsparagraaf Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financiën en huisvesting. Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken.
Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en activiteiten en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen, nader toe. Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Het gaat om grote belangen in diverse disciplines. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Openbaarheidsparagraaf Openheid en transparantie zijn essentieel voor het vertrouwen tussen de samenleving en de overheid. In de openbaarheidsparagraaf doen we verslag van de uitvoering van de Wet open overheid. Deel 3 - Financiën Hier schetsen wij de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien nemen wij de op grond van de BBV verplichte onderdelen op, zoals de geprognosticeerde balans, het EMU-saldo en de incidentele baten en lasten.
Deel 4 - Bijlagen Tot slot nemen wij in dit deel de volgende relevante bijlagen op: - Bijlage 1 - Overzicht personeel en organisatie - Bijlage 2 - Overzicht vaste activa - Bijlage 3 - Meerjareninvesteringsplan - Bijlage 4 - Overzicht reserves en voorzieningen
7
- Bijlage 5 - Risicoregister - Bijlage 6 - Samenstelling college van burgemeester en wethouders - Bijlage 7 - Kerngegevens - Bijlage 8 - Taakvelden - Bijlage 9 - Lijst met afkortingen - Bijlage 10 - Overzicht algemene uitkering uit het Gemeentefonds
8
DEEL 1 - PROGRAMMA'S
9
PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN
ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden woningbouw, bedrijvigheid en werkgelegenheid, recreatie en toerisme en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Reclamebeleid Woonwagenbeleid Structuurvisie Buitengebied Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Visie vrijetijdseconomie 2015-2018 Structuurvisie dorpen 2025 Nota kostenverhaal Nota Economische Zaken 2016-2019 Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Toetsingskader woningbouw (2e tranche) Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (RPW) Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Nota grondbeleid 2020 Verordening startersleningen 2021 Omgevingsvisie buitengebied Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Verordening hoorcommissie Ruimtelijke ontwikkeling 2021 Beleidsvisie zonne-energie Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2022-2025 Woonvisie 2022-2026
2008 2010 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2015 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2022
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen.
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Deelvisie Wonen Voor inwoners zijn passende, duurzame woonvormen beschikbaar. De basisvoorzieningen passen bij de maat van de gemeente en er is oog voor een open en groene leefruimte.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers zijn tevreden met hun woonplaats
10
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Realiseren van passende groei in de kernen (totaal 1.070 nieuwe woningen tot 2030), met behoud van het karakter en de omvang van de kernen. Realiseren van spreiding van nieuwe woningen over de kernen. Realiseren van voldoende betaalbare nieuwe woningen (sociale huur, midden-huur en betaalbare koop). Stimuleren en faciliteren van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Realiseren van meer levensloopbestendige woningen en passende en duurzame woonvormen wonen in alle kernen. Realiseren van een goede ontsluiting tussen nieuwe woonwijken en de kernen. Realiseren van toekomstbestendige basisvoorzieningen.
Deelvisie Werk Werk en economische ontwikkeling zijn in balans met de leefbaarheid en het milieu/klimaat. Bedrijventerreinen groeien waar mogelijk, zijn goed bereikbaar én het vrachtverkeer is geweerd uit de kernen. Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf, bestaande bedrijfslocaties zijn hergebruikt om verpaupering tegen te gaan én nieuwe bedrijven (mkb) versterken bestaande bedrijven.
Maatschappelijk effect: Een duurzame en maatschappelijk verantwoorde lokale economie met een sterke werkgelegenheid.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Bedrijven faciliteren bij uitbreidingen, verplaatsing en/of vestiging, ten behoeve van het bevorderen van werkgelegenheid. Duurzame revitalisering van bedrijventerreinen. Uitbreiding van bedrijventerreinen. Minder kansrijke bedrijventerreinen transformeren naar wonen. Uitbreiding van kleine bedrijventerreinen hoogstens voor bestaande bedrijven, bij voorkeur centralisatie van bedrijven op grotere terreinen. Huidige agrarische bedrijven niet belemmeren en de ruimte geven voor innovatie en recreatieve activiteiten, innovatie, mits de agrarische activiteiten niet worden belemmerd. Stimuleren van transformatie van langdurig leegstaande commerciële panden. Nieuwe ondernemingen moeten voor de gemeente een meerwaarde hebben én duurzaam en klimaat-adaptief zijn. Vrachtverkeer wordt (waar mogelijk) geweerd uit de dorpskernen.
Deelvisie Recreëren In West Maas en Waal zijn de recreatiemogelijkheden doorontwikkeld. Hierdoor kent de gemeente een 4-seizoenen toerisme. Daarnaast is het recreatieve aanbod ook interessant voor de eigen inwoners.
Maatschappelijk effect: Versterken van de merkbeleving van West Maas en Waal
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Investeren in het aantrekkelijk houden van het recreatieve gebied. Inzetten op het sterke toeristische-recreatieve merk ‘Het Land van Maas en Waal’. Stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. Het verbinden van de parels (attracties en kleinschalige recreatie) langs de Maas en tussen de Maas en Waal; het organiseren van het ‘parelsnoer’. Nieuwe recreatieve ondernemers versterken het bestaande aanbod en zorgen voor een 4seizoenen aanbod. Mogelijkheden voor recreatie op het platteland mogelijk maken.
11
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?
Deelvisie Wonen Activiteiten
Realisatie
Realisatie uitvoeringsagenda woonvisie 2022
2030
Kleinschalige en grootschalige woningbouwontwikkeling
Doorlopend
Ontwikkeling en realisatie acties woonzorgvisie
2026
Vaststellen omgevingsvisie kernen
2024
Onderzoeken mogelijkheden nut en noodzaak van herbestemmen recreatiewoningen binnen de nieuwe in ontwikkeling zijnde visie 'recreatie en toerisme'
2026
Bouwgrondexploitaties
Realisatie
Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (Project in samenwerking met derden)
2025
Deelvisie Werk Activiteiten
Realisatie
Vaststelling en realisatie economische visie met bijbehorende uitvoeringsagenda
2023-2026
Vaststellen programma vitaal platteland
2024
Deelvisie Recreëren Activiteiten
Realisatie
Realisatie uitvoeringsagenda economische visie 2023
2023-2026
Regionaal projectfiche agribusiness
2025
Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel
Nog niet bekend. Nog in ontwerpfase
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Begroting 2024
Economie Functiemenging (in %)
2022
53,8
54,1
46,5
47,5
Vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar)
2022
148,4
136,8
156,8
165
Demografische druk (in %)
2023
70,3
74
72,8
72,5
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €)
2022
823
847
926
1.016
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €)
2022
905
914
926
1.016
Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)
2022
9,3
8,4
7,1
11,5
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)
12
KENGETALLEN Kengetal Aantal overnachtingen
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
183.714
135.000
135.000
135.000
135.000
135.000
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
-6.124 N
-5.746 N
-6.534 N
-4.862 N
-4.597 N
-4.582 N
Totaal baten
5.043 V
2.944 V
3.564 V
1.906 V
1.563 V
1.544 V
Saldo van dit programma
-1.081 N
-2.802 N
-2.970 N
-2.955 N
-3.034 N
-3.038 N
13
PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN
ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat ondersteuning, welzijn, onderwijs, sport, cultuur, zorg en sociale voorzieningen. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Meerjarenstrategie GGD 2020-2023 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2020-2023 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan
Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid (onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal Uitvoeringsprogramma 2022-2023 van de Visie Leefbaarheid 2030 Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal
2007 2009 2010 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2023
Ontwikkelingen Hervormingsagenda Jeugd In juni 2023 is er een principe akkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Daarbij wordt van alle partijen inzet verwacht. Gemeenten en het rijk gaan structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor
14
kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Volgens de afspraken in de agenda zijn gemeenten verplicht bepaalde specialistische zorg regionaal in te kopen. Het doel is dat deze zorg beter beschikbaar is en blijft. Dit heeft gevolgen voor beleid en uitvoering van de Jeugdwet binnen onze gemeente. IKC Er hebben ontwikkelingen plaatsgevonden waardoor het in de begroting opgenomen bedrag mogelijk substantieel zal wijzigen. Dit heeft te maken met leerling prognoses, inflatie enz. Voor het eind van 2023 worden de wijzigingen toegelicht in een informatienota. Zodra de financiële consequenties van de onderwijshuisvesting én de herinrichting van de openbare ruimte helemaal duidelijk zijn, volgen hiervoor naar verwachting twee aparte raadsvoorstellen (deze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden). Herijking businesscase VraagWijzer / Vergrijzing Er heeft een herijking van de businesscase VraagWijzer plaatsgevonden. Het rapport dat hieruit voortkomt zal kaders bieden voor een toekomstbestendige toegangspoort. Hieraan zijn mogelijk financiële consequenties verbonden. Dit zal pas in 2024 duidelijk worden. Hieraan gekoppeld krijgen we ook te maken met een enorme stijging in de vergrijzing van onze inwoners. Het is nog onduidelijk wat dit gaat doen met onze voorzieningen en de zorgkosten.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal heeft een vitale gemeenschap met een actief verenigingsleven, waarbij mensen naar elkaar om kijken. De gemeente faciliteert en helpt mensen (die dat nodig hebben) aansluiting te houden bij de gemeenschap. Sportvoorzieningen en accommodaties blijven waar mogelijk in de buurt/wijk.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers voelen zich gezien en gehoord en kunnen deelnemen aan de maatschappij.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5.
Jeugd en jongeren op een verantwoorde manier te laten opgroeien, ontwikkelkansen te vergroten en zorg te dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. Bevorderen van de zelfredzaamheid van al onze inwoners. Een goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van al onze inwoners te bevorderen. Actieve en passieve deelname/betrokkenheid van al onze inwoners aan de samenleving te bevorderen. Een voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de dorpen, passend bij de omvang van het dorp.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten
Realisatie
Opstellen en uitvoeren van een integraal beleidskader 'sociaal domein'
2023-2026
Opstellen en uitvoeren plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
2023-2026
Bevorderen gezonde leefstijl, onder andere in scholen en instellingen
2023-2026
Stimuleren sport- en cultuuractiviteiten/evenementen
2023-2026
Dementievriendelijke gemeente worden
2023-2026
Stimuleren van publiekstoegankelijke toiletten. En de vindbaarheid vergroten door middel van aansluiting bij de "Hoge Nood App" Een integrale aanpak van laaggeletterdheid en lage basisvaardigheden in beleid en uitvoering. En daarbij de continuering van het (mobiel) Digitaalhuis Het continu optimaliseren van werkafspraken met VraagWijzer ten behoeve van een verbeterde toegang Waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers via het netwerk van
2023-2026 2023-2026 2023-2026 2023-2026
15
mantelzorgsteunpunten Actief jeugd- en onderwijsbeleid uitvoeren met als doel dat alle jeugdigen zo gezond en veilig als mogelijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen
2023-2026
Jeugd en jongeren meer betrekken bij de samenleving
2023-2026
Uitvoeren van het integraal Huisvesting Plan (IHP)
2023-2026
Realiseren ontmoetingsplekken voor de jeugd
2023-2026
Stimuleren van activiteiten tussen jeugd en politiek
2023-2026
Regie voeren op de MFA's, afhankelijk van de uitkomsten van de herijkte businesscases
2024-2026
Een integrale aanpak ten behoeve van de leefbaarheid in Altforst via de "dorpendeal"
2023-2025
Lokale inclusie agenda
2024-2026
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Begroting 2024
Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)
2022
4,2
5
3,6
4
Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)
2022
24
22
15
15
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (in % deelnemers aan VO/MBO)
2021
1,9
1,7
1,4
1,6
Banen (aantal per 1.000 inwoners in leeftijd 15-74 jaar)
2022
704,0
691,6
487.6
515
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)
2022
640
624
310
325
Jongeren met een delict voor de rechter (in % van 12-21 jarigen)
2021
1
1
1
1
Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar)
2022
1,2
1,2
1
0,9
Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 jaar)
2022
10,9
11,1
11,0
10,9
Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)
2022
0,3
0,2
--
0,1
Kinderen in uitkeringsgezin (in % kinderen tot 18 jaar)
2021
6
5
4
4
Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar)
2022
197,7
195,1
72,1
72
Netto arbeidsparticipatie (in % werkzame beroepsbevolking t.o.v. beroepsbevolking)
2022
72,2
72,9
73,4
73
Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 18-67 jaar)
2021
431,2
349,7
198,4
200
Werkloze jongeren (in % 16 t/m 22 jarigen)
2021
2
2
1
1
Sociaal domein
16
Sport, cultuur en recreatie Niet sporters (in %)
2020
49,2
49,4
52,7
49,2
EFFECTINDICATOREN Effectindicator Positieve cliëntervaring: er is samen naar oplossingen gezocht (%)
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 78% 85% 85% 85% 85% 85%
Positieve cliëntervaring: de ondersteuning past bij de hulpvraag van de cliënt (%)
82%
87%
87%
87%
87%
87%
Positieve cliëntervaring: met ondersteuning kan de cliënt beter de dingen doen (%)
72%
83%
83%
83%
83%
83%
Kwaliteit ondersteuning WMO
78%
90%
90%
90%
90%
90%
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Aantal bezoekers zwembad
21.150
18.000
18.000
18.000
18.000
18.000
Aantal zelfstandig wonende inwoners van 75+
1.794
1.827
1.877
1.927
1.977
2.027
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
KENGETALLEN Kengetal
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Totaal lasten
-24.821 N -26.640 N -25.467 N -25.815 N -26.182 N -26.818 N
Totaal baten Saldo van dit programma
6.926 V
Begroting 2023
6.841 V
4.224 V
4.166 V
4.398 V
Begroting 2027
4.403 V
-17.895 N -19.799 N -21.242 N -21.649 N -21.783 N -22.415 N
17
PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING
ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, verkeer, milieu en afval. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP) Beleidsplan Openbare verlichting 2019-2023 Nota parkeren Koersnotitie duurzaamheid en energiebeleid Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Lokaal uitvoeringsprogramma klimaatbestendig west maas en waal Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Bodemkwaliteitskaart en beheernota Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026
2005 2011 2013 2014 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2022
Ontwikkelingen De levertijd voor nieuwe of gewijzigde stroom- of gasaansluitingen staan onder druk. Dit heeft te maken met de enorme vraag en een tekort aan technisch personeel bij de nutsbedrijven. Door de langere doorlooptijd loopt mogelijk onze planning uit voor werkzaamheden aan de openbare ruimte. WAT WILLEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal is een goed ontsloten, open & groene, energie-neutrale gemeente. De verkeersveiligheid is op orde en de historie van West Maas en Waal is zichtbaar door de doorontwikkeling van de ‘parels’ van de gemeente.
Maatschappelijk effect De fysieke leefomgeving van West Maas en Waal draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. Stimuleren van verduurzaming van huizen; in 2026 meer energielabel A gebouwen. Meer zonnepanelen op of bij woningen (nu 40%, streefgetal 60% in 2026). Realiseren van meer waterbuffers op prioritaire locaties. Meer groene (koele) verblijfsruimtes in dorpen. Meer vergroening van particuliere tuinen. De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. Goede, veilige en snelle bereikbaarheid tussen de (voorzieningen van de) kernen en gemeenten.
18
9. Goede regulering van het oppervlakte en grondwater. 10. De gemeente West Maas en Waal heeft een goede verkeerveiligheid en nagenoeg geen ongelukken in de openbare ruimte. 11. De "parels" van de gemeente zijn zichtbaar.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten
Realisatie
Realisatie uitvoeringsagenda Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2023
2026
Maasveren toekomstbestendig (laten) maken
2024
Ontwikkeling en realisatie klimaatbeleidsplan 2024-2029
2029
Realisatie aanpak warmtetransitie
2025
Ontwikkeling en realisatie duurzaamheidsbeleid (nader op te stellen)
Koersnotitie 2024 in raad. Daarna uitvoering
Onderhoudsregime voor wegenkwaliteit en trottoirbeleid in kaart brengen
Doorlopend
Eenvoudige melding van incidenten op wegkwaliteit, inclusief een transparante prioritering
2026
Weg- en veiligheidsproblemen coördineren en bewaken in samenwerking met wegbeheer, waterschap en provincie Onderzoeken of er meer focus moet komen op de kwaliteit en veiligheid van onze wegen en dijken. Met aandacht voor veiligheid, verlichting en parkeren en een klimaat adaptieve inrichting De omgeving van de Zandstraat reconstrueren (i.s.m. belanghebbenden) tot een aantrekkelijk, veilig en klimaat adaptief dorpshart
2026 2025 2026
Reconstrueren van de Dorpsstraat in Wamel
2024
Reconstrueren van de Rooijsestraat in Dreumel
2025
Verfraaien van de dorpsentrees
Doorlopend
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Begroting 2024
Volksgezondheid en Milieu Hernieuwbare elektriciteit (in % van totale energieverbruik)
2021
33,2
20,1
56,2
56,2
Omvang huishoudelijk restafval (in kg per inwoner)
2021
169
102
70
65
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Aantal oplaadpalen
6
6
25
31
37
43
Aantal overzettingen Maasveren
984.249
1.275.000
1.000.000
1.000.000
1.000.000
1.000.000
Aantal overzettingen Veerdienst Tiel-Wamel
135.179
127.000
135.000
142.000
151.000
160.000
320
350
320
320
320
320
213 MWh
200 mWh
200 mWh
200 mWh
200 mWh
200 mWh
KENGETALLEN Kengetal
Aantal klachten dumpingen en zwerfafval Energieopwekking gemeentelijke gebouwen in kWh
19
Hoeveelheid restafval per inwoner in kg
70
70
65
60
55
50
100%
100%
100%
100%
100%
100%
84
86
87
88
89
90
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
-8.296 N
-9.012 N
-8.707 N
-9.193 N
-9.262 N
-9.430 N
Totaal baten
5.612 V
5.837 V
5.418 V
5.733 V
5.648 V
5.597 V
Saldo van dit programma
-2.685 N
-3.175 N
-3.289 N
-3.461 N
-3.614 N
-3.832 N
Percentage duurzaam stroomverbruik gemeentelijke gebouwen Scheidingspercentages gemeente
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
20
PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID
ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan burgers, het functioneren van het bestuur en de organisatie en de integrale veiligheid. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen Regionaal crisisplan 2020-2023 Regionaal beleidsplan 2020-2023 Integraal veiligheidsbeleid Evenementenbeleid 2020-2023 Notitie burgerparticipatie APV
2014 2015 2019 2019 2019 2020 2020 2022
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Deelvisie Burger Inwoners zijn betrokken bij gemeentelijke zaken die in hun omgeving gebeuren.
Maatschappelijk effect: Een dynamische burgerparticipatie die bijdraagt aan de beleidsvorming van de gemeente.
Doelstellingen 1.
Versterken van de burgerparticipatie.
Deelvisie Bestuur West Maas en Waal heeft een sterke gemeenteraad die de inwonersbelangen optimaal behartigt. Daarnaast is West Maas en Waal een bestuurlijk en organisatorisch sterke gemeente die ook in 2026 nog zelfstandig is.
Maatschappelijk effect: Een gemeenteraad die duidelijke ontwikkelingskaders, gebaseerd op maatschappelijke effectsturing stelt.
Doelstellingen 1. Een gemeenteraad die optimaal wordt ondersteund en die de belangen van de inwoners behartigt.
21
Deelvisie Veiligheid West Maas en Waal is een veilige gemeente om in te wonen en te verblijven.
Maatschappelijk effect: Inwoners en bezoekers voelen zich thuis en veilig in West Maas en Waal
Doelstellingen 1.
Realiseren van een gemeente waarin iedereen zich thuis en veilig voelt.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?
Deelvisie Burger Activiteiten
Realisatie
Beleid realiseren waarin de basisparticipatie-infrastructuur opgezet wordt • Opbouw kennis en infrastructuur organisatie Toelichting: 1e stap: we richten ons in 1e instantie op de interne organisatie: eerst ‘de basis op orde’ : o De gemeente West Maas en Waal heeft kennis, vaardigheden en handvatten om burgerparticipatie een volwaardige plek te geven in de organisatie. o Er is een basis werkwijze opgesteld. o Alle medewerkers die werken met participatieprocessen hebben een training gevolgd over burgerparticipatie. Zij kennen de participatieladder en onder welke voorwaarden en kaders welke trede te adviseren. Dit wordt standaard verwerkt in het beleids- of projectvoorstel richting de raad. o We betrekken de raad door hen te informeren over de plannen rondom burgerparticipatie. Onder andere door het organiseren van een informatieavond. o Er is een werkgroep van professionals uit de organisatie en inwoners; zij klankborden en zijn de ambassadeurs binnen de organisatie (en in de toekomst ook buiten de organisatie). o Er is een start gemaakt met acties om burgerparticipatie op de korte en middellange termijn intern verder te optimaliseren. Zoals via procesverbetering, sjablonen, werkwijzen, intervisie, interne communicatie (motiveren), ambassadeurs, etc.
2024
De gemeente gaat naar de inwoners toe (mobiele buurt- en wijkbezoeken). • Inventarisatie behoeften/mogelijkheden Toelichting: We hebben met veel doelgroepen te maken. Die op verschillende manieren te bereiken zijn Het is nodig om verschillende instrumenten naast elkaar te gebruiken, om voor zoveel mogelijk inwoners de drempel zo laag mogelijk te maken om te participeren. Wijkbezoek, inloopavonden en de Dorpsplatforms zijn voorbeelden van deze instrumenten.
2024
•
2025
Implementatie instrumenten
• Dag van de toekomst Toelichting: We evalueren de dag van de toekomst, met name het format en de deelname. We beantwoorden de vraag of deze aansluiten bij het doel en de te bereiken doelgroepen. In 2023 is er geen dag van de toekomst. We pakken dit moment om het huidige format onder de loep te nemen, in aanloop naar 2024.
2024
Stimuleren van Dorpsplatforms
2024
• Optimalisatie Dorpsplatforms Toelichting De werking van de dorpsplatforms wordt onder de loep genomen. Van belang is dat verbinding optimaal ingezet wordt, op een wijze die efficiënt en prettig is voor de vrijwilligers van de platforms en voor medewerkers van de gemeente. Sluit de huidige werkwijze hierop aan? Indien nodig herijken we samen met de dorpsplatforms.
22
Evaluatie Leefbaarheidsvisie 2030, vervolgens opstarten Leefbaarheidsvisie 2050 • Evaluatie Leefbaarheidsvisie 2030 Toelichting: Hierbij wordt ook bekeken in hoeverre burgerparticipatie al is toegepast en hoe dit proces is verlopen.
2024
• Opstarten Leefbaarheidsvisie 2050 Toelichting: Het opstellen van de visie leefbaarheid 2050 leent zich voor burgerparticipatie in optima forma. De leerpunten van de evaluatie 2030 nemen we mee in de activiteiten richting deze nieuwe visie leefbaarheid. De (lange termijn) visie burgerparticipatie dient als leidraad voor de aanpak.
2026
Deelvisie Bestuur Activiteiten
Realisatie
Gemeenteraad en college ondersteunen bij het nemen van een duidelijke rol gebaseerd op het dualisme Gemeenteraad en college begeleiden bij het nemen van een actieve rol in regio en de gemeenschappelijke regelingen
Doorlopend Doorlopend
Deelvisie Veiligheid Activiteiten
Realisatie
Meer zichtbaarheid van de wijkagenten voor een beheersbaar werkgebied
Doorlopend
Dekkend AED-netwerk blijven borgen en hulpverleners blijven opleiden
Doorlopend
Ondersteunen VRGZ bij uitbreiden/opvullen vrijkomende posten
Doorlopend
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Begroting 2024
Veiligheid Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)
2022
1,4
1,2
1,3
1.3
Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)
2022
4,6
3,6
1,8
1.8
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (aantal per 1.000 inwoners)
2022
6
5,6
3,6
3.6
Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren 12-17 jaar)
2022
8
7
5
5
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)
2022
2,3
1,9
0,8
0.8
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
-4.012 N
-3.933 N
-4.265 N
-4.315 N
-4.310 N
-4.432 N
Totaal baten
546 V
243 V
403 V
423 V
484 V
485 V
-3.466 N
-3.690 N
-3.863 N
-3.892 N
-3.826 N
-3.947 N
Saldo van dit programma
23
PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat het functioneren van de gemeentelijke organisatie. De bedrijfsvoering is ondersteunend aan en mede bepalend voor de kwaliteit van het primaire proces en de realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten. De interne organisatie staat volledig ten dienste aan het primaire proces. Dit betekent dat de kwaliteit en omvang van de gemeentelijke organisatie, maar ook faciliteiten als bijvoorbeeld de huisvesting en de automatisering indirect van grote invloed zijn op het behalen van de gewenste effecten. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Dienstverleningsconcept Concernplan (vastgesteld door het college) Inkoopbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling Archiefverordening I&A-plan 2020 Strategisch fiscaal beleidsplan 2022-2025
2010 2011 2016 2018 2018 2020 2022
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal is een regiegemeente die dienstbaar is aan haar inwoners, open en duidelijk communiceert en inwoners met vragen daadwerkelijk verder helpt. De gemeente werkt slim & efficiënt vanuit een krachtig financieel beleid, dat aansluit bij gestelde politieke kaders en Wet- en regelgeving. Daarnaast is de gemeente een professionele organisatie die haar professionals ondersteunt, faciliteert, ziet en hoort vanuit de interne dienstverlening en de gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Maatschappelijk effect Inwoners hebben vertrouwen in de gemeente en professionals zijn trots op de gemeente West Maas en Waal als werkgever.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4.
Een dienstbare organisatie met een sterke dienstverlening naar de professional (intern). Een dienstbare organisatie die inwoners daadwerkelijk verder helpt bij een (hulp)vraag. Realiseren van de gemeentelijke ambities binnen de kaders van een krachtig financieel beleid. Realiseren van een krachtig informatiebeleid.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten
Realisatie
Personeelsbeleid dat is afgestemd op de ontwikkelingen en behoeften vanuit de organisatie en de maatschappij. •
Herijking HR-Beleidskaders
2024
•
Implementatie HR21
2024
24
•
Implementatie nieuw e-HRM systeem
2024
•
Actualiseren Werving en selectiebeleid
2024
•
Opstellen en implementeren on-boardingprogramma
2024
•
Opstellen Personeel ontwikkelplan
2025
•
Opstellen RI&E beleidskaders
•
2025 Looptijd onderzoek
Procesondersteuning werkbelevingsonderzoek
Automatisering en informatiebeleid •
Implementatie ICT-verbeterplan
2024
•
Opstellen Informatiebeleidsplan
2025
•
Opzetten en inrichten Informatiehuis
2025
•
Toekomstbestendig Informatiebeheer
2025
Versterking dienstverlening
Doorlopend
• Uitvoering plan van aanpak Verbetering Dienstverlening Toelichting: Het plan van aanpak Verbetering Dienstverlening is in uitvoering. Onderdelen welke vanuit het plan van aanpak worden opgepakt en geïmplementeerd: o Gefaseerde implementatie digitale diensten o Maken en vaststellen Serviceafspraken (SLA) KCC-team en overige teams, incl. monitoring o Implementatie en vullen van Kennisbank t.b.v. de Frontoffice o Digitalisering werkstromen (van aanvraag tot verwerking)
2026
Communicatie •
Aanpassen (actualisering) communicatiemiddelen t.b.v. versterking van de dienstverlening
2024
•
Toegankelijke communicatie, heldere taal, verbeterde gemeentewebsite
2024
Control •
Jaarstukken hebben een kader stellende, signalerende en evaluerende functie
•
Een begroting opgesteld (voor het vrije deel) op basis van maatschappelijk toegevoegde waarde, waardoor resultaat & effect en niet financiën leidende principes zijn. Een versterkte bedrijfsvoering a.g.v. de financiële rechtmatigheidsverantwoording en de mogelijkheden die dit in organisatorische sfeer biedt.
•
Doorlopend 2026 2024
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
WMW 2021
WMW 2022
WMW 2023
WMW 2024
Bestuur en ondersteuning Apparaatskosten (in € per inwoner)
€ 315
€ 313
€ 358
€ 396
Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners) Externe inhuur (kosten in % totale loonsom + inhuur externen)
4,37
4,55
4,77
4,73
13,7%
15,8%
10%
10%
4,59
4,76
5,02
5,28
12,6%
12,1%
14,9%
14,7%
Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners) Overhead (in % van totale lasten)
25
EFFECTINDICATOREN Effectindicator Waardering medewerkers
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 70% 70% 75% 80% 80% 80%
KENGETALLEN Kengetal Ziekteverzuimpercentage
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
6,78%
5,0%
4,5%
4%
4%
4%
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
-7.311 N
-8.387 N
-8.264 N
-8.613 N
-8.776 N
-8.951 N
Totaal baten
330 V
244 V
40 V
40 V
40 V
41 V
-6.981 N
-8.143 N
-8.224 N
-8.573 N
-8.736 N
-8.911 N
Saldo van dit programma
26
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN
ALGEMEEN Omschrijving Binnen de begroting bestaat onderscheid tussen algemene dekkingsmiddelen en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel (bijvoorbeeld voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning in programma 2), de opbrengsten uit verkoop van gronden (programma 1) of opbrengsten uit verleende diensten, zoals het verstrekken van een paspoort (programma 4). Ook de rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen worden binnen het betreffende programma verantwoord. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die vrij aan te wenden zijn. De besteding van deze inkomsten is op voorhand niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar wordt ingezet ter dekking van de tekorten op de programma's. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en de post onvoorzien. Doelstelling We willen een financieel gezonde gemeente voor nu en in de toekomst zijn.
Om dit te bereiken voeren wij een verantwoord en stabiel financieel beleid met sluitende begrotingen, waarbinnen ruimte wordt gemaakt voor noodzakelijke en gewenste veranderingen van beleid en het opvangen van onvoorziene omstandigheden. Wij maken voortdurend een afweging tussen onze bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Nota weerstandsvermogen Nota risicomanagement Financiële verordening gemeente West Maas en Waal Nota activabeleid Nota reserves en voorzieningen 2019 Controleplan en Normenkader 2022 Belastingverordeningen 2023
2011 2012 2013 2017 2019 2019 2022 2022
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
369
365
WMW
Begroting 2024
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Gemiddelde WOZ waarde (in € 1.000)
2023
391
411
27
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
-640 N
-867 N
-807 N
-809 N
-812 N
-824 N
Totaal baten
37.259 V
37.998 V
40.692 V
42.652 V
41.449 V
42.230 V
Saldo van dit programma
36.619 V
37.131 V
39.886 V
41.844 V
40.637 V
41.406 V
28
RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN Bedragen x €1.000
Programma
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
-6.124 N
-5.746 N
-6.534 N
-4.862 N
-4.597 N
-4.582 N
Lasten Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken
-24.821 N -26.640 N -25.467 N -25.815 N -26.182 N -26.818 N
Programma 3 - Fysieke leefomgeving
-8.296 N
-9.012 N
-8.707 N
-9.193 N
-9.262 N
-9.430 N
Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering
-4.012 N
-3.933 N
-4.265 N
-4.315 N
-4.310 N
-4.432 N
-7.311 N
-8.387 N
-8.264 N
-8.613 N
-8.776 N
-8.951 N
-640 N
-867 N
-807 N
-809 N
-812 N
-824 N
Algemene dekkingsmiddelen Totaal lasten Baten Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken
-51.204 N -54.585 N -54.044 N -53.607 N -53.939 N -55.037 N
5.043 V
2.944 V
3.564 V
1.906 V
1.563 V
1.544 V
6.926 V
6.841 V
4.224 V
4.166 V
4.398 V
4.403 V
Programma 3 - Fysieke leefomgeving
5.612 V
5.837 V
5.418 V
5.733 V
5.648 V
5.597 V
Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering
546 V
243 V
403 V
423 V
484 V
485 V
330 V
244 V
40 V
40 V
40 V
41 V
Algemene dekkingsmiddelen
37.259 V
37.998 V
40.692 V
42.652 V
41.449 V
42.230 V
Totaal baten
55.716 V
54.107 V
54.341 V
54.920 V
53.582 V
54.300 V
-1.081 N
-2.802 N
-2.970 N
-2.955 N
-3.034 N
-3.038 N
Saldo Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken
-17.895 N -19.799 N -21.242 N -21.649 N -21.783 N -22.415 N
Programma 3 - Fysieke leefomgeving
-2.685 N
-3.175 N
-3.289 N
-3.461 N
-3.614 N
-3.832 N
Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering
-3.466 N
-3.690 N
-3.863 N
-3.892 N
-3.826 N
-3.947 N
-6.981 N
-8.143 N
-8.224 N
-8.573 N
-8.736 N
-8.911 N
Algemene dekkingsmiddelen
36.619 V
37.131 V
39.886 V
41.844 V
40.637 V
41.406 V
Saldo van baten en lasten
4.511 V
-478 N
298 V
1.314 V
-356 N
-737 N
Saldo Programmabegroting 2024
4.512 V
-478 N
298 V
1.314 V
-355 N
-736 N
29
DEEL 2 - PARAGRAFEN
30
PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN ALGEMEEN De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat ten minste (BBV, artikel 10): a. de geraamde inkomsten; b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; c. een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; d. een aanduiding van de lokale lastendruk; e. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.
GERAAMDE INKOMSTEN
Omschrijving
Werkelijk 2022
Actueel 2023
Mutatie
Raming 2024
2024
Belastingen OZB-woning eigenaren OZB-niet woning eigenaren
€ 2.547.736 € 857.334
€ 2.622.285 € 925.042
€ 84.751 € 18.501
€ 2.707.036 € 943.543
OZB-niet woning gebruikers Roerende zaakbelasting
€ 678.643 € 2.905
€ 715.750 € 3.329
€ 14.315 € 67
€ 730.065 € 3.396
Hondenbelasting Toeristenbelasting (incl. watertoer.)*
€ 94.664 € 218.385
€ 91.885 € 162.000
€ 459 €0
€ 92.344 € 162.000
Forensenbelasting Reclamebelasting
€ 4.266 € 26.370
€ 9.473 € 30.000
€ 47 €0
€ 9.520 € 30.000
Totaal belastingen
€ 4.430.303
€ 4.559.764
€ 118.140
€ 4.677.904
Heffingen Afvalstoffenheffing
€ 2.278.156
€ 2.340.252
€ 253.073
€ 2.593.325
Brede rioolheffing (Niet woningen) Brede rioolheffing (woningen)
€ 261.894 € 2.269.350
€ 267.401 € 2.338.793
€ 2.938 € 16.697
€ 270.339 € 2.355.490
€ 4.644 € 6.072
€ 5.177 € 4.933
€ 104 € 98
€ 5.281 € 5.031
Lijkbezorgingsrechten Leges
€ 6.752 € 1.638.480
€ 12.292 € 1.254.042
€ 238 € 186.676
€ 12.530 € 1.440.718
Totaal heffingen
€ 6.465.348
€ 6.222.890
€ 459.824
€ 6.682.714
Totale opbrengst lokale heffingen
€ 10.895.651
€ 10.782.654
€ 577.964
€ 11.360.618
Marktgeld Marktgeld (leges)
BELEID LOKALE HEFFINGEN In deze paragraaf presenteren wij de uitgangspunten en het doel van de gemeentelijke belastingen en heffingen. De gepresenteerde tarieven zijn voorlopige tarieven. De definitieve tarieven worden vastgesteld door middel van verordeningen die in de raad van december 2023 of uiterlijk januari 2024 behandeld zullen worden. Gemeentelijke kaders In bovenstaande tabel is onderscheid gemaakt tussen belastingen en heffingen. De tarieven van belastingen en heffingen worden op een verschillende manier geïndexeerd. De toegestane indexering heeft u vastgesteld via de Voorjaarsnota 2023 in de raad van 6 juli 2023.
31
De opbrengst van de gemeentelijke belastingen gaan naar de algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt dus zelf waaraan dit geld wordt besteed. Bij heffingen is door het Rijk bepaald dat deze niet hoger mogen zijn dan de kosten die bij de heffing horen. We streven naar volledig kostendekkende tarieven. In deze tabel staat welke beleidsstukken actueel zijn. Beleidsstuk
Jaar
Verordening onroerende zaakbelastingen 2023 Verordening belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten 2023 Verordening hondenbelasting 2023 Verordening toeristenbelasting 2023 Verordening watertoeristenbelasting 2023 Verordening forensenbelasting 2023 Verordening reclamebelasting Beneden-Leeuwen Centrum 2018 Verordening afvalstoffenheffing 2023 (gemaakt & vastgesteld door AB-AVRI) Verordening rioolheffing 2023 Verordening marktgelden 2023 Verordening lijkbezorgingsrechten 2023 Legesverordening 2023 Voorjaarsnota 2023
2022 2022 2022 2022 2022 2022 2017 2022 2022 2022 2022 2022 2023
Ontwikkeling Medio 2023 is er door een extern buro een onderzoek gestart naar de thans geldende lokale heffingen. Hierbij wordt gekeken naar de actualiteit van de heffing, voldoen ze nog als grondslag voor de heffing en worden opmerkingen/verzoeken van belastingplichtigen hierin betrokken. Daarnaast is het mogelijk samenvoegen van heffingen onderwerp van gesprek. Echter moet hiervoor wel de juridische basis aanwezig zijn. Op basis van de uitkomsten uit dit onderzoek zullen wij aan uw raad de betreffende verordeningen met bijbehorende tarieven in de raadsvergadering van december 2023 ter besluitvorming voorleggen. OVERZICHT PER HEFFING ONROERENDE ZAAK BELASTINGEN Algemeen Onder de naam ‘onroerende zaakbelastingen’ (OZB) heffen wij: 1. bij niet-woningen: een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting; 2. bij woningen: alleen een eigenarenbelasting. Als heffingsmaatstaf voor de OZB geldt de WOZ-waarde die elk jaar opnieuw wordt bepaald.
Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de OZB-tarieven voor 2024: - OZB is algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Trendmatige opbrengstenstijging met 2% volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2023; - Areaaluitbreiding verwerken zoals bedoeld is in de motie van de raad van 4 november 2020; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de tariefberekening per onderdeel toegelicht. Omdat de nieuwe taxatiegegevens bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend zijn, gaan wij bij de gepresenteerde tarieven nog uit van de voorlopige waarden per 1 januari 2023. De definitieve waarden zijn volgens planning in december 2023 bekend bij BSR en zullen leiden tot nieuwe OZBtarieven die uiterlijk in januari 2024 vastgesteld zullen worden.
32
Berekening OZB-tarief gebruik niet-woningen
Werkelijk 2022
Actueel 2023
Begroting 2024
berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief
Berekening opbrengst geraamde opbrengst (vorig jaar)
€ 715.750
opbrengst stijging van 2,0% geraamde toename opbrengst door areaaluitbr.
€ 14.315 €0
totale opbrengst OZB gebruik niet woningen
rekenkundig tarief OZB gebruik niet-woningen
Berekening OZB-tarief eigendom niet woningen
€ 678.643
€ 715.750
0,2562%
raadsvergadering 0,2600% dec.
Werkelijk 2022
Actueel 2023
€ 730.065
Begroting 2024
berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief
Berekening opbrengst geraamde opbrengst (vorige jaar)
925.042
opbrengst stijging van 2,0% geraamde toename opbrengst door areaaluitbr.
18.501 0
totale opbrengst eigendom niet woningen
rekenkundig tarief OZB eigendom niet woningen
Berekening OZB-tarief eigendom woningen
€ 857.334
€ 925.042
€ 943.543
0,2578%
raadsvergadering 0,2616% dec.
Werkelijk
Actueel
Begroting
2022
2023
2024
berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief
Berekening opbrengst € 2.622.285 € 31.672
geraamde opbrengst (vorige jaar) geramde toename opbrengst door areaaluitbreiding* opbrengst stijging van 2,0% totale opbrengst eigendom woningen
rekenkundig tarief OZB eigendom woningen
€ 2.547.736
0,0951%
€ 2.622.285
€ 53.079 € 2.707.036
raadsvergadering 0,0840% dec.
33
* Er wordt rekening gehouden met een standaard toename van het woningbezit van 100 woningen.
ROERENDE ZAAKBELASTINGEN
Algemeen Onder de naam 'Belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten' (kortweg: RZB) heffen wij een belasting over roerende objecten, zoals woonwagens en woonschepen. De tarieven en de manier van heffen zijn gelijk aan die van de OZB. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de RZB-tarieven: - RZB is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Tarieven RZB zijn gelijk aan tarieven OZB; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de ontwikkeling van de opbrengst in beeld gebracht:
Opbrengst RZB
Werkelijk
Actueel
Begroting
2022
2023
2024
tarief RZB is gelijk aan OZB-tarief woningen
Berekening opbrengst € 3.329
geraamde opbrengst (vorige jaar)
€ 67
opbrengst stijging van 2,0% geraamde toename opbrengst door areaaluitbr. totale opbrengst eigendom woningen
rekenkundig tarief OZB eigendom woningen
0 € 2.905
€ 3.329
€ 3.396
0,0951%
raadsvergadering 0,0840% dec.
HONDENBELASTING Algemeen Onder de naam 'hondenbelasting' heffen wij een directe belasting voor het houden van een of meer honden. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de tarieven voor de hondenbelasting: - Hondenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel; - Tariefdifferentiatie (1e hond, meerdere honden en kenneltarief); - Trendmatige tariefstijging met 0,5% volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2023; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de tariefberekening toegelicht.