Bijlage 2. Paraplubestemmingsplan Water en Klimaatadaptatie - toelichting
Tekst van het document
Toelichting
Paraplubestemmingsplan Water en Klimaatadaptatie West Maas en Waal Datum: 2025-03-26 Plan identificatie: NL.IMRO.0668.WMWKWenN-BVA1
1 Inleiding ............................................................................................................................................... 3 1.1 Aanleiding ...................................................................................................................................... 3 1.2 Ligging ........................................................................................................................................... 3 1.3 Vigerende bestemmingsplannen ................................................................................................... 4 1.4 Paraplubestemmingsplan .............................................................................................................. 7 1.5 Verwijzingen oud-recht .................................................................................................................. 7 1.6 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 7 2 Beleid ................................................................................................................................................... 8 2.1 Algemeen.......................................................................................................................................
8 2.2 Rijksbeleid ..................................................................................................................................... 8 2.2.1 Nationaal Waterprogramma 2022-2027 ................................................................................. 8 2.2.2 Nationale Omgevingsvisie ...................................................................................................... 8 2.3 Provinciaal beleid .......................................................................................................................... 8 2.3.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland ........................................................................................... 8 2.3.2 Omgevingsverordening Gelderland ........................................................................................ 9 2.4 Regionaal beleid ............................................................................................................................ 9 2.4.1 Regionale adaptatiestrategie Rijk van Maas en Waal (RAS) 2019 en bijbehorend uitvoeringsprogramma ..................................................................................................................... 9 2.4.2 Zoetwaterstrategie zoetwaterregio Rijnland ...........................................................................
9 2.5 Waterschapsbeleid ...................................................................................................................... 10 2.5.1 Watervisie 2050 .................................................................................................................... 10 2.5.2 Waterbeheerprogramma 2022-2027 .................................................................................... 10 2.5.3 Waterschapsverordening Rivierenland ................................................................................ 11 2.5.4 Beleidsregels bij Waterschapsverordening Waterschap Rivierenland ................................. 11 2.6 Gemeentelijk beleid ..................................................................................................................... 12 2.6.1 Omgevingsvisie West Maas en Waal ................................................................................... 12 2.6.2 Beleidsplan Water en riolering ............................................................................................. 12 2.6.3 Toetsingskader grondwater .................................................................................................. 13 2.6.4 Beleidsnotitie gemeentelijke watergangen ...........................................................................
13 2.6.5 Klimaatadaptatieplan ............................................................................................................ 14 3 Planbeschrijving ............................................................................................................................... 15 3.1 Achtergrond ................................................................................................................................. 15 3.1.1 Water .................................................................................................................................... 15 3.1.2 Hittestress ............................................................................................................................. 15 3.2 De gekozen methode .................................................................................................................. 15 3.3 Juridische vertaling in dit bestemmingsplan ................................................................................ 15 4 Uitvoerbaarheid ................................................................................................................................ 16 4.1 Milieuaspecten .............................................................................................................................
16 4.1.1 Bodem .................................................................................................................................. 16 4.1.2 Flora en fauna ...................................................................................................................... 16 4.1.3 Water .................................................................................................................................... 17 4.2 Economische uitvoerbaarheid ..................................................................................................... 17 5 Juridische aspecten ......................................................................................................................... 18 5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 18 5.2 Artikelsgewijze toelichting............................................................................................................ 18 6 Maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................. 27 6.1 Vooroverleg en zienswijzen .........................................................................................................
27 Voetnoten ............................................................................................................................................. 28
2
1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente West Maas en Waal heeft beleid op het gebied van water en klimaatadaptatie opgesteld. Dit beleid geldt voor de gehele gemeente en overstijgt daarmee de plangrenzen van de verschillende bestemmingsplannen. Met het voorliggend bestemmingsplan Water en klimaatadaptatie worden deze beleidsaspecten in een juridische regeling samengevoegd in één paraplubestemmingsplan voor de gehele gemeente. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin.
1.2 Ligging Het plangebied voor dit bestemmingsplan bevat het totale grondgebied van de gemeente. Op onderstaande luchtfoto is het plangebied aangegeven.
Bron: Bingmaps.com
3
1.3 Vigerende bestemmingsplannen Het paraplubestemmingsplan omvat het gehele grondgebied van de gemeente West Maas en Waal. Door de regeling in dit plan ontstaat uniformiteit en rechtsgelijkheid ten aanzien van de onderwerpen klimaatadaptatie en water voor het gehele gemeentelijke grondgebied. De geldende bestemmingsplannen betreffen de volgende plannen:
Naam bestemmingsplan
Vastgesteld op:
Bestemmingsplan Dreumel, Industrieweg
30 januari 2025
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22b Dreumel
10 oktober 2024
Beneden-Leeuwen, Uitbreiding IKC
12 september 2024
Boven-Leeuwen, Pastoor Schoenmakersstraat
12 september 2024
TAM-omgevingsplan Wamel, van Heemstraweg
12 september 2024
Maasbommel, Sluissestraat 3a
27 juni 2024
Maasbommel, Erfwonen Hogenhofstraat
30 mei 2024
Kampsestraat 3, Boven-Leeuwen
30 mei 2024
Boven-Leeuwen, Waalbandijk ong. en Pastoor Schoenmakersstraat
30 mei 2024
Boven-Leeuwen, Trambaan tussen 3 en 7
30 mei 2024
Industrieterrein Wamel (uitbreiding)
30 mei 2024
Boven-Leeuwen, Pastoor Schoenmakersstraat
30 mei 2024
Alphen, Molenstraat 7
25 april 2024
Beneden-Leeuwen, Bedrijventerrein Veesteeg-Zuid
25 april 2024
Veegplan schrappen wijzigingsbevoegdheden
25 april 2024
Dreumel, Schepenstraat - Hogeweg
25 april 2024
Boven-Leeuwen, Florastraat 15
25 april 2024
Dijkgraaf de Leeuwweg 28 en Greffelingsestraat
28 maart 2024
Boven-Leeuwen, Molenstraat 2b-c
28 maart 2024
Beneden-Leeuwen, Van Heemstraweg-Waterstaat
29 februari 2024
Boven-Leeuwen, Bernhardstraat 37
29 februari 2024
Dreumel, Dorpsstraat 28a
29 februari 2024
Boven-Leeuwen, Kampsestraat 10
29 februari 2024
Buitengebied, Nieuweweg 11, Wamel
27 februari 2024
Boven-Leeuwen, Bernhardstraat 16
27 februari 2024
Dreumel, Bemerdweg 3
17 februari 2024
Beneden-Leeuwen, Korzenbogerd (vestiging Aldi)
20 december 2023
Dorpen, herziening molenbiotopen
7 december 2023
Beneden-Leeuwen, Roggeveld Oost
7 december 2023
Boven-Leeuwen, Kampsestraat 2
7 december 2023
Lageweg 17, Dreumel
12 oktober 2023
Maasbommel, Bovendijk 65
14 september 2023
Lavendelstraat ongenummerd, Boven-Leeuwen
14 september 2023
Beneden Leeuwen, Oosterpas 17
7 september 2023
4
Beneden Leeuwen, Rozenstraat 9
13 juli 2023
Wamel, Hoogbroekstraat 10
13 juli 2023
Dreumel, Oude Maasdijk 36 Dreumel
8 juni 2023
Beneden-Leeuwen, Van Heemstraweg 47
8 juni 2023
Beneden-Leeuwen, het Leeuwse Veld Midden
11 mei 2023
Beneden-Leeuwen, Rozenstraat 9
12 april 2023
Beneden-Leeuwen, Waalbandijk 107
2 februari 2023
Altfort, Kerkstraat-Kerkdwarsstraat
2 februari 2023
Beneden-Leeuwen, Lauwendael
2 februari 2023
Wamel, Kerkstraat ong.
2 februari 2023
Dijkgraaf de Leeuwweg 22, Alphen
2 februari 2023
Dreumel, Rooijsestraat 45a
8 december 2022
Kraanbaan Beneden-Leeuwen, fase 1,2 en 3
8 december 2022
Molenstraat, Boven-Leeuwen
8 december 2022
Dreumel, Hogeweg 5
13 oktober 2022
Boven-Leeuwen, Pastoor Schoenmakersstraat tussen 7 en 19
15 september 2022
Kampsestraat 29 Boven-Leeuwen
30 augustus 2022
Benden-Leeuwen, Retstraat 16A
16 juni 2022
Bestemmingsplan Dorpen, actualisatie 2021
27 januari 2022
Dreumel, Vluchtheuvelstraat 1b
9 december 2021
Buitengebied, Van Heemstraweg 92 Beneden-Leeuwen
9 december 2021
Beneden Leeuwen, Zandstraat 70
18 november 2021
Wamel, Kloosterhof fase 3
12 november 2021
Alphen, Appelhoek fase 1b
12 november 2021
Beneden-Leeuwen, Het Zand 41
21 oktober 2021
Hoogspanningsverbinding Zaltbommel - opstijgpunt Wamel, herziening 2021
21 oktober 2021
Buitengebied, Woerdsestraat 13 Altforst Melkweg 3 Dreumel Beneden Leeuwen, Waterstraat ong.
18 maart 2021 10 december 2020 10 december 2020
Lindenlaan-Heuvelstraat
10 december 2020
Thematische herziening Agrarische bedrijven
25 juni 2020
Buitengebied, Lageweg 17 Dreume
18 mei 2020
Maasbommel, de Geer ong.
12 maart 2020
Buitengebied, Weteringstraat 7 Wamel en Waalbandijk 35 Boven-Leeuwen 12 maart 2020 Thematische herziening Grootschalig grondverzet
12 maar 2020
Buitengebied, Waaldijk 2a en 8b Dreumel
12 februari 2020
Beneden-Leeuwen, Het Leeuwse Veld herziening 2018
9 mei 2019
Landgoed De Acht Morgen e.o.
4 april 2019
5
Buitengebied, Hogenhofstraat 10b Maasbommel
15 november 2018
150kV hoogspanningsverbinding Zaltbommel-opstijgpunt Wamel
26 april 2018
Buitengebied, Van Heemstraweg 115a Dreumel
26 oktober 2018
Buitengebied, West Maas en Waal correctie 2016
20 oktober 2016
Beneden-Leeuwen, Zandstraat 149
20 oktober 2016
Beneden-Leeuwen, Dijkvak
22 september 2016
Gouden Ham/De Schans, randzone
24 augustus 2016
Bestemmingsplan archeologie West Maas en Waal
3 december 2015
Gouden Ham/De Schans, correctie 2015
26 november 2015
Buitengebied West Maas en Waal correctie 2014
2 april 2015
Bedrijventerreinen
29 januari 2015
Dorpen
11 december 2014
Buitengebied West Maas en Waal
9 juli 2014
Buitengebied, Trambaan 3 en Steenstraat 9, Boven-Leeuwen
16 juni 2014
Buitengebied, Sluisweg ong. Alphen
31 januari 2014
Buitengebied, Wolderweg 5 Maasbommel
23 januari 2014
Buitengebied, Bernhardstraat 24 en omg. Boven-Leeuwen
24 oktober 2010
Gouden Ham/De Schans
12 september 2013
Buitengebied, Hogeweg 26a en ong. Dreumel
5 september 2013
Buitengebied, Walstraat 9 - Vissersweg ong. Appeltern
9 april 2013
Buitengebied, Zijvond 4 Dreumel
24 oktober 2012
Beneden-Leeuwen Zuid
5 juli 2011
De Tuinen van Appeltern
14 september 2006
Buitengebied integrale herziening 1997
19 juli 2001
6
1.4 Paraplubestemmingsplan Dit bestemmingsplan is een paraplubestemmingsplan. Dat is een bijzondere variant op een gewoon bestemmingsplan. Een bestemmingsplan herziet of ‘vervangt’ normaal gesproken het voorheen geldende bestemmingsplan. Daarbij voorziet het nieuwe bestemmingsplan dan in een volledig planologisch-juridisch kader door middel van een verbeelding met bestemmingen en bijbehorende regels. Deze thematische herziening heeft echter een ander doel en een andere werking. Dit bestemmingsplan voegt een uniforme regeling ten aanzien van klimaatadaptatie en water toe in de onderliggende bestemmingsplannen. De onderliggende bestemmingsplannen blijven hierbij van kracht.
1.5 Verwijzingen oud-recht Dit paraplubestemmingsplan is ten inzage gelegd voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, maar wordt vastgesteld na de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dit heeft tot gevolg dat met betrekking tot de instructieregels vanuit de provincie (zie par. 2.3) nog verwezen wordt naar het recht op de tijd van de terinzagelegging van het plan. Nu naar aanleiding van de zienswijzen dynamische verwijzingen zijn opgenomen naar de beleidsregels van het waterschap wordt wel het beleid en de regelgeving van het Waterschap beschreven na inwerkingtreding van de Omgevingswet (par. 2.4).
1.6 Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 het plan beschreven. In hoofdstuk 3 is een beschrijving van het beleid over water en klimaatadaptatie opgenomen. Daarnaast wordt het project inhoudelijk op haalbaarheid getoetst aan de hand van onder andere de economische haalbaarheid van het plan. Tot slot bevat hoofdstuk 5 de maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan, waarbij de uitkomsten van de inspraak en overlegmomenten zijn opgenomen.
7
2 Beleid 2.1 Algemeen Deze paragraaf beschrijft het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Hierbij worden alleen de relevante, geldende beleidsdocumenten in dit bestemmingsplan behandeld.
2.2 Rijksbeleid 2.2.1 Nationaal Waterprogramma 2022-2027 Op 18 maart 2022 is door de Minister van Infrastructuur en Water het Nationaal Waterprogramma 2022-2027 vastgesteld. Voor de ruimtelijke aspecten moet dit plan worden gezien als een structuurvisie en is bindend voor het Rijk. Het Rijk is verantwoordelijk voor het hoofdwatersysteem. Het waterplan beschrijft de strategische doelen voor het waterbeheer. De condities en maatregelen voor het bereiken van deze doelen staan beschreven in het 'Beheer- en ontwikkelplan voor de rijkswateren' van Rijkswaterstaat. Lagere overheden dienen het Nationaal Waterprogramma 2022 - 2027 in hun beleid te verwerken. De doelen gesteld voor 2022-2027 zijn: • Een veilige en klimaatbestendige delta; • Een concurrerende, duurzame en circulaire delta; en • Een schone en gezonde delta met hoogwaardige natuur. Het paraplubestemmingsplan draagt bij aan de doelstellingen van het Nationaal Waterprogramma door bescherming tegen wateroverlast en droogte te bewerkstelligen en door het bevorderen van een vergroening van de fysieke leefomgeving. 2.2.2 Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) weergeeft de langetermijnvisie van het Rijk op de leefomgeving in Nederland. In de NOVI wordt, onder andere, als doel gesteld om van Nederland een klimaatbestendige delta te maken.
Dit door Nederland te beschermen tegen de negatieve gevolgen van klimaatverandering, zoals verhoogde temperaturen, nattere winters, hogere zeespiegel, hevige piekbuien en droge zomers. [1] Ook wordt gesteld dat natuurinclusieve ontwikkeling de norm moet zijn bij nieuwbouw ontwikkelingen, waarbij natuur en water de ruimte krijgen. [2] Het paraplubestemmingplan sluit bij deze doelstellingen aan door gemeentelijke watergangen en groene bergingen te beschermen en door vast te stellen dat ontwikkelingen voldoende maatregelen nemen ter bescherming en behoud van de natuur.
2.3 Provinciaal beleid 2.3.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland In de omgevingsvisie is beleid opgenomen over klimaatadaptie. Het doel van de provincie Gelderland is dat Gelderland in 2050 klimaatbestendig is en voorbereid is op de gevolgen van klimaatverandering, zoals overstromingsgevaar, wateroverlast, droogte en hittestress.[3] De provincie voorziet daarin door het zorgen voor een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur- en bodemsysteem. [4]
8
Daarnaast heeft de provincie als doel om in de provincie natuur-inclusief te werk te gaan ter bescherming van de biodiversiteit. [5] Ook steunt de provincies innovaties ter bevordering van klimaatadaptief en natuur-inclusief bouwen. [6] Toetsplan Dit bestemmingsplan sluit aan bij de opgave die de provincie Gelderland heeft gesteld: klimaatbestendig en voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering in 2050.
2.3.2 Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening bevat algemene regels voor de uitvoering van het provinciale beleid dat beschreven is in de Omgevingsvisie. De Omgevingsverordening is even breed als de Omgevingsvisie van provincie Gelderland en richt zich op de fysieke leefomgeving. Alle regels die betrekking hebben op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, mobiliteit en bodem zijn opgenomen in de Omgevingsverordening. In Afdeling 2.7ah van de Omgevingsverordening Gelderland is geregeld dat wanneer een bestemmingsplan een nieuwe activiteit mogelijk maakt daarin moet worden beschreven welke maatregelen worden getroffen om de risico’s van klimaatverandering tegen te gaan. De aspecten die hierbij moeten worden betrokken zijn: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Toetsplan In dit bestemmingsplan worden regels gesteld voor nieuwe bouwprojecten en werkzaamheden ter bescherming van de gevolgen van de klimaatverandering, zoals wateroverlast, droogte en hittestress. Dit bestemmingsplan sluit dan ook aan bij Afdeling 2.7a van de Omgevingsverordening Gelderland.
2.4 Regionaal beleid 2.4.1 Regionale adaptatiestrategie Rijk van Maas en Waal (RAS) 2019 en bijbehorend uitvoeringsprogramma De gemeenten Berg en Dal, Heumen, Nijmegen, Beuningen, Wijchen, Druten en West Maas en Waal, Waterschap Rivierenland en Provincie Gelderland hebben gezamenlijk een Regionale adaptatiestrategie gemaakt. Deze adaptiestrategie is gericht op het realiseren van een klimaatbestendige regio uiterlijk in 2050 - maar bij voorkeur in 2035. [7] Er is geconcludeerd dat de regio zeer gevoelig is voor alle klimaateffecten: droogte, wateroverlast en hittestress. [8] Concreet stelt de adaptatiestrategie dat nieuwbouwprojecten klimaatbestendig moeten worden uitgevoerd. [9] Daarbij moet er genoeg waterbuffering mogelijkheden zijn in de steden en dorpen en moet er een klimaatbestendig gemeentelijk groenbeleid worden gevoerd. [10] Daarnaast moet hittestress worden meegenomen in de bouw en de buitenomgeving. [11]
2.4.2 Zoetwaterstrategie zoetwaterregio Rijnland De zoetwaterregio Rivierengebied bestaat naast de provincie Gelderland uit Waterschap Rivierenland, de provincies Noord-Brabant, Utrecht en Zuid-Holland en Rijkswaterstaat,
9
directie Oost-Nederland. De zoetwaterstrategie is opgesteld met als doelstelling om weerbaar te zijn tegen zoetwatertekort in 2050. [12]
2.5 Waterschapsbeleid 2.5.1 Watervisie 2050 In de Waterschapvisie 2050 signaleert het waterschap Rivierenland een aantal trends en ontwikkelend die invloed hebben op het werk van het waterschap. Onder andere klimaatverandering waardoor er meer kans op wateroverlast en watertekort ontstaat. Daarnaast heeft klimaatverandering als gevolg dat er vaker weersextremen optreden. Ook is een negatieve ontwikkeling door het verlies aan biodiversiteit. Het Waterschap Riviereneiland heeft voor 2050 de volgende doelen gesteld: [13] 1. Het rivierengebied is dan een klimaatbestendig gebied, met veel ruimte voor groen en water; 2. De rivierdijken zijn robuust en zorgen voor veiligheid tegen overstromingen; 3. Het gebied is ingericht op perioden met extreem weer; 4. De inrichting van het rivierengebied is afgestemd op de kenmerken van het gebied en de beschikbaarheid van water; 5. Ook de bebouwde omgeving is klimaatbestendig; 6. Het landschap van het rivierengebied nodigt uit om te recreëren; 7. Het water in het rivierengebied is van goede kwaliteit en draagt bij aan een florerende natuur; 8. De transitie naar een kringlooplandbouw draagt bij aan verbetering van de waterkwaliteit en biodiversiteit; 9. Het rivierengebied is klimaatneutraal en we werken circulair; 10. De energie voor het waterbeheer wekken we zelf op met zonnepanelen, windmolens en energiefabrieken; en 11.
Waterschap Rivierenland is rolbewust, proactief en omgevingsgericht. Dit bestemmingsplan draagt bij aan deze doelen door het aanleggen van waterberging bij nieuwbouw juridisch te verankeren en de gemeentelijke watergangen te beschermen. Daarnaast is in dit bestemmingsplan juridisch vastgelegd dat bij nieuwe ontwikkelingen en de inrichting van openbare ruimte rekening moet worden gehouden met wateroverlast. Ook is in dit bestemmingsplan vastgelegd dat bij nieuwe ontwikkelingen voldoende maatregelen moeten worden genomen ter behoud en bescherming van de flora en fauna.
2.5.2 Waterbeheerprogramma 2022-2027 In het Waterbeheerprogramma2022-2027 heeft het waterschap Rivierenland de volgende leidende principes voor het beleid geformuleerd: [14] 1. De natuurlijke kenmerken van de ondergrond vormen het uitgangspunt voor ons werk. 2. Water is bepalend voor de inrichting van het gebied. 3. We zijn zuinig op water en grondstoffen. 4. Bescherming van het gebied tegen overstromingen is onze focus. 5. We pakken uitdagingen op binnen deze generatie en wentelen niet af. 6. Waterbeheer van de toekomst: we maken maatschappelijk verantwoorde keuzes. 7. Met elkaar zorgen we voor een toekomstbestendig rivierengebied.
10
In het Waterbeheerprogramma wordt ingegaan op de gevolgen van klimaatverandering: droogte, wateroverlast en hittestress. Het Waterschap heeft daarom als doel om een veerkrachtig watersysteem te realiseren dat voorbereid is op de toename in extreem weer. Ze stellen dan ook dan steden, dorpen en het buitengebied klimaatbestendig moeten worden ingericht. Het waterschap Rivierenland heeft de volgende doelen voor de periode 2022-2027 gesteld: [15] • • •
In 2027 zijn we ten opzichte van 2019 beter voorbereid op en minder kwetsbaar voor de gevolgen van weersextremen. Inwoners zijn zich meer bewust dat klimaatverandering risico’s met zich meebrengt en dat overlast niet altijd voor 100% is te voorkomen. In 2027 zijn de medewerkers van het waterschap klimaatbewust en is ‘klimaatinclusief denken’ een vanzelfsprekend thema bij ons werk.
Dit bestemmingsplan draagt bij aan deze doelen door het aanleggen van waterberging bij nieuwbouw juridisch te verankeren en de gemeentelijke watergangen te beschermen. Daarnaast is in dit bestemmingsplan juridisch vastgelegd dat bij nieuwe ontwikkelingen en de inrichting van openbare ruimte rekening moet worden gehouden met wateroverlast.
2.5.3 Waterschapsverordening Rivierenland De Waterschapsverordening bevat regels met daarin verboden en verplichtingen ten aanzien van oppervlaktewater en grondwater die gelden voor iedereen die woont of werkt binnen het gebied van Waterschap Rivierenland. Hierin wordt het beheer en het onderhoud van watergangen geregeld en is aangegeven wanneer een vergunning of algemene regels van toepassing zijn voor ingrepen in de waterhuishouding. Alle nieuwe plannen worden voorgelegd aan het Waterschap, waarbij de gemeente adviseert over de plaatselijk beste afwateringsmethode. De Waterschapsverordening blijft altijd de relevante regelgeving waar deze van toepassing is en de regels in dit paraplubestemmingsplan doen hier niets aan af. In dit paraplubestemmingsplan zijn aanvullende regels gesteld voor watergangen in het beheer van de gemeente en daarnaast is in het paraplubestemmingsplan een verplichting tot waterberging op eigen terrein bij nieuwe ontwikkelingen opgenomen.
2.5.4 Beleidsregels bij Waterschapsverordening Waterschap Rivierenland Bij de in paragraaf 2.5.3 beschreven Waterschapsverordening zijn ook beleidsregels vastgesteld door het waterschap Rivierenland. De beleidsregels geven invulling aan hoe activiteiten opgenomen in de Waterschapsverordening worden beoordeeld. Bij het vereiste om waterberging op eigen terrein aan te leggen bij nieuwbouwprojecten en het aanbrengen van verharding wordt aangesloten bij de vereisten opgenomen in de Beleidsregels bij Waterschapsverordening Waterschap Rivierenland. [16]
11
2.6 Gemeentelijk beleid De regels opgenomen in het paraplubestemmingsplan Water en klimaatadaptie is gebaseerd op de beleidswensen uit de volgende plannen: • Beleidsplan Water en Riolering, Gemeente West Maas en Waal 2017-2023; • Klimaatadaptatieplan, Gemeente West Maas en Waal 2022, met het bijbehorend uitvoeringsprogramma en de maatregelagenda; • Toetsingskader grondwater, gemeente West Maas en Waal; • Beleidsnotitie gemeentelijke watergangen, Gemeente West Maas en Waal 2023; en Het beleid van de gemeente heeft betrekking op de volgende onderwerpen: water, droogte, hittestress, en biodiversiteit. Het beleid van de gemeente over deze onderwerpen met betrekking tot nieuwbouwprojecten wordt achtereenvolgens in deze paragraaf behandeld.
2.6.1 Omgevingsvisie West Maas en Waal In de Omgevingsvisie West Maas en Waal (juni 2024) is de lange termijn visie van de gemeente op de fysieke leefomgeving vastgelegd. In de omgevingsvisie wordt al het ruimtelijk beleid op hoofdlijnen gebundeld in één visie. De visie is op hoofdlijnen ingevuld, daarnaast blijven de andere beleidstukken en -kaders relevant. [17] In de Omgevingsvisie is de visie op hoofdlijn opgenomen met betrekking tot o.a. de onderwerpen Natuur en landschap en Water en Klimaatadaptatie. [18] Daarin is opgenomen dat gekozen wordt voor vergroening en het klimaatbestendig worden van de leefomgeving. Dit paraplubestemmingsplan sluit aan bij deze doelstellingen.
2.6.2 Beleidsplan Water en riolering De gemeente West Maas en Waal ligt tussen de rivieren de Waal en de Maas, de waterstanden van deze rivieren hebben invloed op de toestand binnen de gemeente. De gemeente is dan ook kwetsbaar voor hevige neerslag, overstromingen, toename van kwel en droogte. De gemeente heeft met het oog op deze kwetsbaarheden de volgende ruimtelijke beleidsdoelen gesteld: [19] • • •
Het verminderen van overlast en het voorkomen van schade door hevige regenval; Het voorkomen en beperken van structureel nadelige gevolgen van te hoge- of te lage grondwaterstanden; en Het schoonhouden van de bodem en het oppervlaktewater.
Uit het beleid bij deze doelen blijkt dat er ook consequenties zijn voor nieuwbouwprojecten. Er zal in de toekomst steeds vaker sprake zijn van hevige regenval. Uit het beleid blijkt dat bij nieuwbouwprojecten rekening gehouden moet worden met de afvoercapaciteit. Nieuwe aanleg of herinrichting moeten zo ontworpen zijn, dat er zo min mogelijk problemen ontstaan bij hevige regenval – het geheel voorkomen van hinder of overlast door heftige regenbuien is niet mogelijk. Het huidige beleid van de gemeente West Maas en Waal geeft een aantal uitgangspunten. Zo wordt hemelwater en afvalwater afzonderlijk van elkaar verwerkt. [20] Ook draagt de perceeleigenaar de verantwoordelijkheid voor de afvoer van hemelwater en het voorkomen van schade op eigen terrein. [21] Bij nieuwbouwprojecten moet verplicht worden dat het hemelwater verwerkt wordt op eigen terrein. [22] Daarnaast kan een voldoende hoog vloerpeil worden aangehouden. 12
Ook moet de openbare ruimte bij herinrichting of nieuwe aanleg zo worden aangelegd dat schade aan privaat terrein door overstroming voorkomen wordt. [23] Waar mogelijk wordt gekozen voor een natuurlijke en bovengrondse verwerking van hemelwater, ondergrondse voorzieningen worden alleen toegepast bij beperkte ruimte of bij een positieve kosten-baten analyse. [24] De volgende eisen zijn in het bestemmingsplan opgenomen: • De verplichte verwerking hemelwater op eigen terrein; • Een voldoende hoog vloerpeil; en • Het voorkomen van schade door overstroming bij aanleg of herinrichting van de openbare ruimte. 2.6.3 Toetsingskader grondwater Uit het beleid van de gemeente West Maas en Waal volgt dat er rekening gehouden wordt met de grondwaterstanden bij nieuwbouwprojecten om tot een ‘robuuste inrichting’ te komen. [25] Dit betekent dat een initiatief niet mag leiden tot nadelige gevolgen binnen de omgeving, waarbij als uitgangspunt wordt genomen de natuurlijke grondwaterstanden. [26]Het nieuwbouwproject moet dan ook een goede geohydrologische inpassing hebben, wat moet blijken uit een inrichtingsplan.[27] Concreet betekent dit o.a. dat de gemeente eisen over de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen hanteert. Aangezien de gemeente West Maas en Waal te maken heeft met hoge grondwaterstanden zal mogelijk worden afgeweken van de landelijke richtlijnen.
[28] In ieder geval moet bij ontgraving 1 meter klei overblijven. [29] Daarnaast bevat de gemeente West Maas en Waal kwelgevoelige gebieden waarin de ontgravingsdiepte beperkt is. [30] In het bestemmingsplan zijn beperkende regels over het graven in een kwelgevoelig gebied opgenomen. Ook zijn er regels in het bestemmingsplan opgenomen voor het toepassen van gesloten constructies onder het maaiveldniveau. Deze gesloten constructies zijn uitsluitend toegestaan als de maximale beïnvloeding van de grondwaterstand na mitigerende maatregelen 5 cm bedraagt. [31] Concreet zijn de volgende eisen in het bestemmingsplan opgenomen: • het beperken van graven in kwelgevoelige gebieden; • het beperken van gesloten constructies onder het maaiveldniveau; • eisen voor de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen. 2.6.4 Beleidsnotitie gemeentelijke watergangen De secundaire en tertiaire watergangen in de gemeente West Maas en Waal zijn in eigendom van de gemeente. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van deze watergangen. Een aantal beleidsdoelen die de gemeente heeft gesteld over oppervlaktewater kunnen invloed hebben op nieuwbouwprojecten. Zo is het nodig dat het watersysteem wordt gewaarborgd voor nu en voor in de toekomst, ruimte voor water is daarbij van groot belang.
[32] Ook is het beleid gesteld met het doel om eigendommen van de gemeente én van anderen te beschermen via het stellen van duidelijke kaders en uitgangspunten aan beheer, onderhoud en inrichting. [33] De gemeente West Maas en Waal heeft beleid opgesteld voor de watergangen in haar beheer die het beleid – voornamelijk uit de keur van het waterschap – aanvult. [34] Een aantal van deze beleidswensen zijn opgenomen in het bestemmingsplan. Zo is voor het aanleggen van nieuw gegraven water of de herinrichting daarvan een vergunningplicht opgenomen. Deze vergunning wordt dan alleen verleend wanneer voldaan is aan de 13
aanvullende vereisten uit tabel 1 van de Beleidsnotitie secundaire en tertiaire watergangen die betrekkingen hebben op de aanleg van nieuw water of de herinrichting daarvan. [35] Daarnaast wordt in het aanvullend beleid benoemd dat groene bergingen langs wegen met een hoog potentieel voor biodiversiteit worden beschermd tegen aanlegactiviteiten. Ook dit is opgenomen in het bestemmingsplan.
2.6.5 Klimaatadaptatieplan In het Klimaatadaptatieplan van de gemeente West Maas en Waal is de doelstelling opgenomen dat ruimtelijke ontwikkelingen worden aangepast op het veranderende klimaat en een nieuwe vorm van energieopwekking met verminderde uitstoot realiseren. [36] Nieuwbouwprojecten moeten klimaatbestendig ontworpen worden. Hierbij wordt in het beleid een aantal kwetsbaarheden gesignaleerd: hittestress, wateroverlast, overstromingen en droogte. [37] Het beleid noemt maatregelen om de kwetsbaarheden te beperken. Alleen de maatregelen voor hittestress en droogte die toepasbaar zijn op nieuwbouwprojecten worden verder toegelicht, aangezien wateroverlast en overstromingen zijn behandeld in paragraaf 2. Het veranderende klimaat gaat zorgen voor meer warme dagen in het jaar. Het doel van het beleid is dat bewoners deze warme dagen niet alleen als last maar ook als lust kunnen ervaren. Bij nieuwbouwprojecten zullen gebouwen moeten worden geplaatst die warmte kunnen weren – bijvoorbeeld door middel van het aanbrengen van zonwering of lichte gevelkleuren. [38] In het bestemmingsplan is daarom opgenomen dat een omgevingsvergunning voor het bouwen alleen wordt verleend na het uitvoeren van een hittestress-test waarbij de uitkomst geen verergering van de hittestress inhoudt of mitigerende maatregelen zijn genomen.
Daarnaast kan ook het creëren van voldoende koele verblijfsplekken in de openbare ruimte bijdragen aan het voorkomen van hittestress. Koele verblijfsplekken kunnen o.a. worden aangelegd door meer beplanting – met schaduwwerking – en minder verharding. [39] In het bestemmingsplan is een voorwaardelijke verplichting voor groen (beplanting) en een gebruiksregel ter beperking van verharding opgenomen.
14
3 Planbeschrijving 3.1 Achtergrond Gemeente West Maas en Waal is kwetsbaar voor hevige neerslag, overstromingen, toename van kwel, droogte en extreme hitte. In dit bestemmingsplan wil de gemeente deze gevolgen van klimaatverandering beperken door regels te stellen die een klimaatadaptieve inrichting van de gemeente bevorderen.
3.1.1 Water Door klimaatverandering neemt de kans op onder andere wateroverlast en overstromingen toe, maar ook de kans op langdurige periodes van droogte. Om schade aan gebouwen, infrastructuur, bomen en beplanting te voorkomen moet rekening worden gehouden met extreme neerslag en langdurige droogte. In dit bestemmingsplan worden maatregelen opgenomen om gebouwen en infrastructuur te beschermen tegen wateroverlast en maatregelen voor het zo lang mogelijk vasthouden van water.
3.1.2 Hittestress Door klimaatverandering stijgt ook de gevoelstemperatuur, er is met name in de dorpen van de gemeente kans op hittestress. Uit onderzoek blijkt dat in vijf jaar de gevoelstemperatuur in op diverse plekken tot 41 graden Celsius kan oplopen. [40] De toenemende hitte-extremen hebben verschillende effecten. Zo leidt het tot gezondheidsproblemen en extra sterfte onder kwetsbare groepen, zoals ouderen en chronisch zieken. [41] Ook kan hitte leiden tot verminderde arbeidsproductiviteit en slaapstoornissen. [42] In dit bestemmingsplan worden maatregelen opgenomen die bijdragen aan het verminderen van hittestress.
3.2 De gekozen methode De gemeenteraad stelt regels vast voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente (artikel 3.1 Wro) die gericht zijn op klimaatadaptief bouwen, inrichten of werken.
3.3 Juridische vertaling in dit bestemmingsplan Het klimaatadaptief inrichten of werken is opgenomen in dit paraplubestemmingsplan door middel van algemene regels die gelden voor het gehele ambtsgebied. Dit betekent dat de regels van dit plan aanvullend gelden ten opzichte van de bestaande regels in de vigerende plannen.
15
4 Uitvoerbaarheid 4.1 Milieuaspecten Het al dan niet voldoen aan verschillende randvoorwaarden en uitgangspunten is bepalend voor de vraag of een nieuw bestemmingsplan ook daadwerkelijk uitvoerbaar is. Hierbij speelt de uitvoerbaarheid op basis van milieuaspecten als geluid, bodem en hinder van bedrijven en andere haalbaarheidsaspecten als gezondheid, veiligheid, water, archeologie en flora en fauna een rol. Ook moet worden aangetoond dat het plan economisch en maatschappelijk uitvoerbaar is. In dit bestemmingsplan gaat het om een aanpassing van de bestemmingsomschrijving van diverse bestemmingen. Dit bestemmingsplan voorziet planologisch gezien niet in nieuwe ontwikkelingen. Voorts voorziet dit bestemmingsplan niet in een functieverruiming en of verandering. Dit bestemmingsplan heeft dan ook gezien de aard en omvang geen (negatieve) gevolgen voor de volgende aspecten: • Archeologie; • Cultuurhistorie; • Externe veiligheid; • Geluid (wegverkeer en industrielawaai); • Kabels en leidingen; • Ladder voor duurzame verstedelijking; • Leidingen en nutsvoorzieningen; • Luchtkwaliteit; • Verkeer en parkeren; en • Bedrijven- en milieuzonering. Een nadere toets aan deze milieuaspecten is voor dit bestemmingsplan niet noodzakelijk.
Die nadere toets vindt plaats bij een herziening van een bestemmingsplan voor een initiatief dat op grond van het stappenplan binnen "een goede ruimtelijke ordening" door de gemeenteraad wordt toegestaan Dit bestemmingsplan herziet wel geldende bouw- en gebruiksregels. Deze regels kunnen effect hebben op de volgende milieuaspecten: • Bodem; • Flora en fauna; en • Water. 4.1.1 Bodem Dit bestemmingsplan voorziet planologisch gezien niet in nieuwe ontwikkelingen die de bodem waarden zouden kunnen schaden. Het stelt echter wel regels voor activiteiten wanneer die plaatsvinden in de bodem ter bescherming van het grondwaterniveau en de kwelgevoelige gebieden. Een verder onderzoek in het kader van dit bestemmingsplan is daarom niet noodzakelijk. 4.1.2 Flora en fauna Dit bestemmingsplan voorziet planologisch gezien niet in nieuwe ontwikkelingen die ecologische waarden zouden kunnen schaden. Bestaande mogelijkheden voor bouwactiviteiten en gebruiksactiviteiten die ecologische waarde zouden kunnen schaden,
16
worden alleen nader ingekaderd. Een onderzoek naar flora en fauna is daarom in het kader van dit bestemmingsplan niet noodzakelijk. 4.1.3 Water Toetsingskader Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6 lid 1 onder b van het Bro) dient inzicht te worden gegeven in de gevolgen voor de waterhuishouding die samenhangen met de ruimtelijke ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt. Dat wordt gedaan met een watertoets. De resultaten uit de watertoets landen vervolgens in een waterparagraaf. Onderzoek Met dit paraplubestemmingsplan worden ten opzichte van het huidige planologische regime geen aanvullende mogelijkheden geschapen voor het oprichten van nieuwe woningen of andere hoofdfuncties. Bestaande mogelijkheden voor bouwactiviteiten en gebruiksactiviteiten worden alleen nader ingekaderd. Met dit plan wordt ten behoeve van klimaatadaptatie bij ruimtelijke ontwikkelingen meer rekening gehouden met de waterhuishouding van de gemeente.De regels zien op het beperken van droogte en het voorkomen van wateroverlast door het regelen van meer mogelijkheden tot waterberging, het beschermen van oppervlaktewater en het beperken van activiteiten die het grondwaterpeil verstoren. Bij het stellen van deze regels is aangesloten bij het beleid van het waterschap en de gemeente, zoals beschreven in paragrafen 2.5 en 2.6.
Conclusie Er is geen sprake van belemmeringen met betrekking tot het omgevingsaspect water.
4.2 Economische uitvoerbaarheid De kosten voor de gemeente betreffen het opstellen van het bestemmingsplan, planbegeleiding en het beoordelen van aanvragen voor omgevingsvergunning. Dit bestemmingsplan bevat geen aangewezen bouwplan (artikel 6.12 Wro jo. 6.2.1 Bro). Het opstellen van een exploitatieplan is daarom niet aan de orde. Hiermee wordt geacht dat de economische uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan is aangetoond.
17
5 Juridische aspecten 5.1 Inleiding Voor dit bestemmingsplan is gebruik gemaakt van de in de Wet ruimtelijke ordening opgenomen standaardvorm van de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen (SVBP2012). Dit bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, planregels en een toelichting. De verbeelding en de planregels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het paraplubestemmingsplan. Beide planonderdelen dienen in onderlinge samenhang te worden bezien en toegepast. De toelichting heeft geen rechtskracht, maar vormt niettemin een belangrijk onderdeel van het plan. De toelichting van dit bestemmingsplan geeft een weergave van onder andere de beweegredenen en de beleidsuitgangspunten die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen. Ook is de toelichting van wezenlijk belang voor een juiste interpretatie en toepassing van het bestemmingsplan.
5.2 Artikelsgewijze toelichting Hoofdstuk 1 Artikel 1 Het paraplubestemmingsplan laat de begrippen opgenomen in de onderliggende bestemmingsplannen van toepassing en vult waar nodig in artikel 1 de begrippen aan. Hoofdstuk 2 In hoofdstuk 2 van het paraplubestemmingsplan zijn geen regels opgenomen. De bestemmingen in de onderliggende bestemmingsplannen blijven van toepassing. Hoofdstuk 3 Artikel 2 Door klimaatverandering neemt de kans op onder andere wateroverlast en overstromingen toe, maar ook de kans op langdurige periodes van droogte. Om schade aan gebouwen, infrastructuur, bomen en beplanting te voorkomen moet rekening worden gehouden met extreme neerslag en langdurige droogte. In artikel 3 zijn de algemene bouwregels opgenomen met het oog op klimaat adaptief bouwen. Artikel 2.1 In artikel 2.1 is een omgevingsvergunning voor het plaatsen van gesloten constructies met een aaneengesloten horizontale lengte van 15m onder het oude maaiveldniveau geïntroduceerd. De omgevingsvergunning wordt alleen verleend als de beïnvloeding van de grondwaterstand – eventueel na het nemen van mitigerende maatregelen – maximaal 5cm bedraagt buiten de plangrens. In het achtergronddocument bij het vastgestelde Toetsingskader grondwater is opgenomen dat voor het plaatsen van gesloten constructies onder het oude maaiveld het nee, tenzij principe geldt.
Er wordt uitgegaan van het grondwaterneutraal ontwikkelen, waarbij de grondwaterstand maximaal 5cm beïnvloedt mag worden.
18
Zo wordt er rekening gehouden met de natuurlijke grondwaterstanden en kan er tot een robuuste inrichting worden gekomen. Onder b is verder opgenomen dat er rekening moet worden gehouden met andere bouwwerken in de nabije omgeving. Artikel 2.2 In artikel 2.2, eerste lid, zijn voorwaarden opgenomen voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor het bouwen met betrekking tot de grondwaterstand. De voorwaarden die zijn gesteld volgen uit het Toetsingskader Grondwater van de gemeente. Zo mag de activiteit niet dieper roeren in de grond dan 1,0 m. Ook moet worden aangetoond dat de effecten op het geohydrologisch systeem tot maximaal 5 cm beperkt zijn en blijven in kwel- en wegzijgingssituaties en dat er geen opbarsten van de bodem plaatsvindt door de ontgraving. Beide punten moeten worden aangetoond zoals beschreven in het Toetsingskader Grondwater. Verder moeten de activiteiten worden verricht in het kader van de volksgezondheid, de energie- en warmtetransitie en de aanleg van nutsvoorzieningen. Het bouwen in het kader van de energie- en warmtetransitie heeft als extra vereiste dat dit moet plaatsvinden in reeds geroerde grond. Ook is het niet toegestaan om permanente drainage of bemalingen toe te passen bij het bouwen. [44] Bij het toepassen van tijdelijke bemalingen moet de BRL 12.000 Tijdelijke grondwaterbemaling certificering worden gevolgd.
[45] Tot slot mag volgens onderdeel f geen drainage onder waterbergende voorzieningen worden toegepast. [46] In artikel 2.2, tweede lid, zijn er regels opgenomen voor toepassen van drainage in kwelgevoelige gebieden. Een kwelgevoelig gebied is in artikel 1.5 gedefinieerd: "Er is sprake van een kwelgevoelig gebied als er sprake is van 1,0 tot en met 2,0 mm kwel per dag." In afwijking van het eerste lid is het verboden om een permanente drainage of een drainage ten behoeve van het mogelijk maken van een functie ineen kwelgevoelig gebied opgenomen. Tenzij de drainage noodzakelijk is voor de beheersing van extreem hoge grondwaterstanden die kunnen leiden tot overlast en schade. Dit aangezien het afvoeren van grondwater via een drainage een aantrekkende werking heeft en een verhoging van de kwelflux veroorzaakt. Artikel 2.3 In het Beleidsplan Water en riolering West Maas en Waal 2023-2027 is opgenomen dat bij nieuwbouwprojecten het verplicht is om hemelwater te verwerken op eigen terrein tenzij dit redelijkerwijs onmogelijk is. [47] Daarom is in artikel 2.3.1, eerste lid, een voorwaardelijke verplichting tot het voorzien in een waterberging van hemelwater op eigen terrein opgenomen bij het bouwen van een gebouw waarbij een toename van verhard oppervlak plaatsvindt.
Verhard oppervlak is de optelsom van bebouwing (hoofdgebouw en eventuele bijbehorende bouwwerken) en terreinverharding (zoals bestrating en tegels). In het tweede lid is een afwijkingsmogelijkheid op het eerste lid opgenomen. In het geval dat bij een ruimtelijke ontwikkeling het niet mogelijk is omwaterberging op eigen terrein te realiseren mag deze waterberging ook in het plangebied worden gerealiseerd. In het derde lid is een regel opgenomen om bij nieuwbouw te voorzien in een minimale waterbergingscapaciteit in overeenstemming met de standaard opgenomen in de
19
beleidsregels behorende bij de Waterschapsverordening Waterschap Rivierenland die geldend is bij het verlenen van de omgevingsvergunnning. [48] Het doel is dat hemelwater langer wordt vastgehouden op eigen terrein, daarbij wordt aangesloten bij de norm van het waterschap. Dit omdat het waterschap het beste inzicht heeft in de laatste stand van zaken. De benodigde waterbergingscapaciteit kan op verschillende manieren worden gerealiseerd. Voorbeelden zijn de aanleg van een bergingsvoorziening met een hemelwatergebruiksysteem, het aanleggen van een verdiept gedeelte in de tuin of het aanleggen van een groen dak. Een combinatie van waterbergende voorzieningen is ook mogelijk. Voor het beperken van wateroverlast is het essentieel dat de hemelwaterberging binnen afzienbare tijd na een bui weer beschikbaar is voor het opvangen van de volgende bui. Daarom is in het vierde lid bepaald dat de hemelwaterberging binnen een termijn van 96 uur weer beschikbaar moet zijn maar niet langzamer dan 48 uur. Dit kan bijvoorbeeld door de hemelwaterberging als infiltratievoorziening in te richten, zodat het opgevangen water langzaam in de bodem zakt, of door het hemelwater vertraagd af te voeren naar oppervlaktewater. De maximale afvoer is 1,5 liter per seconde per hectare.[49] In het vijfde lid is bepaald dat geen ondergrondse waterberging mag worden aangelegd.
Dit aangezien waterberging in het rivierengebied ondergronds niet wenselijk is. Bij kwelsituaties geeft dat problematiek met permanent gevulde voorzieningen en het extra aantrekken van kwelwater. [50] In artikel 2.3.2 is een afwijkingsmogelijkheid opgenomen door middel van een omgevingsvergunning wanneer het verwerken van hemelwater op eigen terrein redelijkerwijs niet mogelijk is. Dit is alleen nodig als de hemelwaterberging ook niet binnen het plangebied kan worden gerealiseerd, in overeenstemming met het tweede lid van artikel 2.3.1. Artikel 2.4 In artikel 2.4 is een voorwaardelijke verplichting tot het aanhouden van een voldoende hoog vloerpeil bij het bouwen van gebouwen opgenomen. Een begane grond van 0,3 meter boven peil is nodig om overlast door zowel hemelwater als grondwater te voorkomen. Door klimaatverandering neemt de kans op overstromingen en wateroverlast door stortbuien toe. Om te zorgen dat water niet (of niet direct) in gebouwen kan stromen, moet de begane grond vloer van die gebouwen voldoende hoog worden gelegd. In dit artikel is het minimale niveau van de begane grond vloer voorgeschreven. Bij nieuwbouwlocaties kan ook grondwateroverlast ontstaan in het geval de ontwikkeling het natuurlijk geohydrologisch systeem verstoort.
Deze grondwateroverlast kan worden voorkomen door een voldoende hoog vloerpeil aan te houden, waarbij de grondwaterstand tot maximaal 0,2m mag doorstijgen tot de onderkant van de vloer van het gebouw. [51] In het tweede lid is opgenomen dat bij het bepalen van het vloerpeil rekening wordt gehouden met de afstroom van hemelwater naar omliggende percelen. Dit om wateroverlast op de omliggende percelen te voorkomen.
20
Artikel 2.5 Een gevolg van de klimaatverandering is de stijging van de (gevoels)temperatuur. Hierbij is het stedelijk hitte-eiland effect van belang, dit betekent dat steden sneller opwarmen dan het omliggende landelijke gebied en dat deze warmte in steden ’s avonds en ’s nachts langer wordt vastgehouden. Door toename van bebouwd oppervlak, dichte bebouwing en ‘verstening’ binnen de bebouwde kom neemt dit effect ook toe.[52] De thermische uitstraling van gebouwen richting de atmosfeer speelt hierbij ook een rol. Om deze redenen ontstaat er een toenemende kans op hittestress in de dorpen van de gemeente. Uit onderzoek blijkt dat in vijf jaar de gevoelstemperatuur in op diverse plekken tot 41 graden Celsius kan oplopen.[53] De toenemende hitte-extremen hebben verschillende effecten. Zo leidt het tot gezondheidsproblemen en extra sterfte onder kwetsbare groepen, zoals ouderen en chronisch zieken.[54] Ook kan hitte leiden tot verminderde arbeidsproductiviteit en slaapstoornissen.[55] Daarom zijn in artikel 2.5 voorwaardelijke verplichtingen opgenomen voor het bouwen van een gebouw die te maken hebben met het voorkomen van hittestress. Onder a is opgenomen dat bij het bouwen van een hoofdgebouw voldoende maatregelen moeten worden genomen tegen hittestress. Het bevoegd gezag beoordeelt of de voorgestelde maatregelen voldoende zijn.
Deze maatregelen zijn opgenomen in het Klimaatadaptatieplan Gemeente West Maas en Waal 2022. Een voorbeeld van een maatregel tegen hittestress is het aanbrengen van groen. Daarbij kan het benodigde groen ook worden gerealiseerd op het dak, door middel van groene daken. Onder b is de verplichting opgenomen dat binnen de bebouwde kom meer dan 50% van de tuin, indien aanwezig, onverhard moet zijn. Het onttegelen van tuinen draagt bij aan de bestrijding van hittestress.[56]
Artikel 3 In artikel 3.1 is een algemene afwijkingsbevoegdheid van de algemene bouwregels in artikel 2 opgenomen. Deze afwijkingsbevoegdheid door middel van een omgevingsvergunning geeft het bevoegd gezag de flexibiliteit om bouwwerken die innovatieve duurzaamheid en klimaatadaptatie bevorderen toe te staan wanneer deze niet voldoen aan artikel 2. De voorwaarden voor deze afwijking van de bouwregels zijn dat het bouwwerk geen beperking oplevert voor natuur en milieu, de waterhuishou ding en de bodemkwaliteit en nabije woningen en voorzieningen. Artikel 4 Onder de overige regels zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot aanlegactiviteiten.
Artikel 4.1 De gemeente sluit bij de inrichting, het beheer en het onderhoud veelal aan bij het beleid van het waterschap. Echter, het waterschap handelt vanuit het belang van een goed functionerende waterhuishouding terwijl de gemeente ook met andere belangen rekening houdt.[57] De gemeente heeft daarom aanvullend de Beleidsnotitie gemeentelijke Watergangen 2023 gemaakt. Daarin is vastgelegd dat naast het rekening houden met klimaatverandering ook de aspecten ecologie en beleving worden meegenomen. [58] Hiervoor heeft de gemeente aanvullende beleidsuitgangspunten opgesteld die in artikel 4.1 zijn opgenomen. [59] 21
In artikel 4.1.1 is in het eerste lid een verbod opgenomen om zonder omgevingsvergunning een gemeentelijke watergang of oever aan te leggen of te herinrichten. In het tweede tot en met vijfde lid zijn de voorwaarden voor de verlening van de omgevingsvergunning opgenomen. In het tweede lid, aanhef en onder a, is de voorwaarde opgenomen dat secundaire en tertiaire gemeentelijke watergangen een natuurvriendelijke oever hebben, waarbij het talud een verflauwing heeft van minimaal 1:3. Dit aangezien uit ervaring blijkt dat steilere taluds regelmatig inzakken en afkalven. [60] Het herstel van deze steile taluds vraagt tijd en geld en benadeelt in veel gevallen de waterhuishouding.[61] Ook zijn regelmatig civieltechnische constructies nodig om de taluds weer te stabiliseren. Daarnaast wordt door het aanleggen van flauwe oevers extra waterberging gecreëerd, wordt meer belevingswaarde aan het zichtbare oppervlaktewater gegeven en worden de natuurwaarden versterkt.[62] In het vijfde lid is opgenomen dat wanneer er geen ruimte is voor een natuurvriendelijke oever bij het aanleggen of herinrichten van een gemeentelijke watergang in afwijking van het tweede lid ook de omgevingsvergunning verleend kan worden wanneer het talud een verflauwing van 1:3 heeft. In het tweede lid, aanhef en onder b, is de voorwaarde opgenomen dat het water bereikbaar en zichtbaar bovengronds aanwezig is.
Bij deze voorwaarde is een afwijkingsmogelijkheid opgenomen in het zesde lid. Dit houdt in dat een omgevingsvergunning voor een gemeentelijke watergang met een duiker alleen kan worden verleend wanneer met goed beargumenteerde redenen een natuurlijke oplossing niet kan worden toegepast en daarom civieltechnische maatregelen en oplossingen worden toegepast. Dit aangezien natuurlijke oplossingen en (bouw)materialen passen bij een duurzame en klimaatbestendige inrichting.[63] Ook zijn de onderhoudskosten voor natuurlijke oplossingen lager. Er zijn echter omstandigheden wanneer een natuurlijke oplossing niet kan worden toegepast. Civieltechnische maatregelen zijn vaak niet te voorkomen als de beschikbare ruimte beperkt is en er toch een handeling nodig is. Een voorbeeld is een smalle wegberm naast een wegsloot. Voor de verkeersveiligheid is het noodzakelijk dat die berm stabiel en onbeschadigd blijft. Om deformatie te voorkomen is dan een goede constructie nodig; vaak een damwand of oeverbeschoeiing. Deze ziet de gemeente als een niet-natuurlijke oplossing. De veiligheid gaat dan boven de natuurlijke oplossing. In het tweede lid, onder c is de voorwaarde opgenomen dat de gemeentelijke watergang in ieder geval aan één kant van het water grenst aan de openbare ruimte.
Het derde lid biedt een aanvullende mogelijkheid voor het verlenen van de omgevingsvergunning als een watergang langs een publieke weg wordt aangelegd of heringericht. In dat geval kan een minimale (weg)berm van 2 meter worden toegepast. Dit aangezien een berm van 2 meter meer ruimte geeft voor het efficiènt onderhoud van de gemeentelijke watergang.[64] Daarnaast creëert een wegberm ruimte tussen de watergang en de weg wat bijdraagt aan de verkeersveiligheid en de verontreiniging vanaf de weg naar het water vermindert.[65]
22
In het vierde lid zijn aanvullende mogelijkheden voor het verlenen van de omgevingsvergunning opgenomen als een gemeentelijke watergang in stedelijk gebied wordt aangelegd of heringericht. In het vierde lid is opgenomen dat watergangen in stedelijk gebied bereikbaar moet zijn vanaf openbaar terrein of een 4 meter onderhoudsstrook moeten hebben. Het zichtbaar en bereikbaar zijn van secundaire of tertiaire watergangen is belangrijk vanuit beleving van water en het efficiënt onderhoud van de watergang.[66] De onderhoudskosten nemen aanzienlijk toe wanneer niet aan deze vereisten wordt voldaan.[67] Tot slot is in artikel 4.1.2 is de bevoegdheid tot functieverandering van een watergang door het college van B&W opgenomen. Dit aangezien door natuur- en klimatologische ontwikkelingen ecologische of klimatologische belangen in deze gebieden in de loop der tijd leidend kunnen worden ten opzichte van waterbelangen.[68] Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn doordat beschermde soorten of soorten van grote ecologische waarde zich ergens vestigen.[69] Het kan dan wenselijk zijn het waterbelang elders in de directe omgeving te compenseren.[70] Overigens kan de wijzigingsbevoegdheid sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet niet meer worden ingezet.
De wijzigingsbevoegdheid heeft echter wel betekenis vanwege de gelijkstelling met een binnenplanse beoordelingsregel in artikel 22.32 van het omgevingsplan. Bij de toepassing van deze bevoegdheid speelt ook het waterschap een rol.
Artikel 4.2 In artikel 4.2 zijn regels opgenomen ter voorkoming van wateroverlast.
Artikel 4.2.1 In artikel 4.2.1, eerste lid, is een vergunningsplicht opgenomen voor een werk, geen bouwwerk zijnde, of werkzaamheden waarbij een perceel hoger dan 0,5 m boven het maaiveld wordt opgehoogd of voor activiteiten die dieper in de grond roeren dan 0,5 m beneden maaiveld. De omgevingsvergunning wordt in ieder geval verleend als wordt voldaan aan de voorwaarden genoemd in onderdeel a t/m e van het tweede lid. In onderdeel a en b zijn vereisten opgenomen voor het verlenen van de omgevingsvergunning uit het Toetsingskader grondwater gemeente West Maas en Waal. [71] In onderdeel c is opgenomen dat het er een voldoende waterdoorlatendeophooglaag wordt toegepast (50cm > 1,0 m/d). Deze voorwaarde is opgenomen omdat de verwerkingscapaciteit van gebiedseigen grond veelal te laag is door een lage doorlatendheid. [72] Hierdoor ontstaan klachten van grondwateroverlast, wat eigenlijk niet goed verwerkt regenwater betreft. [73] De doorlatendheid van de aangebrachte deklaag dient voorafgaand aan uitvoering en na realisatie aangetoond te worden door de aannemer via zeefkromme-analyses. [74] In onderdeel d is de voorwaarde opgenomen dat voorzieningen moeten worden aangebracht in het plangebied om grondwateroverlast of schade regenwater bij bestaande bouw te voorkomen.
Dit betekent dat opgehoogde percelen altijd interceptiemaatregelen moeten nemen om afstromend hemelwater en grondwater op te vangen. [75]
23
De interceptiemaatregelen moeten in het geval van de opvang en verwerking van hemelwater qua verwerkingscapaciteit gedimensioneerd zijn op een maatgevende neerslaggebeurtenis van 60mm in één uur. [76] Bij deze regel moet in acht worden genomen dat er niet gelijk sprake is van wateroverlast wanneer water in gesloten constructies onder het maaiveld komt, dit komt terug in het derde lid. Dit aangezien ondergrondse constructies waterdicht moeten worden gemaakt en gehouden door de perceeleigenaar. [77] Pas wanneer door de ophoging het grondwater stijgt tot 0,2m tot de onderzijde vloer wordt het beschouwd als overlast, het Beleidsplan Water en Riolering West Maas en Waal 2023-2027 of de opvolger daarvan is hierbij leidend. [78] Tot slot is in onderdeel e de voorwaarde opgenomen dat te allen tijde minimaal 1,0m klei overblijft onder de ontgraving of 1,0 m klei wordt aangebracht of hersteld na het uitvoeren van een werk, geen bouwwerk zijnde, of van de werkzaamheden. Dit aangezien tijdens bodemingrepen of na de realisatie de weerstand gevende (klei)deklaag kan opbarsten. Gevolg is een ernstige verstoring van het geohydrologisch systeem waarbij schades kunnen ontstaan tijdens de uitvoering van werkzaamheden, maar ook tijdens het gebruik van de geplaatste bouwwerken. [79]
Artikel 4.2.2 In artikel 4.2.2 zijn uitzonderingen opgenomen op het verbod in artikel 4.2.1. De vier gevallen zijn overgenomen uit het Toetsingskader grondwater West Maas en Waal. [80]
Artikelen 4.2.3 en 4.2.4 In het eerste lid is een vergunningplicht opgenomen voor werken, geen bouwwerk zijnde, voor het aanleggen van verharding. Er geldt een vergunningplicht voor het aanleggeven van meer dan 500 m2 in het stedelijk gebied en voor meer dan 1500 m2 verharding in het landelijk gebied. Het stedelijk gebied en het landelijk gebied zijn gedefinieerd in artikel 1. In het tweede lid is opgenomen dat wanneer er verharding wordt aangelegd een voorwaardelijke verplichting tot het voorzien in een waterberging van hemelwater op eigen terrein geldt. Verhard oppervlak is de optelsom van bebouwing en terreinverharding (zoals bestrating en tegels). In het derde lid is een afwijkingsmogelijkheid op het tweede lid opgenomen. In het geval dat bij een ruimtelijke ontwikkeling het niet mogelijk is om waterberging op eigen terrein te realiseren mag deze waterberging ook in het plangebied worden gerealiseerd. In het derde lid is een regel opgenomen om bij nieuwbouw te voorzien in een minimale waterbergingscapaciteit in overeenstemming met de standaard opgenomen in de Waterschapsverordening die geldend is bij het verlenen van de omgevingsvergunning. [81] Het doel is dat hemelwater langer wordt vastgehouden op eigen terrein, daarbij wordt aangesloten bij de norm van het waterschap. Dit omdat het waterschap het beste inzicht heeft in de laatste stand van zaken.