Document · PDF

Bijlage 2 Concept Jaarstukken 2022 Avri

Gemeenteraad 8 juni 2023, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Z.08450926.163 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

jaarrekening 2022

Verschil Berap - Jaarrekening

8.545

29 242 133 120 4.710 15 140 29 349 225 330 459 603 120 498 8.001

0 0 0 0 -1.202 0 0 0 0 0 160 0 0 0 498 -544

Pluspakket 13 Risico's uitvoering pluspakket activiteiten 24 Brandstofprijzen Totaal Pluspakket

75 25 100

0 0 0

Bedrijfsafval 2 Prijsontwikkeling op de afvalmarkt 4 Faillissement van verwerkers 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 24 Brandstofprijzen Totaal Bedrijfsafval

37 7 20 40 104

0 0 0 0 0

604

736

132

604

736

132

9.353

8.941

-412

ONTWIKKELING FINANCIELE RISICO'S ( * €1.000) Basispakket 1 Verkoop gebulkt materiaal 2 Prijsontwikkeling op de afvalmarkt 4 Faillissement van verwerkers 5 Betaling afvalstoffenheffing 6 Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats 8 Data Registratie GSL 10 Chemische vervuiling of grondwatervervuiling 11 Avri Realisatie B.V. en Solar B.V. 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 14 Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens 17 Vervuiling van aangeboden grondstoffen 19 Vergoeding kunststof verpakkingen 23 Geschil met verwerker PMD's 24 Brandstofprijzen 25 CAO-stijging Totaal Basispakket

Bedrijfsvoering 1 Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4) Totaal Bedrijfsvoering Totaal alle programma's

Pagina 27 van 75

berap 2022

29 242 133 120 5.912 15 140 29 349 225 170 459 603 120

Tabel 13: Ontwikkeling financiële risico’s Avri

8.3

Toelichting op de grootste of gewijzigde risico’s

Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de grootste risico’s (>€ 500.000) of in 2022 gewijzigde risico’s ten opzichte van de bestuursrapportage. 6 - Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats; risico gedaald De provincie en Avri hebben in december 2020 een bestuurlijk akkoord gesloten voor uitstel van de overdracht van de stortplaats van Avri. Dit akkoord heeft als doel om de kortetermijneffecten voor de gemeenten te verminderen. Die waren ontstaan door het besluit van Provinciale Staten in oktober 2020 om de rekenrente te verlagen. Kernpunt in dit bestuurlijk akkoord is de uitstel van het moment van overdracht voor onbepaalde tijd. In 2031 besluit de provincie na overleg met de Avrigemeenten over het overdrachtsmoment. Tot dat moment zijn alle risico’s (zowel technisch als financieel) voor rekening van Avri. Hierbij is ook afgesproken om jaarlijks overleg te voeren over de technische en juridische aspecten van de nazorg, zowel bestuurlijk als financieel. Het geeft partijen de tijd voor implementatie van maatregelen die een efficiënte nazorg waarborgen. Ook is er tijd om de benodigde financiële middelen op te bouwen. Het akkoord stelt de gemeenten bovendien in staat tijdig te anticiperen op de ontwikkelingen en invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Bij de overdracht moeten voldoende financiële middelen beschikbaar zijn.

In de tijd gezien zijn verschillende uitgangspunten en parameters voor de bepaling van dit doelvermogen onzeker. Daardoor blijft de mogelijkheid bestaan dat er te weinig doelvermogen is opgebouwd op de nog nader te bepalen overdrachtsdatum. Er kunnen echter ook positieve effecten zijn, zoals een langere vervangingstermijn van toegepaste materialen of hogere beleggingsrendementen van het nazorgfonds. Al deze zaken zijn van invloed op het benodigde vermogen. De stortplaats wordt al meerdere jaren intensief gemonitord en onderhouden. De technische risico’s (zoals ongelijke ‘zetting’ en percolaatvorming) beschouwen we daarom als beheersbaar. Daarbij moet opgemerkt worden dat toekomstige (wettelijke) ontwikkelingen altijd van invloed kunnen zijn op de nazorgkosten. Avri loopt bij de opbouw van het toekomstig doelvermogen meerdere financiële risico’s. Deze risico’s/onzekerheden zijn niet te beïnvloeden, omdat de provincie autonoom bevoegd is te besluiten over de uitgangspunten. Daaronder ook het overdrachtsmoment, dat na overleg met de Avri-gemeenten wordt bepaald. We verwachten dat in 2031 het moment van overdracht kan worden vastgesteld door de Provinciale Staten. Rekening houdend met de reële doorlooptijd van het (deels juridisch) sluitingsproces en contractuele afspraken, gaan we voor de inschatting van de risico’s uit van de vroegst mogelijke overdracht per 2034.

Wij rekenen echter op overdracht per 2044 en voor de opbouw van het doelvermogen gaan we daar ook vanuit. Naar verwachting zal het nazorgfonds vóór het beslismoment in 2031 nog een studie uitvoeren voor actualisatie van de rekenrente. Die heeft de meeste invloed op het doelvermogen. Op dit moment is onzeker of de rente stijgt of daalt, hoe de beleggingsmix zich gaat ontwikkelen en welk effect deze wijzigingen vervolgens hebben. Dat kan zowel positief als negatief zijn. In 2022 heeft het rendement zich bijzonder negatief ontwikkeld. Er is nog geen definitieve jaarrekening van het nazorgfonds en daarmee ook nog geen definitief rendementspercentage over 2022. Op basis van de laatste berichten van de provincie houden we rekening met een negatief rendement van 10%. Om deze reden is er in 2022 € 826.000 in de voorziening stortplaats gedoteerd, ten laste van het jaarrekeningresultaat. Een andere belangrijke ontwikkeling in 2022 was het verschijnen van het landelijk eindrapport ‘Rekenrente nazorgfondsen stortplaatsen’. Dit rapport is in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgesteld en bevat adviezen over het vormen van een landelijk nazorgfonds en de te hanteren systematiek voor het bepalen van de rekenrente. Het rapport is definitief en in IPO-verband wordt hier inmiddels over gesproken.

Naar verwachting besluit de provincie hierover in het eerste kwartaal 2023. Uit het rapport wordt duidelijk dat de provincie Gelderland het risico eenzijdig bij de stortplaatshouders neerlegt. De adviezen in het rapport zouden voor het doelvermogen en het risicoprofiel heel gunstig uitpakken. Momenteel vinden er besprekingen plaats tussen de provincies en het Rijk, over de positie van het Rijk. Als het Rijk bereid is om bij calamiteiten als vangnet te dienen, zijn naar verwachting veel bezwaren van de provincies weggenomen. Dan staat niets de vorming van een landelijk fonds meer in de weg. Uit het rapport blijkt dat er meerdere varianten voor het bepalen van de rekenrente mogelijk zijn. De meest ongunstige variant uit het rapport geeft een rekenrente die ligt boven de huidige rekenrente van de provincie Gelderland. Gelderland hanteert een rekenrente van 3,1%. De laagste variant uit het rapport komt uit op 3,45%. Daarom hebben wij deze rekenrente van 3,45% opgenomen in de berekeningen voor het doelvermogen. Daarnaast hebben we het risicoscenario voor een lagere rekenrente aangepast. De kans dat er een lagere rekenrente komt, is met het verschijnen van dit rapport sterk gedaald. Naast een hogere rekenrente hebben we in 2022 de inflatie in het rekenmodel verhoogd naar 1,87%.

De basis voor dit inflatiecijfer is de gemiddelde jaarlijkse inflatie (over de periode 1-1-2014 naar 1-1-2022) waar rekening mee wordt gehouden

Pagina 28 van 75

in het Rinasmodel. Dat model wordt landelijk gebruikt voor berekening van het doelvermogen. De hogere inflatie heeft een sterk negatief effect op het te bereiken doelvermogen. Op basis van de geactualiseerde uitgangspunten wordt in 2044 € 12,6 miljoen doelvermogen opgebouwd. Bij deze geleidelijke opbouw is per 2034 een bedrag van € 9,0 miljoen beschikbaar. Voor de bepaling van de financiële risico’s zijn met het Rinasmodel meerdere scenario’s berekend. De scenario’s gaan er vanuit dat één of meer punten afwijken van de huidige uitgangspunten van Avri en eventuele overdracht per 2034; • Bij een tussentijdse verlaging van de rekenrente naar bijvoorbeeld 2,5% (overige uitgangspunten ongewijzigd) neemt het doelvermogen bij overdracht in 2034 toe tot naar schatting € 46 miljoen. Dan bedraagt het tekort in het opgebouwd vermogen dus € 37 miljoen. • Uitgaande van alle provinciale uitgangspunten zou een verlaging van de rekenrente naar 2,5% zelfs leiden tot een doelvermogen van circa € 55,6 miljoen per 2034. Dan bedraagt het tekort in het opgebouwd vermogen dus € 46,6 miljoen. De kans dat de rente bij de volgende studie wordt verlaagd en in welke mate is op dit moment niet duidelijk. In het bestuursakkoord is afgesproken om jaarlijks de ontwikkelingen en verwachtingen voor de komende jaren te bespreken.

Dit stelt de gemeenten in staat om samen met de provincie te anticiperen op deze ontwikkelingen. De kans dat de genoemde uiterste effecten zich gaan voordoen wordt op dit moment als zeer klein ingeschat. Op basis van het landelijk rapport over de rekenrente hebben we de ingeschatte kans hierop verlaagd van 10% naar 5%. Er zijn de komende jaren ook ontwikkelingen mogelijk die een positief effect kunnen hebben op het doelvermogen. Voorbeelden zijn lagere nazorgkosten door technische ontwikkelingen, hogere beleggingsrendementen van de provincie of een hogere rekenrente. Rekening houdend met de diverse risicoscenario’s en de actuele inschatting van de kans dat deze zich voordoen, bedraagt het gekwantificeerd risico in de jaarrekening (maart 2022) € 4,7 miljoen, op basis van de toe te passen kans x effect-methode. Dit is € 1,2 miljoen lager dan vorig jaar. De daling heeft twee oorzaken. Enerzijds wordt met de hogere ingerekende inflatie het effect van een hogere inflatie verkleind. Anderzijds is de kans op verlaging van de rekenrente naar 2,5% gedaald, als gevolg van het verschijnen van het landelijk rapport Rekenrente. In 2022 is wederom € 1 miljoen toegevoegd aan de voorziening Basispakket, ter dekking van het risico dat het doelvermogen bij overdracht nadelig afwijkt van de opgenomen voorziening. In paragraaf 8.5, over het weerstandsvermogen, wordt het effect hiervan zichtbaar.

12 – Inzet medewerkers uitvoering; risico niet gewijzigd De arbeidsmarkt lijkt steeds krapper te worden. Ook voor uitzendbureaus is het steeds moeilijker om gekwalificeerd personeel te vinden. Op deze arbeidsmarkt is het ook steeds makkelijker voor personeel om over te stappen naar een andere werkgever. Als oplossing vergroten we onze vaste schil aan mensen en verkleinen we de flexibele schil. We bieden medewerkers de nodige opleidingen aan om hen breed inzetbaar te maken. Daarnaast kijken we ook naar de arbeidsvoorwaarden om bestaande medewerkers te behouden. Bij de IBOR-teams maken we veel gebruik van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door gewijzigde wetgeving zien we al jaren dat de instroom bij beschut werk afneemt, maar de uitstroom op peil blijft (pensionering, doorstromen naar regulier/ander werk). Sinds dit jaar is daarbij gekomen dat mensen eerder met pensioen kunnen (gewijzigde wetgeving). Hierdoor is de uitstroom versneld en voorzien we bij IBOR de komende jaren personeelskrapte. Dat dwingt ons tot keuzes in ons takenpakket. Al met al zorgt deze situatie voor een steeds hogere werkdruk bij de bestaande bezetting, met een evenredig toegenomen risico op ziekteverzuim. 14 - Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens; risico ongewijzigd In 2022 zijn de eerste stappen gezet in communicatie en voorlichting.

Doordat de afvalcoaches pas laat in 2022 zijn geworven is de inzet van die medewerkers pas laat op gang gekomen. We blijven ook komende jaren inzetten op communicatie en voorlichting. Dat moet leiden tot het beter scheiden van grondstoffen. 17 - Vervuiling van aangeboden grondstoffen; risico verhoogd Uit sorteerproeven blijkt dat de vervuiling van gft toeneemt. Overigens is er ook landelijk een forse stijging vervuiling gft te zien. We zitten inmiddels op de grens van de landelijk vastgestelde norm. Dat maakt de kans op afkeur groot. We blijven inzetten op communicatie en voorlichting, mede door de afvalcoaches. Minder vervuiling is het doel. De effecten hiervan worden pas vanaf 2024 zichtbaar.

Pagina 29 van 75

19 – Vergoeding kunststof verpakkingen; risico niet gewijzigd De vervuiling in kunststof verpakkingen neemt landelijk sterk toe. De vergoedingen van het Afvalfonds worden vastgesteld op basis van deze landelijke vervuilingscijfers. Daarmee ontstaat het risico dat het Afvalfonds lagere vergoedingen gaat vaststellen en de pdb-inkomsten dus afnemen. Ook in de regio Rivierenland is de vervuiling van pdb overigens toegenomen. Dit risico was bij de jaarrekening 2021 al opgehoogd, vanwege de mogelijk lagere vergoeding van het Afvalfonds. 23 – Geschil met verwerker pdb; risico niet gewijzigd Avri heeft een geschil met de verwerker van het pdb-afval over de afrekening 2017, 2018, 2019 en 2020. Zowel Avri als de verwerker (Veolia) zijn op basis van het afgesloten contract van mening dat er recht is op compensatie door de tegenpartij. Volgens onze berekeningen komt Avri op een vordering van € 170.000. De verwerker stelt echter dat Avri € 1,2 miljoen moet betalen (tot en met afrekening 2019). In een vergelijkbaar geschil tussen Veolia en Afvalsamenwerking Limburg (ASL) heeft de rechtbank ASL geheel in het gelijk gesteld. Of Veolia in hoger beroep gaat is nog niet bekend. Wel zien wij de kans dat deze zaak in ons voordeel wordt beslecht sterk stijgen.

Het risico kan echter nog wel stijgen, aangezien de totale claim vanuit Veolia is gestegen met € 0,7 miljoen, op basis van de aan ons gefactureerde eindafrekening over 2019. 24 – Risico brandstofkosten; niet gewijzigd De grillige energiemarkt blijft een risico voor de bedrijfsvoering van Avri. Uiteraard worden hogere brandstofprijzen verwerkt in de begroting. De onvoorspelbaarheid van de brandstofprijzen maakt echter dat we hier een risico voor hebben opgenomen. 1 - Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4); risico gestegen De jaarrekening 2022 geeft een overhead van € 7.363.000. De Algemene Bedrijfsreserve Avri heeft op basis van de 10% van de overhead een drempelwaarde van €736.000. Het huidige en meerjarig voorziene saldo van deze reserve biedt voldoende weerstand om de risico's te dekken.

Pagina 30 van 75

8.4 Ontwikkeling weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de reserves van Avri. Doordat de jaarstukken 2022 (voor reservemutaties) sluiten met een positief resultaat, verbetert de weerstandscapaciteit. In tabel 18 is de beschikbare weerstandscapaciteit per programma weergegeven. Een nadere toelichting op de mutaties van de reserves en voorzieningen is uitgewerkt in paragraaf 14.4.

8.5 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de gekwantificeerde risico's (paragraaf 8.3) af te zetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. In de nota Risicomanagement wordt de uitkomst gewaardeerd volgens onderstaande waarderingstabel:

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN BETEKENIS Groter dan 2,0 Uitstekend Tussen 1,4 en 2,0 Ruim voldoende Tussen 1,0 en 1,4 Voldoende Tussen 0,8 en 1,0 Matig Tussen 0,6 en 0,8 Onvoldoende Kleiner dan 0,6 Ruim onvoldoende Tabel 14: Waarderingstabel weerstandsvermogen In tabel 18 is het weerstandsvermogen uiteengezet. De uitkomsten zijn afgezet tegen de bestuursrapportage 2022.

ONTWIKKELING WEERSTANDSVERMOGEN

bestuursrapportage 2022 8.545 4.964 0,6 Onvoldoende

Jaarrekening 2022 8.001 5.176 0,6 Onvoldoende

Verschil

Basispakket