Document · PDF

Bijlage 1. Voorjaarsnota 2026

Gemeenteraad 1 juli 2026, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Voorjaarsnota 202610.884 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbieding aan de raad .......................................................................................................................... 3 Vaststellingsbesluit .................................................................................................................................. 7 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 8 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ................................................................................... 10 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 13 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 16 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid .................................................................................... 18 Programma 5 - Bedrijfsvoering ..........................................................................................................

20 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................. 22 Kaders en uitgangspunten..................................................................................................................... 24 Financieel meerjaren perspectief per programma................................................................................. 26 Recapitulatie van baten en lasten ......................................................................................................... 36 Bijlage 1 - Kredieten 2026 ..................................................................................................................... 38 Bijlage 2 - Meerjaren investeringsplan .................................................................................................. 39

AANBIEDING AAN DE RAAD Hierbij bieden wij u de Voorjaarsnota 2026. Deze nota geeft de kaders, uitgangspunten en richtlijnen op basis waarvan u het beleid voor de komende 4 jaar vorm kunt geven. De nota dient ter ondersteuning van uw kaderstellende rol, u kunt in een vroegtijdig stadium de kaders voor de komende jaren vast stellen. De Voorjaarsnota geeft u inzicht in de financiële positie van de gemeente voor dit jaar met een vooruitblik tot 2030. Op basis van uw besluitvorming over deze Voorjaarsnota stellen wij de Programmabegroting 2027-2030 op. De planning en control cyclus ziet er nu als volgt uit: - Voorjaarsnota - Begroting - Najaarsnota - Jaarrekening Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de Programma's In dit deel staan per programma de visie, maatschappelijk effect, doelstellingen, het geldende beleidskader, de voorgenomen activiteiten en de kosten. Deel 2 bevat de financiën In dit deel staan de kaders en uitgangspunten voor het maken van de Programmabegroting. Ook wordt het financieel meerjarenperspectief getoond. Hierin zijn alle bekende mutaties verwerkt en toegelicht. Deel 3 bevat de bijlagen In dit deel staat een mutatie overzicht van de lopende investeringen. Financieel beeld Elke gemeente moet zorgen voor een begroting die structureel en reëel in evenwicht is.

Dit betekent dat in ieder geval in het eerste (2027) of het laatste (2030) begrotingsjaar de baten en lasten gelijk moeten zijn. Zodra onze gemeente aan deze voorwaarden voldoet, vallen we onder repressief toezicht van de provincie, de minst strenge vorm van toezicht. Meicirculaire De effecten van de meicirculaire waren bij het opstellen van deze Voorjaarsnota nog niet bekend. Wij informeren u zodra deze beschikbaar zijn. Vooralsnog lijkt het erop dat er weinig extra middelen aan het gemeentefonds worden toegevoegd. Daarom kunnen we er niet van uitgaan dat rijksmiddelen onze tekorten oplossen. Coalitieakkoord / collegeprogramma In de Voorjaarsnota is geen rekening gehouden met extra ruimte voor wensen uit een nieuw coalitieakkoord of collegeprogramma. Eventuele wensen moeten binnen het bestaande financiële kader worden opgevangen. Nieuw beleid kan alleen worden gerealiseerd door bestaand beleid te beëindigen. Dit vraagt om scherpe keuzes. Ambities passend bij de financiële mogelijkheden Om te komen tot een sluitende begroting zijn de volgende maatregelen verwerkt in de Voorjaarsnota: • OZB-verhoging van 10% in plaats van 7% in 2027. • Geen indexatie van subsidies en het schrappen van incidentele budgetten. • Kritische herijking van de budgetten Jeugd en Wmo op basis van de jaarstukken. • Aanpassingen binnen de voorschoolse voorzieningen.

Daarnaast zijn de volgende wensen niet verwerkt: • Jeugd- en jongerenwerk – Get2knowyou • Fotoproject • Leerlingenvervoer • Schuif samen aan

• Pilot lichte begeleiding • Coördinatie en uitvoering ketenaanpakken GLI en valpreventie In onderstaande tabel wordt het financieel beeld tot nu toe weergegeven. Dit dient als uitgangspunt voor de voorjaarsnota. Bedragen x € 1.000

Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling

2026

2027

2028

2029

2030

Saldo

Programmabegroting 2026-2029

42 V

245 V

-773 N

-344 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota 2025

115 V

-210 N

62 V

4 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

-26 N

-28 N

151 V

149 V

150 V

Stand voor opstellen Voorjaarsnota

130 V

7 V

-560 N

-190 N

-189 N

Financiële ontwikkelingen Na het opstellen van de programmabegroting 2026-2029 en de najaarsnota 2025 hebben zich meerdere financiële ontwikkelingen voorgedaan. De grootste ontwikkelingen in 2027 en verder (vanaf € 50.000,-) zijn: Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

Aanbesteding financieel pakket

0 V

-150 N

-40 N

-41 N

-42 N

Actualisatie rentelasten verloop leningportefeuille Begroting VRGZ 2027-2030

-82 N

-129 N

-151 N

-149 N

-220 N

-39 N

-156 N

-233 N

-236 N

-280 N

Capaciteitsbehoefte - Adviseur verkeer Capaciteitsbehoefte Beleidsadviseur Wmo Capaciteitsbehoefte - BOA's via pool WDW Capaciteitsbehoefte - Buitendienst medewerker Capaciteitsbehoefte Contractbeheer / contractmanagement Capaciteitsbehoefte Planeconoom Formatieve uitbreiding VraagWijzer GGD Begroting 2027-2030

0 V

-53 N

-56 N

-58 N

-61 N

-17 N

-110 N

-114 N

-119 N

-125 N

0 V

-52 N

-55 N

-57 N

-60 N

0 V

-70 N

-73 N

-76 N

-80 N

0 V

-52 N

-55 N

-57 N

-60 N

0 V

-59 N

-61 N

-64 N

-67 N

-256 N

-348 N

-357 N

-364 N

-373 N

-20 N

-63 N

-66 N

-65 N

-97 N

Jeugdzorgmiddelen

912 V

949 V

987 V

1.027 V

773 V

Loonontwikkeling

0 V

202 V

183 V

124 V

-459 N

ODR - concept Begroting 2027

1 V

-86 N

-85 N

Onderhoud openbare ruimte Nieuwe aanbesteding OZB verhogen met 10% in 2027. overige jaren met 7% Sociale werkvoorziening Begroting MGR Voorziening wegen Wegenbeheerplan 2027-2031 Werkzaak begroting 2027-2030

-117 N

-119 N

-122 N

-125 N

-128 N

0 V

172 V

184 V

197 V

754 V

111 V

84 V

64 V

85 V

133 V

0 V

-300 N

-308 N

-314 N

-321 N

0 V

335 V

371 V

393 V

384 V

Wmo budgetten

-87 N

-90 N

-94 N

-97 N

-327 N

Capaciteitsbehoefte gemeente De komende jaren werken we aan het verder professionaliseren van onze bedrijfsvoering. De landelijke regels en wettelijke normen worden strenger. Ook vraagt data-gedreven en zaakgericht werken om goede, uniforme processen, duidelijke dossiers en een sterke informatiehuishouding. Deze basis is nodig voor betrouwbare dienstverlening, transparantie en het goed kunnen omgaan met crisissituaties. Dit vraagt meer capaciteit dan we op dit moment hebben. Gezien de beperkte financiële middelen van de gemeente moeten we daarin scherpe keuzes maken. We moeten gericht investeren in mensen en voldoende tijd en capaciteit vrijmaken voor de uitvoering en goede organisatie van de aansturing en verantwoording. Op een aantal gebieden laten we daarom capaciteitsuitbreiding achterwege, we stellen dit uit of we zoeken naar een oplossing in de vorm van het opleiden van huidig personeel. Functies op het gebied van meer strategische capaciteit, uitbreiding op beleidsvelden economie, recreatie en toerisme en extra inzet op integrale veiligheid en de combinatie met zorg zijn daarom niet ter uitbreiding opgenomen in deze voorjaarsnota. De arbeidsmarkt is krap. Als kleine gemeente is het niet altijd makkelijk ervaren collega’s te vinden. We willen ons profileren als aantrekkelijke werkgever, o.a. door mensen goed op te leiden en te begeleiden.

Daarnaast investeren we in een fijne werkomgeving. We zijn terughoudend met het inhuren van externe mensen voor structurele taken. Ons doel is om de vaste formatie te versterken waar nodig. Zo zorgen we voor voldoende uitvoeringskracht, continuïteit en strategisch meedenken, zowel binnen onze gemeente als in regionale samenwerking. Formatieve uitbreiding VraagWijzer De afgelopen jaren hebben er veel ontwikkelingen plaatsgevonden binnen het Sociaal Domein. Door toename van (complexere) aanvragen bij VraagWijzer staat de dienstverlening al jaren onder druk. De huidige incidentele opschaling levert steeds tijdelijke verbetering van de dienstverlening van VraagWijzer, maar geen structurele stabiliteit. Om de dienstverlening binnen wettelijke termijnen te borgen is een uitbreiding van 2,75 fte noodzakelijk. Hiermee wordt de afhankelijkheid van incidentele middelen verminderd. Jeugdzorgmiddelen We zien een besparing binnen de Jeugdzorgmiddelen. Deze heeft meerdere oorzaken: • Verlaging van tarieven per 1-7-2026 doordat er nieuwe regionale contracten afgesloten zijn. • Een afname van duurdere zorgproducten. Dit komt door meer inzicht in de financiële consequenties (kostenbewustzijn) en het aan de voorkant meer sturen op inzet van reguliere i.p.v. specialistische zorg.

• Op basis van historische data is er meer inzicht in het verloop van de kosten en wat dit betekent voor het opnemen van middelen in de begroting. Onderhoud openbare ruimte - Nieuwe aanbesteding Het raambestek onderhoud openbare ruimte is voor 2026 opnieuw aanbesteed. Door o.a. inflatie zijn de nieuwe eenheidsprijzen hoger dan voorgaande jaren. De grootste stijgingen betreffen het vegen van rijbaan en goten en het maaien van bermen en gazons. Voorziening wegen - Wegenbeheerplan 2027-2031 In juni heeft uw raad het Wegenbeheerplan 2027–2031 ontvangen. In dit plan wordt voorgesteld om het budget met € 300.000 te verhogen om het minimale onderhoudsniveau van de wegen te kunnen waarborgen. Vooruitlopend op de besluitvorming is in de Voorjaarsnota rekening gehouden met een aanvullende jaarlijkse storting van € 300.000. Aanbesteding financieel pakket Het huidige financiële systeem moet opnieuw worden aanbesteed. Inmiddels heeft een marktconsultatie plaatsgevonden. Op basis van deze consultatie is inzicht verkregen in de kosten die gepaard gaan met de vervanging van het huidige financiële pakket. De eenmalige implementatiekosten bedragen naar verwachting circa €150.000. Daarnaast worden de structurele meerkosten geschat op ongeveer €40.000 per jaar. Algemene uitkering Uitgangspunt bij deze Voorjaarsnota is de decembercirculaire 2025. In de circulaire stonden geen structurele mutaties.

Het jaar 2030 is geactualiseerd op basis op van het BZK-model. Zodra de effecten van de meicirculaire beschikbaar zijn, informeren wij u hierover.

Bijdrage verbonden partijen De bijdrage aan de verbonden partijen neemt met circa € 20.000 af. Dit komt voornamelijk door een lagere bijdrage aan Werkzaak van € 335.000 Een onderbouwing van deze (en andere) financiële ontwikkelingen staat in Deel 2 (deel financiën) van deze Voorjaarsnota. Als bovenstaande financiële ontwikkelingen verwerkt worden, ontstaat het volgende financieel beeld: Bedragen x € 1.000

Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling

2026

2027

2028

2029

2030

Saldo

Programmabegroting 2026-2029

42 V

245 V

-773 N

-344 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota 2025

115 V

-210 N

62 V

4 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

-26 N

-28 N

151 V

149 V

150 V

Stand voor opstellen Voorjaarsnota

130 V

7 V

-560 N

-190 N

-189 N

Financieel effect Voorjaarsnota

134 V

-334 N

-237 N

48 V

554 V

Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

265 V

-327 N

-798 N

-142 N

364 V

De behandeling van de Voorjaarsnota 2026 ziet er als volgt uit: * 17 juni 2026 -> behandeling in RTG (inclusief technische vragenronde) * 1 juli 2026 -> behandeling in de raad. Wij kijken uit naar een constructief overleg met uw raad. Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WEST MAAS EN WAAL, De gemeentesecretaris, De burgemeester, D. (Didier) Oosterom

V.M. (Vincent) van Neerbos

VASTSTELLINGSBESLUIT

Onderwerp: Voorjaarsnota 2026 Nr. "invullen door griffier"

De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van Burgemeester en Wethouders, d.d. 19 mei 2026, nr. BESLUIT: 1. De Voorjaarsnota 2026 vast te stellen. 2. Aanvullend krediet van € 622.500 beschikbaar te stellen; 3. Het college op te dragen om een sluitende Programmabegroting 2027-2030 op te stellen met inachtneming van de uitgesproken bestuurlijke ambities en de financiële kaderstelling zoals is aangegeven in deze Voorjaarsnota. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 1 juli 2026. DE RAAD VAN DE GEMEENTE WEST MAAS EN WAAL, De griffier, De burgemeester, C. (Elles) Jansen-Bouwman

V.M. (Vincent) van Neerbos

LEESWIJZER De indeling van de Voorjaarsnota is in grote lijnen hetzelfde als het collegeprogramma. In deel één vindt u de programma’s en in deel twee de financiën. De paragrafen maken geen onderdeel uit van de Voorjaarsnota. Deel 3 bevat de bijlagen. Deel 1 - Programma’s Per programma zijn de volgende onderdelen opgenomen. Missie Elk programma dient bij te dragen aan het realiseren van de missie en visie van de gemeente, zodat de som van programma’s hier een complete invulling aan geeft. De missie en de visie vormen de kapstok voor de huidige bestuursperiode. Visie Per programma is een deelvisie opgesteld die bijdraagt aan de totaalvisie. Dit maakt inzichtelijk wat welk programma bijdraagt aan het toekomstbeeld van de gemeente in 2027. Maatschappelijk effect Per programmaonderdeel is een maatschappelijk effect opgesteld dat aangeeft wat de gemeente binnen het betreffende onderdeel wil bereiken voor haar inwoners. Doelstellingen Per programmaonderdeel zijn doelstellingen (in overleg met de portefeuillehouders en teammanagers) opgesteld die de gemeente nastreeft om het gewenste maatschappelijke effect mee in te kleuren. Deze doelstellingen hebben een reikwijdte van één tot vier jaar. Activiteiten Per programmaonderdeel zijn voor de realisatie van de doelstellingen (in overleg met de portefeuillehouders en teammanagers) concrete activiteiten benoemd.

Deze activiteiten hebben een reikwijdte van één jaar (of meerdere jaren). Indicatoren Op basis van de effectindicatoren brengen we niet alleen in beeld wat we hebben gedaan en wat het heeft gekost, maar brengen we van de activiteiten ook in beeld wat deze hebben bijgedragen aan de doelstellingen en de invulling van het maatschappelijk effect dat we nastreven. Zo krijgen we in de toekomst een steeds nauwkeuriger beeld over de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de middelen die we per activiteit inzetten. Wat mag het kosten? In deze tabel presenteren wij de financiële informatie per programma. Het belangrijkste onderwerp hierbij is de financiële effecten van deze Voorjaarsnota. De verwerkte effecten lichten we in deel 2 per programma toe. Deel 2 - Financiën In dit deel schetsen wij de kaders en uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2027-2030 en de financiële ontwikkelingen. Daarnaast zijn per programma de mutaties in beeld gebracht die in deze Voorjaarsnota zijn verwerkt. Hierin wordt onderscheid gemaakt in mutaties voor 2026 en mutaties vanaf 2027. Tot slot geeft de recapitulatie aan hoe het begrotingssaldo zich door de tijd heen ontwikkeld. Na vaststellen van deze Voorjaarsnota is sprake van een gewijzigd begrotingssaldo.

Dit saldo betreft een momentopname omdat bij alle raadsvergaderingen er nieuwe besluiten genomen kunnen worden met een financieel effect. Bij alle planning- & control documenten brengen we het meest actuele begrotingssaldo in beeld. Deel 3 - Bijlagen Tot slot presenteren wij u in de bijlage een overzicht van de kredietwijzigingen voor 2026.

PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Reclamebeleid Woonwagenbeleid Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Structuurvisie dorpen 2025 Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (RPW) Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Verordening startersleningen 2021 Beleidsvisie zonne-energie Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2022-2025 Woonvisie 2022-2026 VTH-beleid 2022-2025 Programma kostenverhaal en financiële bijdragen Nota grondbeleid Visie (vrijetijds)economie Omgevingsvisie West Maas en Waal

2008 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2017 2019 2023 2020 2021 2021 2021 2022 2022 2023 2024 2024 2024

Deelvisie Wonen Voor inwoners zijn passende, duurzame woonvormen beschikbaar. De basisvoorzieningen passen bij de maat van de gemeente en er is oog voor een open en groene leefruimte.

Maatschappelijk effect West Maas en Walers zijn tevreden met hun woonplaats

Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Realiseren van passende groei in de kernen (totaal 1.070 nieuwe woningen tot 2030), met behoud van het karakter en de omvang van de kernen. Realiseren van spreiding van nieuwe woningen over de kernen. Realiseren van voldoende betaalbare nieuwe woningen (sociale huur, midden-huur en betaalbare koop). Stimuleren en faciliteren van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Realiseren van meer levensloopbestendige woningen en passende en duurzame woonvormen wonen in alle kernen. Realiseren van een goede ontsluiting tussen nieuwe woonwijken en de kernen. Realiseren van toekomstbestendige basisvoorzieningen.

Deelvisie Werk Werk en economische ontwikkeling zijn in balans met de leefbaarheid en het milieu/klimaat. Bedrijventerreinen groeien waar mogelijk, zijn goed bereikbaar én het vrachtverkeer is geweerd uit de kernen. Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf, bestaande bedrijfslocaties zijn hergebruikt om verpaupering tegen te gaan én nieuwe bedrijven (mkb) versterken bestaande bedrijven.

Maatschappelijk effect: Een duurzame en maatschappelijk verantwoorde lokale economie met een sterke werkgelegenheid.

Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Bedrijven faciliteren bij uitbreidingen, verplaatsing en/of vestiging, ten behoeve van het bevorderen van werkgelegenheid. Duurzame revitalisering van bedrijventerreinen. Uitbreiding van bedrijventerreinen. Minder kansrijke bedrijventerreinen transformeren naar wonen. Uitbreiding van kleine bedrijventerreinen hoogstens voor bestaande bedrijven, bij voorkeur centralisatie van bedrijven op grotere terreinen. Huidige agrarische bedrijven niet belemmeren en de ruimte geven voor innovatie en recreatieve activiteiten, innovatie, mits de agrarische activiteiten niet worden belemmerd. Stimuleren van transformatie van langdurig leegstaande commerciële panden. Nieuwe ondernemingen moeten voor de gemeente een meerwaarde hebben én duurzaam en klimaat-adaptief zijn. Vrachtverkeer wordt (waar mogelijk) geweerd uit de dorpskernen.

Deelvisie Recreëren In West Maas en Waal zijn de recreatiemogelijkheden doorontwikkeld. Hierdoor kent de gemeente een 4-seizoenen toerisme. Daarnaast is het recreatieve aanbod ook interessant voor de eigen inwoners.

Maatschappelijk effect: Versterken van de Merkbeleving van West Maas en Waal

Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Investeren in het aantrekkelijk houden van het recreatieve gebied. Inzetten op het sterke toeristische-recreatieve merk ‘Het Land van Maas en Waal’. Stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. Het verbinden van de parels (attracties en kleinschalige recreatie) langs de Maas en tussen de Maas en Waal; het organiseren van het ‘parelsnoer’. Nieuwe recreatieve ondernemers versterken het bestaande aanbod en zorgen voor een 4seizoenen aanbod. Mogelijkheden voor recreatie op het platteland mogelijk maken.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Activiteiten

Realisatie

Deelvisie Wonen Kleinschalige en grootschalige woningbouwontwikkeling Leningen Svn (woonvisie) Ontwikkeling en realisatie acties woonzorgvisie

2026

Onderzoeken mogelijkheden nut en noodzaak van herbestemmen recreatiewoningen binnen de nieuwe in ontwikkeling zijnde visie 'recreatie en toerisme'

2026

Vaststellen programma vitaal platteland

2026

Eindoplevering project 'Over de Maas' bewerkstelligen en beheer en onderhoud door de gemeente starten

2026

Volgen van de ontwikkelingen natuurinrichting uiterwaarden Wamel-Dreumel-Heerewaarden

2026

Rivierenprojecten

2028

Realisatie uitvoeringsagenda woonvisie 2022

2030

Realisatie projecten uitvoeringsagenda woonvisie

2030

Implementeren Omgevingswet in de organisatie

2032

Deelvisie Recreëren Cofinanciering routeprogramma

2026

Landgoed de Acht morgen - Appeltern (project derden)

2026

Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel

2026

Bouwgrondexploitaties Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (Project in samenwerking met derden)

2026

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

-2.947 N

-2.818 N

-2.725 N

-2.607 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota

2 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

0 V

-2.945 N

-2.816 N

-2.723 N

-2.605 N

-18 N

-161 N

-145 N

-153 N

-276 N

-2.962 N

-2.977 N

-2.868 N

-2.758 N

-2.881 N

Saldo Programmabegroting 2026-2029

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid

(onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal Uitgangspunten lokaal minimabeleid 2024 Meerjarenstrategie GGD 2024-2027 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2024-2027 Verordening Jeugdhulp gemeente West Maas en Waal 2025 Verordening Maatschappelijke Ondersteuning West Maas en Waal 2025

2007 2009 2010 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025

Deelvisie Maatschappelijke Zaken West Maas en Waal heeft een vitale gemeenschap met een actief verenigingsleven, waarbij mensen naar elkaar om kijken. De gemeente faciliteert en helpt mensen (die dat nodig hebben) aansluiting te houden bij de gemeenschap. Sportvoorzieningen en accommodaties blijven waar mogelijk in de buurt/wijk.

Maatschappelijk effect West Maas en Walers voelen zich gezien en gehoord en kunnen deelnemen aan de maatschappij.

Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5.

Jeugd en jongeren op een verantwoorde manier te laten opgroeien, ontwikkelkansen te vergroten en zorg te dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. Bevorderen van de zelfredzaamheid van al onze inwoners. Een goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van al onze inwoners te bevorderen. Actieve en passieve deelname/betrokkenheid van al onze inwoners aan de samenleving te bevorderen. Een voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de dorpen, passend bij de omvang van het dorp.

WAT WILLEN WE BEREIKEN?

Activiteiten

Realisatie

Deelvisie Maatschappelijke zaken Opstellen en uitvoeren van een integraal beleidskader 'sociaal domein'

2026

Opstellen en uitvoeren plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

2026

Bevorderen gezonde leefstijl, onder andere in scholen en instellingen

2026

Stimuleren sport- en cultuuractiviteiten/evenementen

2026

Dementievriendelijke gemeente worden

2026

Stimuleren van publiekstoegankelijke toiletten. En de vindbaarheid vergroten door middel van aansluiting bij de "Hoge Nood App"

2026

Een integrale aanpak van laaggeletterdheid en lage basisvaardigheden in beleid en uitvoering. En daarbij de continuering van het (mobiel) Digitaalhuis

2026

Het continu optimaliseren van werkafspraken met VraagWijzer ten behoeve van een verbeterde toegang

2026

Waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers via het netwerk van mantelzorgsteunpunten

2026

Actief jeugd- en onderwijsbeleid uitvoeren met als doel dat alle jeugdigen zo gezond en veilig als mogelijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen

2026

Jeugd en jongeren meer betrekken bij de samenleving

2026

Uitvoeren van het integraal Huisvesting Plan (IHP)

2026

Realiseren ontmoetingsplekken voor de jeugd

2026

Stimuleren van activiteiten tussen jeugd en politiek

2026

Regie voeren op de MFA's, afhankelijk van de uitkomsten van de herijkte businesscases

2026

Een integrale aanpak ten behoeve van de leefbaarheid in Altforst via de "dorpendeal"

2026

Jeugd: Opgroeien in een kansrijke omgeving

2026

Lokale inclusie agenda

2026

Uitvoering geven lokaal beleid op Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

2026

Cultuurbeleid

2026

Uitbreiding IKC

2027

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

Saldo Programmabegroting 2026-2029

-26.116 N

-26.980 N

-28.153 N

-29.284 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota

42 V

43 V

17 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

0 V

181 V

182 V

-26.074 N

-26.939 N

-27.928 N

-29.085 N

416 V

620 V

756 V

1.102 V

289 V

-25.658 N

-26.319 N

-27.172 N

-27.983 N

-28.796 N

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Afkoppelbeleidsplan Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Nota parkeren Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Rijk van Maas en Waal Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Regionaal Uitvoeringsprogramma (RUP) klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal Bodemkwaliteitskaart en beheernota Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026 Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie Beleidsnotitie Gemeentelijke Watergangen Toetsingskader Grondwater Biodiversiteitsplan Koersnotitie Energietransitie en Circulaire Economie 2024-2028 Beleid- en beheerplan Openbare verlichting 2025-2029

2005 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2016 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025

Deelvisie Fysieke Leefomgeving West Maas en Waal is een goed ontsloten, open & groene, energie-neutrale gemeente. De verkeersveiligheid is op orde en de historie van West Maas en Waal is zichtbaar door de doorontwikkeling van de ‘parels’ van de gemeente.

Maatschappelijk effect De fysieke leefomgeving van West Maas en Waal draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners.

Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. Stimuleren van verduurzaming van huizen; in 2026 meer energielabel A gebouwen. Meer zonnepanelen op of bij woningen (nu 40%, streefgetal 60% in 2026). Realiseren van meer waterbuffers op prioritaire locaties. Meer groene (koele) verblijfsruimtes in dorpen. Meer vergroening van particuliere tuinen. De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. Goede, veilige en snelle bereikbaarheid tussen de (voorzieningen van de) kernen en gemeenten. Goede regulering van het oppervlakte en grondwater.

10. De gemeente West Maas en Waal heeft een goede verkeerveiligheid en nagenoeg geen ongelukken in de openbare ruimte. 11. De "parels" van de gemeente zijn zichtbaar. WAT WILLEN WE BEREIKEN?

Activiteiten

Realisatie

Deelvisie Fysieke leefomgeving Verfraaien van de dorpsentrees Maasveren toekomstbestendig (laten) maken

2026

Realisatie uitvoeringsagenda laadpalenvisie

2026

Realisatie aanpak warmtetransitie

2026

Onderhoudsregime voor wegenkwaliteit en trottoirbeleid in kaart brengen

2026

Eenvoudige melding van incidenten op wegkwaliteit, inclusief een transparante prioritering

2026

Weg- en veiligheidsproblemen coördineren en bewaken in samenwerking met wegbeheer, waterschap en provincie

2026

Opstellen integraal project voor een aantrekkelijk winkelhart van Beneden-Leeuwen (Levendig Leeuwen)

2026

Realisatie projecten/maatregelen uitvoeringsagenda GVVP

2026

Onderzoek naar (snel) fietspaden en aansluiting op fietsknooppunten

2026

Uitvoering haalbaarheidsonderzoek warmtetransitie (wijkonderzoek)

2026

Ontwikkeling en realisatie klimaatbeleidsplan 2024-2029

2029

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

-3.737 N

-4.014 N

-4.328 N

-4.534 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota

-666 N

3 V

-1 N

Wijzigingen tot voorjaarsnota

0 V

-4.402 N

-4.011 N

-4.329 N

-4.535 N

-164 N

-581 N

-651 N

-693 N

-1.004 N

-4.567 N

-4.592 N

-4.980 N

-5.229 N

-5.539 N

Saldo Programmabegroting 2026-2029

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen Regionaal beleidsplan 2024-2027 Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Evenementenbeleid 2024-2028 Regionaal Crisisplan 2024-2027 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) 2024 Beleidsplan toezicht en handhaving WMW 2024-2027 Visie & beleid inwonerparticipatie 2025-2030

2014 2015 2023 2023 2024 2024 2024 2024 2025

Deelvisie Burger Inwoners zijn betrokken bij gemeentelijke zaken die in hun omgeving gebeuren.

Maatschappelijk effect: Een dynamische burgerparticipatie die bijdraagt aan de beleidsvorming van de gemeente.

Doelstellingen 1.

Versterken van de burgerparticipatie.

Deelvisie Bestuur West Maas en Waal heeft een sterke gemeenteraad die de inwonersbelangen optimaal behartigt. Daarnaast is West Maas en Waal een bestuurlijk en organisatorisch sterke gemeente die ook in 2026 nog zelfstandig is.

Maatschappelijk effect: Een gemeenteraad die duidelijke ontwikkelingskaders, gebaseerd op maatschappelijke effectsturing stelt.

Doelstellingen 1.

Een gemeenteraad die optimaal wordt ondersteund en die de belangen van de inwoners behartigt.

Deelvisie Veiligheid West Maas en Waal is een veilige gemeente om in te wonen en te verblijven.

Maatschappelijk effect: Inwoners en bezoekers voelen zich thuis en veilig in West Maas en Waal

Doelstellingen 1.

Realiseren van een gemeente waarin iedereen zich thuis en veilig voelt.

WAT WILLEN WE BEREIKEN?

Activiteiten

Realisatie

Deelvisie Burger Evaluatie Leefbaarheidsvisie 2030, vervolg Leefbaarheidsvisie 2050

2026

Uitvoeringsprogramma inwonersparticipatie 2025-2030

2030

Deelvisie Bestuur Gemeenteraad en college ondersteunen bij het nemen van een duidelijke rol gebaseerd op het dualisme Gemeenteraad en college begeleiden bij het nemen van een actieve rol in regio en de gemeenschappelijke regelingen Deelvisie Veiligheid Meer zichtbaarheid van de wijkagenten voor een beheersbaar werkgebied Ondersteunen VRGZ bij uitbreiden/opvullen vrijkomende posten

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

-4.457 N

-4.643 N

-4.733 N

-4.858 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota

0 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

0 V

-4.458 N

-4.644 N

-4.733 N

-4.859 N

-1 N

-146 N

-232 N

-230 N

-362 N

-4.459 N

-4.789 N

-4.965 N

-5.089 N

-5.220 N

Saldo Programmabegroting 2026-2029

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Archiefverordening ICT-verbeterplan Informatiebeveiligingsbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling 2023-2026 Inkoopbeleid Strategisch fiscaal beleidsplan 2026-2030

2018 2022 2023 2024 2024 2026

Deelvisie bedrijfsvoering West Maas en Waal is een regiegemeente die dienstbaar is aan haar inwoners, open en duidelijk communiceert en inwoners met vragen daadwerkelijk verder helpt. De gemeente werkt slim & efficiënt vanuit een krachtig financieel beleid, dat aansluit bij gestelde politieke kaders en Wet- en regelgeving. Daarnaast is de gemeente een professionele organisatie die haar professionals ondersteunt, faciliteert, ziet en hoort vanuit de interne dienstverlening en de gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Maatschappelijk effect Inwoners hebben vertrouwen in de gemeente en professionals zijn trots op de gemeente West Maas en Waal als werkgever.

Doelstellingen 1. 2. 3. 4.

Een dienstbare organisatie met een sterke dienstverlening naar de professional (intern). Een dienstbare organisatie die inwoners daadwerkelijk verder helpt bij een (hulp)vraag. Realiseren van de gemeentelijke ambities binnen de kaders van een krachtig financieel beleid. Realiseren van een krachtig informatiebeleid.

WAT WILLEN WE BEREIKEN?

Activiteiten

Realisatie

Deelvisie bedrijfsvoering Informatieveiligheid Jaarstukken hebben een kader stellende, signalerende en evaluerende functie Toegankelijke communicatie, heldere taal, verbeterde gemeentewebsite

2026

Een begroting opgesteld (voor het vrije deel) op basis van maatschappelijk toegevoegde waarde, waardoor resultaat & effect en niet financiën leidende principes zijn.

2026

Een versterkte bedrijfsvoering a.g.v. de financiële rechtmatigheidsverantwoording en de mogelijkheden die dit in organisatorische sfeer biedt.

2026

Uitvoering plan van aanpak dienstverlening en klantprocessen

2026

Informatiebeheer: uitvoering en doorontwikkeling

2026

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

Saldo Programmabegroting 2026-2029

-9.243 N

-9.306 N

-9.599 N

-10.011 N

Wijzigingen t/m Najaarsnota

-34 N

Wijzigingen tot voorjaarsnota

0 V

-9.276 N

-9.340 N

-9.633 N

-10.046 N

-16 N

-136 N

-38 N

-69 N

-410 N

-9.293 N

-9.476 N

-9.671 N

-10.114 N

-10.456 N

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Nota weerstandsvermogen Nota risicomanagement Nota activabeleid Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente West Maas en Waal Verordening controle financiële beheer en organisatie gemeente West Maas en Waal Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Rechtmatigheids- en controleprotocol 2024-2028 Controleplan en Normenkader 2025 Belastingverordeningen 2026 Nota reserves en voorzieningen 2026

2012 2013 2019 2023 2023 2023 2025 2025 2025 2026

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

2026

2027

2028

2029

2030

46.541 V

48.007 V

48.764 V

50.951 V

Wijzigingen t/m Najaarsnota

771 V

-223 N

52 V

21 V

Wijzigingen tot voorjaarsnota

-26 N

-28 N

-30 N

-32 N

32 V

47.286 V

47.756 V

48.787 V

50.940 V

-82 N

70 V

72 V

91 V

2.316 V

47.203 V

47.826 V

48.859 V

51.030 V

53.255 V

Saldo Programmabegroting 2026-2029

Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota

In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.

KADERS EN UITGANGSPUNTEN Voor het opstellen van de financiële begroting 2027-2030 stellen wij voor de volgende grondslagen te hanteren. Onderdeel

Grondslag

Toelichting

Loonontwikkeling 2027 2028 2029 2030

De loonontwikkeling is gebaseerd op de meest 3,00% recente circulaire van de algemene uitkering 4,20% 4,50% 4,50%

Prijsontwikkeling 2027 2028 2029 2030

2,10% 2,50% 2,10% 2,30%

De prijsontwikkeling is in deze voorjaarsnota is gelijkgesteld aan de indexering zoals gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan 2026. De ‘Nationale consumenten prijsindex’ gebruiken we voor alle baten & lasten waar geen specifieke onderbouwing voor is.

deelnemers bijdrage volgens begroting 2027 verbonden partij

Verbonden partijen maken hun eigen begroting. Op 15 april 2026 moeten ze de concept kaders voor begrotingsjaar 2027 presenteren en deelnemende gemeenten om een zienswijze vragen. We volgen de BRN 2027 om te bepalen of de verbonden partijen de juiste indexeringen voor 2027 hebben toegepast.

Verbonden partijen

Rente*

We hanteren verschillende rentetarieven. 3,00% Financieringstekort De berekening van het financieringstekort geeft de omvang aan van te verwachten nieuwe leningen. Voor het bepalen van de jaarlijkse lasten van deze lening gebruiken we 3,00% rente. 0,65% Investeringen Investeringen hebben een lange looptijd. We rekenen kapitaallasten (rente en afschrijving) uit om de jaarkosten in de begroting te verwerken. Het rentetarief dat we hier gebruiken is 0,65%. 1,12% Grondexploitaties Bij grondexploitatie gaan de kosten voor de baten uit. De rentekosten die hierdoor ontstaan worden toegerekend aan de complexen. Voor 2027 houden we rekening met 1,12% rente over de boekwaarde op 1 januari 2027.

Lokale heffingen Belastingen: OZB & RZB

Belastingen: Hondenbelasting Forensenbelasting

Opbrengst stijging van 10% in 2027 en de jaren daarna met 7%

Voor de jaar 2027 houden wij rekening met een eenmalige stijging van 10%. Aanvullend wordt rekening gehouden met areaaluitbreiding. Vanaf 2028 is rekening gehouden met een stijging van 7%.

Tarief stijging van 10%

Voor de jaren 2027-2030 houden wij rekening met een stijging van 10% per jaar. Dit is conform eerdere besluitvorming waarbij is aangegeven dat de stijging maximaal 10% per jaar mag bedragen.

Belastingen: Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting Reclamebelasting

Geen tarief stijging

Voor de jaren 2026-2030 houden wij geen rekening met een tariefstijging.

Belastingen: Verblijfsbelasting

€ 2,34 p.p.p.n.

Vanaf 1 januari 2027 wordt de verblijfsbelasting ingevoerd tegen een tarief van € 2,34 per persoon per nacht.

Heffingen: Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Kosten dekkende heffing

Voor de jaren 2027-2030 houden wij rekening met een 100% kostendekkende heffing. Afhankelijk van de kostenraming worden de tarieven bepaald. (AVRI bepaalt kosten & tarief afvalstoffenheffing).

Heffingen: Marktgeld Lijkbezorgingsrechten Leges

Tarief stijging van 2,0% & maximaal kostendekkend

Voor de jaren 2027-2030 houden wij rekening met een stijging van 2% per jaar. Van deze heffingen heeft de landelijke overheid bepaald dat ze maximaal kostendekkend mogen zijn. In West Maas en Waal zijn deze heffingen niet kostendekkend, en daar streven we ook niet naar.

Aantal inwoners - Per 1-1-2026-werkelijk - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029prognose - Per 1-1-2030-prognose

20.840 21.050 21.260 21.470 21.680

We houden rekening met een beperkte toename van het aantal inwoners. De stijging is gebaseerd op ervaringscijfers. Gemiddelde stijging bedraagt 210 inwoners per jaar.

Aantal woningen - Per 1-1-2026-werkelijk - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029-prognose - Per 1-1-2030-prognose

9.140 9.240 9.340 9.440 9.540

De groei hebben wij gebaseerd op ons Woningbouwprogramma. We verwachten een toename van 100 woningen per jaar. Door kleiner wordend aanbod van bestaande woningen neemt de vraag naar nieuwe woningen extra toe.

Overige Algemene uitkering

Onvoorzien

december De raming van de Algemene uitkering is gebaseerd circulaire 2025 op de decembercirculaire 2025. Actualisatie vindt plaats na publicatie van de mei- en/of septembercirculaire 2026. € 25.000 Voor de post onvoorzien ramen wij € 25.000. Dit is een passend bedrag voor een gemeente van onze omvang.

* De rentepercentages zijn indicatief opgenomen. Bij het opstellen van de Begroting 2027 bepalen we de werkelijke rentetarieven. Bij het maken van de begroting is extra informatie bekend die nodig is voor de berekening van de werkelijke rentetarieven.

FINANCIEEL MEERJAREN PERSPECTIEF PER PROGRAMMA Hieronder is per programma weergegeven welke mutaties verwerkt zijn in deze voorjaarsnota. PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Actualiseren archeologiebeleid Beoordeling onderzoeksrapporten

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

0 V

-5 N

0 V

0 V -20 N

-20 N

Budget verkoop molen Alphen

0 V

-15 N

0 V

Capaciteitsbehoefte Planeconoom Diverse kleine wijzigingen

0 V

-59 N

-61 N

-64 N

-67 N

1 V

Loonontwikkeling

0 V

21 V

20 V

14 V

-46 N

Meerjareninvesteringsplan 20272030 ODR - concept Begroting 2027

0 V

-11 N

1 V

-86 N

-85 N

Prijsindex 2027-2030

0 V

1 V

-1 N

0 V

-12 N

Prijsindex belastingen 2027-2030

0 V

1 V

Prijsindex leges 2027-2030

0 V

1 V

Subsidiejaarprogramma - Geen indexatie van de subsidies in 2027 Volkshuisvestingsprogramma

0 V

1 V

0 V

-40 N

-18 N

-161 N

-145 N

-153 N

-277 N

Totaal financiële effecten Voorjaarsnota

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2027 Capaciteitsbehoefte - Planeconoom Naar verwachting wordt in 2026 de nieuwe wet Regie op de Volkshuisvesting vastgesteld. Deze wet heeft als doel om meer betaalbare woningen te bouwen, procedures te versnellen en te verkorten, en woningen eerlijk te verdelen, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. We voeren deze wet uit door een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Voor advisering bij gebiedsontwikkeling, de financiële haalbaarheid van ruimtelijke plannen en het opstellen van grondexploitaties is binnen het team Ruimte een planeconoom nodig.

€ -58.688 N

ODR - concept Begroting 2027 De concept begroting 2027 van de ODR laat een stijging zien ten opzichte van 2026. Dit komt vooral door loon- en prijsindexaties en de mutaties van de werkplannen. De meerwerk opbrengsten 2027 zijn aangepast op basis van het gerealiseerde meerwerk 2025.

€ -86.094 N

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Bijraming exploitatiesubsidie Kulturhus D'n Dulper Bijraming exploitatiesubsidie MFA d'n Hoender Bijstandsuitkeringen - Reiskosten taalschool Capaciteitsbehoefte Beleidsadviseur Wmo Capaciteitsbehoefte Contractbeheer / contractmanagement Capaciteitsbehoefte - Data analist Cliëntervaringsonderzoeken

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

-9 N

-6 N

-30 N

0 V

-17 N

-110 N

-114 N

-119 N

-125 N

0 V

-52 N

-55 N

-57 N

-60 N

0 V

-27 N

-28 N

-29 N

-30 N

-10 N

-11 N

Diverse kleine wijzigingen

4 V

0 V

Exploitatiesubsidie MFA de Rosmolen Formatieve uitbreiding VraagWijzer Gezondheidszorg - Ontvlechting GGD en VRGZ GGD Begroting 2027-2030

-8 N

-256 N

-348 N

-357 N

-364 N

-373 N

-52 N

-24 N

-25 N

-26 N

-20 N

-62 N

-65 N

-64 N

-96 N

Jeugdzorgmiddelen

912 V

949 V

987 V

1.027 V

773 V

Loonontwikkeling

0 V

31 V

29 V

21 V

-67 N

Meerjareninvesteringsplan 20272030 Opbrengst eigen bijdragen

0 V

80 V

367 V

297 V

-55 N

-50 N

0 V

-10 N

-11 N

Overige gezondheidszorg Suïcide preventie Prijsindex 2027-2030

0 V

13 V

-6 N

0 V

-158 N

Prijsindex belastingen 2027-2030

0 V

-1 N

-2 N

Regio Rivierenland - concept Jaarrekening 2025 Schuldhulpverlening Ketenaanpak armoede en schulden Sociale werkvoorziening Begroting MGR Sociale werkvoorziening - WGA

2 V

0 V

12 V

13 V

14 V

111 V

84 V

64 V

85 V

133 V

-25 N

-26 N

-27 N

-29 N

-30 N

Subsidie Stichting De Sprong Altforst Subsidiejaarprogramma - Geen indexatie van de subsidies in 2027 Voorschoolse voorzieningen

-15 N

0 V

14 V

0 V

28 V

Voorziening groot onderhoud MFA de Rosmolen Werkzaak begroting 2027-2030

-45 N

-46 N

-47 N

-48 N

-49 N

0 V

335 V

371 V

393 V

384 V

Wet inburgering - Plateau 2

-13 N

0 V

Wmo budgetten

-87 N

-90 N

-94 N

-97 N

-327 N

Wmo vervoer

32 V

Totaal financiële effecten Voorjaarsnota

415 V

619 V

756 V

1.102 V

287 V

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Bijstandsuitkeringen - Reiskosten taalschool Binnen onze gemeente hebben wij geen voorzieningen voor de hbo- leerroute van de inburgering. Inburgeraars die geen gebruik kunnen maken van regelingen zoals DUO worden gecompenseerd met een aanvullende reiskostenvergoeding.

€ -30.000 N

Formatieve uitbreiding VraagWijzer De afgelopen jaren hebben er veel ontwikkelingen plaatsgevonden binnen het Sociaal Domein. Door toename van (complexere) aanvragen bij VraagWijzer staat de dienstverlening al jaren onder druk. De huidige incidentele opschaling levert steeds tijdelijke verbetering van de dienstverlening van VraagWijzer, maar geen structurele stabiliteit. We hebben besloten om in te stemmen met capaciteitsuitbreiding voor VraagWijzer. Zo worden de termijnen en dienstverlening beter geborgd en wordt de afhankelijkheid van incidentele middelen verminderd.

€ -255.731 N

Gezondheidszorg - Ontvlechting GGD en VRGZ Eénmalige frictiekosten voor de ontvlechting en kosten inrichting eigen bedrijfsvoeringsorganisatie bij de GGD op basis van de gemeentenverdeelsleutel inwonersaantallen

€ -52.321 N

Jeugdzorgmiddelen We zien een besparing binnen de Jeugdzorgmiddelen. Deze heeft meerdere oorzaken:- Verlaging van tarieven per 1-7-2026 doordat er nieuwe regionale contracten afgesloten zijn.- Een afname van duurdere zorgproducten. Dit komt door meer inzicht in de financiële consequenties (kostenbewustzijn) en het aan de voorkant meer sturen op inzet van reguliere i.p.v. specialistische zorg. - Op basis van historische data is er meer inzicht in het verloop van de kosten en wat dit betekent voor het opnemen van middelen in de begroting.

€ 912.101 V

Opbrengst eigen bijdragen De opbrengst van de eigen bijdragen is nog geraamd volgens de invoering van inkomensafhankelijkheid. Dit is uitgesteld naar 2028. Daarom stellen we de raming nu bij.

€ -55.000 N

Sociale werkvoorziening - Begroting MGR De baten van de MGR zijn gestegen door de toevoeging van impulsgelden werkontwikkeling. Deze zijn beschikbaar gesteld voor het toekomstbestendig maken van de sociale infrastructuur.

€ 111.000 V

Sociale werkvoorziening - WGA De gemeente draagt het financiële risico voor de WGA-uitkering van medewerkers met een WSW-indicatie die in dienst zijn bij de MGR werkbedrijf Rijk van Nijmegen.

€ -25.000 N

Voorziening groot onderhoud MFA de Rosmolen We sloten met MFA De Rosmolen een Samenwerkingsovereenkomst (SWO) en stelden een nieuwe Beleidsregel op. In artikel 6.8 van de SWO legden we vast dat de gemeente iedere 5 jaar het MJOP actualiseert. En op basis daarvan jaarlijks reserveert in de voorziening. In het niet vastgestelde MJOP 2026-2029 stijgt het groot onderhoud met € 45.000. In het najaar 2026 stellen we het subsidie voorschot groot onderhoud 2027 vast. Om te voldoen aan de gemaakte afspraken wordt de storting in de voorziening € 45.000 hoger.

€ -45.000 N

Wmo budgetten Binnen de Wmo is een stijging van de budgetten realistisch. Deze wordt veroorzaakt doordat er een dubbele tariefstijging voor 2026 voorkomt. De eerste is de reguliere tariefstijging per 1 januari. Doordat er per 1 juli nieuwe regionale overeenkomsten ingaan, is ook per die datum een 2e tariefstijging onvermijdelijk.

€ -86.576 N

Wmo vervoer Op basis van de cijfers uit 2025 en Q1 2026 is de prognose aangepast.

€ 32.000 V

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2027 Capaciteitsbehoefte - Beleidsadviseur Wmo In 2040 is ongeveer één op de drie inwoners van West Maas en Waal 65plusser. De zorgvraag groeit daardoor verder, terwijl het aantal vrijwilligers en mantelzorgers juist afneemt. Hierdoor stijgt de vraag naar Wmo-voorzieningen en wordt het duurder om aan onze zorgplicht te voldoen. De stijgende vraag naar maatwerkvoorzieningen is mogelijk deels op de vangen door meer in te zetten op collectieve (goedkopere) voorzieningen binnen de regels van de Wmo. Dit vergt onderzoek. Daarnaast is extra capaciteit benodigd i.v.m. de wet integrale suïcidepreventie. Daartoe is uitbreiding van de beleidscapaciteit binnen het team Samenleving nodig.

€ -109.744 N

Capaciteitsbehoefte - Contractbeheer / contractmanagement Gemeentebreed is er capaciteit nodig voor contractbeheer. Dit zorgt samen met advies bij inkoop en aanbesteding voor het krijgen en houden van grip op afspraken, kosten, risico’s en prestaties. Specifieke aandacht is nodig voor de contracten in het sociaal domein.

€ -52.400 N

Capaciteitsbehoefte - Data analist Om zo goed mogelijk grip te houden op de kosten van de zorg, willen we data gedreven investeren, op basis van gegevens uit onze eigen gemeente en landelijke onderzoeken. Het uitbreiden van de interne capaciteit op het gebied van data-analyse is daarom noodzakelijk.

€ -26.724 N

€ -348.134 N

GGD Begroting 2027-2030 Op basis van de concept begroting GGD 2027 wordt de gemeentelijke begroting aangepast. De GR vastgelegde loon-prijs index is toegepast. Ook nemen de meldingen van Bijzondere Zorg toe, is de vraag naar het programma “nu niet Zwanger” toegenomen, is er extra beleidscapaciteit nodig om het (basis) WMO toezicht vorm te geven en zijn er extra kosten om aan de privacy wetgeving te blijven voldoen.

€ -61.875 N

€ 948.859 V

Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.

€ 31.166 V

Opbrengst eigen bijdragen De opbrengst van de eigen bijdragen is nog geraamd volgens de invoering van inkomensafhankelijkheid. Dit is uitgesteld naar 2028. Daarom stellen we de raming nu bij.

€ -50.000 N

€ 84.000 V

Sociale werkvoorziening - WGA De gemeente draagt het financiële risico voor de WGA-uitkering van medewerkers met een WSW-indicatie die in dienst zijn bij de MGR werkbedrijf Rijk van Nijmegen.

€ -26.200 N

Voorschoolse voorzieningen Subsidie voor de uurprijs voor de eerste 8 uur voor kinderen met en zonder indicatie met KOT verlagen met €0,64 per uur naar €1,25. Hiertoe zullen wel de beleidsregels moeten worden aangepast en is het subsidierecht van toepassing.

€ 28.500 V

€ -45.945 N

Werkzaak begroting 2027-2030 Begroting aangepast conform concept begroting Werkzaak 2027- 2030

€ 335.200 V

€ -90.065 N

Wmo vervoer Op basis van de gegevens uit 2025 en Q1 2026 is de prognose aangepast.

€ 32.000 V

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Aanpassing baten zwerfafval

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

-10 N

0 V

-53 N

-56 N

-58 N

-61 N

Capaciteitsbehoefte - Adviseur verkeer Capaciteitsbehoefte - Buitendienst medewerker Diverse kleine wijzigingen

0 V

-70 N

-73 N

-76 N

-80 N

-5 N

-1 N

Fietspad Meanderende Maas

0 V

-33 N

-40 N

-39 N

Lokale verkeersmonitor

0 V

-8 N

0 V

Loonontwikkeling

0 V

44 V

40 V

29 V

-93 N

Meerjareninvesteringsplan 20272030 Onderhoud openbare ruimte Nieuwe aanbesteding Prijsindex 2027-2030

0 V

-54 N

-66 N

-182 N

-117 N

-119 N

-122 N

-125 N

-128 N

0 V

4 V

-2 N

0 V

-45 N

0 V

-11 N

-12 N

-20 N

0 V

-300 N

-308 N

-314 N

-321 N

-164 N

-578 N

-651 N

-693 N

-1.003 N

Structureel uitvoeren verkeerstellingen Verhoging beheersvergoeding duurzaamheidsleningen Svn Verkeersmaatregelen tbv verkeersveiligheid Voorziening wegen Wegenbeheerplan 2027-2031 Totaal financiële effecten Voorjaarsnota

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Onderhoud openbare ruimte - Nieuwe aanbesteding Het raambestek onderhoud openbare ruimte is voor 2026 opnieuw aanbesteed. Door o.a. inflatie zijn de nieuwe eenheidsprijzen hoger dan voorgaande jaren. De grootste stijgingen betreffen het vegen van rijbaan en goten en het maaien van bermen en gazons.

€ -116.723 N

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2027 Capaciteitsbehoefte - Adviseur verkeer Er is een toename aan verkeer gerelateerde vragen en meldingen door toename van het aantal woningen, wegen, etc.. Tegelijkertijd blijft de ambtelijke capaciteit achter. Daarom is uitbreiding van de formatie nodig.

€ -53.448 N

Capaciteitsbehoefte - Buitendienst medewerker In verband met de toegenomen buitenruimte (woningen, wegen, etc.) is behoefte aan uitbreiding van de capaciteit in de buitendienst.

€ -70.216 N

Fietspad Meanderende Maas Het fietspad Maasbommel-West binnen het project Meanderende Maas te realiseren en daarmee de voorgenomen bezuiniging terug te draaien.

€ -33.053 N

Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.

€ 43.523 V

Onderhoud openbare ruimte - Nieuwe aanbesteding Het raambestek onderhoud openbare ruimte is voor 2026 opnieuw aanbesteed. Door o.a. inflatie zijn de nieuwe eenheidsprijzen hoger dan voorgaande jaren. De grootste stijgingen betreffen het vegen van rijbaan en goten en het maaien van bermen en gazons.

€ -119.173 N

Voorziening wegen - Wegenbeheerplan 2027-2031 In juni heeft uw raad het Wegenbeheerplan 2027–2031 ontvangen. In dit plan wordt voorgesteld om het budget met € 300.000 te verhogen om het minimale onderhoudsniveau van de wegen te kunnen waarborgen. Vooruitlopend op de besluitvorming is in de Voorjaarsnota rekening gehouden met een aanvullende jaarlijkse storting van € 300.000.

€ -300.000 N

PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID Bedragen x € 1.000

Begroting 2026 Aanbesteding accountant vanaf 2026 Begroting VRGZ 2027-2030

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

-8 N

-9 N

-11 N

-39 N

-156 N

-233 N

-236 N

-280 N

BestuurskrachtonderzoekSubsidie provincie Budget verkiezingen

42 V

0 V

-7 N

0 V

GGD Begroting 2027-2030

0 V

-1 N

-2 N

Loonontwikkeling

0 V

26 V

24 V

17 V

-55 N

Prijsindex 2027-2030

0 V

1 V

-1 N

0 V

-14 N

Prijsindex leges 2027-2030

0 V

1 V

Regio Rivierenland - concept Begroting 2027 Regio Rivierenland - concept Jaarrekening 2025 Vervanging AED's

0 V

-1 N

11 V

0 V

-5 N

-10 N

0 V

-1 N

-144 N

-231 N

-229 N

-362 N

Totaal financiële effecten Voorjaarsnota

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Begroting VRGZ 2027-2030 Inmiddels is de concept programmabegroting 2027-2030 van de VRGZ ontvangen. Deze wordt via de VJN verwerkt.

€ -38.974 N

Bestuurskrachtonderzoek- Subsidie provincie Voor het bestuurskrachtonderzoek ontvangen wij van de provincie Gelderland een subsidie van € 41.900.

€ 41.900 V

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2027 Begroting VRGZ 2027-2030 Inmiddels is de concept programmabegroting 2027-2030 van de VRGZ ontvangen. Deze wordt via de VJN verwerkt. Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.

€ -156.464 N

€ 25.691 V

PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

Aanbesteding financieel pakket

0 V

-150 N

-40 N

-41 N

-42 N

Capaciteitsbehoefte - BOA's via pool WDW Identiteit vaststelling systeem

0 V

-52 N

-55 N

-57 N

-60 N

-21 N

-11 N

-12 N

Loonontwikkeling

0 V

80 V

70 V

44 V

-199 N

Meerjareninvesteringsplan 20272030 Prijsindex 2027-2030

0 V

-15 N

-7 N

-11 N

-4 N

0 V

8 V

-4 N

0 V

-103 N

Prijsindex belastingen 2027-2030

0 V

-1 N

Verduurzamen Wagenpark

0 V

-1 N

4 V

Verschuiven aanschaf auto (Fiat Doblo) Vervanging cameratoezicht gemeentewerf Vervanging tractiemiddelen

0 V

6 V

5 V

-6 N

0 V

10 V

0 V

-17 N

-135 N

-37 N

-67 N

-412 N

Totaal financiële effecten Voorjaarsnota

Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2027 Aanbesteding financieel pakket Het huidige financiële systeem moet opnieuw worden aanbesteed. Inmiddels heeft een marktconsultatie plaatsgevonden. Op basis van deze consultatie is inzicht verkregen in de kosten die gepaard gaan met de vervanging van het huidige financiële pakket. De eenmalige implementatiekosten bedragen naar verwachting circa €150.000. Daarnaast worden de structurele meerkosten geschat op ongeveer €40.000 per jaar.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16961756/2