Bijlage 1. Voorjaarsnota 2025
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2025
Raadsbehandeling: 3 juli 2025
INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbieding aan de raad .......................................................................................................................... 3 Vaststellingsbesluit ................................................................................................................................ 10 Leeswijzer .............................................................................................................................................. 11 Deel 1 - Programma's ........................................................................................................................... 12 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ................................................................................... 13 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 16 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 19 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid ....................................................................................
21 Programma 5 - Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 23 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................. 25 Deel 2 - Financiën ................................................................................................................................. 26 Kaders en uitgangspunten..................................................................................................................... 27 Financieel meerjaren perspectief per programma................................................................................. 29 Recapitulatie van baten en lasten ......................................................................................................... 40 Deel 3 - Bijlagen .................................................................................................................................... 41 Bijlage 1 - Kredieten 2025 ..................................................................................................................... 42
2
AANBIEDING AAN DE RAAD Hierbij bieden wij u de Voorjaarsnota 2025. Deze nota geeft de kaders, uitgangspunten en richtlijnen op basis waarvan u het beleid voor de komende 4 jaar vorm kunt geven. De nota dient ter ondersteuning van uw kaderstellende rol, u kunt in een vroegtijdig stadium de kaders voor de komende jaren vast stellen. De Voorjaarsnota geeft u inzicht in de financiële positie van de gemeente voor dit jaar met een vooruitblik tot 2029. Op basis van uw besluitvorming over deze Voorjaarsnota stellen wij de Programmabegroting 2026-2029 op. De planning en control cyclus ziet er nu als volgt uit: - Voorjaarsnota - Begroting - Najaarsnota - Jaarrekening Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de Programma's In dit deel staan per programma de visie, maatschappelijk effect, doelstellingen, het geldende beleidskader, de voorgenomen activiteiten en de kosten. Deel 2 bevat de financiën In dit deel staan de kaders en uitgangspunten voor het maken van de Programmabegroting. Ook wordt het financieel meerjarenperspectief getoond. Hierin zijn alle bekende mutaties verwerkt en toegelicht. Deel 3 bevat de bijlagen In dit deel staat een mutatie overzicht van de lopende investeringen.
Financieel beeld Bij ongewijzigd beleid krijgen wij – net als vrijwel alle gemeenten in Nederland - te maken met oplopende financiële tekorten in de komende jaren. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door stijgende kosten in de zorg en de verandering in het gemeentefonds (het ravijnjaar). Elke gemeente moet zorgen voor een begroting die structureel en reëel in evenwicht is. Dat betekent dat in ieder geval in het laatste begrotingsjaar de baten en lasten in evenwicht moeten zijn. De provincie heeft als financieel toezichthouder de taak toe te zien op het evenwicht van de begroting en/of meerjarenraming van gemeenten. De provincie heeft eerder dit jaar per brief aangegeven dat met de grote structurele tekorten van de komende jaren in het vooruitzicht én de relatief korte tijd die er nog is, er voor onze gemeente het komende jaar een forse uitdaging ligt om het structurele evenwicht bij de volgende begroting te herstellen en daarmee repressief toezicht te continueren. Repressief toezicht is de minst strenge vorm van toezicht, er wordt dan alleen achteraf gecontroleerd. Bij deze vorm van toezicht heeft de gemeente geen goedkeuring vooraf van de provincie nodig voor haar (financiële) besluiten. De provincie adviseert ons om tijdig maatregelen in beeld te brengen en te onderzoeken op welke wijze deze tekorten kunnen worden opgevangen.
Ten slotte geeft de provincie aan dat ombuigingsmaatregelen concreet onderbouwd dienen te worden om als reëel dekkingsmiddel te worden beoordeeld. In deze voorjaarsnota is het effect van de meicirculaire van het rijk nog niet meegenomen. In de voorjaarsnota van het rijk is bekend gemaakt dat er extra geld naar gemeenten gaat o.a. om de terugval in het gemeentefonds (het ravijnjaar) op te vangen en om de stijgende kosten in de jeugdzorg (deels) op te vangen. Het Rijk heeft nog geen vertaling gemaakt wat dit voor individuele gemeenten aan extra middelen betekent. Daarom hebben we deze aangekondigde extra maatregelen niet kunnen verwerken in deze Voorjaarsnota. In onderstaande tabel wordt het financieel beeld tot nu toe weergegeven. Dit dient als uitgangspunt voor de voorjaarsnota.
3
Bedragen x € 1.000
Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo
Programmabegroting 2025-2028
13 V
-1.969 N
-1.455 N
-1.550 N
-1.550 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota 2024
44 V
168 V
214 V
92 V
92 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
-3 N
-58 N
-64 N
-66 N
-68 N
Stand voor opstellen Voorjaarsnota
55 V
-1.859 N
-1.305 N
-1.524 N
-1.526 N
Financiële ontwikkelingen Na het opstellen van de programmabegroting 2025-2028 en de najaarsnota 2024 hebben zich meerdere financiële ontwikkelingen voorgedaan. De grootste ontwikkelingen in 2026 en verder (vanaf € 50.000,-) zijn: Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Bibliotheken - wijziging WSOB
0 V
-100 N
-100 N
-100 N
-100 N
Formatie uitbreiding Water Rivieren Gevolgen decembercirculaire 2024 voor 2025-2028 GGD - Begroting 2026
0 V
-78 N
-82 N
-85 N
-88 N
169 V
229 V
325 V
398 V
1.333 V
0 V
63 V
49 V
50 V
20 V
Meerjarenbegroting VRGZ 20262027 ODR - concept Begroting 2026
11 V
-76 N
-120 N
-164 N
-213 N
0 V
-55 N
-55 N
-13 N
-13 N
Onderwijshuisvesting - Formatieve uitbreiding Vergoeding Avri mini-milieustraat Veesteeg Voorziening wegen
-76 N
-79 N
-82 N
-86 N
-89 N
50 V
51 V
53 V
54 V
55 V
-285 N
-285 N
-285 N
-285 N
-285 N
Werkzaak WMO Jeugd - Prognose
0 V
-136 N
-132 N
-110 N
-142 N
-988 N
-1.442 N
-1.787 N
-2.173 N
-2.822 N
Bibliotheken De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (WSOB) wijzigt. Daarmee krijgt de gemeente een zorgplicht voor het hebben van een voor iedere inwoner toegankelijke, volwaardige, toekomstgerichte bibliotheek. Om dit te realiseren ontving de gemeente in 2025 en 2026 een bedrag van € 100.000 via het gemeentefonds. De verwachting is dat de gemeente ook in de komende jaren structureel € 100.000 extra ontvangt via de het gemeentefonds. Formatie uitbreiding Water Rivieren Binnen de ambtelijke organisatie is er geen formatieruimte en daarmee ambtelijke inhoudelijke capaciteit om op beleidsniveau te werken aan vraagstukken die spelen rondom de rivieren. Gezien de ligging van onze gemeente en de invloed die dit heeft op ons grondgebied is een beleidsmedewerker onontbeerlijk om zowel inhoudelijke en procesmatige afstemming te hebben met relevante in- en externe actoren, beleid op te stellen alswel bestuurlijke ondersteuning te kunnen leveren. Om deze taak naar behoren uit te kunnen voeren is 2/3 fte nodig. Algemene uitkering Uitgangspunt bij deze voorjaarsnota is de decembercirculaire 2024. In deze circulaire zijn correcties verwerkt op basis van CBS-ramingen in het bruto binnenlands product. Daarnaast zijn enkele
4
maatstaven en hoeveelheden geactualiseerd. Het hoger bedrag in de laatste jaarschijf is gebruikelijk omdat dit jaar nog niet eerder geraamd was. Onderwijshuisvesting - Formatieve uitbreiding Het opstellen, actueel houden en uitvoeren van een Integraal Huisvesting Plan voor onderwijshuisvesting betreft een wettelijk taak. De omvang en hoeveelheid van de plannen voor de schoolgebouwen, opgenomen in het IHP, maken het noodzakelijk om de ambtelijke capaciteit structureel uit te breiden vanaf 2025. Voorziening wegen De voorziening voor wegen is de afgelopen jaren aanzienlijk afgenomen, met name als gevolg van prijsstijgingen in arbeid en materialen. Om de geplande en noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden tijdig te kunnen blijven uitvoeren, is een bijstelling van de jaarlijkse dotatie noodzakelijk. Jeugd en Wmo Net als vrijwel alle Nederlandse gemeenten zien wij de kosten voor de uitvoering van Wmo en jeugdzorg verder stijgen. Bij de Wmo betreft dat met name de kosten voor huishoudelijke ondersteuning. Er is meer vraag doordat mensen langer thuis moeten blijven wonen. Bovendien stijgen de tarieven. In 2025 heeft er al een aanpassing plaatsgevonden van het tarief, vanaf 2026 volgt een nieuwe inkoop. In de prognose is rekening gehouden met een prijsstijging van 4,91%. Dit is gebaseerd op de kostenstijgingen voor 2025 volgens de landelijke cijfers van de VNG (OVA/PPC mengpercentage).
Bij de Jeugdwet zien we vooral een stijging in zorgzwaarte en -complexiteit en daarnaast stijging van de tarieven. Ook voor de jeugdwet is de prijsstijging gebaseerd op het indexpercentage 2025 van de VNG. Met volumegroei is in de prognose geen rekening gehouden. Bijdrage verbonden partijen De bijdrage aan de verbonden partijen neemt toe. Voornamelijk door loon- en prijsontwikkelingen. In 2026 bedraagt de extra bijdrage, in deze Voorjaarsnota, voor alle verbonden partijen € 184.000. Een onderbouwing van deze (en andere) financiële ontwikkelingen staat in Deel 2 (deel financiën) van deze Voorjaarsnota. Als bovenstaande financiële ontwikkelingen verwerkt worden, ontstaat het volgende financieel beeld: Bedragen x € 1.000
Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo
Programmabegroting 2025-2028
13 V
-1.969 N
-1.455 N
-1.550 N
-1.550 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota 2024
44 V
168 V
214 V
92 V
92 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
-3 N
-58 N
-64 N
-66 N
-68 N
Stand voor opstellen Voorjaarsnota
55 V
-1.859 N
-1.305 N
-1.524 N
-1.526 N
Financieel effect Voorjaarsnota
-1.339 N
-1.964 N
-2.292 N
-2.477 N
-3.145 N
Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
-1.284 N
-3.823 N
-3.597 N
-4.001 N
-4.671 N
5
Scenario’s met bezuinigingsmaatregelen Om de baten en lasten structureel in evenwicht te brengen is breed geïnventariseerd welke bezuinigingsmaatregelen mogelijk zijn en welke maatschappelijke consequenties dit heeft. Vervolgens zijn drie scenario’s verder uitgewerkt: • Een scenario waarin de tekorten volledig opgevangen worden door lastenverzwaringen voor de inwoners (belastingverhoging), maar waarin de huidige ambities zoveel mogelijk in stand gehouden worden. • Een scenario waarin de tekorten zoveel mogelijk opgevangen worden door het besparen op uitgaven en daarmee op activiteiten door de gemeente. Dit betekent dat stevige ingrepen worden gedaan op de ambities en dienstverlening aan inwoners. • Een middenscenario met een combinatie van besparingen door ingrepen op ambitieniveau en dienstverlening en waarin tegelijkertijd een hogere bijdrage wordt geraagd van de inwoners. Tijdens de besloten raadsvergadering op 3 april 2025 heeft het college deze drie scenario’s besproken met de raad. Het middenscenario doet in onze optiek het meeste recht aan de opgave die we als West Maas en Waal hebben en is verwerkt in deze voorjaarsnota. In onderstaande tabellen vindt u een overzicht van de bezuinigingsmaatregelen uit dit middenscenario per onderwerp: Sociaal domein Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Basisopdracht Sociom afschalen ivm bezuinigingen Cliëntervaringsonderzoeken zelf uitvoeren
0 V
30 V
60 V
100 V
19 V
19 V
20 V
20 V
Digitaalhuis subsidie beëindigen
0 V
58 V
60 V
61 V
Digitale sociale kaart opheffen
8 V
8 V
8 V
9 V
Jeugdkosten - Buurtgezinnen
0 V
52 V
53 V
53 V
Mantelzorg beëindigen
76 V
77 V
79 V
81 V
Peuteropvang - voorschoolse voorziening beperken Preventieve ondersteuning - AMW
28 V
28 V
28 V
28 V
145 V
145 V
145 V
145 V
Sport - stopzetten Combinatiefunctionaris en sport overig Subsidie St. stimulering Techniek stopzetten
5 V
43 V
45 V
45 V
0 V
11 V
11 V
11 V
Subsidiejaarprogramma niet indexeren en aanpassen Vraagafhankelijk vervoer niet indexeren bezuiniging WMO dagbesteding - Maatwerk vervangen door algemene voorziening
24 V
24 V
24 V
24 V
3 V
2 V
11 V
11 V
10 V
15 V
30 V
50 V
Totaal
318 V
512 V
574 V
638 V
Verhogen baten Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Bouwleges - In 2026 verhogen met 20%, overige jaren 10% Forensenbelasting - Structureel verhogen met 10% Hondenbelasting - structureel verhogen met 10%
232 V
363 V
510 V
696 V
1 V
2 V
3 V
4 V
10 V
22 V
34 V
48 V
OZB-woningen en niet-woningen - In 2026 verhogen met 20%, overige jaren 7%
925 V
1.253 V
1.612 V
2.004 V
6
Toeristenbelasting - verhogen naar € 2,34
57 V
57 V
57 V
57 V
Verblijfsbelasting - Invoeren per 1-1-27 tarief € 2 pppn
0 V
130 V
130 V
130 V
1.225 V
1.827 V
2.346 V
2.939 V
Totaal
Verbonden partijen Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
GR regio rivierenland - Stoppen bijdrage mobiliteitsfonds en regionaal stimuleringsfonds
60 V
60 V
60 V
60 V
Totaal
60 V
60 V
60 V
60 V
Openbare ruimte Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Betonbrug mosterdwal - Niet vervangen
0 V
6 V
6 V
6 V
GVVP - Geen uitvoeringsplan
75 V
75 V
75 V
75 V
IKC buitenruimte - inrichting summier
0 V
8 V
8 V
8 V
Inboet en aanplant - Schrappen
19 V
20 V
20 V
20 V
Klompenpaden - Stoppen
0 V
0 V
0 V
23 V
Totaal
94 V
109 V
109 V
132 V
Bedrijfsvoering en organisatie Bedragen x € 1.000
Begroting 2026 Inwonersparticipatie - Budget beperken
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
9 V
9 V
7 V
7 V
Loonsom - bezuinigingen
200 V
200 V
200 V
200 V
Overige personele regelingen -vieringen beperken, stoppen met fruit, etc. Werving en selectie - beperken budget
28 V
28 V
33 V
36 V
15 V
15 V
15 V
15 V
Totaal
252 V
252 V
255 V
258 V
Ruimtelijk beleid Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Dijkensport - afbouwen subsidie
0 V
0 V
8 V
8 V
Economische Zaken - halveren budget regionale projecten Energie - dekking loonkosten duurzaamheidsmedewerker uit CDOKE Internationale werknemers - beëindigen regionale samenwerking Milieu - schrappen abonnementskosten Ooke
6 V
6 V
6 V
6 V
90 V
90 V
0 V
0 V
5 V
5 V
5 V
5 V
5 V
5 V
5 V
5 V
4 V
4 V
4 V
4 V
Milieu - schrappen algemeen budget milieu
7
Milieueducatie - halveren subsidie De Grote Rivieren Recreatie en toerisme - Aframen uitvoeringsprogramma visie vrijetijdseconomie Structuur- en bestemmingsplannen - beleid en advies beperken Volkshuisvesting - Aframen overig budget
9 V
9 V
9 V
9 V
16 V
17 V
17 V
17 V
25 V
25 V
25 V
25 V
1 V
2 V
4 V
4 V
Volkshuisvesting - Halveren budget wet versterking regie Woonvisie - aframen budget prestatieafspraken
1 V
1 V
1 V
1 V
20 V
20 V
20 V
20 V
Totaal
182 V
184 V
104 V
104 V
Openbare orde, veiligheid, toezicht en handhaving Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Veiligheid en crisisbeheersing - Bijdragen burgernet en slachtofferhulp NL stoppen
8 V
8 V
8 V
8 V
Totaal
8 V
8 V
8 V
8 V
Vastgoed eigendom en investeringen Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Geen fietspad Meanderende Maas, facilitaire kosten beperken Onderwijshuisvesting uitstellen nieuwbouw scholen Verkoop Molen, bijdrage zwembad verlagen
10 V
10 V
10 V
41 V
45 V
45 V
309 V
309 V
20 V
20 V
35 V
35 V
Totaal
75 V
75 V
354 V
385 V
Na verwerking van de bezuinigingsmaatregelen ziet het meerjarenperspectief er als volgt uit: Bedragen x € 1.000
Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling
2025
2026
2027
2028
2029
-1.550 N
-1.550 N
Saldo
Programmabegroting 2025-2028
13 V
-1.969 N
-1.455 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota 2024
44 V
168 V
214 V
92 V
92 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
-3 N
-58 N
-64 N
-66 N
-68 N
Stand voor opstellen Voorjaarsnota
55 V
-1.859 N
-1.305 N
-1.524 N
-1.526 N
-1.339 N
-1.964 N
-2.292 N
-2.477 N
-3.145 N
0 V
2.214 V
3.029 V
3.812 V
4.524 V
-1.234 N
-1.608 N
-568 N
-190 N
-146 N
Financieel effect Voorjaarsnota Financieel effect bezuinigingsmaatregelen Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
8
De behandeling van de Voorjaarsnota 2025 ziet er als volgt uit: * 19 juni 2025 -> behandeling in RTG (inclusief technische vragenronde) * 3 juli 2025 -> behandeling in de raad. Wij kijken uit naar een constructief overleg met uw raad.
Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WEST MAAS EN WAAL, De gemeentesecretaris, De burgemeester, D. (Didier) Oosterom
V.M. (Vincent) van Neerbos
9
VASTSTELLINGSBESLUIT
Onderwerp: Voorjaarsnota 2025 Nr. "invullen door griffier"
De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van Burgemeester en Wethouders, d.d. 20 mei 2025, nr.
BESLUIT: 1. De Voorjaarsnota 2025 vast te stellen. 2. Aanvullend krediet van € 4.500 beschikbaar stellen (zie bijlage 1); 3. Het college op te dragen om een structureel meerjarig sluitende Programmabegroting 20262029 op te stellen met inachtneming van de uitgesproken bestuurlijke ambities en de financiële kaderstelling zoals is aangegeven in deze Voorjaarsnota; 4. Het voorziene negatieve saldo in 2025 indien noodzakelijk te dekken uit de Algemene reserve;
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 3 juli 2025.
DE RAAD VAN DE GEMEENTE WEST MAAS EN WAAL, De griffier, De burgemeester,
C. (Elles) Jansen-Bouwman
V.M. (Vincent) van Neerbos
10
LEESWIJZER De indeling van de Voorjaarsnota is in grote lijnen hetzelfde als het collegeprogramma. In deel één vindt u de programma’s en in deel twee de financiën. De paragrafen maken geen onderdeel uit van de Voorjaarsnota. Deel 3 bevat de bijlagen. Deel 1 - Programma’s Per programma zijn de volgende onderdelen opgenomen. Missie Elk programma dient bij te dragen aan het realiseren van de missie en visie van de gemeente, zodat de som van programma’s hier een complete invulling aan geeft. De missie en de visie vormen de kapstok voor de huidige bestuursperiode. Visie Per programma is een deelvisie opgesteld die bijdraagt aan de totaalvisie. Dit maakt inzichtelijk wat welk programma bijdraagt aan het toekomstbeeld van de gemeente in 2026. Maatschappelijk effect Per programmaonderdeel is een maatschappelijk effect opgesteld dat aangeeft wat de gemeente binnen het betreffende onderdeel wil bereiken voor haar inwoners. Doelstellingen Per programmaonderdeel zijn doelstellingen (in overleg met de portefeuillehouders en teammanagers) opgesteld die de gemeente nastreeft om het gewenste maatschappelijke effect mee in te kleuren. Deze doelstellingen hebben een reikwijdte van één tot vier jaar. Activiteiten Per programmaonderdeel zijn voor de realisatie van de doelstellingen (in overleg met de portefeuillehouders en teammanagers) concrete activiteiten benoemd.
Deze activiteiten hebben een reikwijdte van één jaar (of meerdere jaren). Indicatoren Op basis van de effectindicatoren brengen we niet alleen in beeld wat we hebben gedaan en wat het heeft gekost, maar brengen we van de activiteiten ook in beeld wat deze hebben bijgedragen aan de doelstellingen en de invulling van het maatschappelijk effect dat we nastreven. Zo krijgen we in de toekomst een steeds nauwkeuriger beeld over de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de middelen die we per activiteit inzetten. Wat mag het kosten? In deze tabel presenteren wij de financiële informatie per programma. Het belangrijkste onderwerp hierbij is de financiële effecten van deze Voorjaarsnota. De verwerkte effecten lichten we in deel 2 per programma toe. Deel 2 - Financiën In dit deel schetsen wij de kaders en uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2026-2029 en de financiële ontwikkelingen. Daarnaast zijn per programma de mutaties in beeld gebracht die in deze Voorjaarsnota zijn verwerkt. Hierin wordt onderscheid gemaakt in mutaties voor 2025 en mutaties vanaf 2026. Tot slot geeft de recapitulatie aan hoe het begrotingssaldo zich door de tijd heen ontwikkeld. Na vaststellen van deze Voorjaarsnota is sprake van een gewijzigd begrotingssaldo.
Dit saldo betreft een momentopname omdat bij alle raadsvergaderingen er nieuwe besluiten genomen kunnen worden met een financieel effect. Bij alle planning- & control documenten brengen we het meest actuele begrotingssaldo in beeld. Deel 3 - Bijlagen Tot slot presenteren wij u in de bijlage een overzicht van de kredietwijzigingen voor 2025.
11
DEEL 1 - PROGRAMMA'S
12
PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Reclamebeleid Woonwagenbeleid Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Structuurvisie dorpen 2025 Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (RPW) Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Verordening startersleningen 2021 Beleidsvisie zonne-energie Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2022-2025 Woonvisie 2022-2026 VTH-beleid 2022-2025 Programma kostenverhaal en financiële bijdragen Nota grondbeleid Visie (vrijetijds)economie Omgevingsvisie West Maas en Waal
2008 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2017 2019 2023 2020 2021 2021 2021 2022 2022 2023 2024 2024 2024
Deelvisie Wonen Voor inwoners zijn passende, duurzame woonvormen beschikbaar. De basisvoorzieningen passen bij de maat van de gemeente en er is oog voor een open en groene leefruimte.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers zijn tevreden met hun woonplaats
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.
7.
Realiseren van passende groei in de kernen (totaal 1.070 nieuwe woningen tot 2030), met behoud van het karakter en de omvang van de kernen. Realiseren van spreiding van nieuwe woningen over de kernen. Realiseren van voldoende betaalbare nieuwe woningen (sociale huur, midden-huur en betaalbare koop). Stimuleren en faciliteren van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Realiseren van meer levensloopbestendige woningen en passende en duurzame woonvormen wonen in alle kernen. Realiseren van een goede ontsluiting tussen nieuwe woonwijken en de kernen. Realiseren van toekomstbestendige basisvoorzieningen.
13
Deelvisie Werk Werk en economische ontwikkeling zijn in balans met de leefbaarheid en het milieu/klimaat. Bedrijventerreinen groeien waar mogelijk, zijn goed bereikbaar én het vrachtverkeer is geweerd uit de kernen. Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf, bestaande bedrijfslocaties zijn hergebruikt om verpaupering tegen te gaan én nieuwe bedrijven (mkb) versterken bestaande bedrijven.
Maatschappelijk effect: Een duurzame en maatschappelijk verantwoorde lokale economie met een sterke werkgelegenheid.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Bedrijven faciliteren bij uitbreidingen, verplaatsing en/of vestiging, ten behoeve van het bevorderen van werkgelegenheid. Duurzame revitalisering van bedrijventerreinen. Uitbreiding van bedrijventerreinen. Minder kansrijke bedrijventerreinen transformeren naar wonen. Uitbreiding van kleine bedrijventerreinen hoogstens voor bestaande bedrijven, bij voorkeur centralisatie van bedrijven op grotere terreinen. Huidige agrarische bedrijven niet belemmeren en de ruimte geven voor innovatie en recreatieve activiteiten, innovatie, mits de agrarische activiteiten niet worden belemmerd. Stimuleren van transformatie van langdurig leegstaande commerciële panden. Nieuwe ondernemingen moeten voor de gemeente een meerwaarde hebben én duurzaam en klimaat-adaptief zijn. Vrachtverkeer wordt (waar mogelijk) geweerd uit de dorpskernen.
Deelvisie Recreëren In West Maas en Waal zijn de recreatiemogelijkheden doorontwikkeld. Hierdoor kent de gemeente een 4-seizoenen toerisme. Daarnaast is het recreatieve aanbod ook interessant voor de eigen inwoners.
Maatschappelijk effect: Versterken van de Merkbeleving van West Maas en Waal
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Investeren in het aantrekkelijk houden van het recreatieve gebied. Inzetten op het sterke toeristische-recreatieve merk ‘Het Land van Maas en Waal’. Stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. Het verbinden van de parels (attracties en kleinschalige recreatie) langs de Maas en tussen de Maas en Waal; het organiseren van het ‘parelsnoer’. Nieuwe recreatieve ondernemers versterken het bestaande aanbod en zorgen voor een 4seizoenen aanbod. Mogelijkheden voor recreatie op het platteland mogelijk maken.
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Activiteiten
Realisatie
Deelvisie Wonen Kleinschalige en grootschalige woningbouwontwikkeling Leningen Svn (woonvisie) Ontwikkeling en realisatie acties woonzorgvisie
2026
14
Onderzoeken mogelijkheden nut en noodzaak van herbestemmen recreatiewoningen binnen de nieuwe in ontwikkeling zijnde visie 'recreatie en toerisme'
2026
Rivierenprojecten
2028
Realisatie uitvoeringsagenda woonvisie 2022
2030
Realisatie projecten uitvoeringsagenda woonvisie
2030
Deelvisie Recreëren Landgoed de Acht morgen - Appeltern (project derden)
2025
Uitvoeringsprogramma visie (Vrijetijds)economie tot 2025 en verder
2025
Regionaal projectfiche agribusiness
2025
Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel
2025
Bouwgrondexploitaties De Appelhoek 1b - Alphen
2025
Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (Project in samenwerking met derden)
2025
Gravin van Rechterenschool
2025
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
-2.813 N
-2.898 N
-2.892 N
-2.919 N
-2.919 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota
5 V
-40 N
5 V
5 V
5 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
-2.808 N
-2.939 N
-2.887 N
-2.914 N
-2.914 N
-48 N
382 V
582 V
804 V
923 V
-2.857 N
-2.557 N
-2.305 N
-2.111 N
-1.991 N
Saldo Programmabegroting 2025-2028
Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
15
PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid
(onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal Uitgangspunten lokaal minimabeleid 2024 Meerjarenstrategie GGD 2024-2027 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2024-2027
2007 2009 2010 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024
Deelvisie Maatschappelijke Zaken West Maas en Waal heeft een vitale gemeenschap met een actief verenigingsleven, waarbij mensen naar elkaar om kijken. De gemeente faciliteert en helpt mensen (die dat nodig hebben) aansluiting te houden bij de gemeenschap. Sportvoorzieningen en accommodaties blijven waar mogelijk in de buurt/wijk.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers voelen zich gezien en gehoord en kunnen deelnemen aan de maatschappij.
16
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5.
Jeugd en jongeren op een verantwoorde manier te laten opgroeien, ontwikkelkansen te vergroten en zorg te dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. Bevorderen van de zelfredzaamheid van al onze inwoners. Een goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van al onze inwoners te bevorderen. Actieve en passieve deelname/betrokkenheid van al onze inwoners aan de samenleving te bevorderen. Een voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de dorpen, passend bij de omvang van het dorp.
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Activiteiten
Realisatie
Deelvisie Maatschappelijke zaken Lokale inclusie agenda
2025
Zilverenkrachtbeleid
2025
Uitvoeren beleidsplan GGZ Beschermd Wonen-Maatschappelijke Opvang
2025
Gymzaal Appeltern duurzaamheidsmaatregelen
2025
Opstellen en uitvoeren van een integraal beleidskader 'sociaal domein'
2026
Opstellen en uitvoeren plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
2026
Bevorderen gezonde leefstijl, onder andere in scholen en instellingen
2026
Stimuleren sport- en cultuuractiviteiten/evenementen
2026
Dementievriendelijke gemeente worden
2026
Stimuleren van publiekstoegankelijke toiletten. En de vindbaarheid vergroten door middel van aansluiting bij de "Hoge Nood App"
2026
Een integrale aanpak van laaggeletterdheid en lage basisvaardigheden in beleid en uitvoering. En daarbij de continuering van het (mobiel) Digitaalhuis
2026
Waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers via het netwerk van mantelzorgsteunpunten
2026
Actief jeugd- en onderwijsbeleid uitvoeren met als doel dat alle jeugdigen zo gezond en veilig als mogelijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen
2026
Jeugd en jongeren meer betrekken bij de samenleving
2026
Uitvoeren van het integraal Huisvesting Plan (IHP)
2026
Realiseren ontmoetingsplekken voor de jeugd
2026
Stimuleren van activiteiten tussen jeugd en politiek
2026
Regie voeren op de MFA's, afhankelijk van de uitkomsten van de herijkte businesscases
2026
Een integrale aanpak ten behoeve van de leefbaarheid in Altforst via de "dorpendeal"
2026
Jeugd: Opgroeien in een kansrijke omgeving
2026
Uitvoering geven lokaal beleid op Huiselijk Geweld en Kindermishandeling
2026
17
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo Programmabegroting 2025-2028
-24.383 N
-24.812 N
-25.370 N
-26.266 N
-26.266 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota
-5 N
-5 N
3 V
3 V
3 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
0 V
-50 N
-50 N
-50 N
50 V
Stand voor opstellen voorjaarsnota
-24.388 N
-24.867 N
-25.417 N
-26.314 N
-26.314 N
Financieel effect Voorjaarsnota
-1.244 N
-1.355 N
-1.496 N
-1.502 N
-2.363 N
Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
-25.632 N
-26.222 N
-26.914 N
-27.816 N
-28.677 N
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
18
PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Afkoppelbeleidsplan Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Nota parkeren Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Rijk van Maas en Waal Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Regionaal Uitvoeringsprogramma (RUP) klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal Bodemkwaliteitskaart en beheernota Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026 Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie Beleidsnotitie Gemeentelijke Watergangen Toetsingskader Grondwater Biodiversiteitsplan Koersnotitie Energietransitie en Circulaire Economie 2024-2028 Beleid- en beheerplan Openbare verlichting 2025-2029
2005 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2016 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025
Deelvisie Fysieke Leefomgeving West Maas en Waal is een goed ontsloten, open & groene, energie-neutrale gemeente. De verkeersveiligheid is op orde en de historie van West Maas en Waal is zichtbaar door de doorontwikkeling van de ‘parels’ van de gemeente.
Maatschappelijk effect De fysieke leefomgeving van West Maas en Waal draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners.
Doelstellingen 1. De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. 2. Stimuleren van verduurzaming van huizen; in 2026 meer energielabel A gebouwen. 3. Meer zonnepanelen op of bij woningen (nu 40%, streefgetal 60% in 2026). 4. Realiseren van meer waterbuffers op prioritaire locaties. 5. Meer groene (koele) verblijfsruimtes in dorpen. 6. Meer vergroening van particuliere tuinen. 7. De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. 8. Goede, veilige en snelle bereikbaarheid tussen de (voorzieningen van de) kernen en gemeenten. 9. Goede regulering van het oppervlakte en grondwater. 10. De gemeente West Maas en Waal heeft een goede verkeerveiligheid en nagenoeg geen ongelukken in de openbare ruimte. 11. De "parels" van de gemeente zijn zichtbaar.
19
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Activiteiten
Realisatie
Deelvisie Fysieke leefomgeving Verfraaien van de dorpsentrees Realisatie aanpak warmtetransitie
2025
Reconstrueren van de Dorpsstraat in Wamel
2025
Reconstrueren van de Rooijsestraat in Dreumel
2025
Realisatie uitvoeringsagenda laadpalenvisie
2026
Onderhoudsregime voor wegenkwaliteit en trottoirbeleid in kaart brengen
2026
Eenvoudige melding van incidenten op wegkwaliteit, inclusief een transparante prioritering
2026
Weg- en veiligheidsproblemen coördineren en bewaken in samenwerking met wegbeheer, waterschap en provincie
2026
Realisatie projecten/maatregelen uitvoeringsagenda GVVP
2026
Ontwikkeling en realisatie klimaatbeleidsplan 2024-2029
2029
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo Programmabegroting 2025-2028
-3.253 N
-3.549 N
-3.815 N
-4.126 N
-4.126 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota
-9 N
-9 N
-17 N
-18 N
-18 N
Wijzigingen tot voorjaarsnota
9 V
3 V
-3 N
-5 N
-7 N
-3.254 N
-3.556 N
-3.836 N
-4.149 N
-4.151 N
-203 N
31 V
78 V
52 V
-63 N
-3.457 N
-3.525 N
-3.758 N
-4.097 N
-4.214 N
Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
20
PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen Regionaal beleidsplan 2024-2027 Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Startnotitie beleid inwonersparticipatie Evenementenbeleid 2024-2028 Regionaal Crisisplan 2024-2027 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) 2024 Beleidsplan toezicht en handhaving WMW 2024-2027
2014 2015 2023 2023 2024 2024 2024 2024 2024
Deelvisie Burger Inwoners zijn betrokken bij gemeentelijke zaken die in hun omgeving gebeuren.
Maatschappelijk effect: Een dynamische burgerparticipatie die bijdraagt aan de beleidsvorming van de gemeente.
Doelstellingen 1.
Versterken van de burgerparticipatie.
Deelvisie Bestuur West Maas en Waal heeft een sterke gemeenteraad die de inwonersbelangen optimaal behartigt. Daarnaast is West Maas en Waal een bestuurlijk en organisatorisch sterke gemeente die ook in 2026 nog zelfstandig is.
Maatschappelijk effect: Een gemeenteraad die duidelijke ontwikkelingskaders, gebaseerd op maatschappelijke effectsturing stelt.
Doelstellingen 1.
Een gemeenteraad die optimaal wordt ondersteund en die de belangen van de inwoners behartigt.
Deelvisie Veiligheid West Maas en Waal is een veilige gemeente om in te wonen en te verblijven.
Maatschappelijk effect: Inwoners en bezoekers voelen zich thuis en veilig in West Maas en Waal
Doelstellingen 1.
Realiseren van een gemeente waarin iedereen zich thuis en veilig voelt.
21
WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Activiteiten
Realisatie
Deelvisie Burger De gemeente gaat naar de inwoners toe (fysiek en online)
2025
Stimuleren van Dorpsplatforms
2025
Evaluatie Leefbaarheidsvisie 2030, vervolg Leefbaarheidsvisie 2050
2026
Uitvoeringsprogramma inwonersparticipatie
2026
Deelvisie Bestuur Gemeenteraad en college ondersteunen bij het nemen van een duidelijke rol gebaseerd op het dualisme Gemeenteraad en college begeleiden bij het nemen van een actieve rol in regio en de gemeenschappelijke regelingen Deelvisie Veiligheid Meer zichtbaarheid van de wijkagenten voor een beheersbaar werkgebied Dekkend AED-netwerk blijven borgen en hulpverleners blijven opleiden Ondersteunen VRGZ bij uitbreiden/opvullen vrijkomende posten
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
-4.238 N
-4.132 N
-4.257 N
-4.337 N
-4.337 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota
8 V
8 V
8 V
8 V
8 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
-4.230 N
-4.124 N
-4.249 N
-4.328 N
-4.328 N
-13 N
-39 N
-77 N
-117 N
-231 N
-4.243 N
-4.164 N
-4.326 N
-4.446 N
-4.559 N
Saldo Programmabegroting 2025-2028
Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
22
PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Archiefverordening I&A-plan 2020 Strategisch fiscaal beleidsplan 2022-2025 Informatiebeveiligingsbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling 2023-2026 Inkoopbeleid
2018 2020 2022 2023 2024 2024
Deelvisie bedrijfsvoering West Maas en Waal is een regiegemeente die dienstbaar is aan haar inwoners, open en duidelijk communiceert en inwoners met vragen daadwerkelijk verder helpt. De gemeente werkt slim & efficiënt vanuit een krachtig financieel beleid, dat aansluit bij gestelde politieke kaders en Wet- en regelgeving. Daarnaast is de gemeente een professionele organisatie die haar professionals ondersteunt, faciliteert, ziet en hoort vanuit de interne dienstverlening en de gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Maatschappelijk effect Inwoners hebben vertrouwen in de gemeente en professionals zijn trots op de gemeente West Maas en Waal als werkgever.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4.
Een dienstbare organisatie met een sterke dienstverlening naar de professional (intern). Een dienstbare organisatie die inwoners daadwerkelijk verder helpt bij een (hulp)vraag. Realiseren van de gemeentelijke ambities binnen de kaders van een krachtig financieel beleid. Realiseren van een krachtig informatiebeleid.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? Activiteiten
Realisatie
Deelvisie bedrijfsvoering Jaarstukken hebben een kader stellende, signalerende en evaluerende functie Informatieveiligheid Opstellen Personeel ontwikkelplan
2025
Opstellen RI&E beleidskaders
2025
Opstellen Informatiebeleidsplan
2025
Toekomstbestendig Informatiebeheer
2025
Implementatie e-HRM systeem
2025
Uitvoering plan van aanpak dienstverlening en klantprocessen
2025
Opzet en inrichting Informatiehuis
2025
Toegankelijke communicatie, heldere taal, verbeterde gemeentewebsite
2026
Een begroting opgesteld (voor het vrije deel) op basis van maatschappelijk toegevoegde waarde, waardoor resultaat & effect en niet financiën leidende principes zijn.
2026
23
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo Programmabegroting 2025-2028
-9.081 N
-9.409 N
-9.424 N
-9.752 N
-9.752 N
Wijzigingen t/m Najaarsnota
-23 N
-23 N
-23 N
-23 N
-23 N
Wijzigingen tot voorjaarsnota
-11 N
-11 N
-11 N
-11 N
-11 N
-9.115 N
-9.443 N
-9.457 N
-9.786 N
-9.786 N
-41 N
55 V
39 V
54 V
-261 N
-9.156 N
-9.388 N
-9.418 N
-9.732 N
-10.047 N
Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
24
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ALGEMEEN Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Nota weerstandsvermogen Nota risicomanagement Nota activabeleid Nota reserves en voorzieningen 2019 Controleprotocol 2023-2027 Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente West Maas en Waal Verordening controle financiële beheer en organisatie gemeente West Maas en Waal Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Belastingverordeningen 2024 Rechtmatigheids- en controleprotocol 2024-2028
2012 2013 2019 2019 2023 2023 2023 2023 2024 2025
WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
43.781 V
42.832 V
44.302 V
45.850 V
45.850 V
Wijzigingen t/m Najaarsnota
70 V
238 V
239 V
117 V
117 V
Wijzigingen tot voorjaarsnota
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
43.850 V
43.070 V
44.541 V
45.968 V
45.968 V
210 V
1.177 V
1.612 V
2.044 V
3.374 V
44.061 V
44.247 V
46.153 V
48.012 V
49.342 V
Saldo Programmabegroting 2025-2028
Stand voor opstellen voorjaarsnota Financieel effect Voorjaarsnota Eindstand na vaststelling Voorjaarsnota
In deel 2 van deze Voorjaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
25
DEEL 2 - FINANCIËN
26
KADERS EN UITGANGSPUNTEN Voor het opstellen van de financiële begroting 2026-2029 stellen wij voor de volgende grondslagen te hanteren. Onderdeel
Grondslag
Toelichting
Loonontwikkeling 2026 2027 2028 2029
De loonontwikkeling is gebaseerd op de meest 2,50% recente circulaire van de algemene uitkering. Voor 4,80% 2026 is het eindresultaat van de cao-onderhandeling 4,00% meegenomen. 4,00%
Prijsontwikkeling 2026 2027 2028 2029
2,60% 2,30% 2,20% 2,20%
De prijsontwikkeling is in deze voorjaarsnota is gelijkgesteld aan de indexering zoals gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan 2025. De ‘Nationale consumenten prijsindex’ gebruiken we voor alle baten & lasten waar geen specifieke onderbouwing voor is.
Deelnemers bijdrage volgens begroting 2026 verbonden partij
Verbonden partijen maken hun eigen begroting. Op 15 april 2025 moeten ze de concept kaders voor begrotingsjaar 2026 presenteren en deelnemende gemeenten om een zienswijze vragen. We volgen de BRN 2026 om te bepalen of de verbonden partijen de juiste indexeringen voor 2026 hebben toegepast.
Verbonden partijen
Rente*
We hanteren verschillende rentetarieven. 2,75% Financieringstekort De berekening van het financieringstekort geeft de omvang aan van te verwachten nieuwe leningen. Voor het bepalen van de jaarlijkse lasten van deze lening gebruiken we 2,75% rente. 0,7% Investeringen Investeringen hebben een lange looptijd. We rekenen kapitaallasten (rente en afschrijving) uit om de jaarkosten in de begroting te verwerken. Het rentetarief dat we hier gebruiken is 0,7%. 1,13% Grondexploitaties Bij grondexploitatie gaan de kosten voor de baten uit. De rentekosten die hierdoor ontstaan worden toegerekend aan de complexen. Voor 2026 houden we rekening met 1,13% rente over de boekwaarde op 1 januari 2026.
Lokale heffingen Belastingen: OZB & RZB
Belastingen: Hondenbelasting Forensenbelasting
Opbrengst stijging van 20% in 2026 en de jaren daarna met 7%
Voor de jaren 2026 houden wij rekening met een stijging van 20%. Voor de jaren 2027-2029 houden wij rekening met een stijging van 7% per jaar. Aanvullend wordt rekening gehouden met areaaluitbreiding.
Tarief stijging van 10%
Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een stijging van 10% per jaar.
27
Belastingen: Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting
Tarief verhogen Per 1 januari 2026 de toeristenbelasting verhogen naar € 2,34 naar € 2,34 per persoon per nacht.
Verblijfsbelasting
Tarief naar € 2,-
Invoeren van verblijfsbelasting per 1-1-2027. Het tarief vast te stellen op € 2,-per persoon per nacht.
Heffingen: Afvalstoffenheffing Rioolheffing
Kosten dekkende heffing
Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een 100% kostendekkende heffing. Afhankelijk van de kostenraming worden de tarieven bepaald. (AVRI bepaalt kosten & tarief afvalstoffenheffing).
Heffingen: Bouwleges
Opbrengst Voor de jaren 2026 houden wij rekening met een stijging van stijging van 20%. Voor de jaren 2027-2029 houden 20% in 2026 en wij rekening met een stijging van 10% per jaar de jaren daarna met 10%
Heffingen: Marktgeld Lijkbezorgingsrechten Overige leges
Tariefstijging van 2,0% & maximaal kostendekkend
Voor de jaren 2026-2029 houden wij rekening met een stijging van 2% per jaar. Van deze heffingen heeft de landelijke overheid bepaald dat ze maximaal kostendekkend mogen zijn. In West Maas en Waal zijn deze heffingen niet kostendekkend, en daar streven we ook niet naar.
Aantal inwoners - Per 1-1-2025-werkelijk - Per 1-1-2026-prognose - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029-prognose
20.594 20.804 21.014 21.224 21.434
We houden rekening met een beperkte toename van het aantal inwoners. De stijging is gebaseerd op ervaringscijfers. Gemiddelde stijging bedraagt 210 inwoners per jaar.
Aantal woningen - Per 1-1-2025-werkelijk - Per 1-1-2026-prognose - Per 1-1-2027-prognose - Per 1-1-2028-prognose - Per 1-1-2029-prognose
8.891 8.991 9.091 9.191 9.291
De groei hebben wij gebaseerd op ons Woningbouwprogramma. We verwachten een toename van 100 woningen per jaar. Door kleiner wordend aanbod van bestaande woningen neemt de vraag naar nieuwe woningen extra toe.
Overige Algemene uitkering
Onvoorzien
december De raming van de Algemene uitkering is gebaseerd circulaire 2024 op de decembercirculaire 2024. Actualisatie vindt plaats na publicatie van de mei- en/of septembercirculaire 2025. € 25.000 Voor de post onvoorzien ramen wij € 25.000. Dit is een passend bedrag voor een gemeente van onze omvang.
* De rentepercentages zijn indicatief opgenomen. Bij het opstellen van de Begroting 2026 bepalen we de werkelijke rentetarieven. Bij het maken van de begroting is extra informatie bekend die nodig is voor de berekening van de werkelijke rentetarieven.
28
FINANCIEEL MEERJAREN PERSPECTIEF PER PROGRAMMA Hieronder is per programma weergegeven welke mutaties verwerkt zijn in deze voorjaarsnota. PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Actualisatie kapitaallasten 20252029 Aframen budget opstellen woonvisie Aframen budget Woonzorgvisie
1 V
1 V
3 V
6 V
4 V
0 V
20 V
0 V
0 V
0 V
0 V
40 V
0 V
0 V
0 V
Bouwleges - In 2026 verhogen met 20%, overige jaren 10% Dijkensport - afbouwen subsidie
0 V
232 V
363 V
510 V
696 V
0 V
0 V
0 V
8 V
8 V
Diverse kleine wijzigingen
0 V
1 V
1 V
1 V
1 V
Economische Zaken - halveren budget regionale projecten Forensenbelasting - Structureel verhogen met 10% Internationale werknemers beëindigen regionale samenwerking Loonontwikkeling
0 V
6 V
6 V
6 V
6 V
0 V
1 V
2 V
3 V
4 V
0 V
5 V
5 V
5 V
5 V
0 V
27 V
21 V
25 V
-29 N
ODR - concept Begroting 2026
0 V
-55 N
-55 N
-13 N
-13 N
Prijsindex 2026-2029
0 V
-1 N
-1 N
-1 N
-13 N
Prijsindex leges 2026-2029
0 V
0 V
0 V
0 V
1 V
Recreatie en toerisme - Aframen uitvoeringsprogramma visie vrijetijdseconomie Structuur- en bestemmingsplannen - beleid en advies beperken Subsidiejaarprogramma niet indexeren en aanpassen Toeristenbelasting - verhogen naar € 2,34 Verblijfsbelasting - Invoeren per 11-27 tarief € 2 pppn Verkoop Molen, bijdrage zwembad verlagen Volkshuisvesting - Aframen overig budget Volkshuisvesting - Halveren budget wet versterking regie Volkshuisvesting woonbehoefteonderzoek Woonvisie - aframen budget prestatieafspraken Woonwagenlocaties
0 V
16 V
17 V
17 V
17 V
0 V
25 V
25 V
25 V
25 V
0 V
9 V
9 V
9 V
9 V
0 V
57 V
57 V
57 V
57 V
0 V
0 V
130 V
130 V
130 V
0 V
0 V
0 V
15 V
15 V
0 V
1 V
2 V
4 V
4 V
0 V
1 V
1 V
1 V
1 V
-25 N
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
20 V
20 V
20 V
20 V
-25 N
-25 N
-25 N
-25 N
-25 N
-49 N
381 V
581 V
803 V
923 V
Totaal financiële effecten Voorjaarsnota
29
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2025 Volkshuisvesting - woonbehoefteonderzoek Het laatste woonbehoefteonderzoek komt uit 2021. Dit onderzoek volstaat niet meer om daar beleid en uitvoering op te baseren. In het kader van de nieuwe aankomende wet versterking regie op de volkshuisvesting en het volkshuisvestingsprogramma is dit onderzoek een belangrijke pijler om de gemeentelijke woningbouwprogrammering vorm en richting te geven. De kosten voor het woonbehoefteonderzoek bedragen €25.000.
€ -25.000 N
Woonwagenlocaties Gezien de prijsontwikkelingen op beheer- en onderhoud moet deze post structureel worden verhoogd.
€ -25.000 N
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Aframen budget Woonzorgvisie De Woonzorgvisie wordt in 2025 opgeleverd. Deze kosten zullen dus niet in 2026 terugkomen.
€ 40.000 V
Bouwleges - In 2026 verhogen met 20%, overige jaren 10%
€ 231.774 V
Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.
€ 27.493 V
ODR - concept Begroting 2026 De conceptbegroting 2026 van de ODR laat een stijging zien ten opzichte van 2025. Door de ODR is actief gekeken naar de financiële opgave waarvoor de gemeente staat en dat is als aanvullende ombuiging meegenomen in het resultaat.
€ -54.528 N
Structuur- en bestemmingsplannen - beleid en advies beperken
€ 25.000 V
Toeristenbelasting - verhogen naar € 2,34 De toeristenbelasting verhogen naar € 2,34 (landelijk gemiddelde in 2024).
€ 57.000 V
Woonwagenlocaties Gezien de prijsontwikkelingen op beheer- en onderhoud moet deze post structureel worden verhoogd.
€ -25.000 N
30
PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Actualisatie kapitaallasten 20252029 Basisopdracht Sociom afschalen ivm bezuinigingen Bibliotheken - wijziging WSOB
12 V
11 V
30 V
60 V
38 V
0 V
0 V
30 V
60 V
100 V
0 V
-100 N
-100 N
-100 N
-100 N
Cliëntervaringsonderzoeken zelf uitvoeren Digitaalhuis subsidie beëindigen
0 V
19 V
19 V
20 V
20 V
0 V
0 V
58 V
60 V
61 V
Digitale sociale kaart opheffen
0 V
8 V
8 V
8 V
9 V
GGD - Begroting 2026
0 V
62 V
48 V
49 V
19 V
Inwonersparticipatie - Budget beperken Jeugdkosten - Buurtgezinnen
0 V
9 V
9 V
7 V
7 V
0 V
0 V
52 V
53 V
53 V
Loonontwikkeling
0 V
34 V
27 V
31 V
-33 N
Mantelzorg beëindigen
0 V
76 V
77 V
79 V
81 V
Milieueducatie - halveren subsidie De Grote Rivieren Onderwijshuisvesting - Formatieve uitbreiding Onderwijshuisvesting uitstellen nieuwbouw scholen Peuteropvang - voorschoolse voorziening beperken PGB
0 V
9 V
9 V
9 V
9 V
-76 N
-79 N
-82 N
-86 N
-89 N
0 V
45 V
45 V
309 V
309 V
0 V
28 V
28 V
28 V
28 V
-17 N
-18 N
-18 N
-19 N
-19 N
Preventieve ondersteuning - AMW
0 V
145 V
145 V
145 V
145 V
Preventieve ondersteuning - CAO verhogingen AMW en MEE Prijsindex 2026-2029
-15 N
-23 N
-20 N
-17 N
-18 N
0 V
-11 N
-12 N
-6 N
-138 N
Regio Rivierenland - concept Jaarrekening 2024 Sport - stopzetten Combinatiefunctionaris en sport overig Subsidie St. stimulering Techniek stopzetten Subsidiejaarprogramma niet indexeren en aanpassen Verkoop Molen, bijdrage zwembad verlagen Vraagafhankelijk vervoer niet indexeren - bezuiniging Werkzaak
17 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
5 V
43 V
45 V
45 V
0 V
0 V
11 V
11 V
11 V
0 V
15 V
15 V
15 V
15 V
0 V
20 V
20 V
20 V
20 V
0 V
3 V
2 V
11 V
11 V
0 V
-136 N
-132 N
-110 N
-142 N
Wmo dagbesteding - Maatwerk vervangen door algemene voorziening Wmo en Jeugd - Regionale samenwerking Wmo en Jeugd - Vraagwijzer
0 V
10 V
15 V
30 V
50 V
0 V
-21 N
-13 N
-13 N
0 V
-177 N
-25 N
-26 N
-30 N
-33 N
Wmo en Jeugd - Prognose
-988 N
-1.442 N
-1.787 N
-2.173 N
-2.822 N
Totaal financiële effecten Voorjaarsnota
-1.244 N
-1.356 N
-1.499 N
-1.504 N
-2.363 N
31
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2025 Onderwijshuisvesting - Formatieve uitbreiding Het opstellen, actueel houden en uitvoeren van een Integraal Huisvesting Plan voor onderwijshuisvesting betreft een wettelijke taak. De omvang en hoeveelheid van de plannen voor de schoolgebouwen, opgenomen in het IHP, maken het noodzakelijk om de ambtelijke capaciteit structureel uit te breiden vanaf 2025
€ -75.675 N
Wmo en Jeugd - Vraagwijzer Tot juli 2025 wordt er gebruik gemaakt van extra inzet. Daarnaast is het maandbedrag Vraagwijzer aangepast door een hogere indexatie van 4,3%.
€ -176.624 N
Wmo en Jeugd - Prognose Net als vrijwel alle Nederlandse gemeenten zien wij de kosten voor de uitvoering van Wmo en jeugdzorg verder stijgen. Bij de Wmo betreft dat met name de kosten voor huishoudelijke ondersteuning. Er is meer vraag doordat mensen langer thuis moeten blijven wonen. Bovendien stijgen de tarieven. In 2025 heeft er al een aanpassing plaatsgevonden van het tarief, vanaf 2026 volgt een nieuwe inkoop. In de prognose is rekening gehouden met een prijsstijging van 4,91%. Dit is gebaseerd op de kostenstijgingen voor 2025 volgens de landelijke cijfers van de VNG (OVA/PPC mengpercentage). Bij de Jeugdwet zien we vooral een stijging in zorgzwaarte en -complexiteit en daarnaast stijging van de tarieven. Ook voor de jeugdwet is de prijsstijging gebaseerd op het indexpercentage 2025 van de VNG. Met volumegroei is in de prognose geen rekening gehouden.
€ -988.003 N
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Bibliotheken - wijziging WSOB De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (WSOB) wijzigt. Daarmee krijgt de gemeente een zorgplicht voor het hebben van een voor iedere inwoner toegankelijke, volwaardige, toekomstgerichte bibliotheek. Om dit te realiseren ontving de gemeente in 2025 en 2026 een bedrag van € 100.000 via het gemeentefonds. De verwachting is dat de gemeente ook in de komende jaren structureel € 100.000 extra ontvangt via de het gemeentefonds.
€ -100.000 N
GGD - Begroting 2026 Op basis van de begroting GGD 2026 wordt de gemeentelijke begroting aangepast.
€ 61.689 V
Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.
€ 33.928 V
Mantelzorg beëindigen Via de centrummiddelen voor beschermd wonen en maatschappelijk opvang (raadsbesluit 10-4-25) wordt het steunpunt voor mantelzorgers voorgezet in 2026 en 2027. Na deze periode wordt het beëindigd.
€ 75.784 V
Onderwijshuisvesting - Formatieve uitbreiding Het opstellen, actueel houden en uitvoeren van een Integraal Huisvesting Plan voor onderwijshuisvesting betreft een wettelijke taak. De omvang en hoeveelheid van de plannen voor de schoolgebouwen, opgenomen in het IHP, maken het noodzakelijk om de ambtelijke capaciteit structureel uit te breiden vanaf 2025
€ -78.551 N
Onderwijshuisvesting uitstellen nieuwbouw scholen
€ 45.000 V
Peuteropvang - voorschoolse voorziening beperken
€ 28.500 V
32
Preventieve ondersteuning - AMW Via de centrummiddelen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang (raadsbesluit 10-4-2025) wordt het algemeen maatschappelijk werk voorgezet in 2026 en 2027. Na deze periode wordt het algemeen maatschappelijk werk beëindigd.
€ 145.000 V
Werkzaak Op basis van de conceptbegroting werkzaak over 2026-2029 wordt de gemeentelijke begroting bijgesteld. In de conceptbegroting is de gevraagde verlaging van de gemeentelijke bijdrage voor 2026 en 2027 t.o.v. de bedrijfsvoeringslasten gerealiseerd.
€ -135.500 N
Wmo en Jeugd - Prognose Net als vrijwel alle Nederlandse gemeenten zien wij de kosten voor de uitvoering van Wmo en jeugdzorg verder stijgen. Bij de Wmo betreft dat met name de kosten voor huishoudelijke ondersteuning. Er is meer vraag doordat mensen langer thuis moeten blijven wonen. Bovendien stijgen de tarieven. In 2025 heeft er al een aanpassing plaatsgevonden van het tarief, vanaf 2026 volgt een nieuwe inkoop. In de prognose is rekening gehouden met een prijsstijging van 4,91%. Dit is gebaseerd op de kostenstijgingen voor 2025 volgens de landelijke cijfers van de VNG (OVA/PPC mengpercentage). Bij de Jeugdwet zien we vooral een stijging in zorgzwaarte en -complexiteit en daarnaast stijging van de tarieven. Ook voor de jeugdwet is de prijsstijging gebaseerd op het indexpercentage 2025 van de VNG. Met volumegroei is in de prognose geen rekening gehouden.
€ -1.441.649 N
33
PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Actualisatie kapitaallasten 20252029 Aframen budget vervanging verkeersborden Betonbrug mosterdwal - Niet vervangen Energie - dekking loonkosten duurzaamheidsmedewerker uit CDOKE Geen fietspad Meanderende Maas, facilitaire kosten beperken GVVP - Geen uitvoeringsplan
26 V
24 V
66 V
121 V
76 V
6 V
6 V
7 V
8 V
8 V
0 V
0 V
6 V
6 V
6 V
0 V
90 V
90 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
31 V
0 V
75 V
75 V
75 V
75 V
IKC buitenruimte - inrichting summier Inboet en aanplant - Schrappen
0 V
0 V
8 V
8 V
8 V
0 V
19 V
20 V
20 V
20 V
Klompenpaden - Stoppen
0 V
0 V
0 V
0 V
23 V
Loonontwikkeling
0 V
44 V
34 V
39 V
-45 N
Milieu - schrappen abonnementskosten Ooke Milieu - schrappen algemeen budget milieu Prijsindex 2026-2029
0 V
5 V
5 V
5 V
5 V
0 V
4 V
4 V
4 V
4 V
0 V
-4 N
-4 N
-2 N
-42 N
Vergoeding Avri mini-milieustraat Veesteeg Voorziening wegen
50 V
51 V
53 V
54 V
55 V
-285 N
-285 N
-285 N
-285 N
-285 N
-203 N
29 V
79 V
53 V
-61 N
Totaal financiële effecten Voorjaarsnota
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2025 Actualisatie kapitaallasten 2025-2029 Actualisatie van de kapitaallasten op basis van de meest recent bekende gegevens
€ 25.721 V
Vergoeding Avri mini-milieustraat Veesteeg Met de Avri zijn nieuwe afspraken gemaakt over het openstellen van de minimilieustraat op zaterdag voor onze inwoners. De vergoeding zal wat hoger worden. Structureel zijn deze baten niet geraamd. Met deze wijziging brengen we de begroting op orde.
€ 50.250 V
Voorziening wegen De voorziening voor wegen is de afgelopen jaren aanzienlijk afgenomen, met name als gevolg van prijsstijgingen in arbeid en materialen. Om de geplande en noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden tijdig te kunnen blijven uitvoeren, is een bijstelling van de jaarlijkse dotatie noodzakelijk.
€ -285.000 N
Toelichting effecten ( >€ 25.000 ) Voorjaarsnota voor het jaar 2026 Energie - dekking loonkosten duurzaamheidsmedewerker uit CDOKE
€ 90.000 V
GVVP - Geen uitvoeringsplan
€ 75.000 V
34
Loonontwikkeling Dit betreft de verwerking van de loonindexering zoals opgenomen in de kaders en uitgangspunten van dit document.
€ 43.617 V
Vergoeding Avri mini-milieustraat Veesteeg Met de Avri zijn nieuwe afspraken gemaakt over het openstellen van de minimilieustraat op zaterdag voor onze inwoners. De vergoeding zal wat hoger worden. Structureel zijn deze baten niet geraamd. Met deze wijziging brengen we de begroting op orde.
€ 51.456 V
Voorziening wegen De voorziening voor wegen is de afgelopen jaren aanzienlijk afgenomen, met name als gevolg van prijsstijgingen in arbeid en materialen. Om de geplande en noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden tijdig te kunnen blijven uitvoeren, is een bijstelling van de jaarlijkse dotatie noodzakelijk.
€ -285.000 N
35
PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID Bedragen x € 1.000
Begroting 2025
Begroting 2026 -1 N
Begroting 2027
Begroting 2028
-1 N
-1 N
Begroting 2029
Diverse kleine wijzigingen
0 V
-1 N
GGD - Begroting 2026
0 V
1 V
1 V
1 V
1 V
GR regio rivierenland - Stoppen bijdrage mobiliteitsfonds en regionaal stimuleringsfonds Hogere lasten dierenopvang
0 V
60 V
60 V
60 V
60 V
-40 N
-37 N
-38 N
-39 N
-39 N
Loonontwikkeling
0 V
6 V
12 V
16 V
-36 N
Meerjarenbegroting VRGZ 20262027 Prijsindex 2026-2029