Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2023-2026

Gemeenteraad 2 november 2022, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Programmabegroting 2023-202628.982 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

PROGRAMMA BEGROTING 2023 -2026

Raadsbehandeling: 2 november 2022

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbieding aan de raad .......................................................................................................................... 3 Vaststellingsbesluit .................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 6 Deel 1 - Programma's ............................................................................................................................. 8 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ..................................................................................... 9 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 13 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 17 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid ....................................................................................

20 Programma 5 - Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 22 Algemene dekkingsmiddelen............................................................................................................. 25 Recapitulatie van baten en lasten ..................................................................................................... 27 Deel 2 - Paragrafen ............................................................................................................................... 28 Paragraaf Lokale Heffingen ............................................................................................................... 29 Paragraaf Weerstandsvermogen....................................................................................................... 43 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 52 Paragraaf Financiering ...................................................................................................................... 57 Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................................

62 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 70 Paragraaf Grondbeleid ...................................................................................................................... 79 Deel 3 - Financiën ................................................................................................................................. 85 Algemeen........................................................................................................................................... 86 Kaders en uitgangspunten................................................................................................................. 87 Financieel meerjaren perspectief ...................................................................................................... 89 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 96 Overzicht van incidentele baten en lasten ......................................................................................... 99 Structureel begrotingssaldo .............................................................................................................

101 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 102 EMU saldo ....................................................................................................................................... 103 Deel 4 - Bijlagen .................................................................................................................................. 104 Bijlage 1 - Overzicht personeel en organisatie ................................................................................ 105 Bijlage 2 - Overzicht vaste activa .................................................................................................... 106 Bijlage 3 - Meerjaren investeringsplan ............................................................................................ 107 Bijlage 4 - Overzicht reserves en voorzieningen ............................................................................. 109 Bijlage 5 - Risicoregister .................................................................................................................. 112 Bijlage 6 - Samenstelling college van burgemeester en wethouders.............................................. 118 Bijlage 7 - Kerngegevens ................................................................................................................

120 Bijlage 8 - Taakvelden ..................................................................................................................... 121 Bijlage 9 - Lijst met afkortingen ....................................................................................................... 127 Bijlage 10 - Algemene uitkering ....................................................................................................... 131 Bijlage 11 - Stand van zaken amendement ..................................................................................... 133

AANBIEDING AAN DE RAAD We bieden de Programmabegroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026 aan. Deze begroting is opgesteld binnen de kaders die u bij de vaststelling van de Voorjaarsnota 2022 hebt bepaald. Financieel uitgangspunt voor de opstelling van deze Programmabegroting is het in de Voorjaarsnota gepresenteerde financieel meerjarig beeld. Door uw raad is bij de vaststelling van de Voorjaarsnota een aantal amendementen aangenomen. De uitwerking vindt u in bijlage 11 van deze Programmabegroting. Alle bekende ontwikkelingen tot en met 1 september 2022 zijn verwerkt. Informatie die na deze datum bekend werd komt in de Najaarsnota 2022. In de Programmabegroting zijn meerdere financiële ontwikkelingen verwerkt. De grootste ontwikkelingen in 2023 (vanaf € 50.000,-) zijn: Bedragen x € 1.000

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Avri - Begroting 2023-2026

114 V

Energielasten - uitkomsten nieuwe aanbesteding

-54 N

-59 N

-63 N

114 V -67 N

Kapitaallasten 2023-2026

167 V

-5 N

-10 N

105 V

Meerjareninvesteringsplan 2023-2026

114 V

33 V

20 V

-77 N

Omgevingswet - Verlaging legesopbrengst

-150 N

OZB-niet woning

-102 N

-104 N

-106 N

-108 N

Verbeterplan ICT*

-500 N

Wegen - Onderhoud wegen*

-94 N

WMO - Hulp bij het huishouden

-225 N

-230 N

-236 N

-241 N

*Over deze onderwerpen volgt nog een raadsvoorstel Een onderbouwing van deze (en andere) financiële ontwikkelingen staat in deel 3 van deze Programmabegroting. Op basis van de huidige inzichten ziet het meerjarenperspectief er als volgt uit: Bedragen x € 1.000

Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling

2022

2023

2024

2025

2026

Saldo Programmabegroting 2022-2025

629 V

331 V

321 V

518 V

674 V

Wijzigingen tot Najaarsnota 2021

0 V

Najaarsnota 2021

611 V

533 V

617 V

706 V

Wijzigingen na Najaarsnota 2021

-102 N

-101 N

Wijziging tot voorjaarsnota 2022

-466 N

-395 N

Structurele effecten jaarrekening

0 V

Voorjaarsnota 2022

-992 N

-334 N

310 V

757 V

-531 N

Wijzigingen tot Programmabegroting 2023 (incl. meicirculaire 2022)

463 V

1.207 V

658 V

1.428 V

461 V

Stand voor opstellen Begroting

144 V

1.241 V

1.410 V

2.914 V

814 V

Financieel effect Begroting

-10 N

-1.017 N

85 V

-561 N

-640 N

Eindstand na vaststelling Begroting

134 V

224 V

1.495 V

2.353 V

175 V

P&C-cyclus De planning en control cyclus ziet er voor het begrotingsjaar 2023 als volgt uit: Voorjaarsnota 2022 (raadsbesluit 7 juli 2022) Programmabegroting 2023 - 2026 (raadsbesluit 2 november 2022) Najaarsnota 2023 (planning raadsbesluit december 2023) Jaarrekening 2023 (planning raadsbesluit juli 2024)

Indeling van het document Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de Programma's In dit deel staan per programma de algemene doelen, het geldende beleidskader, de voorgenomen activiteiten en de kosten. Deel 2 bevat de Paragrafen In dit deel zijn de verplichte paragrafen opgenomen die u inzicht geven in 7 belangrijke thema's, Deel 3 bevat de financiën In dit deel staan de kaders en uitgangspunten voor het maken van de Programmabegroting. Ook wordt het financieel meerjarenperspectief getoond. Hierin zijn alle bekende mutaties verwerkt en toegelicht. Deel 4 bevat de bijlagen In dit deel staan de bijlages die van belang zijn voor het lezen en begrijpen van deze Programmabegroting.

Besluitvorming Wij zien als college uit naar de voorbereidingsronde op 20 oktober 2022. Uiteraard bent u vooraf in de gelegenheid om technische vragen te stellen. Vervolgens zal de formele behandeling van deze Programmabegroting 2023 plaats vinden in uw raadsvergadering van 2 november 2022. Wij vertrouwen op een constructief overleg met uw raad.

Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WEST MAAS EN WAAL, De gemeentesecretaris, De burgemeester, P.G. (Perry) Arissen V.M. (Vincent) van Neerbos

VASTSTELLINGSBESLUIT

Onderwerp: Vaststelling Programmabegroting 2023 en Meerjarenbegroting 2024-2026 Nr. "invullen door griffier"

De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van Burgemeester en Wethouders, d.d. 27 september 2022, nr. Gelet op artikel 191 van de Gemeentewet.

BESLUIT: 1) De Programmabegroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026 vast te stellen. 2) De investeringskredieten over 2023 volgens het meerjarig investeringsplan vast te stellen (€ 3.084.000).

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 2 november 2022.

DE RAAD VAN DE GEMEENTE WEST MAAS EN WAAL, De griffier, De voorzitter,

C. (Elles) Jansen-Bouwman

V.M. (Vincent) van Neerbos

LEESWIJZER Inleiding De programmabegroting is opgebouwd uit vier delen. Deel 1 Programma's Deel 2 Paragrafen Deel 3 Financiën Deel 4 Bijlagen Hieronder wordt kort aangegeven welke informatie de vier delen bieden. Deel 1 - Programma’s Van doel naar actie Per programma is in beeld gebracht: Doelstelling van het programma Bijhorende gewenste maatschappelijke effecten Concrete activiteiten De doelstelling is uitgewerkt met het beschrijven van effecten die we na willen streven. Vervolgens wordt dit concreet gemaakt met activiteiten. Per activiteit is aangegeven wat precies de bedoeling is en wanneer dit gereed moet zijn. Gemeentelijke kaders De programma's zijn thematisch opgebouwd uit verschillende beleidsvelden. Met beleidsnota's wordt periodiek het beleid geactualiseerd. Per programma wordt in beeld gebracht welke beleidsnota's op dit moment werkzaam zijn. Indicatoren en kengetallen Waar relevant worden beleidsindicatoren, effectindicatoren en kengetallen uitgewerkt. Beleidsindicatoren vergelijken onze gemeente met landelijke en provinciale informatie. Effectindicatoren en kengetallen worden gebruikt om de ontwikkeling in beeld te brengen over een aantal jaren. Wat mag het kosten? Per programma wordt in beeld gebracht welke lasten en baten voor de komende jaren verwacht worden.

Steeds bij het opstellen van nieuwe P&C-documenten worden de budgetten geactualiseerd en bijgesteld op basis van nieuwe prognoses.

Deel 2 - Paragrafen In dit deel zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financiën en huisvesting. Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en activiteiten en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen, nader toe.

Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Het gaat om grote belangen in diverse disciplines. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente.

Deel 3 - Financiën Hier schetsen wij de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien nemen wij de op grond van de BBV verplichte onderdelen op, zoals de geprognosticeerde balans, het EMU-saldo en de incidentele baten en lasten.

Deel 4 - Bijlagen Tot slot nemen wij in dit deel de volgende relevante bijlagen op: - Bijlage 1 - Overzicht personeel en organisatie - Bijlage 2 - Overzicht vaste activa - Bijlage 3 - Meerjareninvesteringsplan - Bijlage 4 - Overzicht reserves en voorzieningen - Bijlage 5 - Risicoregister - Bijlage 6 - Samenstelling college van burgemeester en wethouders - Bijlage 7 - Kerngegevens - Bijlage 8 - Taakvelden - Bijlage 9 - Lijst met afkortingen - Bijlage 10 - Overzicht algemene uitkering uit het Gemeentefonds - Bijlage 11 – Stand van zaken amendement

DEEL 1 - PROGRAMMA'S

PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN

ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden woningbouw, bedrijvigheid en werkgelegenheid, recreatie en toerisme en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Doelstelling Een aantrekkelijke vitale gemeente om in te wonen, werken en recreëren met een goed voorzieningenniveau. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Reclamebeleid Woonwagenbeleid Structuurvisie Buitengebied Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Visie vrijetijdseconomie 2015-2018 Structuurvisie dorpen 2025 Nota kostenverhaal Nota Economische Zaken 2016-2019 Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2016-2020 Regionale woonagenda Woonvisie 2016-2020 Herijking Regionaal programma Bedrijventerreinen (RPB) Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Toetsingskader woningbouw (2e tranche) Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Nota grondbeleid 2020 Verordening startersleningen 2021 Omgevingsvisie buitengebied Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Verordening hoorcommissie Ruimtelijke ontwikkeling 2021 Beleidsvisie zonne-energie

2008 2010 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2015 2015 2016 2016 2016 2016 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2021 2021 2021 2021 2021

Ontwikkelingen De ontwikkelingen op het gebied van het Rijksbeleid, zoals de aanpak van stikstof, versnelling van woningbouw, opvang statushouders, bouwen voor eigen inwoners. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de activiteiten, zoals bijvoorbeeld de uitvoeringsagenda woonvisie, de verdere ontwikkeling van de omgevingsvisie en het nog te ontwikkelen programma vitaal platteland.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1. Iedereen kan in onze dorpen komen en blijven wonen. 2. Leefbaarheid van de dorpen behouden. 3. Economische groei realiseren en lokale werkgelegenheid bevorderen. 4. Aanwezige natuurwaarden en landschappelijke elementen behouden en mogelijk versterken.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten

Realisatie

1. Iedereen kan in onze dorpen komen en blijven wonen Leningen Svn (woonvisie) Toelichting: Met het verstrekken van diverse soorten leningen stimuleren we inwoners om in onze gemeente te komen wonen, of hier langer te blijven. Uitvoeringsprogramma vitaal platteland 2023 Toelichting: In de Omgevingsvisie Buitengebied zijn voor de zes belangrijkste thema’s voor het buitengebied ambities en keuzes voor de verschillende deelgebieden vastgelegd. Deze ambities behoeven op een aantal onderwerpen verdere uitwerking en verdieping. Dit leggen we vast in het Programma Vitaal Platteland. Realisatie projecten uitvoeringsagenda woonvisie 2030 Toelichting: Projecten en beleid ter stimulering van de bouw van woningen, met name in de categorieën sociale huur en betaalbare koop. Voorts de uitvoer van de andere speerpunten uit de woonvisie. 3. Economische groei realiseren en lokale werkgelegenheid bevorderen Uitwerken economische visie Toelichting: Onder andere opstart- en onderzoekskosten.

2023

Cofinanciering routeprogramma 2023 Toelichting: De uitvoering van de (door)ontwikkeling en kwaliteitsverbetering van alle recreatieve routes in onze provincie gaat van start. Regionaal projectfiche agribusiness 2025 Toelichting: Vitaliseren van het platteland door agribusiness te koppelen met recreatie en toerisme. Hiermee versterken we de bekendheid en imago van de streek. Uitvoeringsprogramma visie (Vrijetijds)economie tot 2025 en verder 2025 Toelichting: Na het vaststellen van de visie wordt het uitvoeringsprogramma gezamenlijk met ondernemers opgesteld. 4. Aanwezige natuurwaarden en landschappelijke elementen behouden en mogelijk versterken Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel 2024 Toelichting: Wij volgen de ontwikkelingen proactief. Dormio en Uiterwaarde hebben een plan gepresenteerd en op 12 maart 2019 is het college akkoord gegaan met het principeverzoek.

Rivierenprojecten 2028 Toelichting: De volgende rivierprojecten zijn of worden in 2022 in procedure gebracht: • Meanderende Maas: dit geeft een aantal uitvoeringstaken voor de periode 2022-2028 (bijvoorbeeld bakenbomen en fietspad; hiermee is rekening gehouden in de meerjaren raming) • Het project SF beton is losgekoppeld van Meanderende Maas en hier zal een afzonderlijke procedure voor gelopen worden. • UWDH: het project Vonkerplas is buiten dit project gelaten. • Project Dormio: Naar verwachting start de procedure in 2022; realisatie afhankelijk van de procedure • Het project Over de Maas wordt naar verwachting dit jaar juridisch en economisch opgeleverd. Binnen dit projectgebied is begonnen met de aanleg van de brug over de Veerweg in Alphen. Naar verwachting wordt deze in 2022 opgeleverd en daarmee is het project afgerond.

5. Bouwgrondexploitaties Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (G.086) (Project in samenwerking met derden) 2025 Toelichting: Er is een plancapaciteit van 330 woningen beschikbaar voor deelgebied A. Voor het Leeuwse Veld West, deelgebied C zijn er nog 106 woningen beschikbaar. De gemeente heeft verkoopovereenkomsten met ontwikkelaar gesloten, die voor eigen risico en rekening het project ontwikkeld. De totale oppervlakte voor deelgebied A bedraagt 71.585 m2, hiervan is op 31-12-2021 68.719m2 (95%) gerealiseerd en financieel afgewikkeld. De gemeente ontvangt naast een vergoeding voor de gronden en gemeentelijke kosten een bijdrage per m2 uitgegeven grond. In het project komen sociale huurwoningen, starterswoningen, middelduur en dure koop en vrije kavels.Voor deelgebied E/F zijn ruim 200 woningen voorzien. Met betrekking tot dit plangebied is een overeenkomst met de ontwikkelaar afgesloten, die leidt tot extra opbrengsten.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Begroting 2023

Economie Functiemenging (in %)

2021

53,3

53,4

45,5

Vestigingen van bedrijven (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

2021

140,5

129,7

147,4

148

Demografische druk (in %)

2021

70,1

73,7

70,8

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €)

2021

733

740

859

948

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €)

2021

810

800

872

948

Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)

2021

8,7

7,9

10,7

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

150.446

135.000

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)

KENGETALLEN Kengetal Aantal overnachtingen

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

-7.802 N

-5.934 N

-4.891 N

-4.777 N

-4.434 N

-4.436 N

Totaal baten

7.753 V

3.629 V

2.246 V

2.222 V

1.874 V

1.869 V

-49 N

-2.305 N

-2.645 N

-2.554 N

-2.560 N

-2.567 N

Saldo van dit programma

PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN

ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat ondersteuning, welzijn, onderwijs, sport, cultuur, zorg en sociale voorzieningen. Doelstelling Alle inwoners zijn zelfredzaam, doen mee in de samenleving en werken samen aan sociale samenhang en leefbaarheid. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Kadernota Positief Integraal Jeugdbeleid Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Kadernota Passend Onderwijs Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Beleidsplan participatie KP4 Verordening tegenprestatie Participatiewet Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening

Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Meerjarenstrategie GGD 2020-2023 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2020-2023 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid (onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal

2007 2009 2010 2011 2013 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022

Ontwikkelingen Steeds meer huishoudens en ondernemers in Nederland ondervinden de gevolgen van de torenhoge inflatie. Landelijke maatregelen om de effecten te dempen, zullen niet voor iedereen toereikend zijn. Op dit moment hebben velen al moeite met het betalen van vooral de energierekening (of verwachten dat binnenkort te krijgen). Ook de andere kosten voor levensonderhoud zijn flink gestegen. Dit alles heeft voor ons gevolgen. Wij verwachten een toenemend beroep op de bijzondere bijstand, ons minimabeleid en de schuldhulpverlening. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1. Jeugd en jongeren (tot 23 jaar) op een verantwoorde manier laten opgroeien, vergroten van ontwikkelkansen en zorg dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. 2. Vergroten van de zelfredzaamheid van onze inwoners (Inwoners wonen zo lang mogelijk zelfstandig in een door henzelf gekozen omgeving). 3. Goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van onze inwoners. 4. Bevorderen actieve en passieve deelname/betrokkenheid aan de samenleving met versterking van de eigen kracht en samenkracht in de nulde lijn. 5. Voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de 8 dorpen. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten

Realisatie

1. Jeugd en jongeren (tot 23 jaar) op een verantwoorde manier laten opgroeien, vergroten van ontwikkelkansen en zorg dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding Uitbreiding IKC 2023 Toelichting: Er is sprake van een structureel ruimtegebrek in het Kindcentrum in Beneden-Leeuwen. In het Integraal (onderwijs) Huisvestingsprogramma West Maas en Waal (IHP WMW), dat begin 2022 is vastgesteld, is de doelstelling opgenomen dat in 2023 een structurele oplossing is gevonden voor het al bestaande en oplopende ruimtegebrek. Daarnaast moet op zo kort mogelijke termijn worden voorzien in een tijdelijke oplossing. De raad heeft in juli 2022 besloten een voorbereidingskrediet van € 170.000 beschikbaar te stellen om deze tijdelijke en structurele oplossing in kaart te brengen. Jeugd: Opgroeien in een kansrijke omgeving 2026 Toelichting: Integraal jeugdbeleid ontwikkelen gericht op preventie, bewustwording van middelengebruik en stimuleren van activiteit en positie. 3. Goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van onze inwoners Lokaal preventieakkoord 2023 Toelichting: Met het lokaal preventieakkoord zetten we met partners in op lokale gezondheidspreventie en uitdagingen op het gebied van levensstijl en gezondheid. Vanuit het Nationaal Preventieakkoord wordt ingezet op het terugbrengen van overgewicht, roken en problematisch alcoholgebruik.

Deze speerpunten zijn overgenomen in het lokaal preventieakkoord en de uitvoering hiervan is gestart in 2022. Vanuit het Rijk is er voor 2022 en voor 2023 een uitvoeringsbudget van € 10.000 beschikbaar. Lokale inclusie agenda 2025 Toelichting: In juli 2016 heeft Nederland het VN-Verdrag rechten voor mensen met een handicap (verder: VN-Verdrag) geratificeerd. Met de ratificatie van dit VN-Verdrag is aan de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de verplichting toegevoegd om in het periodiek plan op te nemen hoe de gemeenteraad uitvoering geeft aan het verdrag. Tegelijkertijd stelt het Besluit toegankelijkheid dat alle sectoren, dus ook de overheid, een actieplan moeten maken waarin zij aangeven hoe zij werken aan de geleidelijke verwezenlijking van de algemene toegankelijkheid, dus ook buiten het sociaal domein. In een actieplan Lokale Inclusie Agenda moet nader uitgewerkt worden hoe onze gemeente de algemene toegankelijkheid (een “inclusieve samenleving”) wil bereiken.

Zilverenkrachtbeleid Toelichting: Dementievriendelijke gemeente worden.

2025

4. Bevorderen actieve en passieve deelname/betrokkenheid aan de samenleving Herijken minimaregelingen 2023 Toelichting: Vaststellen hoe ons huidige minimabeleid is ingevuld en onderzoeken of schrijnende situaties extra aandacht behoeven. Indien dit onderzoek daartoe aanleiding geeft, zal er een aanpassing komen in het minimabeleid.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Begroting 2023

Onderwijs Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

2021

2,7

2,4

3,1

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

2021

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (in % deelnemers aan VO/MBO)

2021

1,8

1,7

1,4

Banen (aantal per 1.000 inwoners in leeftijd 15-74 jaar)

2021

685,8

667,6

464,2

465

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)

2021

Onbekend

697

330

345

Jongeren met een delict voor de rechter (in % van 12-21 jarigen)

2020

Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

2021

1,2

1,4

0,9

1,0

Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

2021

10,4

Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)

2021

0,3

0.3

Kinderen in uitkeringsgezin (in % kinderen tot 18 jaar)

2020

Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar)

2020

202,2

192,6

48,2

Netto arbeidsparticipatie (in % werkzame beroepsbevolking t.o.v. beroepsbevolking)

2020

68,4

69,8

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 18-67 jaar)

2021

431,7

349,7

198,4

198

Werkloze jongeren (in % 16 t/m 22 jarigen)

2020

49,3

49,4

52,7

Sociaal domein

Sport, cultuur en recreatie Niet sporters (in %)

EFFECTINDICATOREN Effectindicator Positieve cliëntervaring: er is samen naar oplossingen gezocht (%)

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 83% 85% 85% 85% 85% 85%

Positieve cliëntervaring: de ondersteuning past bij de hulpvraag van de cliënt (%)

83%

87%

Positieve cliëntervaring: met ondersteuning kan de cliënt beter de dingen doen (%)

82%

83%

Kwaliteit ondersteuning WMO

83%

90%

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Aantal bezoekers zwembad

8.358

18.000

Aantal zelfstandig wonende inwoners van 75+

1.535

1.664

1.827

1.877

1.927

1.977

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

KENGETALLEN Kengetal

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Totaal lasten

-22.412 N -24.959 N -22.932 N -23.375 N -23.708 N -23.939 N

Totaal baten Saldo van dit programma

5.028 V

Begroting 2022

6.107 V

3.649 V

3.778 V

3.884 V

Begroting 2026

3.966 V

-17.385 N -18.852 N -19.283 N -19.597 N -19.824 N -19.974 N

PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING

ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, verkeer, milieu en afval. Doelstelling Een gezonde, schone, veilige leefomgeving voor nu en in de toekomst, die een duurzaam evenwicht nastreeft tussen milieubesparing en -belasting. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP) Beleidsplan Openbare verlichting 2019-2023 Nota parkeren Wegenbeleid en -beheersplan 2019-2023 Koersnotitie duurzaamheid en energiebeleid Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Lokaal uitvoeringsprogramma klimaatbestendig west maas en waal Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Bodemkwaliteitskaart en beheernota

2005 2011 2013 2014 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2019 2019 2020 2020 2020 2021

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1. Een nette, goed onderhouden, veilige en functionele leefomgeving. 2. Goede en veilige bereikbaarheid van de kernen en buitengebied voor alle verkeersdeelnemers. 3. Creëren en behouden van een duurzame, gezonde en schone leefomgeving en bijdragen aan oplossingen voor (boven)lokale klimaatproblematiek.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten

Realisatie

2. Goede en veilige bereikbaarheid van de kernen en buitengebied voor alle verkeersdeelnemers Vergroenen en verfraaien dorpsentree Wamel 2023 Toelichting: Na realisatie van de Wamelse Poort verfraait de gemeente de dorpsentree van Wamel en plant de groenstroken in van de Poortstraat. De groenstroken aan de Kasteelstraat komen in beheer van de gemeente. Hier realiseert de gemeente een (koele) verblijfplek met natuurlijk spelen. Deze herinrichting maakt ook deel uit van ons klimaatprogramma, maar uitvoering is gepland voor na 2023 waardoor middelen vooralsnog ontbreken. De toezegging van een regionale subsidie van € 125.000 cofinanciering en het feit dat het aansluit op de realisatie van de Wamelse Poort is de reden om het werk naar voren te halen. Voor aanbrengen van groen zijn geen middelen beschikbaar. Realisatie projecten/maatregelen uitvoeringsagenda GVVP 2026 Toelichting: Naast de wettelijke taak om een samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en verkeersbeleid te voeren, zijn de ontwikkelingen op zowel landelijk, provinciaal als lokaal niveau aanleiding om te werken aan een nieuwe visie op verkeer en vervoer. Dit helpt ons als gemeente om een goede balans te vinden in het ontwerpen van een prettige woon- en werkomgeving. Hierbij zijn verkeer en vervoer belangrijke factoren. In het najaar 2022 is een concept visie en uitvoeringsagenda beschikbaar. 3.

Creëren en behouden van een duurzame, gezonde en schone leefomgeving en bijdragen aan oplossingen voor (boven)lokale klimaatproblematiek Uitvoering haalbaarheidsonderzoek warmtetransitie (wijkonderzoek) 2023 Toelichting: Na de vaststelling van de transitievisie warmte (in het najaar) willen we met betrokkenen verkennen hoe we vorm kunnen geven aan de warmtetransitie, te beginnen met een verkennend onderzoek over de financiële, technische, organisatorische en sociaal maatschappelijke randvoorwaarden. In het onderzoek nemen we, als casus, een wijk (enkele straten) onder de loep. Hierbij betrekken we nadrukkelijk de wijze waarop financiering van de (uitvoeringslasten) van de warmtetransitie vormgegeven wordt door de landelijke overheid. Ontwikkeling klimaat en waterplan 2023-2030 2023 Toelichting: In oktober 2020 heeft de Raad ingestemd met het Lokaal uitvoeringsprogramma Klimaatbestendig West Maas en Waal 2020-2023. Bij het besluit is vastgesteld dat in 2023 een geactualiseerd programma wordt voorgelegd aan de Raad. Voorgesteld wordt om een planperiode, conformerend aan de richtlijnen van het deltaprogramma van 6 jaar aan te houden.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Begroting 2023

Volksgezondheid en Milieu Hernieuwbare elektriciteit (in % van totale energieverbruik)

2020

27,2

16,7

55,4

Omvang huishoudelijk restafval (in kg per inwoner)

2020

170

106

KENGETALLEN Kengetal

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Aantal oplaadpalen

Aantal overzettingen Maasveren

Niet bekend

1.275.000

Aantal overzettingen Veerdienst Tiel-Wamel

Niet bekend

160.000

350

190 mWh (my SolarEdge)

190 mWh

100%

Aantal klachten dumpingen en zwerfafval Energieopwekking gemeentelijke gebouwen in kWh Hoeveelheid restafval per inwoner in kg Percentage duurzaam stroomverbruik gemeentelijke gebouwen Scheidingspercentages gemeente

*ivm provinciale concessie is het aantal laadpalen per 2023 nog niet bekend.

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

-7.971 N

-8.212 N

-8.009 N

-8.217 N

-8.515 N

-8.477 N

Totaal baten

5.833 V

5.181 V

5.172 V

5.200 V

5.441 V

5.291 V

Saldo van dit programma

-2.138 N

-3.031 N

-2.837 N

-3.017 N

-3.074 N

-3.186 N

PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID

ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan burgers, het functioneren van het bestuur en de organisatie en de integrale veiligheid. Doelstelling Voldoende waardering van onze burgers, bedrijven en instellingen voor de kwaliteit van ons bestuur en onze dienstverlening en een zo optimaal mogelijk gevoel van veiligheid in onze gemeente. Daarnaast het beperken en bestrijden van brand, ongevallen en rampen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen Regionaal crisisplan 2020-2023 Regionaal beleidsplan 2020-2023 Integraal veiligheidsbeleid Evenementenbeleid 2020-2023 Notitie burgerparticipatie APV

2014 2015 2019 2019 2019 2020 2020 2022

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1. 2. 3.

Kwalitatief voldoende dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen denkend vanuit de klant. Het vergroten van het gevoel van veiligheid bij burgers. Burgers, maatschappelijke instellingen en bedrijven voelen zich optimaal betrokken bij de totstandkoming van ons beleid en zijn tevreden over de kwaliteit van ons bestuur.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten

Realisatie

3. Burgers, maatschappelijke instellingen en bedrijven voelen zich optimaal betrokken bij de totstandkoming van ons beleid en zijn tevreden over de kwaliteit van ons bestuur Kersenparty 2023 Toelichting: Elk jaar nemen we deel aan de regionale kersenparty. De kersenparty is een netwerkbijeenkomst voor regionale bestuurders waarbij we op feestelijke wijze aandacht besteden aan het belang van de fruitoogst voor onze regio. West Maas en Waal neemt de organisatie van de kersenparty 2023 op zich. Burgerparticipatie 2026 Toelichting: Om Burgerparticipatie vanuit dienstverleningsoogpunt goed vorm te geven wordt er een kwartiermaker aangesteld welke de lijnen uitzet, de organisatie meeneemt zodat de burgerparticipatie breed vanuit de gemeentelijke organisatie wordt uitgedragen en uitgevoerd. We realiseren een beleid waarin de basisparticipatie-infrastructuur opgezet wordt (Coalitieakkoord 2022-2026). We verfijnen ons beleidskader d.m.v. het opstellen van een herkenbaar uitvoeringskader voor inwoners en medewerkers. We brengen dit tot stand in dialoog met onze inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Begroting 2023

Veiligheid Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)

2021

1,3

1,5

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

2021

4,3

3,4

1,8

Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (aantal per 1.000 inwoners)

2021

6,1

5,7

3,1

Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren 12-17 jaar)

2020

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2021

1,8

1,6

0,3

0,5

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

-3.731 N

-3.743 N

-3.719 N

-3.836 N

-3.880 N

-3.788 N

Totaal baten

562 V

325 V

245 V

391 V

402 V

459 V

-3.170 N

-3.417 N

-3.474 N

-3.445 N

-3.478 N

-3.328 N

Saldo van dit programma

PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING

ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat het functioneren van de gemeentelijke organisatie. De bedrijfsvoering is ondersteunend aan en mede bepalend voor de kwaliteit van het primaire proces en de realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten. De interne organisatie staat volledig ten dienste aan het primaire proces. Dit betekent dat de kwaliteit en omvang van de gemeentelijke organisatie, maar ook faciliteiten als bijvoorbeeld de huisvesting en de automatisering indirect van grote invloed zijn op het behalen van de gewenste effecten. Doelstelling Voldoende waardering van ons bestuur en onze collega's voor de kwaliteit en dienstverlening van onze organisatie. De externe dienstverlening maakt onderdeel uit van programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Dienstverleningsconcept Concernplan (vastgesteld door het college) Inkoopbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling Archiefverordening I&A-plan 2020

2010 2011 2016 2018 2018 2020

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1. 2.

Kwalitatief voldoende dienstverlening aan ons bestuur en onze collega's denkend vanuit de klant. Medewerkers zijn tevreden over hun werk, mogelijkheden en werkomstandigheden.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteiten

Realisatie

1. Kwalitatief voldoende dienstverlening aan ons bestuur en onze collega's denkend vanuit de klant Informatieveiligheid Toelichting: In 2022 is een start gemaakt met de implementatie van de BIO (Basis Informatiebeveiliging Overheid). Verdere uitrol vindt plaats in 2023 en de jaren daarna. Dit is een continu proces. Onder leiding van de CISO wordt onder andere ingezet op het bewustzijn van informatieveiligheid binnen de organisatie. Gezien het actuele risico op cybercriminaliteit geen overbodige luxe. Implementatie ICT-verbeterplan 2024 Toelichting: In het najaar van 2022 wordt het meerjarig ICT verbeterplan (roadmap) gepresenteerd. Vernieuwing van de ICT omgeving is noodzakelijk om de continuïteit, veiligheid, betrouwbaarheid te garanderen. Door de invoering van het ICT verbeterplan moet ook de prestatie (performance) van het ICT verbeterd worden.

Opzet en inrichting Informatiehuis 2024 Toelichting: Het informatiehuis bevat alle relevante data waar we als gemeente over beschikken. Een goede ontsluiting en juiste combinatie van deze data wordt gebruikt ter ondersteuning van beleidskeuzes en uitvoering van projecten. De opzet en inrichting van informatie gestuurd en data gestuurd werken is specialistenwerk. De juiste projectleider helpt de organisatie in 2023 met de opstartfase en helpt de organisatie verder op weg. Uitvoering plan van aanpak dienstverlening en klantprocessen 2025 Toelichting: In het najaar wordt een plan van aanpak opgeleverd voor de doorontwikkeling en verbetering van dienstverlening en klantprocessen. Waar mogelijk is er al gestart met de uitvoering van de verbeterpunten uit het plan van aanpak. In 2023 en opvolgende jaren wordt deze uitvoering verder gecontinueerd. 2. Medewerkers zijn tevreden over hun werk, mogelijkheden en werkomstandigheden Medewerker tevredenheidsonderzoek (MTO) 2023 Toelichting: MTO wordt in het najaar van 2022 uitgevoerd. Dit is de zogenaamde nulmeting. In 2023 vindt een vervolgmeting plaats. De vervolgmeting geeft inzicht op de opvolging en vooruitgang van de aandachtspunten uit de nulmeting. Implementatie e-HRM systeem 2023 Toelichting: Implementatie van het nieuwe e-HRM systeem (opvolging van huidige Youforce) vindt eind 2022 begin 2023 plaats.

De nieuwste versie van het e-HRM systeem geeft de organisatie ter ondersteuning een aantal nieuwe functionaliteiten. Medewerkers en leidinggevenden worden getraind om met deze nieuwe functionaliteiten te werken. Uitvoering HR Beleidskaders 2023 Toelichting: In het beleidsstuk HR Beleidskaders staan strategische HR speerpunten. We continueren de uitvoering van de HR Beleidskaders samen met P&O in 2023. In overleg met het MT worden de prioriteiten bepaald.

BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

WMW

Begroting 2023

Bestuur en ondersteuning Apparaatskosten (in € per inwoner)

2021

Onbekend

315

358

Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners)

2021

Onbekend

4,37

4,77

Externe inhuur (kosten in % totale loonsom + inhuur externen)

2021

Onbekend

13,7%

10%

Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners)

2021

Onbekend

4,59

5,02

Overhead (in % van totale lasten)

2021

Onbekend

12,6%

14,9%

EFFECTINDICATOREN Effectindicator Waardering medewerkers

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 6.8 6.8 7.0 7.1 7.3 7.5

Toelichting waardering medewerkers: in 2022 vindt er een medewerkers tevredenheidsonderzoek plaats (nulmeting). Het cijfer van het onderzoek in 2015 (laatste meting) blijft van toepassing op 2020 en 2021 en vooralsnog op 2022.

KENGETALLEN Kengetal Ziekteverzuimpercentage

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

6.63

6.0

5.0

4.0

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

-6.909 N

-7.289 N

-7.315 N

-7.462 N

-7.652 N

-7.764 N

Totaal baten

514 V

143 V

39 V

40 V

-6.395 N

-7.146 N

-7.276 N

-7.422 N

-7.612 N

-7.724 N

Saldo van dit programma

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

ALGEMEEN Omschrijving Binnen de begroting bestaat onderscheid tussen algemene dekkingsmiddelen en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel (bijvoorbeeld voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning in programma 2), de opbrengsten uit verkoop van gronden (programma 1) of opbrengsten uit verleende diensten, zoals het verstrekken van een paspoort (programma 4). Ook de rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen worden binnen het betreffende programma verantwoord. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die vrij aan te wenden zijn. De besteding van deze inkomsten is op voorhand niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar wordt ingezet ter dekking van de tekorten op de programma's. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en de post onvoorzien. Doelstelling We willen een financieel gezonde gemeente voor nu en in de toekomst zijn.

Om dit te bereiken voeren wij een verantwoord en stabiel financieel beleid met sluitende begrotingen, waarbinnen ruimte wordt gemaakt voor noodzakelijke en gewenste veranderingen van beleid en het opvangen van onvoorziene omstandigheden. Wij maken voortdurend een afweging tussen onze bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Nota weerstandsvermogen Nota risicomanagement Financiële verordening gemeente West Maas en Waal Nota activabeleid Nota reserves en voorzieningen 2019 Controleplan en Normenkader 2021 Belastingverordeningen 2022

2011 2012 2013 2017 2019 2019 2021 2021

Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator

Jaar meting

Landelijk

Provincie

290

281

WMW

Begroting 2023

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Gemiddelde WOZ waarde (in € 1.000)

2021

302

320

WAT MAG HET KOSTEN? Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

-767 N

-888 N

-835 N

-841 N

-851 N

-835 N

Totaal baten

33.646 V

35.774 V

36.574 V

38.371 V

39.752 V

37.788 V

Saldo van dit programma

32.879 V

34.887 V

35.739 V

37.530 V

38.901 V

36.953 V

RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN Bedragen x €1.000

Programma

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-7.802 N

-5.934 N

-4.891 N

-4.777 N

-4.434 N

-4.436 N

Lasten Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken

-22.412 N -24.959 N -22.932 N -23.375 N -23.708 N -23.939 N

Programma 3 - Fysieke leefomgeving

-7.971 N

-8.212 N

-8.009 N

-8.217 N

-8.515 N

-8.477 N

Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering

-3.731 N

-3.743 N

-3.719 N

-3.836 N

-3.880 N

-3.788 N

-6.909 N

-7.289 N

-7.315 N

-7.462 N

-7.652 N

-7.764 N

-767 N

-888 N

-835 N

-841 N

-851 N

-835 N

Algemene dekkingsmiddelen Totaal lasten Baten Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken

-49.592 N -51.025 N -47.701 N -48.508 N -49.040 N -49.239 N

7.753 V

3.629 V

2.246 V

2.222 V

1.874 V

1.869 V

5.028 V

6.107 V

3.649 V

3.778 V

3.884 V

3.966 V

Programma 3 - Fysieke leefomgeving

5.833 V

5.181 V

5.172 V

5.200 V

5.441 V

5.291 V

Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering

562 V

325 V

245 V

391 V

402 V

459 V

514 V

143 V

39 V

40 V

Algemene dekkingsmiddelen

33.646 V

35.774 V

36.574 V

38.371 V

39.752 V

37.788 V

Totaal baten

53.336 V

51.159 V

47.925 V

50.001 V

51.393 V

49.413 V

-49 N

-2.305 N

-2.645 N

-2.554 N

-2.560 N

-2.567 N

Saldo Programma 1 - Wonen, werken en recreëren Programma 2 - Maatschappelijke zaken

-17.385 N -18.852 N -19.283 N -19.597 N -19.824 N -19.974 N

Programma 3 - Fysieke leefomgeving

-2.138 N

-3.031 N

-2.837 N

-3.017 N

-3.074 N

-3.186 N

Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid Programma 5 - Bedrijfsvoering

-3.170 N

-3.417 N

-3.474 N

-3.445 N

-3.478 N

-3.328 N

-6.395 N

-7.146 N

-7.276 N

-7.422 N

-7.612 N

-7.724 N

Algemene dekkingsmiddelen

32.879 V

34.887 V

35.739 V

37.530 V

38.901 V

36.953 V

Saldo van baten en lasten

3.742 V

136 V

224 V

1.495 V

2.353 V

174 V

Saldo Programmabegroting 2023

3.743 V

134 V

224 V

1.495 V

2.353 V

175 V

DEEL 2 - PARAGRAFEN

PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN ALGEMEEN De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat ten minste (BBV, artikel 10): a. de geraamde inkomsten; b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; c. een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; d. een aanduiding van de lokale lastendruk; e. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

GERAAMDE INKOMSTEN

Omschrijving

Werkelijk 2021

Actueel 2022

Mutatie

Raming 2023

2023

Belastingen OZB-woning eigenaren OZB-niet woning eigenaren

€ 2.480.829 € 909.863

€ 2.526.206 € 906.904

€ 79.945 € 18.138

€ 2.606.151 € 925.042

OZB-niet woning gebruikers Roerende zaakbelasting

€ 681.725 € 2.941

€ 701.716 € 3.264

€ 14.034 € 65

€ 715.750 € 3.329

Hondenbelasting Toeristenbelasting (incl. watertoer.) *

€ 91.537 € 234.712

€ 91.427 € 162.000

€ 458 €0

€ 91.885 € 162.000

Forensenbelasting Reclamebelasting

€ 11.776 € 29.911

€ 9.426 € 30.000

€ 47 €0

€ 9.473 € 30.000

Totaal belastingen

€ 4.443.294

€ 4.430.943

€ 112.687

€ 4.543.630

Heffingen Afvalstoffenheffing

€ 2.144.000

€ 2.284.819

€ 55.433

€ 2.340.252

Brede rioolheffing (Niet woningen) Brede rioolheffing (woningen)

€ 252.681 € 2.221.524

€ 258.660 € 2.262.340

€ 8.741 € 76.453

€ 267.401 € 2.338.793

€ 3.246 € 5.602

€ 5.076 € 4.836

€ 101 € 97

€ 5.177 € 4.933

Lijkbezorgingsrechten Leges

€ 12.457 € 2.123.863

€ 14.012 € 1.405.933

-€ 1.720 -€ 150.266

€ 12.292 € 1.255.667

Totaal heffingen

€ 6.763.373

€ 6.235.676

-€ 11.161

€ 6.224.515

Totale opbrengst lokale heffingen

€ 11.206.667

€ 10.666.619

€ 101.526

€ 10.768.145

Marktgeld Marktgeld (leges)

*De hogere opbrengst toeristenbelasting in 2021 komt door een inhaalslag die we na het coronajaar 2020 hebben uitgevoerd. BELEID LOKALE HEFFINGEN In deze paragraaf presenteren wij de uitgangspunten en het doel van de gemeentelijke belastingen en heffingen. De gepresenteerde tarieven zijn voorlopige tarieven. De definitieve tarieven worden vastgesteld door middel van verordeningen die in de raad van december 2022 of uiterlijk januari 2023 behandeld zullen worden.

Gemeentelijke kaders In bovenstaande tabel is onderscheid gemaakt tussen belastingen en heffingen. De tarieven van belastingen en heffingen worden op een verschillende manier geïndexeerd. De toegestane indexering heeft u vastgesteld via de Voorjaarsnota 2022 in de raad van 7 juli 2022. De opbrengst van de gemeentelijke belastingen gaan naar de algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt dus zelf waaraan dit geld wordt besteed. Bij heffingen is door het Rijk bepaald dat deze niet hoger mogen zijn dan de kosten die bij de heffing horen. We streven naar volledig kostendekkende tarieven. In deze tabel staat welke beleidsstukken actueel zijn. Beleidsstuk

Jaar

Verordening onroerende zaakbelastingen 2022 Verordening belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten 2022 Verordening hondenbelasting 2022 Verordening toeristenbelasting 2022 Verordening watertoeristenbelasting 2022 Verordening forensenbelasting 2022 Verordening reclamebelasting Beneden-Leeuwen Centrum 2018 Verordening afvalstoffenheffing 2022 (gemaakt & vastgesteld door AB-AVRI) Verordening rioolheffing 2022 Verordening marktgelden 2022 Verordening lijkbezorgingsrechten 2022 Legesverordening 2022 Voorjaarsnota 2022

2021 2021 2021 2021 2021 2021 2017 2021 2021 2021 2021 2021 2022

Ontwikkeling In het najaar van 2022 willen we ons belastinglandschap tegen het licht houden. In het voorjaar 2023 willen we met uw raad van gedachten te wisselen over het nut van het handhaven of opheffen van belastingen en heffingen met een geringe opbrengst. OVERZICHT PER HEFFING

ONROERENDE ZAAK BELASTINGEN Algemeen Onder de naam ‘onroerende zaakbelastingen’ (OZB) heffen wij: 1. bij niet-woningen: een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting; 2. bij woningen: alleen een eigenarenbelasting. Als heffingsmaatstaf voor de OZB geldt de WOZ-waarde die elk jaar opnieuw wordt bepaald. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de OZB-tarieven voor 2023: - OZB is algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Trendmatige opbrengstenstijging met 2% volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2022; - Structurele verwerking van de inkomstenderving OZB bij niet-woningen (eigendom en gebruik) zoals reeds incidenteel verwerkt is voor dit jaar via de Voorjaarsnota 2022*; - Areaaluitbreiding verwerken zoals bedoeld is in de motie van de raad van 4 november 2020; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Bij de Voorjaarsnota 2022 zijn de OZB-opbrengsten bij niet-woningen in het jaar 2022 verlaagd als gevolg van:

- verminderingen door het toepassen van de woningvrijstellingen (bij WOZ-objecten die bestaan uit een combinatie van woning en niet-woning, kan geen aanslag voor het gebruik worden opgelegd voor het woongedeelte); - verminderingen door correcties bij campings en zorginstellingen die op basis van jurisprudentie en constateringen van de accountant onterecht voor het tarief niet-woningen waren aangeslagen; - verminderingen naar aanleiding van bezwaren (verlaging WOZ-waarde een aanslagen OZB). De verlaging die in de Voorjaarsnota 2022 verwerkt is voor het jaar 2022, is voor een belangrijk deel structureel. Daarom is deze nu ook als zodanig verwerkt in de begroting 2023 en verder. Alternatief is dat de tarieven OZB voor niet-woningen met 6 - 8% extra verhoogd worden om de oorspronkelijke geraamde opbrengst ook in de toekomst te kunnen realiseren. Doch, daar is in dit geval niet voor gekozen omdat dit zou leiden tot een (forse) toename van de lastendruk bij onze ondernemers en maatschappelijke instellingen die worden aangeslagen voor de OZB niet-woningen. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de tariefberekening per onderdeel toegelicht. Omdat de nieuwe taxatiegegevens bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend zijn, gaan wij bij de gepresenteerde tarieven nog uit van de voorlopige waarden per 1 januari 2022.

De definitieve waarden zijn volgens planning in december 2022 bekend bij BSR en zullen leiden tot nieuwe OZBtarieven die uiterlijk in januari 2023 vastgesteld zullen worden.

Berekening OZB-tarief gebruik niet-woningen

Werkelijk

Actueel

Begroting

2021

2022

2023

berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief

Berekening opbrengst € 701.716 € 14.034

geraamde opbrengst (vorig jaar) opbrengst stijging van 2,0% geraamde toename opbrengst door areaaluitbr. totale opbrengst OZB gebruik niet woningen

rekenkundig tarief OZB gebruik niet-woningen

Berekening OZB-tarief eigendom niet woningen

€0 € 715.750

€ 681.725

€ 701.716

0,2535%

raadsvergadering 0,2562% dec.

Werkelijk

Actueel

Begroting

2021

2022

2023

berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief

Berekening opbrengst geraamde opbrengst (vorige jaar)

906.904

opbrengst stijging van 2,0% geraamde toename opbrengst door areaaluitbr.

18.138 0

totale opbrengst eigendom niet woningen

rekenkundig tarief OZB eigendom niet woningen

€ 909.863

€ 906.904

€ 925.042

0,2633%

raadsvergadering 0,2578% dec.

Werkelijk 2021

Berekening OZB-tarief eigendom woningen

Actueel 2022

Begroting 2023

Berekening: rekenkundige opbrengst / heffingsgrondslag = tarief

Berekening opbrengst Geraamde opbrengst (vorige jaar) Geraamde toename opbrengst door areaaluitbreiding*

€ 2.526.206 € 28.844

Opbrengst stijging van 2,0% Totale opbrengst eigendom woningen

€ 51.101 € 2.606.151

€ 2.480.829

Rekenkundig tarief OZB eigendom woningen

€ 2.526.206

raadsvergadering 0,0951% dec.

0,1033%

* Er wordt rekening gehouden met een standaard toename van het woningbezit van 100 woningen. ROERENDE ZAAKBELASTINGEN Algemeen Onder de naam 'Belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten' (kortweg: RZB) heffen wij een belasting over roerende objecten, zoals woonwagens en woonschepen. De tarieven en de manier van heffen zijn gelijk aan die van de OZB. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de RZB-tarieven: - RZB is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Tarieven RZB zijn gelijk aan tarieven OZB; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de ontwikkeling van de opbrengst in beeld gebracht:

Opbrengst RZB

Werkelijk

Actueel

Begroting

2021

2022

2023

Tarief RZB is gelijk aan OZB-tarief woningen

Berekening opbrengst € 3.264

Geraamde opbrengst (vorige jaar)

€ 65

Opbrengst stijging van 2,0% Geraamde toename opbrengst door areaaluitbr. Totale opbrengst eigendom woningen

Rekenkundig tarief OZB eigendom woningen

0 € 2.941

€ 3.264

€ 3.329

0,1033%

raadsvergadering 0,0951% dec.

HONDENBELASTING Algemeen Onder de naam 'hondenbelasting' heffen wij een directe belasting voor het houden van een of meer honden. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de tarieven voor de hondenbelasting: - Hondenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel; - Tariefdifferentiatie (1e hond, meerdere honden en kenneltarief); - Trendmatige tariefstijging met 0,5% volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2022; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de tariefberekening toegelicht.

Opbrengst hondenbelasting

Werkelijk 2021

Actueel 2022

Begroting 2023

Tariefstijging van 0,5% (besluit Voorjaarsnota 2022)

€ 91.427

€ 91.885

Ontwikkeling aantal honden: 1e hond

1.823

Extra hond Kennels

298 18

Totale opbrengst hondenbelasting

€ 91.537

Tarieven: 1e hond Extra hond

€ 36,00 € 72,00

€ 36,18 € 72,36

€ 36,36 € 72,72

Kenneltarief (6 honden)

€ 216,00

€ 217,08

€ 218,17

TOERISTENBELASTING Algemeen Onder de naam ‘toeristenbelasting’ en 'watertoeristenbelasting' heffen wij een directe belasting van personen die niet in de gemeente wonen maar wel in onze gemeente overnachten. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de tarieven voor de toeristenbelasting: - Toeristenbelasting en Watertoeristenbelasting zijn een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Geen tariefstijging in 2023 volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2022; - Met geïnteresseerde ondernemers is een vaststellingsovereenkomst gesloten voor vaste standplaatsen en ligplaatsen om zonder administratieve last de jaarlijkse heffing te bepalen; - Kwijtschelding is niet mogelijk; - Heffing vindt plaats na afloop van het kalenderjaar.

Tariefberekening In de volgende tabel wordt de ontwikkeling van de opbrengst in beeld gebracht:

Opbrengst toeristenbelasting

Werkelijk

Actueel

Begroting

2021

2022

2023

Tarief: geen index (tarief blijft gelijk) Opbrengst toeristenbelasting

€ 234.712

€ 162.000

Totale opbrengst toeristenbelasting

€ 234.712

€ 162.000

€ 1,20

Tarief Vanaf 2021: € 1,20 per overnachting

NB: In 2021 is een hogere opbrengst gerealiseerd, door een inhaalslag over de jaren 2019 en 2020.

FORENSENBELASTING Algemeen Onder de naam 'Forensenbelasting' heffen wij een directe belasting van personen die, zonder in onze gemeente hoofdverblijf te hebben, op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning in onze gemeente beschikbaar houden. Beleidsuitgangspunten De volgende beleidsuitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de tarieven voor de forensenbelasting: - Forensenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijhorende kosten; - Trendmatige tariefstijging met 0,5% volgens kaders uit de Voorjaarsnota 2022; - Kwijtschelding is niet mogelijk. Tariefberekening In de volgende tabel wordt de tariefberekening toegelicht.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11882056/1