Bijlage 1. Najaarsnota 2025
Tekst van het document
Najaarsnota 2025
Datum raadsbehandeling: 11 december 2025
INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbieding aan de gemeenteraad .......................................................................................................... 3 Vaststellingsbesluit .................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 6 Deel 1 - Programma's .............................................................................................................................. 7 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ..................................................................................... 8 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 16 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 25 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid ....................................................................................
32 Programma 5 - Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 36 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 43 Deel 2 - Financiën ................................................................................................................................. 45 Financieel meerjaren perspectief ....................................................................................................... 46 Programma 1 - Wonen, werken en recreëren ................................................................................... 46 Programma 2 - Maatschappelijke zaken ........................................................................................... 48 Programma 3 - Fysieke leefomgeving ............................................................................................... 51 Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid .................................................................................... 52 Programma 5 - Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 53 Algemene dekkingsmiddelen .............................................................................................................
54 Recapitulatie ...................................................................................................................................... 55 Deel 3 - Bijlage ...................................................................................................................................... 56 Bijlage 1 - Kredieten 2025 ..................................................................................................................... 57 Bijlage 2 - Budgetoverheveling naar 2026 ............................................................................................ 58
2
AANBIEDING AAN DE GEMEENTERAAD Hierbij bieden wij u de Najaarsnota 2025 en het geactualiseerde meerjarenperspectief 2026-2029 aan. De Najaarsnota is voor u een hulpmiddel om gedurende het begrotingsjaar te volgen hoe de stand van zaken betreffende de activiteiten is die wij in 2025 conform uw opdracht uitvoeren en indien van toepassing beleidsinhoudelijk of financieel bij te sturen. In deze Najaarsnota gaan wij in op de verwachte uitvoering van de begroting 2025. De rapportage is niet alleen financieel, maar ook beleidsinhoudelijk. Wij presenteren een financiële toelichting op hoofdlijnen over de verwachte resultaten. Wij maken hierbij een doorkijk naar het volledige jaar 2025. P&C-cyclus De planning en control cyclus voor het begrotingsjaar 2025 ziet er nu als volgt uit: Voorjaarsnota 2024 (raadsbesluit 4 juli 2024) Programmabegroting 2025 - 2028 (raadsbesluit 6 november 2024) Najaarsnota 2025 (planning raadsbesluit 11 december 2025) Jaarrekening 2025 (planning raadsbesluit juli 2026) Financiële stand van zaken Bij elk document uit de P&C-cyclus maken we een actuele inschatting van het verwachte saldo van de begroting. In deze Najaarsnota zijn alle mutaties tot 15 oktober 2025 verwerkt. Op basis van de huidige inzichten ziet het meerjarenperspectief er als volgt uit: Bedragen x € 1.000
Financieel meerjarenperspectief ontwikkeling
2025
2026
2027
2028
2029
-1.969 N
-1.455 N
-1.550 N
-1.550 N
Saldo Programmabegroting 2025-2028
13 V
Wijzigingen tot Najaarsnota 2024
2 V
2 V
2 V
2 V
2 V
Najaarsnota 2024
43 V
167 V
212 V
91 V
91 V
Wijzigingen na Najaarsnota 2024
0 V
-50 N
-50 N
-50 N
-50 N
Wijzigingen tot Voorjaarsnota 2025
-3 N
-8 N
-14 N
-16 N
-18 N
-1.339 N
-623 N
-310 N
-152 N
-265 N
Voorjaarsnota 2025 Wijzigingen tot de begroting 2026-2029
461 V
2.294 V
1.799 V
740 V
1.233 V
Programmabegroting 2026-2029
0 V
328 V
166 V
253 V
311 V
Wijzigingen tot Najaarsnota 2025
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Tussenstand voor opstellen Najaarsnota
-823 N
140 V
350 V
-683 N
-247 N
Financieel effect Najaarsnota
3.297 V
115 V
-210 N
62 V
4 V
Eindstand na vaststelling Najaarsnota
2.474 V
255 V
139 V
-621 N
-243 N
Grootste financiële ontwikkelingen In de Najaarsnota zijn meerdere financiële ontwikkelingen verwerkt. Een overzicht van de financiële ontwikkelingen staat in deel 2 van deze Najaarsnota. De grootste ontwikkeling in 2025 (vanaf € 50.000) zijn: Bedragen x € 1.000
Afsluiten GREX Appelhoek 1b Alphen Algemene uitkering - Afrekening voorgaande jaren Armoedebeleid - verruiming
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
-56 N
0 V
0 V
0 V
0 V
1.865 V
0 V
0 V
0 V
0 V
125 V
0 V
0 V
0 V
0 V
3
Automatisering - Lagere Implementatie ICT Verbeterplan Belastingopbrengsten - Prognose BSR
100 V
0 V
0 V
0 V
0 V
112 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Bijdrage ontwikkelaar woningen deelgebied midden Leeuwse Veld Bijstelling raming WMO en Jeugd
138 V
0 V
0 V
0 V
0 V
752 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Extra Tweede Kamer verkiezingen
-55 N
0 V
0 V
0 V
0 V
Omgevingsvergunningen - bijstelling legesopbrengst Prognose loonsom 2025
-500 N
0 V
0 V
0 V
0 V
300 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Raming kosten opvang Oekraïne
-3.756 N
0 V
0 V
0 V
0 V
Raming opbrengsten Oekraïne
3.756 V
0 V
0 V
0 V
0 V
67 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Verkoop percelen snippergroen
66 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Werkzaak
297 V
0 V
0 V
0 V
0 V
Uitvoering bijstand - SDV
Indeling van het document Alle documenten uit deze planning en control cyclus hebben dezelfde opzet om de vergelijkbaarheid zo groot mogelijk te maken. Deel 1 bevat de Programma's In dit deel staan per programma de algemene doelen, het geldende beleidskader, de status van voorgenomen activiteiten en de kosten. Deel 2 bevat de financiën In dit deel staat de financiële vertaling van de verwerkte budgetmutaties. Ook wordt het financieel meerjarenperspectief getoond. Hierin zijn alle bekende mutaties verwerkt en toegelicht. Deel 3 bevat de bijlage In dit deel staan de mutaties van de lopende investeringen en de voorgestelde budgetoverhevelingen. In de leeswijzer wordt een korte toelichting gegeven op de inhoud van de verschillende onderdelen. Tot slot Wij vertrouwen er op met elkaar, in constructief duaal overleg, het politieke debat over deze Najaarsnota op hoofdlijnen te kunnen voeren en te komen tot goede besluiten in het belang van onze inwoners. Beneden-Leeuwen, 11 november 2025 Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WEST MAAS EN WAAL, De gemeentesecretaris, De burgemeester, D. (Didier) Oosterom
V.M. (Vincent) van Neerbos
4
VASTSTELLINGSBESLUIT
Onderwerp: Najaarsnota 2025
De Raad van de gemeente West Maas en Waal, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 november 2025 nr Z.125779,
BESLUIT: 1. De Najaarsnota 2025 en de daaruit voortvloeiende beleidsmatige en budgettaire aanpassingen vast te stellen; 2. Een totaalbedrag van € 688.954 over te hevelen naar 2026. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering op 11 december 2025. De raad van de gemeente West Maas en Waal, De griffier, De voorzitter, C. (Elles) Jansen-Bouwman
V.M. (Vincent) van Neerbos
5
LEESWIJZER Inleiding De Najaarsnota is opgebouwd uit twee delen. Deel 1 Programma's Deel 2 Financiën Hieronder wordt kort aangegeven welke informatie deze delen bieden. Deel 1 - Programma’s Gemeentelijke kaders De programma's zijn thematisch opgebouwd uit verschillende beleidsvelden. Met beleidsnota's wordt periodiek het beleid geactualiseerd. Per programma wordt in beeld gebracht welke beleidsnota's op dit moment werkzaam zijn. Status van de activiteiten Bij de stand van zaken gaan we in op de activiteiten uit de Programmabegroting 2025. Achter de omschrijving van de activiteit staat het in de programmabegroting geplande jaar van realisatie vermeld. Als laatste staat er bij elke activiteit een vlaggetje vermeld. Dit is om in één oogopslag te kunnen zien wat de stand van zaken is van de betreffende activiteit. De vlaggetjes betekenen het volgende: - wit vlaggetje = de activiteit is nog niet gestart, dit past binnen de vastgestelde planning. - groen vlaggetje = de activiteit loopt op schema binnen de gestelde kaders. - oranje vlaggetje = let op, deze activiteit dreigt qua planning of financieel uit de pas te gaan lopen of er is een risico ontstaan, bijsturing is noodzakelijk. - rood vlaggetje = de activiteit loopt uit de pas, corrigerende maatregelen zijn noodzakelijk. - blauw vlaggetje = de activiteit is afgerond en wij stellen voor deze af te sluiten.
Wat mag het kosten? Per programma wordt in beeld gebracht welke lasten en baten voor de komende jaren verwacht worden. Steeds bij het opstellen van nieuwe P&C-documenten worden de budgetten geactualiseerd en bijgesteld op basis van nieuwe prognoses. Deel 2 - Financiën Bij de recapitulatie effecten presenteren wij in een tabel de financiële effecten die verwerkt zijn in deze rapportage. Per programma geven wij aan wat de financiële gevolgen zijn. Bovendien presenteren wij het totaal van de financiële effecten. De effecten lichten wij op hoofdlijnen na de tabel toe. Bij het financiële meerjarenperspectief bieden wij u inzicht in de meerjarige effecten van de ontwikkelingen uit de Najaarsnota en de begrotingssaldi voor de komende jaren. Deel 3 - Bijlagen Tot slot nemen wij in dit deel de volgende relevante bijlage op: - Bijlage 1 - Kredieten 2025 - Bijlage 2 - Budgetoverhevelingen naar 2026
6
DEEL 1 - PROGRAMMA'S
7
PROGRAMMA 1 - WONEN, WERKEN EN RECREËREN ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden woningbouw, bedrijvigheid en werkgelegenheid, recreatie en toerisme en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Reclamebeleid Woonwagenbeleid Landschapsontwikkelingsplan Welstandsnota Visie Leefbaarheid Kernen Regionale detailhandelsvisie Beleid internet winkels Structuurvisie dorpen 2025 Structuurvisie Recreatie Concentratiegebieden Dorpskwaliteitsplan West Maas en Waal Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (RPW) Uitvoeringsprogramma visie leefbaarheid kernen 2030 Verordening startersleningen 2021 Beleidsvisie zonne-energie Regionaal Ambitiedocument Regio Rivierenland 2022-2025 Woonvisie 2022-2026 VTH-beleid 2022-2025 Programma kostenverhaal en financiële bijdragen Nota grondbeleid Visie (vrijetijds)economie Omgevingsvisie West Maas en Waal
2008 2010 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2017 2019 2023 2020 2021 2021 2021 2022 2022 2023 2024 2024 2024
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Deelvisie Wonen Voor inwoners zijn passende, duurzame woonvormen beschikbaar. De basisvoorzieningen passen bij de maat van de gemeente en er is oog voor een open en groene leefruimte.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers zijn tevreden met hun woonplaats.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5.
Realiseren van passende groei in de kernen (totaal 1.070 nieuwe woningen tot 2030), met behoud van het karakter en de omvang van de kernen. Realiseren van spreiding van nieuwe woningen over de kernen. Realiseren van voldoende betaalbare nieuwe woningen (sociale huur, midden-huur en betaalbare koop). Stimuleren en faciliteren van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Realiseren van meer levensloopbestendige woningen en passende en duurzame woonvormen wonen in alle kernen.
8
6. 7.
Realiseren van een goede ontsluiting tussen nieuwe woonwijken en de kernen. Realiseren van toekomstbestendige basisvoorzieningen.
Deelvisie Werk Werk en economische ontwikkeling zijn in balans met de leefbaarheid en het milieu/klimaat. Bedrijventerreinen groeien waar mogelijk, zijn goed bereikbaar én het vrachtverkeer is geweerd uit de kernen. Er zijn alternatieven voor het ‘klassieke’ boerenbedrijf, bestaande bedrijfslocaties zijn hergebruikt om verpaupering tegen te gaan én nieuwe bedrijven (mkb) versterken bestaande bedrijven.
Maatschappelijk effect: Een duurzame en maatschappelijk verantwoorde lokale economie met een sterke werkgelegenheid.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Bedrijven faciliteren bij uitbreidingen, verplaatsing en/of vestiging, ten behoeve van het bevorderen van werkgelegenheid. Duurzame revitalisering van bedrijventerreinen. Uitbreiding van bedrijventerreinen. Minder kansrijke bedrijventerreinen transformeren naar wonen. Uitbreiding van kleine bedrijventerreinen hoogstens voor bestaande bedrijven, bij voorkeur centralisatie van bedrijven op grotere terreinen. Huidige agrarische bedrijven niet belemmeren en de ruimte geven voor innovatie en recreatieve activiteiten, innovatie, mits de agrarische activiteiten niet worden belemmerd. Stimuleren van transformatie van langdurig leegstaande commerciële panden. Nieuwe ondernemingen moeten voor de gemeente een meerwaarde hebben én duurzaam en klimaat-adaptief zijn. Vrachtverkeer wordt (waar mogelijk) geweerd uit de dorpskernen.
Deelvisie Recreëren In West Maas en Waal zijn de recreatiemogelijkheden doorontwikkeld. Hierdoor kent de gemeente een 4-seizoenen toerisme. Daarnaast is het recreatieve aanbod ook interessant voor de eigen inwoners.
Maatschappelijk effect: Versterken van de merkbeleving van West Maas en Waal.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Investeren in het aantrekkelijk houden van het recreatieve gebied. Inzetten op het sterke toeristische-recreatieve merk ‘Het Land van Maas en Waal’. Stimuleren en uitbreiden van recreatieplekken en toerisme. Het verbinden van de parels (attracties en kleinschalige recreatie) langs de Maas en tussen de Maas en Waal; het organiseren van het ‘parelsnoer’. Nieuwe recreatieve ondernemers versterken het bestaande aanbod en zorgen voor een 4seizoenen aanbod. Mogelijkheden voor recreatie op het platteland mogelijk maken.
9
STAND VAN ZAKEN Activiteiten 1.
Realisatie uitvoeringsagenda woonvisie 2022
Realisatie
Voortgang
2030
Stand van zaken: De uitvoering van de uitvoeringsagenda vordert gestaag. Veel van de uitvoering loopt al of is al geïmplementeerd. Voorbeelden zijn het bereiken van de doelstelling met betrekking tot aantallen woningen, gedifferentieerde bouw, wonen en zorg, afspraken en afstemming met de Kernen, de starterslening en mantelzorg passend bij toekomstige behoefte. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Kleinschalige en grootschalige woningbouwontwikkeling
Stand van zaken: In de Omgevingsvisie zijn in alle kernen zoeklocaties opgenomen voor mogelijke dorpsinbreiding en -uitbreiding. De huidige planvoorraad bestaat uit circa 1200 woningen, met initiatieven in bijna alle kernen. De komende periode zetten we in op het hard maken van de zachte plannen en het realiseren van de harde plannen. Tot uiterlijk 1 januari 2027 worden er geen nieuwe woningbouwverzoeken in behandeling genomen. De tussentijd gebruiken we om regie te pakken en beter te kunnen sturen op het bouwen van de juiste woningen op de juiste locaties. De focus ligt daarbij op het toevoegen van betaalbare woningen, sociale huurwoningen en nultredenwoningen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Ontwikkeling en realisatie acties woonzorgvisie
2026
Stand van zaken: De woonzorg-visie is afgerond en vastgesteld. Samen met de visie is ook een toetsingskader vastgesteld. Een uitvoeringsplan wordt meegenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Onderzoeken mogelijkheden nut en noodzaak van herbestemmen 2026 recreatiewoningen binnen de nieuwe in ontwikkeling zijnde visie 'recreatie en toerisme' Stand van zaken: Voortschrijdend inzicht leidt tot de conclusie dat herbestemmen van recreatiewoningen niet realistisch is. Zowel procedureel als praktisch en financieel leidt dit tot veel inspanning. Vanuit de Provincie, ondersteund door de Gelderse gemeenten, is het Rijk onlangs geadviseerd niet over te gaan tot het herbestemmen van recreatieparken. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten.
10
1.
Implementeren Omgevingswet in de organisatie
2032
Stand van zaken: Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet een feit. Voor deze datum hebben we ons vooral gericht op een goede overgang van het oude stelsel naar het nieuwe stelsel. Vanaf 2024 richten wij ons op het werken met de Omgevingswet en het opstellen van een definitief omgevingsplan per 1-12032. Het transitieplan omgevingsplan beschrijft de aanpak tijdens de transitiefase. Dit plan is op 10 april 2025 ter kennisname aan uw raad aangeboden. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Realisatie projecten uitvoeringsagenda woonvisie
2030
Stand van zaken: Plannen liggen op koers met taakstelling regionale woondeal rivierenland (1070 woningen in 2030). Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Wet Kwaliteitsborging Bouw
2025
Stand van zaken: Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de wet kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) voor nieuwe bouwwerken in gevolgsklasse 1 (zoals eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden) in werking getreden. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Leningen Svn (woonvisie)
Stand van zaken: In 2025 zijn er weer meer startersleningen verstrekt. Men zoekt regelmatig contact met de gemeente of er nog budget beschikbaar is. Sinds 1 januari tot 31 augustus zijn er 27 startersleningen verstrekt. Ook staan er nog 27 reserveringen open. Dit voor een totaal bedrag van €1.316.906. Deze grote uitgaven kunnen mogelijk in de toekomst een hoge druk leggen op de financiën van de gemeente. In de huidige markt zijn deze bijdragen echter noodzakelijk voor een groot deel van de woningzoekenden om de koopmarkt te betreden. Hoewel deze leningen revolverend zijn, is dit op het moment nog niet het geval gelet op de aflossing. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Vaststellen programma vitaal platteland
2025
Stand van zaken: Het voorbereidende proces is in 2024 afgerond. Er ligt een ontwerp Programma Vitaal Platteland. Instemming met het programma leggen we begin 2026 voor aan uw raad. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
11
1.
Opstellen Kwaliteitsplan Buitengebied
2025
Stand van zaken: Voortschrijdend inzicht als gevolg van de verdere implementatie van de Omgevingswet maakt het noodzakelijk om goed na te denken hoe en op welke wijze beleid, kaders en ambities worden vastgelegd. Er wordt op dit moment gewerkt aan het opstellen van een beleidshuis. Een vast kader waarbinnen onze organisatie alles op het gebied van de fysieke leefomgeving beleidsmatig gaat vastleggen. Dit voortschrijdend inzicht maakt dat het opstellen van een afzonderlijk kwaliteitsplan voor alleen het buitengebied niet langer wenselijk lijkt. De kwaliteitseisen voor het buitengebied worden ondergebracht in een gebiedsdekkend kwaliteitsprogramma. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Eindoplevering project 'Over de Maas' bewerkstelligen en beheer en 2025 onderhoud door de gemeente starten Stand van zaken: De overdracht bij de notaris en definitieve financiële afwikkeling vindt naar verwachting plaats in 2026. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Volgen van de ontwikkelingen natuurinrichting uiterwaarden Wamel2025 Dreumel-Heerewaarden Stand van zaken: Het bestemmingsplan UWDH is voor het grondgebied van West Maas en Waal niet vastgesteld. Welke gevolgen dit heeft is op dit moment niet bekend. De ontwikkelingen volgen we kritisch. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Rivierenprojecten
2028
Stand van zaken: - Bij het project Meanderende Maas zijn de werkzaamheden binnen ons grondgebied gestart. Dit gaat om het verlagen van de uiterwaarden en camperplaats nabij de Veerweg in Maasbommel. De overige werkzaamheden op ons grondgebied zullen later van start gaan. Hierbij gaat het o.a. over de uiterwaarden bij Maasbommel-West en de drempelverlaging in Appeltern. - De procedure voor het project Dormio is in volle gang. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 3.
Cofinanciering routeprogramma
2025
Stand van zaken: Het herziene besluit van de provincie Gelderland over de subsidieverlening van het routeprogramma is verleend. Voor West Maas en Waal zijn er verschillende wijzigingen doorgevoerd met al bestaande geldstromen. Alle activiteiten worden in 2026 afgerond. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
12
3.
Landgoed de Acht morgen - Appeltern (project derden)
2025
Stand van zaken: Het bestemmingsplan voor deze locatie is onherroepelijk. De initiatiefnemer is bezig met het verkrijgen van de benodigde provinciale vergunningen, waar inmiddels positieve stappen in zijn gezet. Zodra de vergunningen zijn verleend worden de volgende stappen gezet in verdere planuitwerking. Op dat moment wordt ook meer duidelijk over de termijn van realisatie. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 3.
Uitvoeringsprogramma visie (Vrijetijds)economie tot 2025 en verder
2025
Stand van zaken: De raad is tijdens een themabijeenkomst geïnformeerd over de opzet en werkwijze van het beleidshuis. De verdere uitwerking van het uitvoeringsprogramma (vrijetijds)economie loopt mee in dit bredere proces van het beleidshuis. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 3.
Regionaal projectfiche agribusiness
2025
Stand van zaken: Momenteel worden de verschillen tussen gemeenten in regelgeving/vergunningen wat betreft agrotoerisme geïnventariseerd en in beeld gebracht. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 3.
Ontwikkeling Hanzeland Maasbommel
2026
Stand van zaken: Uiterwaarde en Dormio zijn een samenwerking aangegaan voor de ontwikkeling van het "Dormio Resort" in Maasbommel. De locatie is in het recreatiegebied de Gouden Ham op het Hanzeland. De initiatiefnemers zijn in afstemming met provincie Gelderland en Rijkswaterstaat over de benodigde vergunningen en ontheffingen. Zodra er voldoende zicht is op het verkrijgen van deze vergunningen, wordt de verdere planuitwerking opgepakt. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
Grondexploitaties 4.
De Appelhoek 1b - Alphen
Realisatie
Voortgang
2025
Stand van zaken: Fase 1A is in 2021 opgeleverd. Het bestemmingsplan van fase 1B maakt de realisatie van 27 woningen mogelijk. Voor de ontwikkeling is in 2021 een anterieure overeenkomst gesloten met projectontwikkelaar Van Wijnen. In 2022 is het terrein door de gemeente bouwrijp gemaakt. Levering van de grond vond in 2023 plaats. In 2024 zijn de woningen gerealiseerd en is het terrein (bijna) volledig woonrijp gemaakt. Begin 2025 is de laatste hand gelegd aan de openbare ruimte en het park. Het project wordt in 2025 afgesloten. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
13
4.
Het Leeuwse Veld - Beneden-Leeuwen (Project in samenwerking 2026 met derden) Stand van zaken: Het bestemmingsplan van deelgebied E (circa 260 woningen) werd medio 2023 onherroepelijk. Voor dit plangebied is een overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar waarbij de oplevering van de woningen leidt tot extra opbrengsten. Vanaf 2025 worden de laatste fasen (fase 15 tot 20) gerealiseerd. Naar verwachting worden de laatste woningen in 2027 opgeleverd. De nog te ontwikkelen fasen bestaan uit gevarieerde en duurzame woningen voor diverse doelgroepen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 4.
Gravin van Rechterenschool
2025
Stand van zaken: Vier starters verbouwen de Gravin van Rechterenschool tot 4 appartementen. De koopovereenkomsten zijn in 2021 ondertekend. De notariële overdracht was in 2022. De naastgelegen kavels (Spitsestraat 8) zijn in 2022 verkocht en notarieel overgedragen. De woningen zijn in 2024 opgeleverd. Dit project wordt in 2025 afgerond. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. INVESTERINGEN Investeringen Inv. Herinrichting woonwagenstandplaatsen
Realisatie
Voortgang
2025
Stand van zaken: Herinrichting woonwagenstandplaatsen nog niet begonnen. Mogelijk dat standplaatsen komend jaar verkocht worden. Voorkeur gaat uit naar verkoop zonder voorafgaande herinrichting. Dit zal eerst verkend worden. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Vervanging speeltoestellen
2025
Stand van zaken: In 2025 zijn diverse nieuwe speeltoestellen geplaatst en oude speeltoestellen vervangen. Vanuit de inspectie is het advies om een aantal toestellen te vervangen. De uitvoering vindt eind 2025 plaats. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
14
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
-2.813 N
-2.898 N
-2.892 N
-2.919 N
-2.919 N
Saldo
Programmabegroting 2025-2028 Wijzigingen t/m Voorjaarsnota
-44 N
316 V
561 V
774 V
893 V
Wijzigingen t/m Begroting 2026-2029
-498 N
-365 N
-487 N
-580 N
-581 N
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
-3.355 N
-2.947 N
-2.818 N
-2.725 N
-2.607 N
26 V
2 V
2 V
2 V
2 V
-3.329 N
-2.945 N
-2.816 N
-2.723 N
-2.605 N
Wijzigingen tot Najaarsnota Tussenstand voor Najaarsnota Financieel effect Najaarsnota Eindstand na vaststelling Najaarsnota
In deel 2 van deze Najaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
15
PROGRAMMA 2 - MAATSCHAPPELIJKE ZAKEN ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat ondersteuning, welzijn, onderwijs, sport, cultuur, zorg en sociale voorzieningen. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Subsidieverordening basisbibliotheek West Maas en Waal Accommodatiebeleidsplan Maatschappelijke knooppunt in elke kern Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente West Maas en Waal Visie Leefbaarheid Kernen/Koers 2030 Verordening Individuele studietoeslag Participatiewet Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet West Maas en Waal Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Kadernota cultuur 2017-2020 'Cultuur is geen kunst' Verordening individuele inkomenstoeslag West Maas en Waal Algemene subsidieverordening Gemeente West Maas en Waal Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Advies- en verbeterplan sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Regionaal Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Beleidskader Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk Lokaal sociaal akkoord 2018-2021 Beleidskader Lokaal Onderwijsbeleid 2018-2022 'Verdiepen en verbreden' Beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid Afstemmingsverordening participatiewet IOAW en IOAZ West Maas en Waal 2018 Nota vereenvoudiging minimabeleid en bijzondere bijstand 2020 Verordening Jeugdhulp & Maatschappelijke ondersteuning 2020 Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Nijmegen & Rivierenland VVE-beleid
(onderdeel van onderwijsachterstandenbeleid) Regioaanpak 'Huiselijk geweld en Kindermishandeling' IHP (Integraal Huisvestingsplan) Verordening onderwijshuisvesting West Maas en Waal 2022 Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning West Maas en Waal Nadere regels Jeugdhulp West Maas en Waal Tarievenverordening voor welzijnsaccommodaties in de gemeente West Maas en Waal Uitgangspunten lokaal minimabeleid 2024 Meerjarenstrategie GGD 2024-2027 Meerjarenbeleidsplan Werkzaak 2024-2027
2007 2009 2010 2013 2015 2015 2015 2016 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2020 2021 2021 2021 2021 2022 2022 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal heeft een vitale gemeenschap met een actief verenigingsleven, waarbij mensen naar elkaar om kijken. De gemeente faciliteert en helpt mensen (die dat nodig hebben) aansluiting te
16
houden bij de gemeenschap. Sportvoorzieningen en accommodaties blijven waar mogelijk in de buurt/wijk.
Maatschappelijk effect West Maas en Walers voelen zich gezien en gehoord en kunnen deelnemen aan de maatschappij.
Doelstellingen Jeugd en jongeren op een verantwoorde manier te laten opgroeien, ontwikkelkansen te vergroten en zorg te dragen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. Bevorderen van de zelfredzaamheid van al onze inwoners. Een goede gezondheid en verantwoorde levensstijl van al onze inwoners te bevorderen. Actieve en passieve deelname/betrokkenheid van al onze inwoners aan de samenleving te bevorderen. Een voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de leefbaarheid in de dorpen, passend bij de omvang van het dorp.
1. 2. 3. 4. 5.
STAND VAN ZAKEN Activiteiten
Realisatie
Voortgang
1.
Opstellen en uitvoeren van een integraal beleidskader 'sociaal 2026 domein' Stand van zaken: In de raadsvergadering van mei 2024 stelde u het beleidskader sociaal domein 'bouwen aan een krachtige sociale basis' vast. We voeren, samen met onze ketenpartners, activiteiten uit die bijdragen aan een krachtige sociale basis. We noemen er hier een aantal. Jeugd: We zijn begonnen met preventieve activiteiten, gericht op (aanstaande) ouders, onder de noemer ‘kansrijke start’. De activiteiten in het kader van ‘opgroeien in een kansrijke omgeving’ krijgen een vervolg met aandacht voor het verminderen van alcoholgebruik onder jongeren. We bieden meer mogelijkheden voor positieve tijdsbesteding aan. Beneden-Leeuwen heeft een JOP gekregen en het sport-, beweeg- en cultuuraanbod is toegankelijker via Sjors Sportief & Creatief en Try-out. Tenslotte bieden we interventies op het gebied van mentale gezondheid en scheidingsproblematiek. De Praktijkondersteuner Jeugd GGZ (POH Jeugd GGZ) is gestart in 2025 en wordt een blijvende voorziening. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd werken we lokaal aan een gedeelde visie met ketenpartners, gericht op de pedagogische basis, normaliseren en samenwerking. We versterken onze lokale teams en zetten in op zichtbare, laagdrempelige voorzieningen. Senioren: We zetten in op 'vitaal ouder worden' met o.a. valpreventie en 'welzijn op recept'.
Max Vitaal wordt nog steeds ingezet om senioren te stimuleren om fit en actief te blijven. We zijn een dementievriendelijke gemeente. En mantelzorgondersteuning wordt verder verstevigd middels het Steunpunt Mantelzorg. Ook voor senioren zijn er ondersteuningsmogelijkheden op het gebied van mentale gezondheid. De 'schuif samen aan' avonden zijn gericht op ontmoeting en het tegengaan van eenzaamheid. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
17
1.
Opstellen en uitvoeren plan van aanpak in het kader van het Gezond 2026 en Actief Leven Akkoord (GALA) Stand van zaken: In juni 2025 heeft u een informatienota ontvangen over de voortgang in de uitvoering van het plan van aanpak. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Bevorderen gezonde leefstijl, onder andere in scholen en instellingen
2026
Stand van zaken: We stimuleren een gezonde leefstijl door sportaanbieders te ondersteunen en te werken aan ketenaanpakken zoals Welzijn op Recept, valpreventie en Gezonde Leefstijl Interventie. We zetten ons in voor rookvrije terreinen en stimuleren via de GGD de Gezonde School. De combinatiefunctionaris volwassenen versterkt de samenwerking rond sport en gezondheid. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Stimuleren sport- en cultuuractiviteiten/evenementen
2026
Stand van zaken: We promoten het sport-, beweeg- en cultuuraanbod via Sjors Sportief & Creatief, Try-out en Max Vitaal. Deze boekjes geven per doelgroep een overzicht van het lokale aanbod. De buurtsportcoach voor volwassenen van Sociom staat in goed contact met aanbieders en initiatieven, en verbindt inwoners aan passend sport- en beweegaanbod. Nieuwe sportinitiatieven kunnen bovendien rekenen op een aanjaagsubsidie vanuit het Sportakkoord. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Dementievriendelijke gemeente worden
2026
Stand van zaken: De ontwikkeling naar een dementievriendelijke gemeente is onderdeel van het Zilverenkrachtbeleid. In 2024 hebben we met de SPUK-middelen opdracht gegeven aan Sociom om mee te werken aan de dementievriendelijke samenleving. In 2025 heeft Sociom meerdere bijeenkomsten en trainingen georganiseerd. Ook zijn er verenigingen en ondernemers dementievriendelijk geworden en heeft Sociom een sterk netwerk opgebouwd. Daarnaast laten we Sociom en Alzheimer Nederland een pilot informatiebijeenkomsten uitvoeren in 2025-2026. Belangrijk is om te blijven investeren in de dementievriendelijke samenleving. Dit is een lopend proces en behoeft, nu ook na toekenning van het certificaat, aandacht. Dit gezien de toename van het aantal inwoners met dementie en hun mantelzorgers. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Stimuleren van publiekstoegankelijke toiletten. En de vindbaarheid vergroten door middel van aansluiting bij de "Hoge Nood App" Stand van zaken: We zijn sinds 2023 aangesloten bij de HogeNood App.
2026
Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
18
1.
Een integrale aanpak van laaggeletterdheid en lage 2026 basisvaardigheden in beleid en uitvoering. En daarbij de continuering van het (mobiel) Digitaalhuis Stand van zaken: Het regionaal beleidsplan is voortgezet in 2025. Thema; gezin. Lokale uitvoering: Het borgen van het bestrijden van de (erfelijkheid) van laaggeletterdheid is meegenomen in de Lokale Educatieve Agenda. En in het algemeen is het signaleren en samenwerken om laaggeletterden toe te leiden naar educatieaanbod (lokaal Mobiel Digi-Taalhuis) opgenomen in het lokaal uitvoeringsplan. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers via het 2026 netwerk van mantelzorgsteunpunten Stand van zaken: Het Steunpunt Mantelzorg voert in 2025 en 2026 de opdracht tot het waarderen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers. Deze wordt conform de omschrijving in overeenstemming met het beleids- en uitvoeringsplan mantelzorgondersteuning 2025 en 2026 uitgevoerd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Actief jeugd- en onderwijsbeleid uitvoeren met als doel dat alle 2026 jeugdigen zo gezond en veilig als mogelijk kunnen opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen Stand van zaken: Met de Lokaal Educatieve Agenda en het Preventief Jeugdbeleid bouwen we samen met (jonge) inwoners en alle educatieve partners zoals het onderwijs, sportverenigingen en jongerenwerk aan een veilige basis waar al onze jongeren kansen krijgen en veilig opgroeien. Jongeren worden steeds meer betrokken bij de keuzes die de gemeente maakt. Denk hierbij aan het uitzetten van vragenlijsten, gesprekken met jongeren en het aanbieden van (sport)activiteiten. Dit alles met doel om jongeren meer te betrekken bij het beleid en inzicht te krijgen in de leefwereld van de jongeren. Hierbij is een samenwerking met ouders, scholen, sportverenigingen en professionals van groot belang. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Jeugd en jongeren meer betrekken bij de samenleving
2026
Stand van zaken: Wij zijn voortdurend en doorlopend bezig om jeugd en jongeren meer te betrekken bij de samenleving. We voeren hiervoor gesprekken met jongeren en leggen vragenlijsten aan hen voor. Ouders betrekken we door middel van informatieavonden. We maken gebruik van de bestaande voorzieningen zoals (sport) verenigingen, MFA's en inwonersinitiatieven. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
19
1.
Uitvoeren van het integraal Huisvesting Plan (IHP)
2026
Stand van zaken: De uitvoering van het in januari 2022 vastgestelde IHP loopt niet volgens planning. Dit heeft diverse oorzaken. Het project IKC Beneden-Leeuwen is met de tijdelijke en structurele huisvesting omvangrijk. We stelden voor om het IHP te herijken en met onze (onderwijs)partners hierover in gesprek te gaan. Op 30 januari 2025 nam u een geamendeerd raadsbesluit. In plaats van het IHP te herijken, hebben wij het huidige IHP geactualiseerd met nieuwe reële cijfers. U bent hierover geïnformeerd middels een informatienota. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Realiseren ontmoetingsplekken voor de jeugd
2026
Stand van zaken: Afgelopen juni is de JOP gerealiseerd in Beneden-Leeuwen. Deze pilot duurt 1 jaar. We zijn aan het onderzoeken welke mogelijkheden er zijn in de gemeente (bijv. in Dreumel) om nog een ontmoetingsplek te realiseren. Hierbij gebruiken we de informatie van de pilot van BenedenLeeuwen. We voeren gesprekken met inwoners, jeugd en MFA's. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Stimuleren van activiteiten tussen jeugd en politiek
2026
Stand van zaken: Afgelopen jaar hebben we voor het eerst deelgenomen aan Pax ontmoet Maas en waal. Ook het burgemeester ontbijt en Democracity hebben dit jaar weer plaats gevonden. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Regie voeren op de MFA's, afhankelijk van de uitkomsten van de 2026 herijkte businesscases Stand van zaken: In november 2025 informeerden we u over de voortgang van het traject herijking businesscases. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
20
1.
Een integrale aanpak ten behoeve van de leefbaarheid in Altforst via 2026 de "dorpendeal" Stand van zaken: Het college van burgemeester en wethouders gaf eind 2024 opdracht tot uitvoering van een renovatiestudie voor dorpshuis De Uithof te Altforst. Als uitgangspunt aan deze studie gaf zij mee dat de levensduur van het dorpshuis door renovatie met 15 tot 20 jaar moet worden verlengd. In de eerste helft van 2025 vonden diverse gesprekken plaats met het bestuur van het dorpshuis. En zijn in gezamenlijkheid en onder begeleiding van een architect meerdere renovatiescenario’s verkend. De tweede helft van 2025 staat in het teken van het toewerken naar een gedragen en haalbaar renovatiescenario. Dit doen we samen met het bestuur van de dorpshuis en gebruikers van deze accommodatie. Ook informeren we het dorp Altforst en wordt werk gemaakt van de aanvraag van subsidies bij Rijk en provincie. We komen in het eerste kwartaal 2026 bij uw raad terug met een investeringsvoorstel voor de renovatie van dorpshuis De Uithof. Mede op advies van Groeisaam, namen we het besluit om het (updaten van het) schoolgebouw los te koppelen van de Dorpendeal. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Uitbreiding IKC
2025
Stand van zaken: Op 17 september 2024 keurde u 3 raadsvoorstellen goed die betrekking hebben op de uitbreiding van het IKC in Beneden-Leeuwen. Twee investeringskredieten (gebouw en schoolplein en de aanpassingen openbare ruimte) en het bestemmingsplan. In de businesscase beschreven we de planning voor het ontwerp en de bouw (tot eind juni 2027). We bevinden ons nu in de fase van het definitief ontwerp en aanbesteding. Wij stellen voor om het jaar van realisatie aan te passen naar de werkelijke planning van de realisatie, 2027. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Jeugd: Opgroeien in een kansrijke omgeving
2026
Stand van zaken: Opgroeien in een kansrijke omgeving is een doorlopende en rode draad in de werkzaamheden. We willen dat onze jongeren opgroeien in een kansrijke omgeving. Dat begint bij het project kansrijke start (0-2jaar) tot volwassenheid. Afgelopen jaar hebben wij geïnvesteerd in de basis: spelen en ontmoeten opgezet, moeder groepen gerealiseerd en informatieavonden voor aanstaande ouders door de verloskundige praktijk. Er komt een digitaal boekje voor aanstaande ouders (waar, hoe en wanneer kunnen ze terecht met vragen). Het doel hiervan is om het netwerk van ouders te vergroten, gedrag te normaliseren en het preventieve aanbod te vergroten en versterken. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Lokale inclusie agenda
2025
Stand van zaken: Elke gemeente dient een lokale inclusie agenda te hebben. De gemeente West Maas en Waal heeft deze agenda nog niet. Deze is in ontwikkeling. Wij stellen voor om deze activiteit door te schuiven naar volgend jaar. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
21
1.
Zilverenkrachtbeleid
2025
Stand van zaken: Onder het zilverenkrachtbeleid valt de ontwikkeling naar een dementievriendelijke samenleving en de HogeNood app. In 2024 heeft Sociom een opdracht gekregen in de dementievriendelijke samenleving. Sociom heeft in 2024 en 2025 een stevig netwerk gebouwd in de dorpen. De opdracht dementievriendelijke samenleving sluit goed aan op de opdracht mantelzorgsteunpunt en deze versterken elkaar. Sociom organiseerde in 2025 meerdere bijeenkomsten over dementie. Van trainingen over het herkennen van en omgaan met dementie, in samenwerking met de Jumbo, en een informatiebijeenkomst met een notaris tot en met een interactieve wandeling in Bloemenpark Appeltern in het kader van Wereld Alzheimer Dag. Door onder andere deze bijeenkomsten én aan te sluiten bij de lokale netwerken zijn zij zichtbaar in de gemeente. Hierdoor is de samenleving in West Maas en Waal dementievriendelijker. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Uitvoering geven lokaal beleid op Huiselijk Geweld en 2026 Kindermishandeling Stand van zaken: Afgelopen jaar hebben we in kaart gebracht welke professionals binnen onze gemeente (mogelijk) te maken hebben met signalen of casussen rondom het thema huiselijk geweld en kindermishandeling. Alle vormen van huiselijk geweld zijn hierin meegenomen (dus ook bijvoorbeeld ouderenmishandeling, partnergeweld, verwaarlozing etc.). Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Uitvoeren beleidsplan GGZ Beschermd Wonen-Maatschappelijke 2025 Opvang Stand van zaken: We voeren in Gelderland Zuid het regionale beleidsplan uit van Rijk van Nijmegen en Regio Rivierenland: 'GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Samen Dichtbij '. We werken hierop samen op basis van een Gemeenschappelijke regeling-Centrumregeling en een DVO en zijn daarbij goed op schema. De decentralisatie BW per 1-1-2026 door het Rijk wordt niet gehaald. Het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel BW is namelijk nog steeds controversieel verklaard. De realisatie van de decentralisatie kan daarmee niet gehaald worden in 2025. In Gelderland-Zuid werken we wel door op basis van de GR Centrumregeling en de DVO. We stellen daarom voor om deze activiteit af te sluiten. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Cultuurbeleid
2025
Stand van zaken: Voor het voorstel voor een nieuwe cultuurnota 2025 t/m 2027 bleek in september 2024 onvoldoende draagvlak binnen de raad. In de afgelopen maanden hebben wij gewerkt aan een nieuw voorstel, waarbij de financiële consequenties beperkt zijn. In het RTG van 27 november 2025 hebben we deze nota gepresenteerd. Vervolgens wordt de nieuwe nota in het eerste kwartaal van 2026 voor besluitvorming aan u voorgelegd. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
22
INVESTERINGEN Investeringen
Realisatie
Inv. Hulpmiddelen WMO 2025
Voortgang
2025
Stand van zaken: Tot en met september waren de uitgaven € 132.136. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Expl. Waterstofzuiger buitenzwembad Dreumel
2025
Stand van zaken: 2025 gebruikte waterzuiger aangeschaft. Voor 2030 (ingeschat gebruik nog 5 jaar) € 25.000,opnemen voor mogelijk volgend vervang. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. Inv. WMO Woonunit
2025
Stand van zaken: Op dit moment zijn er geen aanvragen voor woonunits. Wij stellen voor om het investeringskrediet voor 2025 af te sluiten. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. vervanging tennisbaan Wamel
2025
Stand van zaken: We hebben gesprekken gevoerd met de tennisvereniging in Wamel over de beschikbare middelen voor het vervangen van één tennisbaan. De vereniging heeft aangegeven dat zij de investering liever wil doorschuiven naar 2026. Ze gaat zich verder oriënteren op het opstellen van een voorstel richting de gemeente over hoe de middelen het beste kunnen aansluiten bij haar wensen. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
Programmabegroting 2025-2028
-24.383 N
-24.812 N
-25.370 N
-26.266 N
-26.266 N
Wijzigingen t/m Voorjaarsnota
-1.249 N
-1.531 N
-1.796 N
-2.194 N
-3.171 N
330 V
247 V
205 V
307 V
154 V
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
-25.302 N
-26.096 N
-26.960 N
-28.153 N
-29.284 N
854 V
42 V
42 V
43 V
17 V
-24.448 N
-26.054 N
-26.919 N
-28.110 N
-29.267 N
Saldo
Wijzigingen t/m Begroting 2026-2029 Wijzigingen tot Najaarsnota Tussenstand voor Najaarsnota Financieel effect Najaarsnota Eindstand na vaststelling Najaarsnota
23
In deel 2 van deze Najaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
24
PROGRAMMA 3 - FYSIEKE LEEFOMGEVING ALGEMEEN Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, verkeer, milieu en afval. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Waterplan 2005-2025 Op weg naar duurzaam groenbeheer Afkoppelbeleidsplan Integrale leidraad Flora en Fauna ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer Gladheidsbestrijdingsplan Bomenbeleidsplan Milieuprogramma Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Nota parkeren Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Rijk van Maas en Waal Regionale energietransitie fruitdelta Rivierenland Verordening en stimuleringslening duurzaamheid Regionaal Uitvoeringsprogramma (RUP) klimaatadaptatie Rijk van Maas en Waal Bodemkwaliteitskaart en beheernota Regionaal uitvoeringsprogramma Rijk van Maas en Waal (RUP) Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026 Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 Beeldkwaliteitsplan Klimaatadaptatie Beleidsnotitie Gemeentelijke Watergangen Toetsingskader Grondwater Biodiversiteitsplan Koersnotitie Energietransitie en Circulaire Economie 2024-2028 Beleid- en beheerplan Openbare verlichting 2025-2029
2005 2011 2012 2013 2014 2014 2015 2016 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2022 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? West Maas en Waal is een goed ontsloten, open & groene, energie-neutrale gemeente. De verkeersveiligheid is op orde en de historie van West Maas en Waal is zichtbaar door de doorontwikkeling van de ‘parels’ van de gemeente.
Maatschappelijk effect De fysieke leefomgeving van West Maas en Waal draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners.
Doelstellingen 1. 2. 3. 4. 5.
De gemeente is duurzaam en klimaat-adaptief ingericht. Stimuleren van verduurzaming van huizen; in 2026 meer energielabel A gebouwen. Meer zonnepanelen op of bij woningen (nu 40%, streefgetal 60% in 2026). Realiseren van meer waterbuffers op prioritaire locaties. Meer groene (koele) verblijfsruimtes in dorpen.
25
Meer vergroening van particuliere tuinen. Goede, veilige en snelle bereikbaarheid tussen de (voorzieningen van de) kernen en gemeenten. Goede regulering van het oppervlakte en grondwater. De gemeente West Maas en Waal heeft een goede verkeerveiligheid en nagenoeg geen ongelukken in de openbare ruimte. 10. De "parels" van de gemeente zijn zichtbaar. 6. 7. 8. 9.
STAND VAN ZAKEN Activiteiten 1.
Maasveren toekomstbestendig (laten) maken
Realisatie
Voortgang
2025
Stand van zaken: De nieuwe directeur van Stichting Maasveren werkt nog aan het plan waarmee invulling wordt gegeven aan de wijze waarop het bedrijf wil verduurzamen. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Realisatie uitvoeringsagenda laadpalenvisie
2026
Stand van zaken: Geen wijzigingen t.o.v. voorgaande jaar. Wel is steeds vaker een stagnatie in de plaatsing, doordat er door de netbeheerder verzwaring van het elektriciteitsnet nodig is. Daardoor kan een aantal geplande laadpalen pas (veel) later worden geplaatst en aangesloten. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Ontwikkeling en realisatie klimaatbeleidsplan 2024-2029
2029
Stand van zaken: In januari 2025 heeft uw raad het nieuw lokaal uitvoeringsprogramma klimaatbestendig West Maas en Waal 2024-2029 vastgesteld. Hierin zijn 55 klimaatmaatregelen opgenomen verdeeld over 34 projecten. Inmiddels zijn er 14 projecten uitgevoerd en zijn er 9 in voorbereiding. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Realisatie aanpak warmtetransitie
2025
Stand van zaken: Het warmteprogramma zal vóór de zomer van 2026 worden opgeleverd. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Onderhoudsregime voor wegenkwaliteit en trottoirbeleid in kaart 2026 brengen Stand van zaken: In het 4e kwartaal van 2025 wordt het volledige gemeentelijk wegen areaal (rijbaan, voetpad, inrit etc.) geïnspecteerd door een extern bedrijf. Het nieuwe Wegen beheers en onderhoudsprogramma 2026-2030 wordt begin 2026 vastgesteld. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
26
1.
Eenvoudige melding van incidenten op wegkwaliteit, inclusief een 2026 transparante prioritering Stand van zaken: Voor het doorgeven van meldingen is de Buiten Beter App geïntroduceerd. Hiermee kunnen door inwoners eenvoudig meldingen worden doorgeven. De app is actief en voldoet. Er is een helder en duidelijk overzicht van gedane meldingen en de hierbij horende info. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Weg- en veiligheidsproblemen coördineren en bewaken in 2026 samenwerking met wegbeheer, waterschap en provincie Stand van zaken: In 2025 is er onverminderd nauwe samenwerking geweest met tussen regiogemeenten, waterschap, provincie en Rijkswaterstaat over werkzaamheden op wegen in en rond onze gemeente. Verwachting is dat we de samenwerking in 2026 op gelijke voet kunnen voortzetten. Momenteel wordt door Antea Group verdere uitwerking gegeven aan de eerste verkenningen naar de bereikbaarheid van Beneden-Leeuwen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Reconstrueren van de Dorpsstraat in Wamel
2025
Stand van zaken: De voorbereiding is geheel afgerond, de uitvoering is in afrondende fase. Verdere rapportage volgt middels de investering. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Reconstrueren van de Rooijsestraat in Dreumel
2025
Stand van zaken: Het project is in 2 delen opgesplitst. Deel 1 bestaat uit het vervangen van een duiker en het vervangen van het asfalt. De duiker is vervangen, het asfalt volgt na de zettingsperiode. Deel 2 bevat de herinrichting van de Rooijsestraat. De voorbereiding is afgerond en de Raad is middels een informatienota op de hoogte gebracht. De uitvoering start in medio 2026, in combinatie met nutsbedrijven Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Verfraaien van de dorpsentrees
Stand van zaken: Het laatste initiatief dateert uit 2021. Er zijn naderhand geen concrete initiatieven meer ingediend. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten.
27
1.
Opstellen integraal project voor een aantrekkelijk winkelhart van 2026 Beneden-Leeuwen (Levendig Leeuwen) Stand van zaken: Het raadsvoorstel inclusief krediet en stedenbouwkundig plan is vastgesteld. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Herinrichten Dorpsstraat Wamel (van kerk tot kerk) met aandacht 2025 voor parkeerproblematiek Stand van zaken: De voorbereiding is geheel afgerond, de uitvoering is in de afrondende fase. Verdere rapportage via de investering. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.
Realisatie projecten/maatregelen uitvoeringsagenda GVVP
2026
Stand van zaken: De budgetten die hiervoor geraamd waren, zijn bezuinigd bij de opmaak van de programmabegroting 2026. Het Uitvoeringsplan GVVP zal in 2026 worden aangeboden aan uw Raad. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1.
Onderzoek naar (snel) fietspaden en aansluiting op fietsknooppunten
2025
Stand van zaken: Door het vervallen van budget vanuit het GVVP is er geen mogelijkheid geweest hier verdere uitvoering aan te geven via een externe partij. De personele capaciteit binnen de organisatie laat het niet toe om hier zelf mee aan de slag te gaan. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 1.
Uitvoering haalbaarheidsonderzoek warmtetransitie (wijkonderzoek)
2025
Stand van zaken: We zijn dit jaar begonnen met het haalbaarheidsonderzoek. Eerste resultaten worden verwacht vóór de zomer van 2026. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
28
INVESTERINGEN Investeringen Inv. Riolering (vGRP)
Realisatie
Voortgang
2025
Stand van zaken: Projecten zijn conform planning voorbereid en uitgevoerd. Het gaat hierbij om de de volgende projecten: - Molenlaan, Beneden-Leeuwen hier is de gemengde riolering vervangen voor een gescheiden stelsel. - Zijveld, Beneden-Leeuwen hier is het zwaar aangetaste (H2S) riool vervangen voor een PVC riool - Dorpsstraat in Wamel is nog in uitvoering voor een gescheiden stelsel - Iepstraat, Boven-Leeuwen Hier is de bestaande gerenoveerd . - Trambaan/Brouwersstraat , Beneden-Leeuwen gerenoveerd. - Dijkgraaf de Leeuwweg, Alphen gerenoveerd. - Industriestraat/Grachtstraat, Wamel gerenoveerd. - Donkerbos, Alphen gerenoveerd- Nieuwstraat, Dreumel gerenoveerd Met de renovaties hebben wij de levensduur van de strengen met minimaal 50 jaar verlengt. Ook zijn de strengen hierdoor bestand geworden tegen de gasvorming in het riool, dit hebben wij op grote schaal door de drukriolering in het buiten gebied. De plannen voor volgend jaar zijn deels bekend, en het budget wat dit jaar overblijft staat daarvoor gereserveerd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Herinrichting Zandstraat
2026
Stand van zaken: Het stedenbouwkundig plan is vastgesteld middels een raadsvoorstel. De uitvoering van de Molenlaan is afgerond. De technische uitwerking van het gedeelte Wielstraat/Sportlaan is gereed, begin 2026 start hiervan de uitvoering. De Zandstraat en het Dorpsplein wordt in 2026 technisch uitgewerkt volgens het stedenbouwkundig plan. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging Beplanting
2025
Stand van zaken: Op diverse locaties is de beplanting vervangen. Dit betreft (integrale) herinrichtingsprojecten, kleinschaligere renovaties van plantvakken en het vervangen van afgestorven beplanting. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging bomen
2025
Stand van zaken: Begin 2025 zijn diverse bomen geplant. Vanaf de herfst is gestart met de aanplant van nieuwe bomen, deze werkzaamheden lopen tot begin april 2026. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig.
29
Inv. Vervanging Wegen
2025
Stand van zaken: Dit jaar zijn de volgende wegen volledig (deels) vernieuwd: - Dorpstraat in Wamel; - Molenstraat in Beneden-Leeuwen - Zijveld in Beneden-Leeuwen (rotonde tot Liesterstraat) - Trambaan in Beneden-Leeuwen (van Brouwerstraat tot Tesstraat); - ‘Het hofje' Molenstraat in Dreumel; - Margrietstraat in Dreumel; - Het Sant en het Gildt in Maasbommel. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging Openbare Verlichting
2025
Stand van zaken: Het nieuwe beheerplan openbare verlichting 2025 - 2029 is vastgesteld. Naar aanleiding van dit plan is de eerste grootschalige vervangingsronde van verouderde lichtmasten incl. armaturen uitgevoerd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging Hoefstraat
2025
Stand van zaken: De werkzaamheden zijn uitgevoerd. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. Vervanging Filip- Schutstraat Alphen
2025
Stand van zaken: De werkzaamheden zijn afgerond en de onderhoudsperiode is verlopen. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. Herinrichting Dorpsstraat Wamel
2025
Stand van zaken: De voorbereiding is afgerond. De werkzaamheden zijn in afrondende fase. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Rotonde van Heemstraweg verkeersveilige oversteek
2025
Stand van zaken: De aanpassingen tussen de rotonde Beatrixstraat en de huisartsenpraktijk zijn uitgevoerd. Net als de installatie van de ledverlichting. De benodigde extra oversteek bij de verkeersregelinstallatie is ook aangebracht. Het resterende budget zetten we in voor extra maatregelen bij de rotonde Leeuwseveld. De uitvoering staat gepland na de oplevering van de wijk, momenteel voorzien rond 2026-2027. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
30
Inv. Aanbrengen bermverharding
2025
Stand van zaken: In 2025 zijn de volgende bermverhardingen aangebracht.: deel van de berm/parkeergedeelte Parkenstraat in Wamel (nabij de tennisvereniging); de bermen/parkeren van de Bikkelen/Bosseestraat in Beneden-Leeuwen; Goorstraat in Beneden-Leeuwen (van huisnr 4 tot de Veesteeg).- aanbrengen bermverharding van asfaltgranulaat in de Bering en Elsweg. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervangen brug Papesteeg
2025
Stand van zaken: De brug in de Papesteeg wordt in het najaar van 2025 vervangen en vóór de jaarwisseling opgeleverd. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Zoutstrooier fietspaden
2025
Stand van zaken: De zoutstrooier is geleverd en staat klaar voor inzet tijdens de komende winterperiode. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten.
WAT MAG HET KOSTEN?
Exploitatie
2025
2026
2027
2028
2029
Programmabegroting 2025-2028
-3.253 N
-3.549 N
-3.815 N
-4.126 N
-4.126 N
Wijzigingen t/m Voorjaarsnota
-204 N
24 V
52 V
24 V
-93 N
Wijzigingen t/m Begroting 2026-2029
0 V
-224 N
-262 N
-220 N
-306 N
Wijzigingen tot Najaarsnota
0 V
0 V
0 V
0 V
0 V
-3.457 N
-3.749 N
-4.026 N
-4.323 N
-4.525 N
13 V
-666 N
3 V
-1 N
-1 N
-3.444 N
-4.415 N
-4.022 N
-4.324 N
-4.526 N
Saldo
Tussenstand voor Najaarsnota Financieel effect Najaarsnota Eindstand na vaststelling Najaarsnota
In deel 2 van deze Najaarsnota wordt een onderbouwing met toelichting gegeven van de verwerkte effecten.
31
PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan burgers, het functioneren van het bestuur en de organisatie en de integrale veiligheid. Missie Bijdragen aan het levensgeluk van inwoners Door een leefomgeving te faciliteren die is afgestemd op de behoefte van de inwoners. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen Regionaal beleidsplan 2024-2027 Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Evenementenbeleid 2024-2028 Regionaal Crisisplan 2024-2027 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) 2024 Beleidsplan toezicht en handhaving WMW 2024-2027 Visie & beleid inwonerparticipatie 2025-2030
2014 2015 2023 2023 2024 2024 2024 2024 2025
Ontwikkelingen Er zijn geen bijzondere externe ontwikkelingen. WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Deelvisie Inwoner Inwoners zijn betrokken bij gemeentelijke zaken die in hun omgeving gebeuren.
Maatschappelijk effect: Een dynamische inwonerparticipatie die bijdraagt aan de beleidsvorming van de gemeente.
Doelstellingen 1.
Versterken van de burgerparticipatie.
Deelvisie Bestuur West Maas en Waal heeft een sterke gemeenteraad die de inwonersbelangen optimaal behartigt. Daarnaast is West Maas en Waal een bestuurlijk en organisatorisch sterke gemeente die ook in 2026 nog zelfstandig is.
Maatschappelijk effect: Een gemeenteraad die duidelijke ontwikkelingskaders, gebaseerd op maatschappelijke effectsturing stelt.
Doelstellingen 1.
Een gemeenteraad die optimaal wordt ondersteund en die de belangen van de inwoners behartigt.
Deelvisie Veiligheid West Maas en Waal is een veilige gemeente om in te wonen en te verblijven.
Maatschappelijk effect: Inwoners en bezoekers voelen zich thuis en veilig in West Maas en Waal
32
Doelstellingen Realiseren van een gemeente waarin iedereen zich thuis en veilig voelt.
1.
STAND VAN ZAKEN Activiteiten
Realisatie
Voortgang
1.
Beleid realiseren waarin de basisparticipatie-infrastructuur opgezet 2025 wordt Stand van zaken: Visie en beleid inwonerparticipatie en de participatieverordening zijn vastgesteld door de gemeenteraad in juni 2025. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1.