Bijlage 1. GEWIJZIGD versie 3 Ontwerp Programma Vitaal Platteland
Tekst van het document
Trekker
Benodigde stakeholders
Financiering
Termijn uitvoering
Verplaatsen intensieve bedrijven
Gemeente West Maas en Waal
Agrariërs
Nog geen financiering beschikbaar. Er liggen kansen in het VAB-beleid en het plussenbeleid.
Wanneer een locatie in het komgebied vrij komt.
Recreatieve poorten
Gemeente West Maas en Waal
Inwoners, agrariërs, (lokale) ondernemers
Onderdeel van onderzoek i.r.t. visie (vrijetijds) economie,
Aanpassing op korte termijn, na vaststelling
Ruimtelijke kwaliteit
Gemeente West Maas en Waal
Bewoners, agrariërs, Gelder Genootschap, provincie Gelderland, RCE
Financiering beschikbaar mits spreiding over meerdere jaren.
Start project op korte termijn
Ecologisch bermbeheer
Gemeente West Maas en Waal
Biodiversiteitswerkgroep, agrariërs, ZLTO
Financiering vindt plaats vanuit het reguliere budget voor het bermbeheer
Uitvoering op korte termijn
Groenblauwe noord-zuid verbinding
Gemeente West Maas en Waal
Agrariërs, provincie Gelderland, waterschap Rivierenland
Nog geen financiering beschikbaar. Hiervoor zoeken we koppeling met het biodiversiteitsplan, het plussenbeleid en subsidies voor groenblauwe dooradering van de provincie
Start project op korte termijn mits de subsidie van de provincie wordt toegekend
Klimaatbuffers
Gemeente West Maas en Waal samen Agrariërs, provincie Gelderland, met Waterschap Rivierenland waterschap Rivierenland, belangenorganisaties agrariërs en natuur (ZLTO, etc.)
Regionaal is er een onderzoeksbudget beschikbaar en gedeeltelijke financiering voor de uitvoering, lokaal is er een uitvoeringsbudget aangevuld met subsidies en co-financiering
Uitvoering op korte termijn
Veerdiensten
Gemeente West Maas en Waal
Gemeente Oss, gemeente Maasdriel, provincie Gelderland
Financiering beschikbaar
In uitvoering
Monitoren verkeersstromen
Gemeente West Maas en Waal
n.v.t.
Er is 1 verkeerskundige bij de gemeente West Maas en Waal, om dit project uit te voeren is meer capaciteit nodig, hier is nog geen financiering voor beschikbaar
Start project op middellange of lange termijn, afhankelijk van capaciteit binnen de gemeente
Goed contact agrariërs en inwoners
Stichting Boert Bewust
Gemeente West Maas en Waal, agrariërs
Stichting Boert Bewust is al actief in de gemeente, er is nog geen financiering beschikbaar vanuit de gemeente
In uitvoering
Communicatieplan leegstaande agrarische bedrijfsbebouwing
Gemeente West Maas en Waal
ZLTO, agrariërs, stakeholders binnen en buiten de gemeente die zich inzetten voor een veilig buitengebied
Er is nog geen financiering beschikbaar
Uitvoering op korte termijn, na vaststelling beleid
Bedrijfscontactfunctionaris landbouw
Gemeente West Maas en Waal
Provincie Gelderland
Er is nog geen financiering beschikbaar voor een bedrijfscontactfunctionaris specifiek voor agrariërs
Onderzoek op korte termijn, uitvoering afhankelijk van resultaten van dit onderzoek en financieringsmogelijkheden
26
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
6.3
Feitelijke handelingen
Ecologisch bermbeheer | De gemeente gaat ecologisch
Groenblauwe noord-zuid verbinding | Door middel van
gemeente zich aan het eind van de gebruikersketen
bermbeheer toepassen. De volgende onderdelen
een pilot kan een specifieke noord-zuidverbinding
bevindt, staat de waterzekerheid onder druk. Met name
worden uitgewerkt om het ecologische bermbeheer
worden uitgewerkt. In overleg met agrariërs en andere
voor het landelijk gebied en de agrarische activiteiten
invulling te geven:
betrokken partners onderzoekt de gemeente waar
rondom Dreumel en Wamel is wateraanvoer in perioden
•
Het opstellen van een nieuw bermbeheerplan,
een groenblauwe noord-zuidverbinding concreet kan
van droogte penibel. Om die reden hebben wij samen
waarin het aantal bermen dat ecologisch
worden. Hierbij kijkt de gemeente naar kansen op eigen
met het waterschap vijf klimaatbuffer gerealiseerd,
wordt beheerd wordt vergroot en waarin wordt
grondgebied en zoekt daarbij vrijwillige deelname van
samen ongeveer 5 ha groot. In deze buffers slaan we
beschreven hoe het maaibeheer wordt uitgevoerd
agrariërs. Zij worden gestimuleerd via het plussenbeleid
water op die in tijden van droogte aan het systeem
(maaifrequentie, maaiperiodes, gefaseerd maaien, te
en subsidies. Hierbij zet de gemeente in op
worden losgelaten. Samen met het waterschap
gebruiken maaimaterieel);
samenwerking met het gebied en betrokken partners
onderzoeken we in deze planperiode de mogelijkheid
Op basis van het verschil in kosten tussen regulier
vanaf de start. Een mogelijke locatie voor de pilot kan
om nog meer klimaatbuffers te realiseren.
beheer en ecologisch beheer met de maaizuiger met
de Hommelstraat bij Wamel zijn. Hier kan klein worden
ecokop bepalen welke bermen ecologisch kunnen
begonnen, zodat er een voorbeeld ontstaat waarmee
Indicatie uitvoeringstermijn
worden beheerd;
draagvlak gecreëerd kan worden voor grotere projecten.
Uitvoering op korte termijn.
Het opnemen van de nieuwe beheereisen uit het
Een alternatief is de Nieuwstraat-Lindelaan. Het is aan
bermbeheerplan in de aanbestedingsdocumenten
het project om hier een afgewogen keuze in te maken.
•
•
Financiering veerdiensten | Door afspraken te maken tussen de provincie, gemeente en de organisaties
en contracten (gefaseerd werken, gebruik materieel en certificaat uitvoerders, of kortgezegd: werken
Indicatie uitvoeringstermijn
kunnen veerdiensten beter worden ondersteunt. De
volgens Kleurkeur).
Bij voorkeur start het project, met allereerst de pilot,
gemeente maakt afspraken met de gemeente Oss,
op korte termijn. Dit is afhankelijk van de financiering,
Maasdriel, Tiel en de provincie Gelderland over de
Indicatie uitvoeringstermijn
zoals het toekennen van de subsidie van de provincie.
Het project wordt uitgevoerd zodra dat
financiering en communicatie van de veerdiensten. Daarbij maken ze afspraken over hoe er helder
planningstechnisch mogelijk is. De praktische
Klimaatbuffers | Naast hele natte perioden komen
gecommuniceerd kan worden naar gebruikers,
uitvoering van het nieuwe maaibeheer vindt plaats
steeds vaker hele droge perioden voor. Ons gebied
bijvoorbeeld over de beschikbare vaartijden.
op het moment dat de nieuwe beheercontracten zijn
is zeer kwetsbaar voor deze perioden. Via primaire
afgesloten.
watergangen wordt het water aangevoerd. Omdat onze 27
Indicatie uitvoeringstermijn
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
6.4
Beschikbaar stellen van financiële middelen
Er zijn afspraken gemaakt met Maasdriel en Oss
Er is financiering beschikbaar voor de volgende
Voor de volgende maatregelen is vooralsnog geen
om komende tijd de veren tussen deze gemeenten
maatregelen4:
financiering georganiseerd:
financieel te ondersteunen.
•
Recreatieve poorten, het project is onderdeel van
•
Verplaatsen intensieve bedrijven
onderzoek i.r.t. visie (vrijetijds)economie. Van hieruit
•
Goed contact agrariërs en inwoners
is financiering beschikbaar.
•
Groenblauwe noord-zuid verbinding, mogelijk
Goed contact agrariërs en inwoners | De gemeente ondersteunt lokale organisaties zoals Boerenbewust
•
Onderzoek ruimtelijke kwaliteit, mits spreiding over
kunnen er combinaties worden gezocht
meerdere jaren.
met andere programma’s (zoals financiering
Ecologisch bermbeheer, financiering vindt plaats
voor klimaatadapatie vanuit de regio) en het
vanuit het reguliere budget voor het bermbeheer.
plussenbeleid, maar aanvullende financiering zal
Regionale klimaatbuffers, regionaal is er een
nodig zijn voor de uitvoering van het project en
onderzoeksbudget beschikbaar en gedeeltelijke
zodat er waar nodig ook compensatie geboden kan
financiering voor de uitvoering, lokaal is er een
worden aan ondernemers. Een andere mogelijkheid
Indicatie uitvoeringstermijn
uitvoeringsbudget aangevuld met subsidies en
is om subsidie van de provincie voor groenblauwe
Stichting Boert Bewust is al actief in de gemeente.
co-financiering.
dooradering te krijgen. Ondernemers die meedoen
Veerdiensten, de gemeente draagt hieraan bij
kunnen kijken naar budget voor agrarisch
samen met de andere gemeenten. De provincie
natuurbeheer. Vanaf 2026 komen hier nieuwe gelden
om activiteiten tot stand te brengen, of te faciliteren in de communicatie van activiteiten die door
•
ondernemingen worden georganiseerd. De gemeente onderzoekt of budgetten gereserveerd kunnen worden
•
om acties of activiteiten te subsidiëren.
•
ondersteunt de gemeente voor 50% bij het dekken van tekorten van de veerdiensten. Deze ondersteuning is echter alleen voor veren met een
voor. •
Monitoren verkeersstromen, er is op dit moment 1 verkeerskundige bij de gemeente West Maas en
tekort boven € 50.000. [4] In het verleden heeft gemeente West Maas en Waal beleid vooral sectoraal vormgegeven. Daardoor verliepen begroting en beschikbaar stellen van financiering ook sectoraal. Dit programma bevat een integrale gebiedsbenadering. Hier hoort een financiering bij, die daarop is afgestemd. De implementatie van de Omgevingswet en de cultuuromslag van sectoraal naar integraal, gebiedsgericht benaderen, vraagt dus om betere afstemming met het financieel beleid. Daarom wordt in dit programma nog gebruik gemaakt van gelden die sectoraal zijn geraamd en beschikbaar gesteld, zoals bijvoorbeeld het reguliere budget voor bermbeheer, dat wordt ingezet voor de maatregelen die in dit programma opgenomen zijn voor ecologisch bermbeheer.
28
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
6.5
• •
Bijdragen aan kennisdeling en monitoring
Waal in dienst. Dit is niet voldoende capaciteit om
Monitoren verkeersstromen | De gemeente gaat
leegstaande schuren worden benaderd om samen in
dit project uit te voeren.
verkeersstromen monitoren in het buitengebied
gesprek te gaan over de mogelijkheden.
Communicatieplan leegstaande agrarische
om zo goede oplossingen voor de knelpunten in
bedrijfsbebouwing.
verkeersveiligheid te kunnen vinden en overlast te
Indicatie uitvoeringstermijn
Bedrijfscontactfunctionaris, er is al een
beperken.
Bij voorkeur worden er op de korte termijn budgetten
bedrijfscontactfunctionaris binnen de gemeente,
gereserveerd om het project na vaststelling te kunnen
maar de genoemde werkzaamheden passen
Indicatie uitvoeringstermijn
niet binnen het huidige takenpakket van de
Het project kan starten op middellange of lange
bedrijfscontactfunctionaris en deze heeft niet
termijn, afhankelijk van de capaciteit binnen de
Aanstellen bedrijfscontactfunctionaris landbouw |
voldoende tijd voor alle werkzaamheden. Er zijn
gemeente.
Een bedrijfscontactfunctionaris (voor de landbouw)
nog geen budgetten gereserveerd voor een extra bedrijfsfunctionaris.
uitvoeren.
kan een centraal aanspreekpunt zijn voor de agrariër Communicatieplan leegstaande agrarische
bij de gemeente. Deze bedrijfscontactfunctionaris kan
bedrijfsbebouwing | Met de aanpassingen voor het
meedenken met de agrariër en binnen de gemeentelijke
VAB-beleid en het beleid voor de nevenactiviteiten
organisatie effectief procedures organiseren. Het doel
zijn er meer mogelijkheden om leegstaande schuren
van een bedrijfscontactfunctionaris is om agrariërs te
invulling te geven of te slopen, om leegstand tegen
ondersteunen en helpen bij het procedurele aspect
te gaan. Wanneer het nieuwe beleid is vastgesteld
van de bedrijfsvoering. Een bedrijfscontactfunctionaris
informeert de gemeente, eventueel in samenwerking
verkleint de afstand tussen de gemeente en de
met LTO, de agrariërs over de nieuwe mogelijkheden.
agrariër, en vervult een expertise gerichte rol bij de
Dit kan bijvoorbeeld door een flyer/nieuwsbrief of
gemeente om lopende zaken effectief te navigeren. Er
informatie avond waar de nieuwe mogelijkheden helder
is onderzoek nodig hoe er vorm worden gegeven aan
worden uitgelegd. Ook kan hierbij aandacht besteed
de wens voor een bedrijfscontactfunctionaris. Hierbij
worden aan voorlichting over criminele activiteiten.
kan gekeken worden naar de mogelijkheden binnen
Wat doe je als er iemand voor je deur staat die iets
de gemeente, maar ook naar de mogelijkheden bij
schimmigs wil doen? Hoe ga je daarmee om? Een
bijvoorbeeld de provincie Gelderland.
laatste manier is om bijvoorbeeld ook eigenaren van 29
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
7. Beleidsregels Een beleidsregel is een bij besluit vastgestelde
bijzondere omstandigheden waardoor het vasthouden
Huisvesting internationale werknemers op eigen
algemene regel van het college van burgemeester
aan de beleidsregel niet meer bijdraagt aan het doel
terrein voor de ter plaatse uitgeoefende agrarische
en wethouders, die niet bindend is voor iedereen,
waarvoor die beleidsregel is gesteld. Het besluit op een
bedrijfsactiviteit
maar alleen voor het college zelf. Daarbij wordt
aanvraag al dan moeten aangeven wat die bijzondere
Agrarische bedrijven mogen seizoensgebonden
vastgelegd hoe in de toekomst het college bij een
omstandigheden zijn, wie daarvan de effecten
internationale werknemers werkzaam op het eigen
bepaalde bevoegdheid belangen zal afwegen, feiten
ondervindt en waarom deze niet gewenst zijn gelet op
bedrijf huisvesten onder deze voorwaarden:
zal vaststellen of een wettelijk voorschrift zal uitleggen
het doel van de beleidsregel.
•
(art. 1:3 lid 4 Awb). Bij een beleidsregel geeft het
De huisvestingsvoorzieningen zijn zodanig in de omgeving ingepast dat de omgeving geen
college dus vooraf aan hoe het zal omgaan met
De juridische betekenis van beleidsregels is dus het
onevenredige hinder ondervindt van de bebouwing
zijn ‘beslisruimte’. Dit hoeft dan niet meer bij ieder
vergemakkelijken van de motivering bij besluiten
en dat de bebouwing geen afbreuk doet aan de
individueel besluit apart gemotiveerd te worden. Artikel
die passen bij het programma en een deugdelijke
landschappelijke kwaliteiten van het gebied.
4:84 Awb bepaalt namelijk dat een bestuursorgaan
motiveringsplicht als daarvan wordt afgeweken.
•
handelt overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor
De huisvestingsvoorzieningen worden geplaatst binnen het agrarisch bouwvlak.
een of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben
De praktische betekenis hiervan is dat besluiten sneller
die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig
genomen kunnen worden en er per aanvraag minder
zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen
onderzoek en beleidsonderbouwing nodig is.
•
Een aanvaardbaar woonmilieu moet gewaarborgd zijn.
•
doelen.
De huisvesting dient buiten de spuitzone (50m afstand vanaf de boomgaard) plaats te vinden. Als dit niet mogelijk is, mag de huisvesting binnen de
De wettelijke eis dat een besluit moet berusten op
spuitzone geplaatst worden, mits er niet gespoten
een deugdelijke motivering (artikel 3:46 Awb) mag
wordt op het moment dat er bewoning plaatsvindt.
dan zo ingevuld worden dat verwezen wordt naar de
Of wanneer wet- en regelgeving het mogelijk maakt
beleidsregel, omdat die een vaste gedragslijn inhoudt
om locatie specifieke maatregelen te treffen.
(art. 4:82 Awb). Als een aanvraag past bij het beleid
•
uit dit programma, kan de motivering van het besluit
Het is niet toegestaan een huisvestingslocatie buitendijks te realiseren;
op de aanvraag dus bestaan uit een verwijzing naar
•
Er moet worden voldaan aan de geldende wet- en
het programma. Aan het afwijken van de beleidsregel
regelgeving die geldt voor gebouwen voor (tijdelijke)
worden wel motiveringseisen gesteld. Dat kan alleen bij
huisvesting. 30
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
•
De huisvesting is alleen mogelijk als voldaan is
Het is mogelijk om van de €20 per m2 af te
omliggende agrarische bedrijven. De belangen van
aan de geldende randvoorwaarden vanuit natuur,
wijken, naar €15 m2, als gebleken is dat de
in de omgeving aanwezige functies en waarden
landschap, milieu en agrarische bedrijfsvoering.
betreffende plusmaatregel(en) en grote ruimtelijke
mogen niet onevenredig worden geschaad;
•
Omliggende bedrijven mogen niet worden beperkt in hun (agrarische) bedrijfsvoering.
kwaliteitswinst oplevert voor de omgeving.
•
Bij functieverandering moet de bestaande
•
De uitvoering van maatregelen wordt juridisch geborgd.
infrastructuur toereikend zijn voor de nieuwe
•
Recent uitgevoerde bovenwettelijke maatregelen
functie; nieuwe functies mogen geen grote
Plussenbeleid
(uit eigen beweging, maximaal twee jaar oud en
verkeersaantrekkende werking hebben;
Het agrarisch bouwvlak mag vergroten tot maximaal 3
niet gesubsidieerd) mogen ook meetellen als
ha onder de volgende voorwaarden:
plus-investering.
wanneer deze op een goede landschappelijke en
Nieuwe bebouwing wordt alleen toegestaan
•
Er mag maximaal 70% bebouwd mag worden.
De plusmaatregel moet na aanleg in stand worden
stedenbouwkundige wijze kan worden ingepast in
•
Zorgvuldige landschappelijke inpassing op basis van
gehouden door de ondernemer gedurende de
het buitengebied;
een goedgekeurd beplantings-/inrichtingsplan.
bedrijfsvoering.
• • •
•
•
•
•
Bij de uitbreidingsrichting wordt rekening gehouden
De vestiging van bepaalde typen bedrijvigheid wordt alleen toelaatbaar geacht wanneer het deel
met de afstand tot nabijgelegen bedrijven.
VAB-beleid
van de vrijgekomen agrarische bedrijfsbebouwing
Functies en waarden in de omgeving mogen niet
Alleen van toepassing op vrijkomende en vrijgekomen
dat niet voor de nieuwe functie wordt gebruikt
onevenredig worden geschaad.
agrarische bedrijfsbebouwing in het buitengebied die
wordt gesloopt. De te behouden oppervlakte
Bij locaties in het Gelders Natuur Netwerk of een
met een vergunning is opgericht en minstens vijf jaar
bedrijfsgebouwen is afhankelijk van de functie van
Groene Ontwikkelingszones mag er geen significant
rechtmatig is gebruikt (d.w.z. conform de bestemming
het bedrijf dat zich er wil vestigen en is te zien in
negatief effect op natuurwaarden plaatsvinden.
uit het vigerende omgevingsplan).
het ‘overzicht van hoofd- en nevenactiviteiten’ in
Alle voorzieningen (waaronder landschappelijke
bijlage 1;
inpassing en mestopslag) moeten binnen het
Hergebruik voor andere functie:
bouwvlak worden gerealiseerd.
•
Eisen bovenwettelijke plusmaatregelen: •
•
Bij functieverandering naar huisvesting voor
Zie bijlage 1 ‘overzicht van hoofd- en
internationale werknemers moet er voldaan
nevenactiviteiten’ voor de toegestane functies als
worden aan de aanbevelingen in het Actieplan
nieuw hoofdgebruik.
internationale werknermers van West Maas
Functieverandering van vrijgekomen agrarische
en Waal en van het Aanjaagteam bescherming
•
Participatie met de omgeving verplicht.
•
Minimum investeringsniveau van €20 per m2 bruto
bedrijfsgebouwen mag niet leiden tot een
Arbeidsmigranten, zoals beschreven in de
uitbreiding van de bebouwing.
beperking van de ontwikkelingsmogelijkheden voor
handreiking effectrapportage van het VNG.
31
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
•
Hergebruik voor wonen kan alleen bij karakteristieke
•
of beeldbepalende bedrijfsbebouwing. Hierbij dient alle vrijgekomen (agrarische) bedrijfsgebouwen
herbouw in de vorm van compensatiewoningen:
wel extra maatregelen eisen voor het verwijderen van verharding en/of versterking van natuur en landschap.
Compensatiewoningen
0-1000 m2
geen woningbouw
1000-2000 m2
1 vrijstaande woning
2000-3000 m2
2 vrijstaande woningen
keuze zijn bestaande woning uit te breiden, een
>3000 m2
3 vrijstaande woningen
extra woning te bouwen of nieuwe bijbehorende
De bouw van compensatiewoningen is gekoppeld aan
bouwwerken op te richten.
een zonering:
bouwwerken, tuin en erf krijgt een bestemming
Bij sloop mag worden gekozen om de (voormalige)
•
gesloopt worden. Sloop en herbouw van compensatiewoningen: De initiatiefnemer heeft bij sloop van alle (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen de
•
compensatiewoning. Daarvoor in ruil kan de gemeente
Gesloopte oppervlakte bedrijfsgebouwen in m2
zonder karakteristieke of monumentale waarde
•
Bij sloop mag worden gekozen voor vervangende
Voorstellen voor sloop en herbouw moeten aan volgende randvoorwaarden voldoen: •
Goede landschappelijk en stedenbouwkundig inpassing conform de spelregels uit de dorpskwaliteitsplannen en landschapskwaliteitsplan
•
De huidige bedrijfswoning met bijbehorende
Compensatiewoningen mogen worden gerealiseerd
wonen. De rest van het perceel behoudt de
bedrijfswoning tot maximaal 1.200 m3 uit te
op de oeverwal en in de overgangszone oeverwal-
agrarische bestemming, maar dan zonder
breiden. De toegestane inhoud van de uitbreiding
kom. Er mogen geen compensatiewoningen
bouwvlak.
is gerelateerd aan de totale oppervlakte van de
gerealiseerd worden in het komgebied.
gesloopte gebouwen, zoals vermeld in de volgende tabel: Gesloopte oppervlakte bedrijfsgebouwen in m2
Extra uitbreiding woning in m3
0-750 m2
0,5 m3 per gesloopte m2
>750 m
0,35 m3 per gesloopte m
2
Nevenactiviteiten Om bij de bouw van een extra woning voor saldering
Een ondernemer mag naast de agrarische hoofdfunctie
in aanmerking te komen gelden voor elk van de bij de
één of meerdere nevenactiviteiten oprichten, onder
saldering betrokken percelen de volgende voorwaarden:
deze voorwaarden:
•
•
voor elk perceel geldt dat alle vrijgekomen agrarische bedrijfsgebouwen moeten worden
2
De toegelaten nevenactiviteiten vinden plaats naast en ter ondersteuning van de agrarische
gesloopt met een minimum van 250 m2;
bedrijfsvoering; •
De functie is toegestaan als nevenactiviteit in het
Om ongewenste situaties, functioneel gezien of
overzicht ‘Toegestane hoofd- en nevenactiviteiten
vanuit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit, kan van
in het buitengebied’;
de grenswaarde van 1000 m2 worden afgeweken om toch in aanmerking te komen voor de bouw van één 32
•
Een totaal maximaal vloeroppervlakte van 350 m² mag worden gebruikt ten behoeve van alle
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
nevenfuncties tezamen, waarbij ook rekening gehouden wordt met de toegestane groottes voor nevenactiviteiten zoals genoemd in het overzicht van ‘Toegestane hoofd- en nevenactiviteiten in het buitengebied’; •
Er mag geen buitenopslag plaatsvinden ten behoeve van deze nevenfuncties;
•
Er mag geen sprake zijn van een aanzienlijke verkeersaantrekkende werking;
•
Alle parkeervoorzieningen ten behoeve van de nevenfunctie dienen op eigen terrein te worden gerealiseerd.
•
De 80-10-10 regel is van toepassing bij de huisvesting van IW’ers die niet werkzaam zijn op het eigen bedrijf.
33
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Bijlage 1 Toegestane hoofd- en nevenactiviteiten per zone in het buitengebied H = als hoofdactiviteit mogelijk, N = als nevenactiviteit mogelijk
Functies
Oeverwal
Overgangszone oeverwal-kom
Komgebied
Uiterwaard
Recreatieve overgangszone
GNN en ecologische verbindingszone[1]
Kleinschalig kampeerterrein
H/N
H/N
N
-
H/N
N1
Verenigings- /groepskamperen
N
N
-
-
Kleinschalige verblijfsrecreatie
H/N
H/N
Bed & breakfast
H/N
Extensieve verblijfsaccommodatie, zoals groepsaccommodaties en kampeerboerderijen
Als nevenactiviteit maximale vloeroppervlakte tot 350 m2 en als hoofdactiviteit maximaal tot 500 m2, tenzij bij een specifieke functie anders is vermeld.
Verblijfsrecreatie Max. 25 standplaatsen en alleen in het kampeerseizoen (15-3 t/m 31-10), waarbij gebouwde voorzieningen zoals sanitair en recreatieruimte/kantine op het bouwvlak moeten staan, kampeerplaatsen op of in aansluiting op het bouwvlak en het geheel landschappelijk zorgvuldig ingepast dient te zijn.
H/N
-
N
N
1
H/N
N1
H/N
N
N1
H/N
N1
H/N
H/N
N
-
H/N
-
Kleinschalige horeca gericht op het verstrekken van maaltijden en dranken voor gebruik ter plaatse (bijv. een thee en koffieschenkerij, theetuin, ijs en snackverkooppunt)
H/N
H/N
N
N
H/N
N
Bezoekerscentrum
H/N
H/N
H/N
-
H/N
-
H/N
H/N
N
-
H/N
-
Loonbedrijven
H/N
H/N
H/N
N
H/N
H/N
Opslag agrarische producten (bv. veevoer)
H/N
H/N
H/N
N
H/N
H/N
Recreatieappartementen en recreatiewoningen alleen mogelijk in bestaande bebouwing. Als nevenactiviteit max. 5 overnachtingsplaatsen. Max. 10 overnachtingsplaatsen Max. 30 overnachtingsplaatsen
Dagrecreatie
Als nevenactiviteit max. 50 m2, als hoofdactiviteit max. 250 m2.
Verhuur van paarden, fietsen, kano’s enz. ten behoeve van dagrecreatie Agrarisch verwante bedrijven
2
34
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Functies
Oeverwal
Overgangszone oeverwal-kom
Komgebied
Uiterwaard
Recreatieve overgangszone
GNN en ecologische verbindingszone[1]
Hoveniersbedrijven en landschapsbeheer
H/N
H/N
H/N
-
H/N
H/N
Verwerking agrarische producten (bv. ijsmakerij, kaasmakerij)
H/N
H/N
H/N
-
H/N
H/N
Detailhandel in eigen vervaardigde producten en streekgeproduceerde producten (bv. boerderijwinkel)
N
N
N
N
H/N
N
Activiteiten met dieren (bv. manege, dierenasiel/-pension)2
H/N
H/N
H/N
-
H/N
H/N
Zorgbedrijven en dagopvang (bv. agrarisch kinderdagverblijf, zorgboerderij)
H/N
H/N
N
-
H/N
N
Opslag 3
H/N
H/N
H/N
-
H/N
H/N
Huisvesting internationale werknemers (IW’ers) niet werkzaam op eigen bedrijf
H/N
H/N
N
-
H/N
N
Als nevenactiviteit maximale vloeroppervlakte tot 350 m2 en als hoofdactiviteit maximaal tot 500 m2, tenzij bij een specifieke functie anders is vermeld.
Overige aan het buitengebied gebonden bedrijven
Max. 80 m2.
Als nevenactiviteit geen overnachtingsplaatsen.
Als nevenactiviteit huisvesting tot max. 50 IW’ers, inclusief werknemers werkzaam voor eigen bedrijf. Als hoofdactiviteit alleen mogelijk in voormalige agrarische bedrijfsbebouwing onder de regels van het VAB-beleid, tot max. 100 IW’ers en met toepassing van de 80-10-10 regel.4 [1]
Mits is aangetoond dat de nevenfunctie de ecologische kernkwaliteiten en omgevingscondities van de natuur niet aantast.
[2]
Deze activiteit is niet aan een maximum vloeroppervlakte gebonden.
[3]
Stalling van caravans als nevenactiviteit is niet aan een maximum vloeroppervlakte gebonden.
[4]
Huisvesting van IW’s is als hoofdactiviteit niet aan een maximum vloeroppervlakte gebonden.
35
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Bijlage 2 Begrippenlijst Agrarisch bedrijf | Dit begrip ziet op alle bedrijven
Intensieve veehouderij | In verband met de
er dus geen kunstmest en synthetisch-chemische
die zien op het houden van dieren en het telen van
onduidelijkheid die ontstaat bij de beoordeling of
gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, dit is
gewassen. Agrarische bedrijven worden onderverdeeld
een specifieke veehouderij als grondgebonden of
beter voor de biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit
in grondgebonden agrarische bedrijven en
niet-grondgebonden moet worden beschouwd,
en dierenwelzijn. Skal-Biocontrole regelt de controle
nietgrondgebonden agrarische bedrijven.[1]
is ervoor gekozen om voor een limitatief aantal
en certificering, en geeft ook richtlijnen waar een
diersoorten aan te geven dat uitsluitend deze bedrijven
biologisch bedrijf aan moet voldoen en hoe deze kan
Grondgebonden agrarisch bedrijf | Een grondgebonden
als intensief moeten worden beschouwd. Dit zijn
omschakelen.
agrarisch bedrijf is een agrarisch bedrijf dat functioneel
agrarische bedrijven gericht op het houden van
van - hoofdzakelijk zelfstandig in eigendom zijnde,
varkens, kippen, vleeskuiken, vleeskalveren, stieren
Kringlooplandbouw | Vorm van duurzame landbouw,
gehuurde of gepachte - grond, als productiefactor
voor roodvleesproductie, geiten, eenden, pelsdieren,
waarbij de kringloop van toelevering van grondstoffen
afhankelijk is voor het houden van dieren, de teelt van
konijnen, kalkoenen, of parelhoenders.[1]
en mineralen en afzet van hoofd- en bijproducten
(voeder)gewassen of de weidegang van vee, zoals een
zoveel mogelijk binnen Noord West Europa (ca. 600
veehouderij, niet zijnde een intensieve veehouderij,
Natuurinclusieve landbouw | Vormen van land- en
km) wordt gesloten. Daarbij geldt: de kringloop zo klein
akkerbouw- of tuinbouwbedrijf.
tuinbouw, die in hun bedrijfsvoering de natuur
als mogelijk (vooral grondstoffen en mineralen), en zo
bovengemiddeld benutten, sparen en ervoor zorgen.
groot als nodig (import en afzet van de producten).[2]
[1]
Niet-grondgebonden agrarisch bedrijf | Wanneer
Deze natuurlijke principes zijn onderdeel van het
een agrarisch bedrijf niet afhankelijk is van de
verdienmodel.[2]
Maatregel | een actie, regeling, schikking, besluit, voorziening, bepaling of stap genomen om een
grond als productiefactor geldt het bedrijf als niet-grondgebonden. Voor zover het een veehouderij
Biologisch bedrijf | ‘Biologisch’ is een wettelijk
probleem op te lossen, een situatie te verbeteren of
betreft: een intensieve veehouderij; Voor zover het
erkend Europees keurmerk, waar een agrarisch
een bepaald doel te bereiken.
een agrarisch bedrijf, niet zijnde een veehouderij
bedrijf voor moet worden gecertificeerd.[3] Tijdens
betreft: een agrarisch bedrijf dat functioneel
een omschakelingsperiode kan men al wel biologisch
Beleidsregel | een bij besluit vastgestelde
niet of nagenoeg niet afhankelijk is van grond als
boeren, maar pas na goedkeuring krijgt het bedrijf een
algemene regel van het college van burgemeester
productiefactor, maar waarvan de productie geheel of
bio-certificaat, waarbij producten vanaf dan ook het
en wethouders, die aangeeft hoe het college bij een
nagenoeg geheel plaatsvindt in gebouwen, zoals een
keurmerk mogen dragen. Bij biologische landbouw
bepaalde bevoegdheid belangen zal afwegen, feiten zal
champignonkwekerij of pot- en containerteelt.
staat het natuurlijke ecosysteem centraal, waarbij
vaststellen of een wettelijk voorschrift zal uitleggen.
36
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Bronnen 1.
Bestemmingsplan thematische herziening agrarische bedrijven, gemeente West Maas en Waal, 2020.
2.
Kadernota Agrifood, provincie Gelderland, 2024.
3.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2024
37
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Bijlage 3 Participatie Projectgroep Voor de ontwikkeling van dit programma zijn diverse
We hebben drie keer een werksessie georganiseerd
gewerkt wordt en wat nog nodig is om deze ambitie
stakeholders betrokken, verdeeld over twee groepen,
met de proejctgroep. In de projectgroep zaten
te realiseren. Ook gaven we de deelnemers de ruimte
namelijk de projectgroep en de gebiedsdenkers. De
beleidsmedewerkers en belangenvertegenwoordigers
om met aanvullende ambities te komen. Het resultaat
presentaties en verslagen van de participatiemomenten
van de de volgende organisaties:
was een overzicht van ambities en een overzicht van
zijn te vinden op https://www.westmaasenwaal.nl/
•
Gemeente West Maas en Waal
bestaand beleid en projecten die hier aan bijdragen.
VitaalPlatteland.
•
Provincie Gelderland
•
Waterschap Rivierenland
Werksessie 2 | In de tweede werksessie legden we
•
Gelders Genootschap
mogelijk maatregelen om de ambities te behalen voor
•
ZLTO
aan de groep. We gingen in gesprek over stellingen, welke maatregelen de voorkeur hebben, welke niet, en
Niet iedereen kon bij de werksessies met de
hoe het nog beter kan. Het resultaat van deze sessie
projectgroep aanwezig zijn, daarom is nog apart
was een set van voorkeursmaatregelen die we aan de
contact geweest met:
gebiedsdenkers hebben voorgelegd.
•
Waterschap Rivierenland
•
Provincie Gelderland
Werksessie 3 | In de laatste werksessie met de
•
Ministerie LNV
projectgroep presenteerden we het concept
•
Collectief Rivierenland
programma. Hierbij lichtten we gekozen keuzes en uitwerkingen toe. De deelnemers konden
Werksessie 1 | Deze werksessie had als doel om op
hierop reageren en aanscherpingen voorstellen. De
te halen waar het Programma Vitaal Platteland op
belangrijkste resultaten waren aanscherpingen op de
in moet spelen. We wilden een overzicht krijgen van
beleidsregels.
de gewenste ontwikkelingen binnen de gemeente en vraagstukken voor het vervolg. Dit deden we door de ambities uit de omgevingsvisie voor te leggen aan de groep en te inventariseren hoe hier al aan 38
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Gebiedsdenkers We hebben ‘op de koffie gesprekken’ gehad en een
Op de koffie gesprekken | We zijn bij alle deelnemers
werksessie georganiseerd met de gebiedsdenkers. In
van de gebiedsdenkers op de koffie geweest om in
de groep gebiedsdenkers zaten agrariërs uit het gebied.
geprek te gaan over vraagstukken voor de toekomst
Deze groep is tot stand gekomen doordat we in het
van het bedrijf en om hun ervaringen en ideeen op te
begin van het project een oproep hebben gedaan onder
halen over thema’s als nevenactiviteiten, VAB-beleid,
agrariërs om mee te denken. Alle agrariërs die hierop
kringlooplandbouw, biodiversiteit, duurzaamheid,
hebben gereageerd zijn uitgenodigd. In deze groep
landschap, klimaatadaptatie en leefbaarheid van het
zaten agrariërs met verschillende typen bedrijven:
buitengebied. Deze gesprekken gaven veel inzicht en leverde veel mogelijke maatregelen op voor het
•
Rundveehouderij (melk, fok, biologisch en
programma Vitaal Platteland.
gangbaar) •
Varkenshouderij (intensief)
Werksessie | In een werksessie kwamen de
•
Pluimveehouderij (intensief en biologisch)
agrariërs naar het gemeentehuis om mee te denken
•
Fruitteeltbedrijf (appel, peer, kers, biologisch en
over mogelijke maatregelen. Hierbij legden we ze
gangbaar)
verschillende stellingen en mogelijke maatregelen
•
Akkerbouw
voor. Zij konden hierbij hun voorkeuren aangeven
•
Zorgboerderij
en aanscherpingen doen. Het resultaat hiervan was een set van voorkeursmaatregelen die de basis zijn
En verschillende typen nevenactiviteiten: •
geworden voor dit programma.
Huisvesting internationale werknemers en recreanten
•
Kinderopvang
•
Winkel
•
Kookworkshop
Tijdens het maken van het programma zijn verschillende participatiemomenten geweest.
39
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
Resultaten Beleid Internationale werknemers •
•
•
Units voor internationale werknemers mogen
•
Andere kritiek ging over de regel voor
inzicht heeft waar wel gebouwd kan worden en
alleen tijdelijk op het erf staan omdat ze voor
oppervlakte beperking van 25% van de bestaande
waar niet en op voorhand weet welke onderzoeken
seizoenswerkers zijn, maar het is onwerkbaar om
bedrijfsgebouwen. Deze regel zorgt voor een
allemaal nodig zijn in het proces.
de units op het erf te zetten, na het plukseizoen
verschil in mogelijkheden voor verschillende
weer weg te halen en het volgende jaar weer terug
typen agrarische bedrijven, omdat ze andere
te zetten.
volumes bedrijfsbebouwing in gebruik hebben.
Bij de vergunningaanvraag voor het ombouwen
Veehouders met grote stallen hebben op deze
van een schuur naar huisvesting worden veel
manier bijvoorbeeld meer mogelijkheden voor
niet op tegen het financieel rendement van één
documenten en onderzoek gevraagd, zoals een
nevenactiviteiten dan fruitbedrijven met kleine
nieuw te realiseren woning.
asbestrapport (terwijl de schuur recentelijk
opslagschuren. Doordat de meeste fruitbedrijven
gebouwd was), een bodemonderzoek en een
op de oeverwal zitten en de veehouderijen in de
Genoemde redenen om niet door te zetten met het
parkeerplan. Dit is teveel rompslomp voor het
kom, zijn grotere nevenactiviteiten met name
transformeren van vrijkomende agrarische bebouwing
ombouwen van bestaande bebouwing en kost veel
mogelijk in de kom en kleinere nevenactiviteiten
zijn:
extra geld.
op de oeverwal. Dit knelt met de ambitie om de
•
Geldgebrek voor voorinvesteringen;
Er zijn tegenstrijdige regels, zo moeten de arbeiders
oeverwal als gevarieerd mozaïek van functies te
•
Gebrek aan benodigde kennis en ervaring;
op het erf wonen, wat binnen de spuitcirkel ligt,
ontwikkelen. De grootte van de nevenactiviteit
•
Te spannend om de stap te zetten (risico op
maar mogen de arbeiders niet in de spuitcirkel
zou beter gekoppeld kunnen worden aan het type
wonen.
nevenactiviteit en de locatie dan aan de bestaande
•
Er is in sommige gevallen behoefte aan maatwerk, om zo toch tot sloop te komen en te bouwen passend bij de behoefte.
•
De kosten voor sloop wegen in sommige gevallen
investering zonder resultaat); •
Geen medewerking vanuit de gemeente.
bebouwing van de hoofdactiviteit. Beleid nevenactiviteiten •
Plussenbeleid
Sommmige agrariërs gaven aan dat er
VAB-beleid
Uit gesprekken met agrariërs en experts van
nevenactiviteiten zijn die botsen met het
Agrariërs, belangenorganisaties en gebruikers van het
provincie en LTO blijkt ook de behoefte om te
agrarische hoofdgebruik van omliggende bedrijven
VAB geven de volgende aandachtspunten mee:
kunnen groeien. De behoefte voor meer ruimte komt
of dat ze bang zijn dat dit in de toekomst gaat
•
Voorkom dat de nieuwe (woon)functie botst met
voort uit aangescherpte regels voor de dieren of uit
omliggende agrarische bedrijvigheid.
persoonlijk ambities op het gebied van duurzaamheid,
Zorg voor duidelijkheid, zodat een initiatiefnemer
kringlooplandbouw, diervriendelijkheid of veiligheid.
weet welke stappen er doorlopen moeten worden,
Hierbij geven een aantal agrariërs aan dat het vaak
botsen, bijvoorbeeld met de spuitzones of door een toename van verkeersstromen op smalle landbouwwegen.
•
40
Ontwerp Programma Vitaal Platteland | Gemeente West Maas en Waal
niet om een toename van de hoeveelheid dieren gaat, maar om meer ruimte voor een gelijke hoeveelheid dieren. Bijvoorbeeld grotere stallen waar de dieren meer ruimte in krijgen (diervriendelijkheid), meer ruimte tussen de stallen (brandveiligheid), ruimte voor vergisters (duurzaamheid) en opslagruimte voor eigen voer (kringlooplandbouw). Het alternatief, ruimte creëren door minder dieren te houden, is financieel lastig. Ook is tijdens de gesprekken aandacht besteed aan welke accenten de gemeente kan leggen. Hierbij ging de voorkeur van zowel de beleidsambtenaren als agrarische stakeholders uit naar investeringen in ruimtelijke kwaliteit. Het argument hierbij was dat er veel regels zijn voor milieu en dierenwelzijn en dat er op het gebied van ruimtelijke kwaliteit nog veel gewonnen kan worden. Als laatste gaven stakeholders de kanttekening dat in sommige gevallen al uitgevoerde intiatieven ook nog ingediend moeten kunnen worden als plus-investering. In sommige gevallen heeft een Communicatieplan agrariërs en inwoners
ondernemer uit eigen beweging een investering gedaan, te organiseren moeten zijn en voor ingewikkelde
Tijdens de gesprekken met de agrariërs werd benoemd
zaken zou ondersteuning van de gemeente
dat het contact tussen de agrariër en de burger
welkom zijn, zoals bedrijfsovername door volgende
versterkt kan worden. Agrariërs geven aan dat ze een
generatie.
groeiende negatieve maatschappelijke positie ervaren,
De gemeente geeft aan know-how te missen
mede omdat er veel negatieve aandacht in de media
bestaat tussen de agrariër en de gemeente.
over de agrarische sector. Om de afstand
is. De maatschappelijke wensen veranderen sneller
De papieren tijger van de gemeente is vaak te
tussen de agrariër en de gemeente te verkleinen
dan dat de agrarische ondernemer kan bijbenen. De
die zouden dan meegenomen mogen worden. Bedrijfscontactfunctionaris •
Vanuit de gesprekken die gevoerd zijn in het proces zijn signalen afgegeven dat er een afstand
•
ingewikkeld, tijds- en energierovend. Agrariërs zien
en regelzaken te vereenvoudigen zou een
agrariërs doen hun best, maar ontvangen soms veel
de administratieve taken steeds groter worden in
bedrijfscontactfunctionaris behulpzaam zijn.
commentaar vanuit de omgeving. Goed contact tussen
verhouding tot de gewone operationele taken van
Agrariërs hebben aangegeven graag gebruik te
de burger en de agrariër mist.
het bedrijf. Eenvoudige zaken zouden makkelijker
willen maken van een bedrijfscontactfunctionaris. 41
Land-id Kantoorgebouw De Enk Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem www.land-id.nl