2025-001.1 Bijlage 1a Regionaal Uitvoeringsprogramma 2025 - ODR
Tekst van het document
Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Regionaal uitvoeringsprogramma 2025
Versie: Definitieve versie December 2024 Harm Bassa
1
Inhoud 1.
VOORWOORD ........................................................................................................................................... 5
2.
INLEIDING.................................................................................................................................................. 6
3.
4.
5.
2.1
Doel ....................................................................................................................................... 6
2.2
Randvoorwaarden en uitgangspunten .................................................................................. 6
De begroting 2025 ............................................................................................................. 6
VTH-beleid Rivierenland 2022/2025 ................................................................................. 6
Programma kennis en kwaliteit ......................................................................................... 6
2.3
Gevolgen Omgevingswet voor uitvoeren VTH-taken in 2025 ............................................... 6
Onzekerheid bij de raming van werkzaamheden .............................................................. 7
Open normen en algemene zorgplichten .......................................................................... 7
2.4
Samenwerking ....................................................................................................................... 7
2.5
Bestuurlijk gevoelige zaken ................................................................................................... 7
2.6
Inzet strafrecht / BOA’s ......................................................................................................... 8
2.7
Leeswijzer .............................................................................................................................. 8
VTH-BELEID RIVIERENLAND 2022/2025.................................................................................................... 9
3.1
Werken met focuspunten ................................................................................................... 10
3.2
Prioritering binnen de reguliere taakuitvoering ................................................................. 10
FOCUSPUNTEN 2025 ............................................................................................................................... 11
4.1
Focuspunt 1. Zeer Zorgwekkende Stoffen verminderen .................................................... 11
4.2
Focuspunt 2. Beter zicht op milieubelastende activiteiten ................................................ 13
4.3
Focuspunt 3. Verminderen van de CO2 uitstoot door bedrijven ........................................ 15
4.4
Focuspunt 4. Verminderen van de CO2 uitstoot door woningen ....................................... 17
4.5
Focuspunt 5. Minder asbestverontreiniging ....................................................................... 19
4.6
Focuspunt 6. Huisvesting internationale werknemers ....................................................... 21
TAKEN BINNEN DE KETEN BOUW ........................................................................................................... 23
5.1
Omgevingsvergunning bouw............................................................................................... 23
Wat doen we? .................................................................................................................. 23
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 23
Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging in de bouw (Wkb) .......................................... 24
Andere werkwijze ontvankelijkheid aanvragen en meldingen ....................................... 24
Focuspunten 2025 ........................................................................................................... 24
Hoe borgen we dit? ......................................................................................................... 25
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 25
5.2
Toezicht bouw ..................................................................................................................... 26 2
6.
Wat doen we? .................................................................................................................. 26
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 26
Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging in de bouw (Wkb) .......................................... 27
Focuspunten 2025 ........................................................................................................... 27
Hoe borgen we dit? ......................................................................................................... 27
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 27
TAKEN BINNEN DE KETEN MILIEU........................................................................................................... 28
6.1
Milieuvergunningverlening ................................................................................................. 28
Wat doen we? .................................................................................................................. 28
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 28
Omgevingswet ................................................................................................................. 29
Actuele vergunningen ...................................................................................................... 29
Stikstof ............................................................................................................................. 29
Focuspunten 2025 ........................................................................................................... 30
Hoe borgen we dat? ........................................................................................................ 30
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 30
6.2
Toezicht Milieu .................................................................................................................... 31
Wat doen we? .................................................................................................................. 31
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 31
Risico indeling bedrijven .................................................................................................. 31
Onvoorziene werkzaamheden ......................................................................................... 32
Informatie gestuurd werken / risicoanalyses .................................................................. 32
Toezicht op bedrijven met een hoog risico ..................................................................... 32
Milieutoezicht op bedrijven met gemiddeld milieurisico................................................ 33
Ruimtelijk milieutoezicht (onbekende activiteiten) ........................................................ 33
Energietoezicht ................................................................................................................ 34
Toezicht groen & ecologie ............................................................................................... 35
Toezicht indirecte lozingen .............................................................................................. 36
6.3
Ketentoezicht milieu ........................................................................................................... 37
Hercontroles, handhaving en advies ............................................................................... 37
Afhandelen klachten en meldingen milieu ...................................................................... 37
Focuspunten 2025 ........................................................................................................... 38
Hoe borgen we dit? ......................................................................................................... 38
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 39 3
7.
8.
KETEN OVERSTIJGENDE EN ONDERSTEUNENDE TAKEN ......................................................................... 40
7.1
Team juridische advisering .................................................................................................. 40
Wat doen we? .................................................................................................................. 40
Hoe doe we dat? .............................................................................................................. 40
Focuspunten .................................................................................................................... 41
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 41
7.2
Team bodem........................................................................................................................ 42
Wat doen we? .................................................................................................................. 42
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 43
Nieuwe taken Omgevingswet .......................................................................................... 43
Verdere professionalisering team Bodem ....................................................................... 43
Toezicht op onderhoud wegen ........................................................................................ 44
VTH beleid en focuspunten ............................................................................................. 44
Focuspunten 2025 ........................................................................................................... 44
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 44
7.3
Advisering ............................................................................................................................ 45
Wat doen we? .................................................................................................................. 45
Hoe doen we dat? ............................................................................................................ 45
Wijzigingen Omgevingswet ............................................................................................. 45
VTH beleid en focuspunten ............................................................................................. 46
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 46
PRODUCTEN OP UURBASIS EN LUMPSUM ............................................................................................. 47
Hoeveel tijd verwachten we daar voor nodig te hebben? .............................................. 47
BIJLAGE 1: WERKPROGRAMMA....................................................................................................................... 48 BIJLAGE 2: LEIDRAAD HANDHAVINGSACTIES EN BEGUNSTIGINGSTERMIJNEN .............................................. 49
4
1. Voorwoord De ODR is bijzonder trots om u het eerste integrale Regionaal Uitvoeringsprogramma (RUP) voor de Regio Rivierenland te mogen presenteren. Dit is een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van de uitvoering van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) voor milieu- en bouwtaken in onze regio. Het RUP is samen met het VTH-beleid en het VTH jaarverslag een belangrijk onderdeel van de beleidscyclus van de VTH-taken in de regio.. Het RUP geeft de gemeenten de mogelijkheid om prioriteiten te stellen en accenten te leggen in de uitvoering van de VTH taken zoals deze zijn verwoord in het regionale VTH-beleid.. Deze prioriteiten worden verwerkt in de werkprogramma’s per gemeente. Hierdoor vindt er meer (regionaal gecoördineerde) sturing plaats op de uitvoering van taken door ODR. Door in het Jaarverslag VTH terug te kijken op de voorgenomen activiteiten in het RUP kunnen we steeds beter onze activiteiten monitoren. Niet alleen op inzet maar ook wat betreft de bijdrage die de inzet levert op het bereiken van een schone, veilige en leefbare leefomgeving. Waardoor we een stap zetten om meer “outcome-gericht” aan onze opdrachtgevers te rapporteren. We werken zo aan een betere en professionelere uitvoering van VTH taken in de regio, en een robuustere ODR.
5
2. Inleiding 2.1 Doel Dit regionaal uitvoeringsprogramma (RUP) beschrijft de werkzaamheden die in 2025 door de deelnemers aan de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) worden opgedragen. Met dit RUP wordt invulling gegeven aan Artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit. Naast dit uitvoeringsprogramma heeft elke deelnemer een eigen gemeentelijk werkprogramma (GWP). Daarin zijn de werkzaamheden beschreven in het RUP vertaald naar de te verwachten output (producten) per gemeente. Het uitvoeringsprogramma en werkprogramma worden jaarlijks geactualiseerd. Het werkprogramma is toegevoegd in Bijlage 1 bij dit document.
2.2 Randvoorwaarden en uitgangspunten Bij het opstellen van dit programma zijn de volgende randvoorwaarden en uitgangspunten gehanteerd: De begroting 2025 De vastgestelde begroting van 2025 biedt het financiële kader voor dit RUP. Bij het opstellen van dit RUP is geraamd in uren. In het gemeentelijke werkprogramma (GWP) worden deze uren ook vertaald naar aantallen producten (output). Het aantal producten in het GWP is indicatief omdat soms pas bij de voorbereiding van de uitvoering duidelijk wordt welke producten daadwerkelijk ingezet gaan worden. Daar waar dat leidt tot een vertekend beeld in de voortgangsrapportages zal dat worden toegelicht. VTH-beleid Rivierenland 2022/2025 In 2021 is er nieuw regionaal VTH-beleid gemaakt. Bij het opstellen van dit RUP is rekening gehouden met dit beleid. In hoofdstuk 2 wordt het VTH-beleid en de vertaling van beleid naar het RUP verder uitgewerkt. In 2025 zal een nieuw regionaal VTH-beleid worden opgesteld. Dit is dan ook een belangrijk moment om de afstemming tussen het beleid en de uitvoeringsstrategie verder tegen het licht te houden. Programma kennis en kwaliteit Het programma kennis en kwaliteit geeft uitvoering aan de interne strategische koers van ODR.
Het programma kent een aantal ontwikkeldoelen die de kwaliteit van de uitvoering verbeteren en die nodig zijn om op een goede en juiste wijze uitvoering te kunnen geven aan dit uitvoeringsprogramma. Met het programma kennis en kwaliteit werken we dus continue aan het verbeteren van onze taakuitvoering (de dingen goed doen). Met dit uitvoeringsprogramma koppelen we daar ook inhoud aan waardoor we (risico)gericht werken aan een betere omgevingskwaliteit (de juiste dingen doen).
2.3 Gevolgen Omgevingswet voor uitvoeren VTH-taken in 2025 De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. ODR heeft zich hier uitvoerig op voorbereid door werkprocessen aan te passen, medewerkers op te leiden en werk- en procesafspraken te maken met ketenpartners. De komst van de Omgevingswet heeft in eerste instantie vooral gevolgen voor de manier waarop de ODR haar taken uitvoert. Waar we prioriteit aan willen geven, wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen verandert niet. Dat volgt immers vooral uit het vaststelde regionale VTH-beleid. Een paar aspecten zijn echter toch goed om te benoemen omdat ze een rol spelen in de taakuitvoering in daarmee ook terugkomen in het uitvoeringsprogramma.
6
Onzekerheid bij de raming van werkzaamheden Veel de werkzaamheden die door ODR worden uitgevoerd zijn vraag gestuurd. Dat betekent dat er op basis van ervaringscijfers een inschatting word gemaakt van bijvoorbeeld het aantal aanvragen en meldingen en de gemiddelde tijdbesteding. Met de komst van de Omgevingswet en de Wkb gaat er het nodige veranderen waardoor ervaringscijfers ontbreken. Als gevolg hiervan is de onzekerheidsmarge bij het ramen van werkzaamheden groter dan normaal. De ODR baseert zich in 2025 vooral op 2024 en kijkt daarbij in de werkprogramma’s waar veranderingen worden verwacht. De inhoudelijke thema’s in het uitvoeringsprogramma veranderen niet ten opzichte van het voorgaande jaar. Open normen en algemene zorgplichten De omgevingswet werkt, veel meer dan de huidige Wabo, met open normen en algemene zorgplichten. Dit betekent dat de relatie tussen de ODR en haar omgeving ook verandert. De ondernemers mogen zelf bepalen hoe zij de doelen uit de wetgeving willen bereiken. . Dit vraagt andere kennis en vaardigheden van medewerkers van de ODR om hierover te oordelen en het gesprek aan te gaan met bedrijven en adviseurs. Dit is ook van invloed op de handhaving. Dat is ook terug te zien in de overstap van de LHS naar de LHSO.
2.4 Samenwerking Dit RUP is samen met betrokken collega’s van ODR tot stand gekomen. De primaire verantwoordelijkheid voor realisatie van dit programma ligt bij ODR. Dit neemt niet weg dat samenwerking met anderen binnen en buiten ODR nodig is om onze doelen te realiseren. Hierbij valt te denken aan samenwerking met: gemeenten onder andere bij het ruimtelijk toezicht op bedrijventerreinen en (delen van) het buitengebied en het branchetoezicht. strafrechtpartners zoals politie en het functioneel parket en BOA’s van ketenpartners. andere (Gelderse) omgevingsdiensten. andere ketenpartners zoals ILT, NVWA, waterschap Rivierenland en GGD (bijv. over het toezicht op indirecte lozingen bij onder andere risicovolle bedrijven en de GGD als het gaat om volksgezondheid). de Provincie Gelderland over het toezicht op veehouderijbedrijven in verband het toezicht op de Wet natuurbescherming door de provincie. Samenwerking is nooit een doel op zich maar moet bijdragen aan een effectievere of efficiëntere aanpak. Soms wordt dit al bereikt door informatie met elkaar te delen. In andere gevallen is hiervoor een intensieve samenwerking nodig. De uitkomst kan soms ook zijn dat samenwerking geen meerwaarde biedt. Dit wordt van geval tot geval bekeken.
2.5 Bestuurlijk gevoelige zaken Binnen ons werkveld krijgen we regelmatig te maken met bestuurlijke gevoelige aangelegenheden. Bijvoorbeeld als de veiligheid of gezondheid van inwoners in het geding is. Het is daarom van belang dat onze medewerkers zich kunnen verplaatsen in politici en bestuurders ook al staat de ODR als uitvoeringsorganisatie wat meer op afstand van het bestuur. Deze politie-bestuurlijke sensitiviteit is belangrijk en daar waar dit mogelijk speelt wordt dan ook direct geschakeld met de betreffende gemeente of gemeenten. Het verbeteren van de bestuurlijke sensitiviteit is één van de doelen van het programma kennis en kwaliteit.
7
2.6 Inzet strafrecht / BOA’s ODR hanteert bij het bepalen van een gepaste sanctie op een overtreding de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO). Dit betekent dat bij zware overtredingen, bijvoorbeeld als er sprake is van onomkeerbare milieuschade, strafrechtelijk wordt gehandhaafd. Hiervoor beschikt ODR over eigen BOA’s zowel voor milieuovertredingen als voor overtredingen op het gebied van slopen (asbest) of bouwen. De ODR is bezig om extra BOA’s op te leiden. Dit past ook bij één van de aanbevelingen uit het rapport van de commissie van Aartsen; ‘Om de leefomgeving’. Dit zal de effectiviteit van de handhaving verbeteren en preventief werken.
2.7 Leeswijzer Bij het opstellen van dit uitvoeringsprogramma is zoveel mogelijk aangesloten bij de nieuwe organisatiestructuur van ODR. Werkzaamheden zijn gekoppeld aan de verschillende teams die binnen OR taken uitvoeren. In Hoofdstuk 3 wordt gestart met een korte toelichting op het VTH-beleid Rivierenland 2022/2025 aangezien dit beleid het kader vormt voor de jaarlijkse uitvoering van taken door ODR. Vervolgens worden in Hoofdstuk 4 de zes focuspunten die zijn vastgesteld uitgewerkt, deze focuspunten wil de ODR vanuit 2024 meenemen naar 2025. Hier wordt verder op ingegaan in het addendum. Deze sluiten aan bij de prioriteiten uit het VTH-beleid. De werkzaamheden die binnen de keten bouw in 2025 worden uitgevoerd komen in Hoofdstuk 5 aan bod. Waarna in Hoofdstuk 6 de werkzaamheden binnen de keten milieu centraal staan. Er zijn ook taken die keten overstijgend zijn. Deze worden in Hoofdstuk 7besproken. Tot slot kent ODR ook nog een aantal bijzondere taken die op uurbasis worden uitgevoerd of waarvoor een andere vorm van financiering geldt. Deze taken worden niet inhoudelijk beschreven maar voor de volledigheid worden deze in Hoofdstuk 8 wel opgenomen in dit RUP.
8
3. VTH-beleid Rivierenland 2022/2025 Het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en het handhaven van regels is geen doel op zich. We voeren deze taken uit voor een goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving in onze regio. Bij onze taakuitvoering hanteren we prioriteiten en uitgangspunten uit het VTH-beleid en passen de daarin omschreven aanpak toe. Het VTH-beleid Rivierenland 2022/2025 stelt vier doelen voor de komende beleidsperiode: 1. Verbeteren van de omgevingskwaliteit 2. Een positieve klantbeleving 3. De uitvoeringskwaliteit is verbeterd en gebord 4. De verbinding en samenwerking met onze partners is verbeterd In het beleid hebben de volgende activiteiten en aspecten hoge prioriteit gekregen:
Met dit RUP vertalen we deze strategische doelen en prioriteiten van de regio naar concrete werkzaamheden en brengen we focus aan. Dit doen we door focuspunten te benoemen waar we in 2025 integraal aandacht aan gaan besteden; binnen onze reguliere taakuitvoering.
9
3.1 Werken met focuspunten Per focuspunt zijn doelen geformuleerd (in termen van te bereiken effecten) en activiteiten die bijdragen aan de realisatie van die doelen. Deze activiteiten vinden plaats in één of meerdere van onze hoofdprocessen en werken we in dit RUP verder uit. We hanteren daarbij een integrale aanpak waarbij de verschillende taakvelden informatie delen, afstemmen en samenwerken. Ook zetten we een monitoringprogramma op dat bestaat uit indicatoren die het mogelijk maken om de voortgang op en het effect van deze activiteiten te monitoren. Hierdoor vindt er een verschuiving plaats van sturing op inzet naar sturing op het effect van die inzet (outcome). In overleg met experts van ODR en de deelnemers zijn voor 2025 de volgende focuspunten benoemd, deze focuspunten zijn nog steeds actueel: Binnen de keten milieu: 1. Zeer zorgwekkende stoffen verminderen 2. Beter zicht op milieubelastende activiteiten 3. Verminderen van CO2 uitstoot door bedrijven Binnen de keten bouw: 4. Verminderen van CO2 uitstoot door woningen 5. Minder asbestverontreiniging 6. Huisvesting internationale werknemers In Hoofdstuk 4 worden deze focuspunten verder uitgewerkt. De focuspunten worden jaarlijks geëvalueerd en bijgesteld. De focuspunten zijn bedoeld om integraal focus aan te brengen en outcome gericht te kunnen werken binnen de reguliere taakuitvoering.
De focuspunten hebben daarom altijd een verbinding met de reguliere taakuitvoering. Alle activiteiten genoemd binnen de focuspunten worden binnen de reguliere taakuitvoering verder uitgewerkt en opgepakt. Zo nodig projectmatig. Hierdoor past het werken met focuspunten binnen de eerder vastgestelde financiële kaders. Met het oog op 2025 brengt de ODR in het addendum wat verfijning aan in de focuspunten
3.2 Prioritering binnen de reguliere taakuitvoering Ook bij de reguliere taakuitvoering houdt de ODR rekening met de prioriteiten van het regionale VTH-beleid. Dit doen we door onze capaciteit vooral daar in te zetten waar de hoogste prioriteit aan wordt gegeven. Zo toetsen en controleren we activiteiten met een hoge prioriteit vaker en grondiger dan activiteiten met een gemiddelde prioriteit. Activiteiten met een lage prioriteit toetsen of controleren we niet, alleen op hoofdlijnen of steekproefsgewijs. We borgen dit door deze prioriteiten te vertalen naar toets- en toezichtprotocollen (digitale checklijsten) en werkinstructies door er voor te zorgen dat volgens deze protocollen en instructies wordt gewerkt. Meestal door gebruik te maken van het 4-ogenprincipe. Deze protocollen zijn hulpmiddelen bij het uitvoeren van deze reguliere taken. Vanuit zijn of haar professionaliteit kan (en moet) een medewerker afwijken van deze protocollen als het belang van de gezonde en veilige leefomgeving daar om vraagt.
10
4. Focuspunten 2025 Bij deze uitwerking van focuspunten is een vaste indeling gehanteerd: Inleiding De scope van het focuspunt De doelstelling(en) De aanpak en bijbehorende activiteiten De indicatoren die de voortgang en het effect van onze inspanning weerspiegelen De ontwikkelpunten die binnen de organisatie nodig zijn om hier uitvoering aan te kunnen geven
4.1 Focuspunt 1. Zeer Zorgwekkende Stoffen verminderen Inleiding Een zeer zorgwekkende stof is een stof die gevaarlijk is voor mens of milieu omdat deze bijvoorbeeld carcinogeen, mutageen of reprotoxisch is of zich in de voedselketen ophoopt. Het voorkomen van verspreiding van deze stoffen naar lucht, bodem, afvalwater en via afval(verwerking) is dus belangrijk voor het behouden van een gezonde leefomgeving. ZZS kunnen in de bodem terechtkomen door lekkages, onzorgvuldig handelen, calamiteiten, neerslag uit de lucht en door lozingen in het grond- en oppervlaktewater. Door verplaatsing van grond, baggerspecie en bouwstoffen kunnen deze ZZS zich (ongemerkt) verspreiden. Scope Alle stoffen die aan ZZS criteria voldoen of de potentie hebben daaraan te voldoen (pZZS). Relevante hoofdprocessen binnen de aanpak zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering/beleid.
Doelstellingen Eind 2025 willen in beeld hebben waar binnen ons werkgebied ZZS werd- en wordt uitgestoten en geloosd. - Eind 2029 willen we dat de bedrijven de uitstoot en lozing van ZZS naar lucht, bodem, afvalwater en via afval(verwerking) hebben vermeden en als dat niet mogelijk blijkt geminimaliseerd. - Blijvend zicht hebben op bedrijven die ZZS emitteren. - Blijvend zicht hebben op bedrijven die zich ontdoen van afval met ZZS en op bedrijven die afval met ZZS verwerken. - We willen (blijvend) zicht hebben op IBC toepassingen (secundaire bouwstoffen) uit het verleden - We willen blijvend zicht hebben op toepassingen van AVI-bodemas en immobilsaten die ZZS bevatten ((4.1258 Bal)) - We willen dumpingen van drugsafval en lozingen van PFAS houdend blusschuim registreren en de gevolgen in grond en grondwater zoveel mogelijk ongedaan laten maken -
Aanpak Bedrijven moeten zoveel mogelijk de verspreiding van verontreinigende stoffen waaronder ZZS voorkomen. Dat wil zeggen het streven van een bedrijf moet zijn gericht naar nul uitstoot. Als dat niet kan dan treffen ze reductiemaatregelen. Bij toestemmingen voor het toepassen van grond, baggerspecie en bouwstoffen, houden we extra rekening met ZZS. De volgende activiteiten gaan we in 2025 uitvoeren: - We actualiseren waar nodig vergunningen op de emissie van ZZS of leggen maatwerkvoorschriften op. - We besteden meer aandacht aan de mogelijke aanwezigheid en emissie van ZZS. Zo vragen we eerder en vaker productinformatiebladen op en beoordelen deze op de aanwezigheid van ZZS.
11
-
-
We geven informatie en voorlichting aan bedrijven om hen bewust te maken van het gebruik van ZZS en hen te helpen bij het vermijden of minimaliseren daarvan. We gaan verder met het inventariseren van bedrijven die ZZS gebruiken of in het verleden hebben gebruikt en met de emissies daarvan tot we zicht hebben op alle emissies van ZZS. Toezicht houden op het tijdig indienen van vermijdings- en reductieprogramma’s voor bepaalde milieubelastende activiteiten en zien er op toe dat bedrijven tijdig de juiste vermijdende of reducerende maatregelen treffen. Om een beter beeld te krijgen van ZZS in de afvalketen ketentoezicht inzetten. Vaker metingen uitvoeren om de emissiegrenswaarden van ZZS te controleren. Bij (gedeeltelijke) bedrijfsbeëindiging bij bedrijven die ZZS hebben gebruikt verlangen we altijd een eindsituatieonderzoek van de bodem. Toepassingen van AVI bodemassen en immobilisaten die ZZS bevatten inventariseren we en maken we inzichtelijk in ons BIS Registeren van dumpingen- van en calamiteiten met drugsafval en lozingen van PFAS houdend blusschuim
Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 zijn gaan monitoren en hoe we dat rapporteren. Ontwikkelpunten Om op goede wijze hieraan uitvoering te kunnen geven gaan we ons als ODR op een aantal zaken verder ontwikkelen: - Verbeteren van de kennis en expertise bij vergunningverleners, toezichthouders en specialisten over het gebruik, de emissie en het vermijden en verminderen van ZZS. - We hebben een aanpak ontwikkelt voor het informeren en voorlichten van de bedrijven. - We verbeteren de afstemming en samenwerking met waterschap Rivierenland, Rijkswaterstaat, Provincie en andere betrokken partijen zoals andere omgevingsdiensten, de GGD en het RIVM, bij de aanpak van zeer zorgwekkende stoffen. - Dit doen we onder andere door projecten op te starten om opgedane kennis zo optimaal mogelijk te benutten. Zo wil de ODR in 2025 kijken naar de mogelijkheid om een project op te starten met het Waterschap waarin naar ZZS bij brandweerkazernes worden behandeld.
12
4.2 Focuspunt 2. Beter zicht op milieubelastende activiteiten Inleiding Bij het uitvoeren van de VTH-taken richten we ons van oudsher vooral op activiteiten die bekend zijn bij ODR doordat deze door de initiatiefnemer worden gemeld of aangevraagd. Het komt helaas ook regelmatig voor dat milieubelastende activiteit niet worden gemeld of aangevraagd. Hierdoor onttrekken deze activiteiten zich aan het toezicht van ODR met alle mogelijke nadelige gevolgen van dien. Het in beeld krijgen en houden van alle milieubelastende activiteiten is een speerpunt van het regionaal VTH-beleid. Mede voor het verkrijgen van een gelijk speelveld voor bedrijven doordat actief ‘freeriders’ worden opgespoord en aangepakt. Scope Onbekende milieubelastende activiteiten kunnen zich overal voordoen in het werkgebied van ODR. Het zwaartepunt bij bedrijf gerelateerde milieubelastende activiteiten ligt op de bedrijventerreinen, concentratiegebieden voor bedrijven en agrarische bedrijvigheid in het buitengebied. Daarnaast kennen we de niet bedrijfsgebonden milieubelastende activiteiten zoals het toepassen van grond en bouwstoffen en het aanleggen van bodemenergiesystemen. Deze doen zich overal in het werkgebied van ODR voor, maar zijn vaak gerelateerd aan woningbouwprojecten of infrastructuurprojecten.
Doelstellingen Eind 2025 willen we een volledig en actueel beeld hebben van alle relevante milieubelastende activiteiten in het werkgebied van ODR. - Eind 2025 willen een werkwijze ingevoerd hebben om het bestand met milieubelastende activiteiten actief te beheren. - Vanaf 2026 willen we blijvend zicht hebben op alle relevante milieubelastende activiteiten in het werkgebied van ODR. -
Aanpak Door een combinatie van voorlichting, advies, toezicht en handhaving en het slim gebruik maken en combineren van bestaande informatie willen we ervoor zorgen dat we blijvend zicht hebben op alle relevante milieubelastende activiteiten in het werkgebied van ODR en pakken we freeriders aan. We richten ons daarbij ook op de voorkant om het aantal niet vooraf gemelde milieubelastende activiteiten te voorkomen. Dit doen we door zowel bedrijven als collega’s bij gemeenten hierover te adviseren en informeren. Verder ontwikkelen we de komende jaren een werkwijze waarbij we op een effectieve en efficiënte wijze blijvend zicht houden om alle relevante milieubelastende activiteiten in ons werkgebied. Deze werkwijze zal gebruik maken van bestaande informatiebronnen en deze combineren met vormen van administratief en fysiek toezicht. Doel is ook om daarin verder te gaan door niet alleen in beeld te krijgen waar welke activiteiten worden uitgevoerd maar ook door informatie over die activiteit te verzamelen die van belang is voor het uitvoeren van onze taken. Bijvoorbeeld informatie die nodig is om externe veiligheidsrisico’s in beeld te hebben of om te kunnen toetsen aan het bestemmingsplan. Ook wordt binnen dit focuspunt actief opvolging gegeven aan signalen van opdrachtgevers.
Afstemming vindt plaats met de aanpak van ondermijning en met lokale maatwerkopdrachten voor het vrije veld toezicht. Afstemming vindt ook plaats met de werkzaamheden die worden uitgevoerd bij de omzetten van inrichting naar milieubelastende activiteit in het kader van de Omgevingswet.
13
Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 gaan monitoren en hoe we dat rapporteren. Ontwikkelpunten Om op goede wijze hieraan uitvoering te kunnen geven gaan we ons als ODR op een aantal zaken verder ontwikkelen: - Het verbeteren van de registratie van milieubelastende activiteiten (accuraat en eenduidig). - Het op eenvoudige wijze (geografisch) vastleggen van wijzigingen in het bestand met milieubelastende activiteiten zodat de administratieve lasten daarvan aanzienlijk afnemen. - Bepalen wat voor onze taakuitvoering relevante milieubelastende activiteiten zijn. - Ontwikkelen van een werkwijze om het bestand met relevante milieubelastende activiteiten actief te beheren. - Ontwikkelen van kennis en het vergroten van de capaciteit voor data-analyse, informatie gestuurd en risicogericht werken. - Verbeteren van de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende teams en ketens (bouw en milieu) binnen ODR. - Verbeteren van de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende partners zoals gemeenten, waterschap en veiligheidsregio.
14
4.3 Focuspunt 3. Verminderen van de CO2 uitstoot door bedrijven Inleiding Verminderen van de CO2 uitstoot is noodzakelijk. Het hoort bij de landelijke en lokale klimaataanpak waarin de klimaatdoelen staan. Dit kan door energie te besparen wat ook aantrekkelijk is voor de energiegebruiker omdat het tot kostenbesparing leidt. Daarnaast moeten we meer hernieuwbare bronnen benutten zoals zon, wind of geothermie. Veel bedrijven hebben een informatieplicht energiebesparing. Deze bedrijven moeten rapporteren over het energiegebruik en de (te nemen) energiemaatregelen. Nog lang niet alle bedrijven doen dit. Ook ligt er bij bedrijven nog een groot potentieel als het gaat om het benutten van restwarmte en hernieuwbare bronnen zoals zon en wind. Door een combinatie van voorlichting, advies, toezicht en handhaving willen we ervoor zorgen dat bedrijven meer energie gaan besparen en meer hernieuwbare bronnen gaan benutten. Verder willen we de transitie naar het gebruik van andere energiebronnen zoals waterstof en energieopslagsystemen zoals grote batterijen verantwoord mogelijk maken. Daarbij leggen we de focus vooral aan de voorkant; het voorkomen van nieuwe overbelaste en onveilige situaties. Dit doen we door een combinatie van voorlichting, advies, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit begint al bij advisering bij de planvorming.
Scope We richten ons op alle bedrijven binnen ons werkgebied waarbij de komende jaren prioriteit wordt gelegd bij de midden- en grootverbruikers. Bijzondere aandacht gaat de komende jaren uit naar glastuinbouwbedrijven, andere energie-intensieve bedrijven en kantoorpanden. Verder informeren en adviseren we bedrijven over het plaatsen van zonnepanelen en het benutten van andere restwarmte en andere hernieuwbare bronnen.
Doelstellingen Eind 2030 heeft 90% van alle bij ons bekende bedrijven in ons werkgebied alle verplichte energiebesparende maatregelen getroffen. Eind 2027 is bij alle vergunningplichtige bedrijven, glastuinbouwbedrijven en andere energie intensieve bedrijven een energiecontrole uitgevoerd Eind 2028 voldoet 90% van alle bij ons bekende kantoorgebouwen aan label C. Minimaal 200 energiecontroles en/of hercontroles energie per jaar t/m 2025. 10 QuickScans voor het plaatsen van zonnepanelen in 2025.
Aanpak Bedrijven vinden energiebesparing en het benutten van hernieuwbare bronnen vaak lastig of ze zien op tegen de investeringskosten. Door het geven van advies en voorlichting over de voordelen en de mogelijkheden willen we energiebesparing en het benutten van hernieuwbare bronnen stimuleren. Waar nodig en mogelijk wijzen we bedrijven op hun wettelijke verplichting en dwingen we energiebesparing af. We doen dit informatie gestuurd waarbij we onze inzet richten op plaatsen waar we het grootste besparingspotentieel verwachten. Verduurzaming heeft ook een keerzijde. Zo kan het plaatsen van een bodemenergiesysteem leiden tot bodemverontreiniging. Hebben technische installaties (koeling/ventilatie/pompen etc.) de vervelende eigenschap dat die geluid en trillingen produceren, en daarmee overlast naar de omgeving kunnen veroorzaken. Ook het overschakelen op stikstof brengt risico’s met zich mee.
15
We richten ons op het zoveel mogelijk voorkomen van toekomstige problemen. Dit door aan de voorkant (bij de planvorming) te adviseren over het verantwoord toepassen van andere energiebronnen zoals waterstof, wind en zon en het gebruik van energieopslagsystemen. We zetten onze VTH-instrumenten in om de milieurisico’s hiervan zoveel mogelijk te beperken en zo goed mogelijk te beheersen. We werken hierbij nauw samen met onze opdrachtgevers. Bijvoorbeeld met het energieloket dat gemeenten hebben. Samen met hen kijken we ook hoe we andere partijen kunnen betrekken zoals ondernemersverenigingen en brancheverenigingen. Voor het opbouwen en delen van de benodigde kennis en expertise werken we samen met andere omgevingsdiensten en kennisinstellingen. Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 gaan monitoren en hoe we dat rapporteren. Ontwikkelpunten Om uitvoering te kunnen geven aan dit focuspunt wil ODR zich de komende jaren ontwikkelen als kenniscentrum duurzaamheid voor de regio. Zowel voor bedrijven als particulieren (zie focuspunt 4).
Dat betekent onder andere dat we ons de komende jaren op een aantal punten gaan ontwikkelen: - Verbeteren van de verbinding en samenwerking met onze partners en dan met name de gemeente - Kennis en expertise bij onze medewerkers advies, bouw en milieu ten aanzien van energiebesparing en benutten hernieuwbare bronnen - Kennis en expertise ten aanzien van relevante (milieu)risico’s verbonden aan deze energietransitie en het toepassen daarvan binnen het VTH-instrumentarium. - Aanwenden van meer capaciteit voor het uitvoeren van deze taken. - Ontwikkelen van meer adviserend toezicht - Ontwikkelen van meer informatie gestuurd werken
16
4.4 Focuspunt 4. Verminderen van de CO2 uitstoot door woningen Inleiding Het verduurzamen van de woningvoorraad is een belangrijke opgave. In het Klimaatakkoord is opgenomen dat in 2050 zeven miljoen woningen en een miljoen andere gebouwen van het aardgas af moeten zijn. Als eerste stap moeten in 2030 de eerste anderhalf miljoen bestaande woningen verduurzaamd zijn. Verduurzaming bestaat zowel uit het besparen van energie door bijvoorbeeld isolatie als het benutten van hernieuwbare bronnen als zon, wind of geothermie. Vaak is verduurzaming ook aantrekkelijk voor de energiegebruiker omdat het tot kostenbesparing leidt. Naast verduurzaming van de bestaande woningvoorraad is het belangrijk dat nieuwbouw voldoet aan de eisen voor energieprestatie. Zowel bij het verlenen van de vergunning moet hier aandacht voor zijn als tijdens het toezicht in de bouwfase. Verduurzaming heeft ook een keerzijde. Zo kan het plaatsen van een bodemenergiesysteem leiden tot bodemverontreiniging. Hebben warmtepompen (lucht/water systemen) de vervelende eigenschap dat die geluid en trillingen produceren, en daarmee soms overlast veroorzaken. Extra isolatie van woningen kan leiden tot een ongezond binnenklimaat. Zonnepanelen hebben een beperkte levensduur. Verder verdient de verduurzaming van monumenten bijzondere aandacht.
Door een combinatie van voorlichting, advies, vergunningverlening, toezicht en handhaving willen we er aan bijdragen dat verduurzaming van woningen met voldoende snelheid maar verantwoord kan worden uitgevoerd. Op deze manier vermindert de uitstoot van CO2 maar leidt dit niet tot nieuwe problemen zoals ongezonde woningen, bodemverontreiniging of geluidhinder. Scope We richten ons vooral op nieuwbouw van categorie 2 en hoger. Met het in werking treden van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) per 1-1-24 moeten we blijven kijken of dit onderdeel onder private kwaliteitsborging voldoende aandacht krijgt bij categorie 1 bouwwerken. Als blijkt dat dat niet zo is gaan we kijken wat we daar aan kunnen doen. Daarnaast zijn we ook bezig met het in goede banen leiden van de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, waaronder monumenten.
Doelstellingen Verduurzaming en duurzaam bouwen stimuleren door aan de voorkant van het (ver)bouwproces informatie te gegeven over de mogelijkheden van verduurzaming en duurzaam bouwen. Verduurzaming en duurzaam bouwen ondersteunen door eenvoudig en snelle afhandeling van meldingen en aanvragen waardoor 95% van alle aanvragen binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. Geluidklachten als gevolg van warmtepompen en airco’s voorkomen. Bodemverontreiniging als gevolg van de aanleg van bodemenergiesystemen voorkomen. Voorkomen dat als gevolg van verduurzaming nieuwe onveilige situaties ontstaan Voorkomen dat als gevolg van verduurzaming monumenten worden aangetast.
Aanpak Door het geven van informatie, -advies en voorlichting stimuleren we het duurzaam bouwen en de verduurzaming. Daarbij richten we ons ook op het aan de voorkant delen van kennis en informatie aan aanvragers, bouwbedrijven en installateurs. Met als doel te voorkomen (of beperken) dat er negatieve effecten optreden. Denk hierbij aan geluidhinder, bodemverontreiniging of aantasting van monumenten. Bij het toetsen van aanvragen en tijdens het toezicht op de bouw hebben we aandacht voor het op juiste wijze
17
toepassen en/of installeren van energiebesparende technieken of installaties voor het opwekken van duurzame energie. We doen dit zoveel mogelijk informatie gestuurd en risicogericht zodat we onze beperkte capaciteit daar inzetten waar het meeste resultaat te halen is. We werken hierbij nauw samen met onze opdrachtgevers. Bijvoorbeeld met het energieloket dat gemeenten hebben. Samen met hen kijken we ook hoe we andere partijen kunnen betrekken zoals woningbouwverenigingen en kennisinstellingen. Waar nodig ontwikkelen we samen met onze partners (regionale) handreikingen, beleidsrichtlijnen of werkafspraken om de uitvoering effectiever en efficiënter te maken. Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 gaan monitoren en hoe we dat rapporteren. Ontwikkelpunten Om uitvoering te kunnen geven aan dit focuspunt wil ODR zich de komende jaren ontwikkelen als kenniscentrum duurzaamheid voor de regio. Zowel voor bedrijven als particulieren (zie focuspunt 3).
Dat betekent onder andere dat we ons de komende jaren op een aantal punten gaan ontwikkelen: Verbeteren van de verbinding en samenwerking met onze partners en dan met name de gemeente Kennis en expertise bij onze medewerkers advies, bouw en milieu ten aanzien van energiebesparing en benutten hernieuwbare bronnen Kennis en expertise ten aanzien van relevante (milieu)risico’s verbonden aan deze energietransitie en het toepassen daarvan binnen het VTH-instrumentarium. Aanwenden van meer capaciteit voor het uitvoeren van deze taken. Ontwikkelen van meer adviserend toezicht Ontwikkelen van meer informatie gestuurd werken
18
4.5 Focuspunt 5. Minder asbestverontreiniging Inleiding Bij het verwijderen van asbest in bebouwing treden bijzonder grote risico’s op voor de leefomgeving. Asbestsaneerders en personen in de omgeving kunnen bij slecht uitgevoerde asbestsaneringen asbestvezels inademen. Handelingen van niet-gecertificeerde bedrijven en particulieren leiden vaak tot een verontreiniging van de leefomgeving. Asbesthoudende producten zitten ook vaak achter of in de constructie, zoals een vloer- plafond-, wand- en/of dakbedekking. Dit wordt verborgen asbest genoemd. We merken dat er vaak nog te weinig kennis en aandacht is voor dit verborgen asbest. Zowel bij saneerders, aannemers als (particuliere) opdrachtgevers. De Rijksoverheid wil het aantal asbestslachtoffers zo snel mogelijk verminderen tot er uiteindelijk geen nieuwe slachtoffers meer bijkomen. Asbest is een Zeer Zorgwekkende Stof, die we vanwege die gevaarseigenschappen niet in de leefomgeving willen hebben. Asbestdaken kunnen door weersinvloeden en bij werkzaamheden of incidenten (bijv. brand) zorgen voor asbestvezels in de leefomgeving en daarmee de gezondheid van personen in gevaar brengen. Bedrijven en particulieren met asbestdaken moeten vanuit hun wettelijke zorgplicht milieuvervuiling voorkomen, of als dat niet mogelijk is deze zoveel mogelijk beperken.
De overheid is gericht op het stimuleren en faciliteren van het vrijwillig saneren van asbestdaken Maatregelen voor veilige en gezonde asbestverwijdering zijn over het algemeen kostbaar en daarom niet geliefd bij saneerders en hun opdrachtgevers. Bij particuliere saneringen ontbreekt het regelmatig aan de juiste kennis. Sinds 2013 voert de ODR in haar werkgebied het toezicht op asbest uit. Dit doen we uniform voor het hele werkgebied, informatie gestuurd en risicogericht. Zo houden we onder andere rekening met wie saneert en op welke locatie er wordt gesaneerd. In de basis het is toezicht op asbestsaneringen dan ook goed geregeld. Wel zien we voor de komende jaren de volgende aandachtspunten: - Er wordt nog te veel asbest in de leefomgeving verspreid omdat er te weinig kennis en aandacht is voor (verborgen) asbest; zowel bij saneerders, aannemers, opdrachtgevers als intern bij collega’s. - Er wordt nog te weinig gebruik gemaakt van het strafrecht om ernstige en notoire overtreders aan te pakken. - Er wordt nog regelmatig illegaal gesloopt en asbest verwijderd. - Er zijn steeds meer asbesthoudende daken waar ernstige verwering op treedt, die daardoor een risico vormen voor de leefomgeving. Dit betreft dan met name verontreiniging van de bodem rondom deze daken. (TNO R10832 A d.d.
15 juni 2-22) - De wetgeving ten aanzien van saneren van asbestdaken en saneren van de bodem sluiten niet op elkaar aan. Scope De mogelijkheid van asbestverontreiniging tijdens de sloop en bij verborgen asbest kan zich overal in ons werkgebied voordoen bij de sloop van gebouwen van voor 1994. Daarnaast zien we overal in ons werkgebied, en dan met name in het buitengebied, panden met ernstig verweerde asbesthoudende daken zoals oude schuren of stallen. Bij dergelijke oude panden blijkt ook de bodem regelmatig sterk verontreinigd met asbest. Enkel door gericht bodemonderzoek kunnen asbestvezels worden aangetoond..
Doelstellingen Minder verontreinigingen met asbestvezels en minder gezondheidsrisico’s als er sprake is van verborgen asbest. Voorkomen van opmenging of verspreiding van asbest in de bodem bij (totaal)sloop van gebouwen.
19
-
Minder illegale sloopwerken.
Aanpak Door het actief geven van informatie en advies aan de voorkant van het sloopproces willen we betrokkenen bij de sloop met asbest meer bewust maken van het bestaan van (verborgen) asbest, asbest in de bodem en de gevaren daarvan. In het toezicht richten we ons meer op de notoire overtreders, het in beeld krijgen van illegale sloopwerkzaamheden, de sanering van verborgen asbest en het voorkomen van opmenging of verspreiding van asbest in de bodem bij (totaal)sloop. Dit doen we informatie gestuurd en risicogericht. De komende jaren zetten we steviger in op handhaving op het moment dat ernstige overtredingen worden geconstateerd zoals illegale sloopwerkzaamheden van bouwwerken van voor 1994 of het illegaal opmengen en/of illegaal verplaatsen van sterk met asbest verontreinigde grond. Hiervoor hanteren we de Landelijke handhaving Strategie omgevingsrecht (LHSO). Dit betekent dat we bij ernstige overtredingen werkzaamheden stilleggen en een last onder dwangsom opleggen. Zo nodig bevorderen we strafrechtelijk optreden of treden we zelf strafrechtelijk op door een strafbeschikking op te leggen. Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 gaan monitoren en hoe we dat rapporteren.
Ontwikkelpunten Om op goede wijze hieraan uitvoering te kunnen geven gaan we ons als ODR op een aantal zaken verder ontwikkelen: Bewustwording bij de medewerkers, die zich niet bezig houden met asbest, dat (verborgen) asbest aanwezig kan zijn, asbest in de bodem kan zitten en deze situaties dienen te herkennen. Uniforme uitvoering/werkwijze bij vergunningverlening en toezicht. Werkafspraken maken met het team Bodem Betere uitwisseling van informatie in de keten vergunningverlening, toezicht en handhaving. Beter vastleggen van gegevens in onze systemen zodat we tijdig kunnen bijsturen en beter kunnen monitoren.
20
4.6 Focuspunt 6. Huisvesting internationale werknemers Inleiding Van huizen tot recreatieparken en van voormalige bedrijfspanden tot agrarische schuren: allerlei gebouwen worden in onze regio omgebouwd om huisvesting te bieden aan internationale werknemers. Met veel laanboomkweek, fruitteelt, kassen, grote distributiecentra, steenfabrieken, scheepswerven en vleesverwerkende bedrijven in onze regio, zien we veel werkaanbod en dus ook de wens tot huisvesting van internationale werknemers. Het probleem hierbij is dat deze huisvesting in grote getalen niet legaal gebeurt: de ruimten zijn niet altijd bestemd en/of bedoeld voor bewoning, de omstandigheden niet altijd gezond en ook lang niet allemaal (brand)veilig. De locaties die ervoor worden gekozen zijn vaak niet geschikt en kunnen in een aantal situaties tot overlast voor omwonenden leiden. De huisvesting van internationale werknemers vormt in onze regio dan ook een bijzonder aandachtspunt. De huisvesting van deze internationale werknemers is een gezamenlijke opgave van gemeente, werkgevers, huisvesters en uitzenders. Namens de gemeente voert ODR VTH-werkzaamheden waarmee wordt bijgedragen aan verantwoorde huisvesting. ODR spant zich ook in om illegale huisvesting in beeld te krijgen en aan te pakken.
Daarmee heeft ODR een signalerende rol richting gemeenten en eventueel andere partijen zoals de veiligheidsregio, politie en justitie. Scope De huisvesting van internationale werknemers doet zich overal voor in ons werkgebied. Zowel in bestaande woningen in woonwijken en buitengebied, op vakantieparken en in stallen, schuren of (tijdelijke) woonunits vaak op het terrein van de werkgever.
Doelstellingen Verminderen van het aantal illegale huisvestingen met internationale werknemers. Veilige en gezonde huisvesting van internationale werknemers. Eind 2025 willen we een actueel overzicht hebben van alle vergunde huisvestingslocaties. Eind 2025 willen we een regionaal toezichtplan hebben waarmee we vanaf 2025 het toezicht op vergunde huisvestinglocaties risicogericht uitvoeren.
Aanpak Door een combinatie van voorlichting, advies, toezicht en handhaving en het slim gebruik maken en combineren van bestaande informatie willen we ervoor zorgen dat we blijvend zicht hebben op alle locaties waar internationale werknemers worden gehuisvest en willen we illegale, overlast gevende of niet gezonde en/of veilige huisvesting voorkomen. We zien dat de wens en noodzaak van huisvesting en de kwaliteit van huisvesting soms op gespannen voet staan. Door het actief geven van informatie en advies aan de voorkant aan zowel gemeenten (bv ten aanzien van het huisvestingsbeleid), werkgevers, huisvesters als uitzenders dragen we bij aan het voorkomen van knelpunten in de huisvesting van internationale werknemers. Bij nieuwe initiatieven gaan we uit van ‘ja mits’ waarbij we vooral kijken wat wel kan. In het toezicht richten we ons meer op 3 sporen: - Het in beeld krijgen van illegale huisvesting. - Het toezicht op vergunde locaties - Het handhaven bij overtredingen
21
Dit doen we informatie gestuurd en risicogericht. De komende jaren zetten we steviger in op handhaving op het moment dat ernstige overtredingen worden geconstateerd zoals strijdigheid met het bestemmingsplan en overbevolkte en/of onveilige situaties. Waar nodig werken we hier samen met andere partijen als politie en justitie. Indicatoren Binnen ODR wordt als onderdeel van de implementatie van het VTH-beleid momenteel gewerkt aan een monitoringsprogramma. Hierbij wordt in beeld gebracht welke indicatoren we vanaf 2025 gaan monitoren en hoe we dat rapporteren. Ontwikkelpunten Om op goede wijze hieraan uitvoering te kunnen geven gaan we ons als ODR op een aantal zaken verder ontwikkelen: Ontwikkelen van kennis en het vergroten van de capaciteit voor data-analyse, informatie gestuurd en risicogericht werken. Verbeteren van de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende betrokken partijen zowel intern als extern. Daar waar legalisatie een mogelijke oplossing is worden gemeente (RO) en team Advies tijdig betrokken om te komen tot een veilige en gezonde wijze van huisvesting. Beter vastleggen van gegevens in onze systemen zodat we tijdig kunnen bijsturen en beter kunnen monitoren.
22
5. Taken binnen de keten bouw Binnen de keten bouw worden de volgende taken uitgevoerd: - Omgevingsvergunning bouw - Toezicht bouw Vanuit de teams Juridische Zaken, Advies en Bodem wordt een vakinhoudelijke bijdrage geleverd aan de uitvoering van deze taken. Voor en invulling van deze taken wordt verwezen naar hoofdstuk 7 In dit hoofdstuk beschrijven we per taak welke werkzaamheden we in 2025 gaan uitvoeren. De werkzaamheden voortkomend uit de focuspunten zijn hierin ook opgenomen.
5.1 Omgevingsvergunning bouw Binnen het werkgebied van ODR worden jaarlijks een groot aantal bouw- en bouw gerelateerde activiteiten uitgevoerd. Dit betreft zowel nieuwbouw als verbouw. Ook worden er regelmatig gebouwen gesloopt. In opdracht van gemeenten toetst de ODR vooraf of toestemming kan worden verleend voor deze activiteiten. Wat doen we? De ODR beoordeelt aanvragen en meldingen die zien op de activiteiten bouwen, reclame, inritten, kappen, slopen, aanleggen, gebruik in strijd met het bestemmingsplan, monumenten. De werkzaamheden voor omgevingsvergunning bouw omvatten: Vooroverleg/omgevingstafel (bouwdeel) Beoordelen omgevingsvergunning of melding bouwactiviteit Beoordelen omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit Intrekken omgevingsvergunning (bouwdeel) Administratief wijzigen omgevingsvergunning (bouwactiviteit) Beoordelen melding brandveilig gebruik Wettelijk adviseren aan derden (bouwdeel) Externe advisering over bouwactiviteiten Interne adviseren over bouwactiviteiten Hoe doen we dat? Bij het uitvoeren van deze taak richt de ODR zich op het voorkomen van risico’s voor de leefomgeving. Het is belangrijk dat men begrijpt waarom bepaalde regels belangrijk zijn en welke belangen daarmee beschermd worden, want dat vergroot het omgevingsbewustzijn en de bereidheid om er meer rekening mee te houden. Daarom richt de ODR zich vooral op communicatie en samenwerking.
Dit vergroot de bekendheid met regels, acceptatie van regels en verantwoordelijkheid voor naleving van regels. Hierdoor kunnen we vanuit vertrouwen samenwerken met de initiatiefnemer en gaan uit van het nemen van de eigen verantwoordelijkheid. Dit maakt dat we aanvragen beoordelen vanuit ‘ja, mits’. Dit stelt ons in staat om onze aandacht in de beoordeling vooral te richten op de meest risicovolle aspecten. We hebben geen keuze in het in behandeling of ontvangst nemen van aanvragen en meldingen. Wel hebben we de ruimte om verschil aan te brengen in de diepgang van toetsing. We richten onze aandacht bij de beoordeling van een initiatief vooral op de meest risicovolle en prioritaire zaken. Zo doen we de dingen die er echt toe doen. Het VTH-beleid schrijft voor dat we deze aspecten met een hoog risico grondig toetsen op het voldoen aan de normen, waarbij we details diepgaand beoordelen, narekenen of meten. Ons VTH-beleid bevat de activiteiten en aspecten die vanwege het hoge risico bij Omgevingsvergunning bouw de grootste prioriteit hebben. Te weten:
23
-
Calamiteiten met acuut gevaar Technische voorschriften veiligheid (brand- en constructieve veiligheid) Technische voorschriften gezondheid Bedrijfsgebouwen (zoals industrie, landbouw, winkels en horeca) Maatschappelijke gebouwen (zoals overheid, scholen en zorggebouwen) Slopen met asbest Illegale bewoning van bouwwerken niet voor bewoning bestemd Huisvesting buitenlandse werknemers
Als je je aandacht meer richt op het één, is er minder tijd voor het ander. Het VTH-beleid bevat ook gemiddelde en laag geprioriteerde activiteiten en aspecten. Lage prioriteiten beoordelen we op basis van onze kennis en ervaring slechts op hoofdlijn. Bij gemiddelde prioriteit toetsen we alleen de meest relevante aspecten inhoudelijk (zoals die voor veiligheid en gezondheid). Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging in de bouw (Wkb) Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en Wkb in werking getreden. Dit betekent dat 2024 een overgangsjaar was. Dit had invloed op de werkzaamheden rondom omgevingsvergunningen bouw. Deze veranderingen hebben vooral betrekking op verandering van procedures en toetsingskaders. Medewerkers zijn gewend om met de Omgevingswet en Wkb te werken. Systemen en processen van ODR zijn hier op aangepast. Deze ontwikkelingen klinken in 2025 nog steeds door in de uitvoering van de taken. Andere werkwijze ontvankelijkheid aanvragen en meldingen In 2024 hebben wij onze werkwijze al aangepast aan ten aanzien van de ontvankelijkheid van aanvragen en meldingen. Op basis van onze ervaring merken we dat veel tijd verloren ging met aanvragen en meldingen die niet compleet waren. Dit brengt veel administratieve last, extra afstemming, meer herbeoordelingen, langere doorlooptijden en veel onduidelijkheid met zich mee.
Voortaan krijgt een aanvrager éénmaal de gelegenheid tot aanvullen (wettelijk bepaald). Is de aanvraag dan niet compleet: laten we deze buiten behandeling. In dergelijke gevallen adviseren we de aanvrager eerst een conceptaanvraag in te dienen, een eigen adviseur te betrekken over het doen van een volledige aanvraag. Focuspunten 2025 Voor omgevingsvergunning bouw zijn voor 2025 een drietal focuspunten van belang: - Verminderen van CO2 uitstoot door woningen (focuspunt 4) - Minder asbestverontreiniging (focuspunt 5) - Huisvesting internationale werknemers (focuspunt 6) Tijdens de uitvoering van onze reguliere werkzaamheden focussen we ons extra op deze punten. Zo: - Gaan we kennis en informatie delen over verduurzaming van woningen aan aanvragers, bouwbedrijven en installateurs (focuspunt 4); - Besteden we bij het toetsen van vergunningen en meldingen extra aandacht voor de duurzaamheidaspecten (focuspunt 4); - Geven we informatie en advies over het bestaan van (verborgen) asbest, asbest in de bodem en de gevaren daarvan (focuspunt 5); - Informeren en adviseren we gemeenten actief ten aanzien van de huisvesting van buitenlandse werknemers. Bij het beoordelen van initiatieven gaan we uit van ‘ja mits’ waarbij we vooral kijken wat wel kan (focuspunt 6).