2024-244.4 Plan asielopvang Gelderland 2025 – 2026
Tekst van het document
Plan Asielopvang Gelderland 2025 - 2026 Provinciale Regietafel (PRT) Migratie & Integratie Gelderland Bijlage 4 Subregionale plannen
Inhoud 1
Subregionaal plan Achterhoek
2
Subregionaal plan FoodValley
3
Subregionaal plan Noord-Veluwe
4
Subregionaal plan Regio Arnhem
5
Subregionaal plan Rijk van Nijmegen
6
Subregionaal plan Rivierenland
7
Subregionaal plan Stedendriehoek
Postadres
Postbus 101 7100 AC Winterswijk
Aan de Commissaris van de Koning de heer H. Lenferink
Zaaknummer : Klik of tik om tekst in te voeren. Uw kenmerk : Bijlage(n) : Kopie aan :
Bezoekadres : Stationsstraat 25 Telefoon : (0543) 543 543 Fax : (0543) 543 065 E-mail : gemeente@winterswijk.nl Internet : www.winterswijk.nl KvK : 09219446
Team : Kabinet Behandeld door : Verzenddatum : 14 oktober 2024
Geachte Commissaris van de Koning, Beste Henri, In de Achterhoek waren we er snel uit: we gaan dit samen doen. We vangen al meer dan 2.000 Oekraïners op, huisvesten zo’n 600 statushouders per jaar en hebben al een AZC met 400 plekken voor asielzoekers en statushouders. Het afgelopen jaar zijn al verschillende extra locaties voor asielzoekers geopend. De komende jaren bereiden we het aantal opvangplekken voor asielzoekers zo snel mogelijk uit, naar meer dan 2.000 plekken. In iedere gemeente komt tenminste één opvangplek voor asielzoekers. Daarbinnen maken we ook veel ruimte voor jonge vluchtelingen, door zo’n 400 alleenstaande minderjarigen in onze regio op te vangen. We staan voor deze opgave om duurzame en kwalitatief goede opvang te realiseren in onze mooie regio. Om deze opgave te realiseren rekenen we ook op hulp. Van elkaar, de provincie Gelderland, het Rijk en heel veel maatschappelijke partners. Want voor zoveel nieuwkomers zorg, onderwijs en andere voorzieningen organiseren is zeker een uitdaging. Netcongestie en lange doorlooptijden van ruimtelijke procedures zijn realiteit. Maar we werken stug door. Alle hulp is daarbij welkom. We rekenen in ieder geval op kostendekkende financiering, meedenken en meewerken bij de realisatie van locaties en steun bij het vinden en behouden van maatschappelijk draagvlak.
Wij, de acht gemeenten in de Achterhoek (Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk), hebben in ons regionale plan uitgebreide bestuurlijke afspraken opgenomen. Toeleiding naar werk staat daarbij bovenaan onze prioriteitenlijst. Als vluchtelingen snel aan het werk gaan is dat voor iedereen gunstig, zeker als dat in sectoren is waar nu tekorten zijn, zoals de zorg en de bouw. Ook daarbij vragen we blijvende inzet van de provincie en het Rijk.
Vermeld bij contact en correspondentie het zaaknummer. Wij kunnen u dan sneller van dienst zijn.
datum zaaknummer blad
14 oktober 2024 2/2
We willen u bedanken voor uw betrokkenheid bij deze opgave en zien ernaar uit om samen te werken aan de realisatie van onze ambitieuze plannen.
Hartelijke groet,
Joris Bengevoord
Regionaal plan huisvesting vluchtelingen Achterhoek Oktober 2024 1
Inhoud Inleiding ............................................................................................................................ 2 Overzicht van de ontwikkelingen en focuspunten per doelgroep ................................................ 3 Opvang asielzoekers (inclusief AMV) ................................................................................... 3 Opvang Oekraïense ontheemden ........................................................................................ 4 Huisvesten statushouders.................................................................................................. 5 Thema’s en voorwaarden bij de invulling van opvang ............................................................... 7 Werk .............................................................................................................................. 7 Onderwijs........................................................................................................................ 7 Zorg ............................................................................................................................... 8 Realisatie taakstellingen/opgaven Achterhoek ....................................................................... 10 Bijlage I – Detail informatie per gemeente ...........................................................................
16 Asielopvang ................................................................................................................... 16 Opvang Oekraïense ontheemden ...................................................................................... 18 Huisvesting statushouders ............................................................................................... 20
1
Versie 24-10-2024 1
Inleiding In de Achterhoek pakken de gemeenten (Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk) ieder hun eigen opgaven en verantwoordelijkheid om voldoende en adequate huisvesting voor vluchtelingen te realiseren. Het gaat daarbij om de mensen en niet om de cijfers. We werken ook samen aan het realiseren van randvoorwaarden en voorzieningen. We doen dit in de Achterhoek vanuit onze lokale karakteristiek: landelijke gemeenten die bestaan uit verschillende kernen met twee verstedelijkte centra in Doetinchem en Winterswijk. Voorzieningen liggen verspreid en zijn niet in iedere kern aanwezig. Tegelijk werken we aan de brede woonopgave in de Achterhoek. Dit samen vraagt om creatieve oplossingen, waarbij wonen, werken en integreren samen komen. Binnen gemeenten en regionaal zoeken we naar een duurzame aanpak. Van focus op noodopvang naar huisvestingsontwikkelingen die op termijn flexibeler kunnen worden benut door bredere groepen inwoners en vluchtelingen. Van noodverbanden naar brede participatie en deelname aan samenleving en arbeidsmarkt in de Achterhoek. De gemeenten werken aan hun lokale taakstelling en opgave en bundelen deze als regionale opdracht. Daarmee kunnen we als collectief opereren naar derde partijen, zoals provincie Gelderland en het COA.
Zo pakken de gemeenten drie grote uitdagingen aan: het voorzien in voldoende en adequate opvang voor asielzoekers en Oekraïense ontheemden én het zorgdragen voor voldoende passende huisvesting voor statushouders. De gemeenten zien kansen in uitwisselbaarheid, flexibiliteit en beleidsvrijheid om deze opgaven te combineren met de opgaven op het gebied van wonen, leefbaarheid, onderwijs en arbeidsmarkt. Vluchtelingenopvang is een onderwerp met grote maatschappelijke impact een onderwerp waarop de landelijke politiek in beweging is. Dit heeft gevolgen voor het lokale draagvlak voor de locaties die worden ontwikkeld en op het meerjarig perspectief daarvan. Er is op korte termijn behoefte aan meer opvang voor vluchtelingen. Tegelijk zien we dat we te kampen hebben met gebrek aan realisatiekracht en voortgang. Belangrijke oorzaken hierbij zijn de capaciteitsbeperkingen bij gemeenten, COA en ontwikkelaars, de doorlooptijd die samenhangt met ruimtelijke procedures, de noodzaak van langdurige financiële perspectieven om te kunnen investeren en het gemis van een toelichtende landelijke campagne die de gemeentelijke opgaven duidt en ondersteunt. Dit naast de andere kritische succesfactoren over o.a. werk, onderwijs, zorg en netcongestie. De gemeenten zien kansen in creatieve oplossingen waarbij wonen, werken en integreren samen komen. Dit plan bestaat dan ook uit drie onderdelen: •
Een Achterhoeks overzicht met de ontwikkelingen en focuspunten per doelgroep
•
De thema’s en voorwaarden die onderdeel zijn van de invulling van opvang
•
Een overzicht van de realisatie en ontwikkeling per gemeente.
In juli 2024 hebben we bestuurlijke afspraken gemaakt om de realisatie van zoveel nieuwe opvangplekken en het huisvesten van statushouders mogelijk te maken. Deze zijn puntsgewijs opgenomen onder de inhoudelijke paragrafen hieronder.
2
Overzicht van de ontwikkelingen en focuspunten per doelgroep
Opvang asielzoekers (inclusief AMV) In de Achterhoek staat één AZC met 400 plekken (in Winterswijk). Er is een opvang voor AMV (alleenstaande minderjarigen) met 44 plekken (in Berkelland). In Montferland is recent een tijdelijke gemeentelijke opvang geopend met 30 plekken. Vanaf 8 november zijn er 70 plekken voor AMV-ers in noodopvang in Bronckhorst. Samen zullen de gemeenten in de Achterhoek zich de komende twee jaar maximaal inspannen om 13 nieuwe locaties voor de opvang van asielzoekers te openen, om zo onze verantwoordelijkheid te nemen voor de opvang van asielzoekers in Nederland. In de Achterhoek opent iedere gemeente tenminste één locatie voor de opvang van asielzoekers. We realiseren in totaal 2.120 reguliere opvangplekken voor asielzoekers, waarvan 370 voor AMV. Voordat die allemaal gerealiseerd zijn, komen er ook tijdelijke noodopvangplekken voor 130 asielzoekers en 70 AMV-ers. Bij het realiseren van nieuwe locaties zien we de volgende kritische succesfactoren: Wet- en regelgeving Door meerdere procedures en het volgen van de huidige wet- en regelgeving duurt het realiseren van nieuwe opvanglocaties onnodig lang. Vereenvoudiging van regels kan de realisatie van locaties aanzienlijk versnellen. Netcongestie We verwachten dat verschillende locaties vertraagd zullen raken door netcongestie. Er zijn door netcongestie locaties afgevallen.
We vragen medewerking van de netbeheerder, ook bijvoorbeeld bij kleine administratieve veranderingen zoals het toestaan van hogere belasting op een bestaande aansluiting die daar al geschikt voor is. Capaciteit COA We zien dat doorlooptijden bij het COA lang zijn en dat de ontwikkelcapaciteit van het COA mogelijk niet groot genoeg is om locaties voor 1 juli 2025 te openen. We gaan als gemeenten inzetten op een goede samenwerkingsrelatie met het COA zodat zij tijdig kunnen anticiperen op ontwikkelingen. Draagvlak samenleving Het draagvlak in de samenleving voor de opvang van vluchtelingen staat onder druk. Het is van het grootste belang dat het Rijk, het COA en de gemeenten intensief samenwerken om het draagvlak te vergroten. Een landelijke campagne waarin de juiste feiten en cijfers gepresenteerd wordt en waar vluchtelingen ‘een gezicht’ krijgen, zou ons hierin helpen. Tot slot zijn toeleiding naar werk, zorg en onderwijs aandachtspunten. Daar hebben we onderstaand aparte paragrafen aan gewijd. De gemeenten in de Achterhoek: -
Willen voldoen aan de regionale taakstelling om in 2025, of zo snel mogelijk daarna, in totaal 1.691 opvangplaatsen voor asielzoekers beschikbaar te stellen; Zetten daarbij in op het realiseren van 370 reguliere opvangplaatsen voor alleenstaande minderjarige asielzoekers (amv) in de regio; Willen ook tijdelijk AMV opvangen in de regio, hiervoor realiseert Doetinchem 50 plekken en Bronckhorst 70; 3
-
-
-
-
Spreken daarbij af dat iedere gemeente vaart maakt met de plannen die zij aan elkaar hebben gepresenteerd om de gezamenlijke regionale taakstelling zo spoedig mogelijk te realiseren; Realiseren waar mogelijk opvangplaatsen voor een termijn van 10 jaar of langer, verdeeld over meerdere kleinere, middelgrote en enkele grote opvanglocaties, verspreid over de regio; Zien daarbij dat naast kleine en middelgrote locaties, minimaal één grote opvanglocatie in het westen van de Achterhoek gewenst is. Hier kunnen ook voorzieningen (waaronder onderwijs en zorg) gerealiseerd worden. De gemeente Oude Ijsselstreek neemt het initiatief om te zoeken naar een geschikte locatie voor een duurzaam opvangcentrum dat past in het landschap en trekt in dit project (in ieder geval) samen op met gemeente Doetinchem en de provincie Gelderland; Zetten zich waar mogelijk in om aanvullend tijdelijk noodopvangplaatsen te realiseren om in 2025 te voldoen aan de regionale taakstelling;
-
Signaleren dat netcongestie en de anderhalf jaar tussen plan en daadwerkelijke aansluiting van nutsvoorzieningen de realisatie van opvangplekken ernstig vertraagt, onmogelijk maakt of duur maakt;
-
Vragen het Rijk om met spoed maatregelen te treffen om de capaciteit van het net te vergroten en de realisatietermijn te verkorten zodat nieuwe woningen en opvanglocaties gerealiseerd kunnen worden; Spreken de wens uit dat het mogelijk wordt om het vermogen van bestaande aansluitingen te vergroten en dat nieuwe aansluitingen voor de realisatie van opvangplekken tijdig gerealiseerd worden.
-
Opvang Oekraïense ontheemden Iedere gemeente in de Achterhoek vangt al Oekraïense ontheemden op. Er zijn echter steeds meer opvangplekken nodig en we zijn druk bezig met de realisatie van nieuwe opvanglocaties. Alle gemeenten spannen zich maximaal in om invulling te geven aan die opgave. Daarbij lopen we ook tegen belemmeringen aan, zoals in de vorige paragraaf genoemd. De gemeenten in de Achterhoek: -
-
Willen voldoen aan de opgave om in 2025 in totaal 2.348 gemeentelijke opvangplaatsen voor Oekraïense ontheemden in de regio te realiseren en verwachten daar in de loop van 2025 aan te kunnen voldoen; Doen een beroep op het Rijk om de bestaande regeling voor de realisatie en exploitatie van voorzieningen in stand te houden; Verzoeken het Rijk om opvang door particulieren mee te tellen in de totale opgave van de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Verzoeken het Rijk de landelijke coördinatie weer in te richten, inclusief een goede eerste screening en registratie om ‘shopgedrag’ langs de gemeenten te voorkomen Pleiten voor een landelijke aanpak van overlastgevers.
4
Huisvesten statushouders Het huisvesten van statushouders is voor de gemeenten in de Achterhoek een grote uitdaging. De Achterhoek wordt verzocht om ongeveer 600 statushouders per jaar huisvesting bieden. Veel gemeenten, ook in de Achterhoek, worstelen met het realiseren van de taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Uitgangspunt voor de gemeenten in de Achterhoek blijft dat we ons maximaal blijven inzetten om de taakstelling te halen. Praktische belemmeringen in de uitvoering maken het niet makkelijker om de taakstelling te halen. Zo krijgen we soms niet de juiste informatie, waardoor mensen niet passend gehuisvest worden. Zo kan het voorkomen dat mensen in één woning terecht komen, terwijl ze geen gezinsleden van elkaar zijn. Ook ontbreken vaak BSN en bankrekeningnummer. Gemeenten kunnen statushouders niet inschrijven of een uitkering bieden als de basisinformatie ontbreekt. Dat terwijl de tien weken termijn van huisvesting aanbieden dan al loopt. Daarnaast worden er soms onvoldoende statushouders gekoppeld aan de gemeente. Flexwoningen Verschillende gemeenten zijn bezig met het maken en uitvoeren van plannen voor het realiseren van flexwoningen. Voor flexwoningen geldt dat deze door wet- en regelgeving en door het participatietraject met omwonenden een langere realisatie tijd vragen.
Daarnaast vormen ze een financieel risico voor woningbouwcorporaties omdat niet zeker is dat ze herplaatst kunnen worden en wat de waarde is na 10 of 15 jaar. Opvang Het COA heeft in een hotel in Montferland een noodopvanglocatie waar 30 statushouders wonen die gekoppeld zijn aan Montferland. Oost Gelre en Winterswijk hebben samen een HAR tussenvoorziening met 64 plekken voor statushouders. Bronckhorst heeft een doorstroomlocatie van 12 plekken, een HAR-locatie met 10 plekken en onderzoekt de mogelijkheid voor een derde doorstroomlocatie. Oude Ijsselstreek heeft een doorstroomlocatie met 7 plekken. Ook andere gemeenten overwegen een tussenvoorziening of doorstroomlocatie te openen. Voor doorstroomlocaties komt er een subsidieregeling. Het voornemen van het Rijk is om in die regeling een termijn voor doorstroming van één jaar op te nemen. De doorstroomtijd van statushouders die wachten op gezinshereniging zou gelijk moeten lopen aan de doorlooptijd van hun procedure voor gezinshereniging (ca. twee jaar). Dit zou voorkomen dat zij na verblijf van een jaar in een doorstroomlocatie opnieuw op een tijdelijke locatie ondergebracht moeten worden, tot hun gezin arriveert.
Een statushouder gedurende lange periode alleen in een eengezinswoning huisvesten is niet gewenst; niet alleen is vaak de huur van een eengezinswoning voor één persoon niet op te brengen, maar ook op maatschappelijk draagvlak kan een dergelijke situatie met de huidige krappe woningmarkt een negatief effect hebben. Tot slot ontvangen gemeenten geen tegemoetkoming vanuit het Rijk voor de gemaakte kosten. Een ander knelpunt bij doorstroomlocaties is dat bij het plaatsen van statushouders in de locaties bekend zou moeten zijn of deze mensen zonder problemen kunnen samenwonen met anderen. De enige manier om de rust te herstellen als er iemand problemen veroorzaakt is het doorplaatsen van die bewoner naar een eigen huis, wat een beloning is voor slecht gedrag. Deze mensen zouden terug moeten kunnen worden gestuurd naar een AZC of andere voorziening. De Achterhoekse Gemeenten vragen een goede screening op problematiek van individuele statushouders die geplaatst worden in doorstroomlocaties. 5
De doorstroom uit opvanglocaties stokt. Een termijn van 6 of 12 maanden is onhaalbaar om een passende woning te vinden. De kosten van opvang komen na 6 of 12 maanden volledig voor rekening van de gemeente. Kamergewijze verhuur Binnen meerdere gemeentes wordt onderzocht of tijdelijke kamergewijze verhuur een goede oplossing biedt voor de lange termijnen voor gezinshereniging en voor jongeren die studeren. Bronckhorst is gestart met het mogelijk maken van kamergewijze verhuur. Ze hebben hiervoor nu 2 woningen beschikbaar. Het vergunningsproces, de huurwet en ook de financiën zijn hierbij uitdagingen. We ontvangen hiervoor geen gelden vanuit het Rijk. Gezien de opgaven willen we toch deze mogelijkheden onderzoeken.
Hotel en accommodatie regeling De mogelijkheid voor opvang volgens de HAR vervalt eind 2024 in de gemeenten Bronckhorst, Winterswijk en Oost Gelre. Dit maakt dat er vanaf 1 januari 2025 geen nieuwe instroom kan plaatsvinden en er voor de huidige statushouders een andere verblijfsplaats moet worden gevonden.
De gemeenten in de Achterhoek: -
-
-
-
-
-
-
Vragen aandacht voor specifieke uitdagingen van gemeenten in De Achterhoek, zoals een lager percentage sociale woningen en het vooral beschikbaar komen van gezinswoningen van enig formaat (vooral geschikt voor gezinnen met 4 of 5 leden: het koppelen van alleenstaanden of hele grote gezinnen maakt het nog moeilijker om aan de taakstelling te voldoen); Rekenen op blijvende Rijksfinanciering voor het realiseren van opvangvoorzieningen, huisvesting voor statushouders en tijdelijke voorzieningen; uitgaande van een sluitende begroting voor de uitvoering van de spreidingswet. Doen een dringend beroep op de Rijksoverheid om regelingen eenvoudig te houden/maken en aan te laten sluiten bij de realiteit in onze regio en binnen de asielketen, bijvoorbeeld door toe te staan dat mensen twee jaar in een doorstroomlocatie kunnen verblijven; Werken samen met woningcorporaties en private partijen aan de realisatie van tussenvoorzieningen, doorstroomlocaties, flexwoningen en andere manieren om statushouders te huisvesten; Vragen om en werken mee aan creatieve oplossingen om kamergewijze verhuur en splitsing van woningen aan alleenstaande en alleenreizende statushouders mogelijk te maken.
Dit vraagt onder meer om een inrichtingsbudget en woonbegeleiding, waar tot nu toe geen Rijksfinanciering voor is; Zoeken samen met gespecialiseerde organisaties en partners in de regio actief naar huisvestingsoplossingen voor alleenstaande minderjarige statushouders; Vragen het Rijk haast te maken met het wegwerken van de steeds langere wachttijden in de behandeling van aanvragen voor gezinshereniging door alleenreizenden. Deze alleenreizenden kunnen gedurende deze periode, die inmiddels oploopt tot bijna twee jaar, niet worden gehuisvest in een eengezinswoning. Signaleren dat bij gelijkblijvende taakstellingen alle gemeenten steeds meer moeite zullen hebben met realiseren van de taakstelling en dat in ieder geval enkele gemeenten niet in staat zijn om aan deze taakstelling te voldoen. 6
Thema’s en voorwaarden bij de invulling van opvang Werk We zien toeleiding naar werk als belangrijk hulpmiddel voor het welzijn en een snelle economische en maatschappelijke integratie van vluchtelingen en behoud van maatschappelijk draagvlak voor de opvang en huisvesting van vluchtelingen. Daarvoor haken we aan bij de pilot vanuit het Rijk. Voor statushouders zit dit verwerkt in de inburgeringstrajecten vanuit de wet IB. We gaan nog meer inzetten door belemmeringen bij ondernemers weg te nemen, hen goed te informeren en waar nodig bij te staan. Daarnaast moet er ook aandacht zijn voor taal. Juist door deel te kunnen nemen aan de maatschappij leren vluchtelingen naast de theorie ook door de praktijk sneller de Nederlandse taal, gewoonten en cultuur. We verwachten hierbij steun en inspanning van bijvoorbeeld het Rijk en het COA. Grote wens is dat statushouders met werk gekoppeld blijven aan de Achterhoek.
De gemeenten in de Achterhoek: -
-
Constateren dat er binnen verschillende sectoren tekorten zijn op de arbeidsmarkt en dat vluchtelingen deze tekorten kunnen helpen verminderen; Organiseren samen met bedrijven, vakbonden, UWV en onderwijs toeleiding van vluchtelingen naar krapteberoepen in onze regio, incl. benodigde scholing/training; Signaleren dat er extra capaciteit nodig is voor loopbaanbegeleiding van asielzoekers, statushouders en ontheemden en werken samen met het COA en andere maatschappelijke organisaties aan vroegtijdige loopbaanbegeleiding op alle opvanglocaties. Indien begeleiding naar betaald werk (na 6 maanden) niet haalbaar blijkt, dan wordt er onder verantwoordelijkheid van COA gezorgd voor een sluitend aanbod van pre-inburgering, training, beroepsoriëntatie, stages, etc; Vragen het COA bij het plaatsen van asielzoekers en statushouders in onze regio te kijken naar de aansluiting op onze regionale arbeidsmarkt; Maken met het COA afspraken over kinderopvang voor asielzoekers.
Onderwijs We willen nieuwkomers een goede kans geven binnen onze regio en investeren daarom in passend onderwijs en inburgering voor vluchtelingen. Doordat we structureel 370 AMV op gaan vangen en ook veel meer andere vluchtelingen huisvesten, moeten de internationale schakelklassen doorgroeien naar ongeveer 1.000 plekken. We werken daarbij ook samen met gemeenten vlak over de grenzen van onze regio heen. Schoolbesturen van de ISK’s en gemeenten hebben hierover een akkoord gesloten. We doen een dringend beroep op het Rijk om te zorgen voor voldoende financiering van het onderwijs voor nieuwkomers. Opvang kan immers niet zonder onderwijs, daar hebben kinderen recht op. Zowel voor het werven en behouden van docenten (langjarige zekerheid!) en de realisatie van onderwijsgebouwen zijn nu nog onvoldoende middelen beschikbaar gesteld.
7
De gemeenten in de Achterhoek: -
-
-
Hebben samen met het onderwijs een plan gemaakt om voldoende plekken te realiseren in het nieuwkomersonderwijs (po Taalschakelklassen, TSK, en vo Internationale schakelklassen, ISK); Gaan uit van voldoende en structurele financiering van het Rijk, want zonder financiering van het onderwijs is het opvangen van minderjarige vluchtelingen niet mogelijk; Spreken uit dat de gemeenten met een ISK er niet alleen voor staan als er toch kosten zijn die niet gedekt worden door het Rijk en dat zij een beroep kunnen doen op hun buurgemeenten die ook gebruik maken van deze voorziening; Vragen in het bijzonder aandacht voor de groep kinderen die niet binnen twee jaar mee kunnen komen in het reguliere onderwijs en/of extra zorg vraagt.
Zorg Door de opvang van asielzoekers en Oekraïners en de huisvesting van statushouders neemt het beroep dat gedaan wordt op de zorg in onze regio verder toe. Dit terwijl er al een ‘te groot’ beroep op de zorg wordt gedaan, mede gelet op de vergrijzing binnen onze regio. Binnen de groepen vluchtelingen zijn er mensen die ernstig getraumatiseerd zijn en specialistische hulp nodig hebben. Veel zorgprofessionals in onze regio hebben nog geen of onvoldoende ervaring met deze doelgroepen, waarbij taal en verschil in cultuur een van de knelpunten is. Het opbouwen van deze expertise vraagt op verschillende plekken extra handen erbij en tijd. We zetten in op leertrajecten voor vluchtelingen die in de zorg willen werken, waardoor wij verwachten dat een deel van de vluchtelingen zelf in de zorg gaat werken. Omdat we nog niet weten wie over een paar jaar naar onze regio komen is het moeilijk om uitspraken te doen over wat er precies nodig is om deze problematiek het hoofd te bieden. Maar we willen er in ieder geval zeker van zijn dat wij, en de zorgaanbieders in onze regio, er niet alleen voor staan en hulp van het COA, zorgverzekeraars en het Rijk kunnen verwachten als die nodig is. Huisartsen Oekraïners en statushouders maken gebruik van de basiszorg in de gemeenten. Asielzoekers maken gebruik van de GZA (gezondheidszorg asielzoekers) gefinancierd en gefaciliteerd door het COA.
In een aantal gemeenten in de Achterhoek kunnen huisartsen er nu al geen patiënten meer bij hebben. En de meeste andere gemeenten zijn al dicht bij dat punt. We verwachten voor al deze vluchtelingen extra basiszorglocaties en professionals nodig te hebben en doen om een beroep op het Rijk en/of zorgverzekeraars om dat mogelijk te maken. Jeugdzorg Maar weinigen slagen erin met hun hele gezin tegelijk naar Nederland te komen. Gezinnen die zich in onze regio vestigen zijn vaak jaren van elkaar gescheiden geweest. Ook maken vluchtelingen in hun land van herkomst en tijdens de vlucht van alles mee. Dit zorgt voor een groter beroep op de jeugdzorg en jeugd-ggz. De gemeenten in de Achterhoek: -
Stimuleren het opbouwen en uitwisselen van kennis en expertise binnen de (jeugd)zorg over de zorg voor vluchtelingen; Spreken met het COA af dat basiszorg voor asielzoekers door het COA geleverd wordt; Bevorderen goede samenwerking tussen ISK’s en de jeugdzorg; 8
-
Monitoren wachtlijsten en knelpunten in de zorg, in het bijzonder de huisartsenzorg, en zoeken daarbij naar regionale oplossingen en ondersteuning van het Rijk.
9
Realisatie taakstellingen/opgaven Achterhoek Tabel B. Asielopvang Taakstelling
Asielopvang Waarvan AMV
1.691 143
Realisatie vóór 1-7-2025 654 174
Verschil taakstelling & 1-7-2025 -1.037 31
Realisatie na 1-72025 2.240 440
Bij tekort: aangeven op welke wijze wordt voorzien in de realisatie van de taakstelling Eind 2025 840 plekken Eind 2025 340 plekken Tussen nov ‘24 en april ‘25 70 noodopvang plekken
Tabel C. opgave gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne (GOO) Opgave
Realisatie vóór 1-1-2025
2.348
1.978
Verschil -370
Aantal ontheemden opgevangen in POO (registratie BPR) 212
Tabel D. Taakstelling huisvesting statushouders 2025-I Taakstelling 2024-II incl. achterstand
Realisatie 2024-II per 17-10-2024 (indien ook Nidos: aantal vermelden)
408 (119 stand 30-062024 + 289 taakstelling 2024-II)
143
Waarvan realisatie amv
Verschil
Taakstelling 2025-I / verdere doorkijk indien mogelijk
-265
Toelichtingen Taakstellingen/opgaven a. Taakstelling opvang van asielzoekers De Achterhoek realiseert de komende jaren 2.120 reguliere opvangplekken. Totdat deze gerealiseerd zijn, creëren we in ook 120 noodopvangplekken. Er waren in de regio 400 opvangplekken op het moment dat we dit proces begonnen. De regio spant zich dus maximaal in en iedere gemeente realiseert tenminste één opvanglocatie voor asielzoekers. Van de 2.120 reguliere plekken zijn er 370 plekken specifiek voor AMV. Van de noodopvang plekken zijn er 70 voor AMV-ers. De opvanglocaties in Winterswijk en Oude IJsselstreek zullen deel uitmaken van de vaste voorraad.
b. Opvang van Oekraïense ontheemden De gemeenten in de Achterhoek willen invulling geven aan de opgaven voor de opvang van Oekraïense ontheemden en blijven zich hiervoor inzetten. c. Huisvesting van statushouders Op 1 januari 2024 hadden de gemeenten in de Achterhoek een achterstand van 66 statushouders. Per 1 oktober 2024 resteert nog een taakstelling van 267 statushouders. De verwachting is dat tenminste drie gemeenten hun taakstelling in 2024 halen. Alle gemeenten spannen zich in om aan de 10
opgave te voldoen. De verwachting is dat eind dit jaar nog een fors deel van de taakstelling resteert van indicatief 200 statushouders.
Invulling van de opgaven a. Asielopvang: reeds bestaande capaciteit en te realiseren capaciteit Totaaltabel provincie Taakstelling
Asielopvang AMV
1.691 143
Realisatie vóór 1-7-2025 654 174
Verschil
Realisatie na 1-72025
-1.037 31
2.240 440
Bij tekort: aangeven op welke wijze wordt voorzien in de taakstelling Eind 2025 840 plekken Eind 2025 340 plekken, Tussen nov ‘24 en april ‘25 70 noodopvang plekken
Gevraagd wordt de informatie in tabelvorm aan te leveren en in de laatste kolom bijzonderheden te vermelden. Uitsplitsing naar regio en gemeenten, inclusief fase besluitvorming en looptijd dient in de bijlage te worden opgenomen. Toelichting kan hieronder per kolom worden opgenomen.
1. Reeds bestaande capaciteit i)
Bestaande reguliere locatie met welke capaciteit en termijn bestuursovereenkomsten (COA en gemeentelijke)
In de Achterhoek is één bestaande reguliere locatie in Winterswijk, met 400 plekken en een bestuursovereenkomst voor onbepaalde tijd. ii)
Waarvan opvanglocaties geëxploiteerd door gemeenten (niet zijnde TGO)
In de Achterhoek zijn nog geen locaties die worden geëxploiteerd door gemeenten. iii) Amv opvang Er is op dit moment één AMV opvanglocatie in de Achterhoek. Deze heeft nu 44 plekken en wordt in oktober 2025, na evaluatie mogelijk uitgebreid naar 80 plekken. De locatie blijft tot 2033 beschikbaar. iv) Aandeel vaste opvangvoorraad Het AZC in Winterswijk is onderdeel van de vaste voorraad. v)
Noodopvang
Er is op dit moment geen noodopvang in de Achterhoek. Per 8 november opent de Betteld in de gemeente Bronckhorst weer voor 70 jongeren tot en met 15 april 2025. vi) Tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO) 11
In Montferland is een TGO met 30 plekken. Deze sluit weer in september 2025.
vii) Overige bijzondere opvanglocaties Geen
2. Te realiseren asielopvang i)
Waarvan reguliere opvanglocaties
Zie bijlage 1 ii)
Waarvan reguliere locatie onder geëxploiteerd gemeenten
Zie bijlage 1 iii)
Waarvan noodopvang
Zie bijlage 1 iv)
Waarvan TGO
v)
Te realiseren amv opvang
Geen
In de Achterhoek worden vanaf 2026 370 AMV opgevangen op reguliere locaties. De noodopvanglocaties (70 plaatsen) sluiten in 2026 en 2027 en worden naar verwachting niet verlengd of vervangen door reguliere locaties, onder meer in verband met de beperkte beschikbaarheid van ISK onderwijs. vi)
Aandeel vaste opvangvoorraad
De locaties in Oude IJsselstreek en Winterswijk. vii)
Bijzondere opvanglocatie
Geen
12
b. Gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO) en Particuliere opvang Oekraïners (POO) Opgave
realisatie
verschil
2.348
1.978
-370
Aantal ontheemden in POO (registratie BPR) 212
1. Reeds bestaande opvang i)
Reeds bestaande GOO, capaciteit en duur
Eind dit jaar zullen er 1.977 opvangplekken voor Oekraïense ontheemden zijn in de regio Achterhoek. De gemeenten willen zo snel mogelijk toewerken naar het streefaantal van 2.348 plekken. Dit verwachten we in de eerste helft van 2025 te bereiken. ii)
Waarvan GOO met een lager kwaliteitsniveau (CNO)
iii)
Waarvan GOO met bijzondere voorzieningen
iv)
Aantal personen in de POO
Geen
Geen
197, dit aantal zal naar verwachting geleidelijk dalen.
2. Te realiseren GOO i)
Te realiseren GOO, capaciteit en duur
Zie bijlage 1 ii) Waarvan GOO met een lager kwaliteitsniveau (CNO) Geen iii) Waarvan GOO met bijzondere voorzieningen Geen
13
c. Taakstelling huisvesting statushouders Stand per 17-10-2024 Taakstelling 2024-II incl. achterstand 408
Realisatie (indien ook Nidos: aantal vermelden) 143
Waarvan amv
verschil
-265
Waarvan amv-ers 26
a.
Realisatie huidige taakstellingsperiode (2024-II) en verwachte achterstand/voorsprong
Op 1 januari 2024 hadden de gemeenten in de Achterhoek een achterstand van 66 statushouders. Per 1 oktober 2024 resteert nog een taakstelling van 267 statushouders. De verwachting is dat tenminste drie gemeenten hun taakstelling in 2024 halen. Alle gemeenten spannen zich in om aan de opgave te voldoen. De verwachting is dat eind dit jaar nog een achterstand is van circa 200 statushouders. i)
Waarvan voor KSO van Nidos
In Aalten wordt i.s.m. De Woonplaats en Yoin een KSO locatie met 6 plekken gerealiseerd. Berkelland heeft een samenwerkingsovereenkomst met ProWonen en D3. Bronckhorst is met het Nidos (D3) in gesprek over locaties en kamergewijze verhuur en kleinschalige opvang van maximaal 12 personen. In Doetinchem is een KSO locatie gerealiseerd met 12 plekken. In Oost-Gelre zijn twee huizen voor geclusterde huisvesting van in totaal 8 amv-ers gerealiseerd met Pro wonen en Yoin. Oude IJsselstreek heeft met Wonion afgesproken dat in 2024 3 woningen ter beschikking worden gesteld aan Yoin, voor de huisvesting van jonge statushouders. b.
Invulling taakstelling 2025-I
ii)
Te realiseren via de bestaande woningvoorraad
De taakstelling voor 2025 is nog niet bekend, daarom is niet te zeggen welk deel van de taakstelling gerealiseerd zal worden via de bestaande woningvoorraad. Tot nu toe ligt dit aandeel in de Achterhoek dicht bij de 100%. iii) Te realiseren via uitbreiding woningvoorraad en flexwoningen Berkelland realiseert op 3 locaties 95 flexwoningen, waarvan 30 voor statushouders en 15 voor Oekraïners. De overige 50 zijn voor (jonge) reguliere woningzoekenden. Oude IJsselstreek heeft subsidie aangevraagd bij het Rijk voor de realisatie van nieuwe flexwoningen in 2025. Een van de voorwaarden voor deze subsidie is dat de gemeente tenminste 12 van de 41 flexwoningen gebruikt voor de huisvesting van statushouders, of elders deze plekken realiseert. De gemeente onderzoekt hoe dit het beste in te vullen is. iv) Te realiseren via doorstroomlocaties Oude IJsselstreek heeft in mei 2024 een doorstroomlocatie gerealiseerd met 7 plekken. Deze blijft open tot mei 2027. De gemeente opent in november 2024 een tweede doorstroomlocatie met 12 plekken. Die zal ook tenminste 3 jaar open blijven en langzaam gevuld worden, zodat deze ook een 14
deel van de taakstelling voor 2025 kan opvangen. In Bronckhorst komt ook een doorstroomlocatie voor 12 personen. Deze is per oktober in gebruik genomen. v)
KSO Nidos
In Aalten wordt i.s.m. De Woonplaats en Yoin een KSO locatie met 6 plekken gerealiseerd. Berkelland heeft een samenwerkingsovereenkomst met ProWonen en D3. Bronckhorst is met het Nidos (D3) in gesprek over locaties en kamergewijze verhuur. In Doetinchem is een KSO locatie gerealiseerd met 12 plekken. In Oost-Gelre zijn twee huizen voor geclusterde huisvesting van in totaal 8 amv-ers gerealiseerd met Pro wonen en Yoin. Oude IJsselstreek heeft met Wonion afgesproken dat in 2024 3 woningen ter beschikking worden gesteld aan Yoin, voor de huisvesting van jonge statushouders.
Verevening van opgaven en uitruil taakstelling a. Uitruil van opgaven De gemeenten in de Achterhoek hebben afgesproken dat de taakstellingen voor de opvang van asielzoekers en het huisvesten van statushouders geruild kunnen worden. Alle gemeenten in de Achterhoek kiezen er echt voor om minimaal één opvanglocatie voor asielzoekers te realiseren en realiseren samen meer plekken voor asielopvang dan gevraagd. Oude IJsselstreek werkt aan een grote opvanglocatie op het grondgebied van Oude IJsselstreek en trekt hierin in ieder geval samen op met gemeente Doetinchem; de resterende taakstelling van Doetinchem past hier ook in.
b. Verevening taakstelling huisvesting In de Achterhoek is geen sprake van herverdeling binnen de taakstelling huisvesting statushouders. Alle gemeenten vullen hun eigen taakstelling in.
15
Bijlage I – Detail informatie per gemeente Gedetailleerde informatie en uitsplitsing naar regio en gemeenten
Asielopvang Locatie (indien bekend)
Capacit eit
Doelg roep: asiel of AMV
Type: regulier, noodopvan g of TGO
Aalten
200
asiel
regulier
Fase besluitvorming: - Collegebesluit - Raadsbesluit - Bestuursovereenkomst getekend schouw positief
Berkelland
44 (80)
AMV
regulier
open
3. 4. 5.
Berkelland Berkelland
50 50
AMV asiel
regulier regulier
collegebesluit zelfde locatie als ↑
Berkelland
20
AMV
noodopvang
in onderzoek
6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.
Bronckhorst Bronckhorst Bronckhorst Bronckhorst Doetinchem Doetinchem Doetinchem Montferland Montferland
80 80 80 70 50 50 150 250 30
AMV AMV AMV AMV Asiel AMV asiel asiel asiel
regulier regulier regulier noodopvang noodopvang noodopvang regulier regulier TGO
BO getekend BO getekend in onderzoek BO getekend BO getekend BO getekend raadsbesluit In onderzoek BO getekend
Oost-Gelre
200
asiel
regulier
in onderzoek
16. 17.
Oude IJsselstreek Winterswijk
500 400
asiel asiel
regulier regulier
collegebesluit open
1. 2.
Datum opening (bij bestaande locatie: nvt) Q2 2026 Verwachte datum uitbreiding Q3 2025 31-12-2025 31-12-2025 voor 1.1.2027 1-7-2025 1-10-2025 Q2 2026 8-11-2024 Medio 2025 Medio 2025 Q3 2027 1-9-2026 30-9-2024 voor 1.1.2027 Q4 2026
Datum afloop bestuursovereenkomst
Beheer: COA of gemeente
COA 13-10-2033
COA
1-1-2036 1-1-2036
COA COA COA/Odig
1-7-2035 1-10-2035 Q2--35 15-4-2025 Medio 2028 Medio 2028 Q3 2057 1-9-2036 30-9-2025
COA COA COA COA COA. COA COA COA Gem. COA
2056 onb. Tijd
COA COA
Zodra de opvang in Doetinchem, Oost-Gelre en Oude IJsselstreek gereed is, zijn er in de Achterhoek 2.120 opvangplekken voor asielzoekers. Hiervoor kiezen we omdat we bij een stijgende taakstelling zo min mogelijk gebruik willen maken van noodopvang. We realiseren duurzame opvanglocaties waar mensen fatsoenlijk kunnen worden opgevangen. Tijdpad per locatie: 1. Aalten, asiel, 200 09-2024: collegevoorstel locatiebepaling 09-2024: informeren raad 09-2024: afstemmen besluit COA 10/11-2024: intentieovereenkomst COA 2024 t/m 2025: voorbereiding en realisatie locatie Q2 2026: opening locatie (afhankelijk van de nog te bepalen definitieve uitvoering mogelijk eerder) 2. Berkelland, Rekken, AMV, 80 Opvang Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV), asiel 01-07-2025 Collegebesluit bestuursovereenkomst uitbreiding/verlenging van 44 naar 80 16
13-10-2025 opening uitbreiding 3 en 4. Berkelland, Eibergen, AMV + asiel, 50/50 Kleinschalige Opvang (KSO), asiel, 50 Opvang Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV), asiel, 50 Criteriabesluit gemeenteraad al genomen (30-05-2024) Locatiekeuzebesluit college al genomen (14-02-2024) Inrichtingsschetsen al gepresenteerd (03-07-2024) 05-09-2024 bespreking concept-bestuursovereenkomst, concept-huurovereenkomst 01-11-2024 tekenen bestuursovereenkomst en huurovereenkomst 01-01-2025 start Bopaprocedure omgevingsvergunning (uitgebreid, 8 mnd) 01-09-2025 start bouw 01-01-2026 opening 5. Berkelland, noodopvang, 20 Noodopvang COA/Odig Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV), asiel 12-14 jaar 04-04-2024 Intentieverklaring en Locatiecriteria vastgesteld Voortgang en opening afhankelijk van zoektocht Odig Zorg 6. Bronckhorst, Hengelo (Gld), AMV, 80 BO is getekend. Inwoners, raad geïnformeerd. Klankbordgroep is gestart. Verder in afwachting van planning en tijdspad COA. 7. Bronckhorst, Vorden, AMV, 80 BO is getekend, inwoners en raad geïnformeerd. Klankbordgroep is gestart. Verder in afwachting van planning en tijdspad COA 8. Bronckhorst, AMV, 80 Intentie is uitgesproken. College heeft besloten volledig in te zetten op het behalen van de taakstelling. Verwachting is Q4 2025 met locatiekeuze te komen, welke dan in 2026 operationeel wordt. 9.
Bronckhorst, AMV, 70 Bronckhorst gaat tussen 8-11-2024 en 15-4-2025 een noodopvang voor AMV-ers realiseren. De bestuursovereenkomst hiervoor is getekend. 10 en 11. Doetinchem, noodopvang, 100 Na bespreking in de gemeenteraad in september 2024 kan de eigenaar de aanvraag vergunning (BOPA) indienen voor de tijdelijke opvang. Na beoordeling van de aanvraag legt het college de aanvraag voor aan de gemeenteraad voor advies. De Bestuursovereenkomst is op 11-10-2024 getekend. 12. Doetinchem, asiel, 150 De gemeenteraad heeft op 26 september ingestemd met de verdere uitwerking van het plan voor de woongemeenschap Naoberhoek. 13. Montferland, asiel, 250 Op 17 oktober 2024 wordt aan de gemeenteraad gevraagd in te stemmen met het uitvoeren van een participatie- en communicatieplan voor de opvang van asielzoekers in/rondom Didam. 17
Er vindt afstemming plaats met COA over de opvang van 250 asielzoekers, Gemeente Montferland onderzoekt daarnaast ook andere opties. Verwachte opening opvanglocatie: september 2026. 14. Montferland, noodopvang, 30 Bestuursovereenkomst met COA is getekend. 30-09-24 Opening locatie. 15. Oost-Gelre, noodopvang, 200 Oost Gelre heeft meerdere locaties verkend met COA. COA heeft een van deze locatie positief geschouwd in q1-2024. Sindsdien is COA bezig met een businesscase en in gesprek met de eigenaar. Er waren twee ontwikkelrichtingen: starten onder de COA-constructie ‘noodopvang’ wat een tijdelijke opvang betekent en op termijn door ontwikkelen tot een langdurige opvang. Of op korte termijn ontwikkelen tot langdurige opvang. COA verwachtte in september hierover duidelijkheid te hebben. Recent is gebleken dat COA en de eigenaar niet tot een overeenkomst konden komen. Oost Gelre is nu aan het kijken welke alternatieven er kunnen worden gerealiseerd. 16. Oude IJsselstreek, asiel, 500 06-24 Collegebesluit: bestuursopdracht 06-24 Gemeenteraad vertrouwelijk geïnformeerd 07-24 Communicatie gemeenschap over collegebesluit Q4-24/Q1-25 gesprekken gemeenteraad. 12-26 Opening locatie Realisatie afhankelijk van het vinden van een geschikte locatie, doorlooptijden procedures, aanbesteding COA, netcongestie, etc. 17. Winterswijk, asiel, 400 Bestaande locatie
Opvang Oekraïense ontheemden Locatie (indien bekend)
1. 2. 3. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.
Aalten Aalten Aalten Aalten Dinxperlo Aalten Dinxperlo Aalten Aalten Aalten Aalten Aalten Dinxperlo Aalten Aalten Dinxperlo De Heurne
Capaciteit
6 6 17 4 4 7 8 2 2 10 2 2 4 16 48 15 18
Datum opening
Datum sluiting
07-10-22 07-10-22 01-08-22 12-09-22 01-02-23 01-08-22 15-06-23 01-09-23 01-09-23 01-10-23 26-10-23 13-03-24 24-05-24 01-06-24 01-08-24 01-11-24
04-03-25 04-03-25 04-03-26 04-03-25 04-03-25 01-03-25 01-03-25 04-03-26 04-03-26 01-10-25 04-03-25 01-07-25 24-05-25 01-06-29 01-08-29 01-04-25
Bijzondere voorzieningen
16.
Nieuwe locatie
70
17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24.
Berkelland Borculo Borculo Haarlo Ruurlo Borculo Neede Borculo Nieuwe locatie
120 40 19 23 12 33 28 25
25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39.
Bronckhorst Vorden Vierakker Vierakker Achter Drempt Hengelo Hengelo Zelhem Vorden Zelhem Hengelo Keijenborg Vorden Keijenborg Zelhem ?
40. 41.
42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50.
51.
01-04-2025
01-04-2029
32 42 26 6 8 14 6 6 70 5 10 6 8 2 2
14-3-2022 1-6-2022 11-7-2024 28-4-2022 23-5-2022 1-11-2022 17-10-2022 19-2-2023 1-4-2023 01-07-2023 01-02-2024 01-03-2024 01-04-2023 01-03-2024
01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-03-2025 01-10-2024 01-10-2024 01-03-2025 01-03-2025
Doetinchem Gaanderen Doetinchem
99 258
30-03-2022 20-06-2022
1-1-2026 1-1-2026
Montferland Zeddam 's-Heerenberg 's-Heerenberg Didam Byvank Didam 's-Heerenberg Didam Didam
50 57 73 16 5 8 40 11 30
Oost-Gelre Groenlo Groenlo
10 80
Maart 2024 Mei 2022
03-2026 01-04-2025
45
Oktober 2023
10-2025
60
01-10-2024
01-10-2025
63
01-04-2025
Onb.tijd
28 11 49 25 9 4 6 23 23
23-5-2022 2-12-2022 6-7-2022 14-12-2022 1-12-2022 1-7-2023 15-10-2023 1-4-2024 12-5-2024
1-1-2026 1-10-2024 1-1-2026 1-1-2025 1-12-2024 31-10-2025 31-10-2025 1-5-2029 1-5-2029
52. 53. Groenlo 54. Groenlo 55. Groenlo 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64.
Oude IJsselstreek Silvolde Terborg Ulft Sinderen Ulft Terborg Terborg Varsseveld Silvolde
19
Q2-2025
31-12-2024
65. 66. 67. 68.
Terborg Ulft Sinderen Terborg
34 48 20 51
69.
Winterswijk Winterswijk
175
21-5-2024 1-7-2024 1-10-2024 1-1-2025
1-5-2029 1-7-2026 1-10-2026 31-12-2030
Huisvesting statushouders
1. 2.
Locatie
Capaciteit
Type (woningbouwvereniging, doorstroomlocatie, flex of Nidos)
(verwachte) openingsdatum
(verwachte) sluitingsdatum
Bronckhorst Vorden Hengelo
10 12
HAR Doorstroomlocatie
01-10-2022 01-10-2024
31-12-2024 01-10-2027
30
Noodopvang
7
Doorstroomlocatie
01-07-2024
01-07-2027
64
HAR
01-09-2023
31-12-2024
Montferland 3.
4.
5.
Oude IJsselstreek Terborg Winterswijk & Oost Gelre Winterswijk (waarvan 32 voor Winterswijk en 32 voor Oost Gelre)
20
16 september 2024
Geachte Commissaris van de Koning Lenferink, Beste Henri, Bijgevoegd vindt u het subregionaal plan PRT Migratie en Integratie van de subregio Foodvalley. In dit plan staat beschreven hoe de gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen de opgaven en taakstellingen voor de opvang van asielzoekers, ontheemden uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders in vullen. In het afgelopen jaar hebben de gemeenten in de subregio Foodvalley veel ideeën ontwikkeld voor de opvang en huisvesting van deze doelgroepen. Deze ideeën hebben (nog) niet allemaal geleid tot een besluit: Er zijn op dit moment collegevoorstellen in voorbereiding voor drie concrete nieuwe opvanglocaties voor in totaal 350 tot 400 asielzoekers vanaf medio 2025 en voor de verlenging van 130 tijdelijke opvangplekken voor asielzoekers. Indien deze voorstellen worden aangenomen komen de gemeenten in de subregio Foodvalley uit op een tekort van 200 tot 250 opvangplekken voor asielzoekers en 469 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne. We blijven daarom zoeken naar geschikte locaties. Er lopen verkenningen naar de mogelijkheden voor tijdelijke opvang in Barneveld en naar een of meerdere opvanglocaties voor 150 tot 200 asielzoekers in de gemeente Ede. Hiernaast worden er in Barneveld vanaf de eerste helft van 2027 300 nieuwe asielopvangplekken voor tien jaar gerealiseerd.
De gemeenten van de subregio Foodvalley zullen zich blijven inspannen om tegemoet te komen aan de taakstellingen en zo te komen tot een gedragen systeem van opvang binnen de provincie Gelderland, zoals bedoeld in de spreidingswet.
Met vriendelijke groet, René Verhulst Voorzitter van de subregio Foodvalley
Sub regionaal plan PRT Migratie & Integratie PRT Sub regio Foodvalley Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen Voorwoord PRT Sub regio Foodvalley Eens in de zes weken komen afgevaardigden van het college van burgemeester en wethouders van de gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen bijeen in sub regio Foodvalley om met elkaar af te stemmen hoe de gemeenten invulling geven aan de gemeentelijke opgaven en taakstellingen met betrekking tot de opvang van asielzoekers, de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. De voorzitters van de sub regionale regietafels nemen tevens deel aan de provinciale regietafel Migratie en Integratie (PRT). Aan deze overlegtafel wordt afgestemd met andere sub regio’s, met de provincie Gelderland en met ketenpartners, waaronder het COA en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Sub regionaal plan De gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen brengen jaarlijks een verslag uit van de toekomstige activiteiten aan de Commissaris van de Koning van de provincie Gelderland aan de hand van een sub regionaal plan. Dit sub regionaal plan gaat in op de bijdrage die de vijf gemeenten in het volgende kalenderjaar gaan leveren aan de opvang van asielzoekers, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders.
In dit verslag zijn de plannen voor opvang en huisvesting opgenomen waarover het college van burgemeester en wethouders heeft besloten en waarover de gemeenteraad en de inwoners van de gemeente zijn geïnformeerd. Het plan wordt aangeboden aan de Commissaris van de Koning en wordt gedeeld met de vijf gemeenteraden. Vervolg invulling opgave asielopvang De verschillende sub regionale plannen worden samengevoegd tot een provinciaal plan, met hierin een totaaloverzicht van de verwachte provinciale inzet voor de opvang van asielzoekers, de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Het provinciaal plan wordt, samen met de sub regionale plannen, aangeboden aan de minister van Asiel en Migratie, waarna een verdeelbesluit wordt genomen in het kader van de spreidingswet. Indien in dit verslag een volledige en uitvoerbare verdeling van de wettelijke opgave voor asielopvang is opgenomen, wordt de verdeling uit het verslag door de minister van Asiel en Migratie opgenomen in het verdeelbesluit.
Wanneer in het verslag geen volledige en uitvoerbare verdeling van de provinciale opvangopgave is opgenomen laat de minister zich bij het nemen van het verdeelbesluit leiden door: a) het streven naar een zo evenwichtig mogelijke verdeling over het grondgebied van Nederland, waarbij hij zoveel mogelijk rekening houdt met de SES-WOA-score op gemeenteniveau; b) de duur en omvang van eerder geboden asielopvang en de aanwezigheid van bijzondere opvangmodaliteiten binnen de gemeenten; en c) de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van het verdeelbesluit. Het verdeelbesluit wordt voor 31 december 2024 gepubliceerd. Opgaven en taakstellingen Nederlandse gemeenten krijgen jaarlijks nieuwe opgaven en taakstellingen voor de opvang van asielzoekers, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders. De gemeentelijke opgaven en taakstellingen worden gebaseerd op prognoses over de behoefte aan opvangplekken en huisvesting in heel Nederland. De opgaven worden evenredig verdeeld over Nederland, aan de hand van het aantal inwoners van de gemeente. De asielopgave wordt vervolgens nog geïndexeerd aan de hand van de sociaaleconomische score van de gemeente (SESWOA). Vanaf 1 januari 2025 zien de opvangopgaven er voor de regiogemeenten als volgt uit.
De vermelde taakstelling voor de huisvesting van statushouders is steeds voor heel 2024 en is inclusief het restant of het overschot op de taakstelling over 2023.
1
Gemeente
Barneveld Ede Nijkerk Scherpenzeel Wageningen Totaal
Opgave asielopvang (2025-I) Totaal Waarvan reguliere asielzoekers 382 350 719 658 278 254 64 59 165 151 1.608 1.472
Waarvan AMV 32 61 24 5 14 136
Opgave Gemeentelijke opvang voor ontheemden uit Oekraïne (GOO) (1 januari 2025) 386 725 293 99 268 1.771
Taakstelling huisvesting statushouders (2024, inclusief restant of overschot op taakstelling 2023) 129 296 112 20 75 632
In 2024 zijn de landelijke opgaven voor de opvang van asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne toegenomen. De asielopgave is in sub regio Foodvalley toegenomen met 618 opvangplekken (+62,4% t.o.v. de opgave voor 1 januari 2024). De opgave voor de gemeentelijke opvang van ontheemden uit Oekraïne (GOO) is toegenomen met 337 opvangplekken (+23,5% t.o.v. de opgave voor 1 februari 2024). De taakstelling voor het aantal te huisvesten statushouders is relatief stabiel, maar door een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens vormt ook de invulling van deze taakstelling een grote uitdaging voor gemeenten en woningcorporaties. Verzekerde opvangcapaciteit & aantal gehuisveste statushouders De gemeenten in de sub regio Foodvalley zetten zich in om volledig invulling te geven aan de gemeentelijke opgaven en taakstellingen. In de loop van 2024 hebben de vijf regiogemeenten zich ingezet om tot nieuwe voorstellen te komen voor de opvang van asielzoekers, voor de opvang voor ontheemden uit Oekraïne en voor de huisvesting van statushouders. Enkele nieuwe opvanglocaties zijn geopend, bestaande opvanglocaties worden langer ter beschikking gesteld. Op 1 januari 2025 maken de gemeenten in de sub regio Foodvalley ten minste 1.030 opvangplekken voor asielzoekers en 1.302 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne mogelijk.
Hiernaast zijn tussen 1 januari 2024 en 1 september 2024 274 statushouders gehuisvest. In onderstaand overzicht zijn alleen de opvangplekken opgenomen die met zekerheid in gebruik kunnen worden genomen in de eerste helft van 2025. Gemeente
Barneveld Ede Nijkerk Scherpenzeel Wageningen Totaal
Capaciteit asielopvang (2025-I) Totaal Waarvan reguliere asielzoekers 0 0 1 330 330 0 0 0 0 7002 700 1.030 1.030
Capaciteit GOO (1 januari 2025)
Aantal gehuisveste statushouders van 1 januari 2024 tot 1 september 2024
348 442 240 83 189 1.302
58 86 61 4 65 274
Waarvan AMV 0 0 0 0 0 0
Er worden in sub regio Foodvalley ook opvangplekken gerealiseerd die niet in deze tabellen worden meegenomen. Dit is bijvoorbeeld het geval omdat er (asiel)opvang wordt gerealiseerd die pas na 1 juli 2025 kan worden gerealiseerd, of omdat het besluitvormingsproces nog niet volledig is doorlopen. Er zijn nog altijd besluitvormingsprocessen in voorbereiding.
1 2
Waarvan 200 opvangplekken met een looptijd van 5 jaar of langer De gemeente Wageningen heeft een convenant met het COA ondertekend voor de realisatie van 550 opvangplekken voor onbepaalde tijd.
2
Verschillen De meeste gemeenten in regio Foodvalley hebben nog geen volledige invulling gegeven aan de opgaven en taakstellingen voor de eerste helft van 2025: In de eerste helft van 2025 maken de gemeenten in sub regio Foodvalley ten minste 1.030 asielopvangplekken mogelijk. Dit zijn er 578 minder dan de (opgetelde) asielopgave. Hiernaast verwachten de gemeenten in de regio ten minste 1.302 gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense ontheemden aan te bieden. Dit zijn er 469 minder dan de opgetelde GOO-opgave. Ook als het gaat om de huisvesting van statushouders lopen vier van de vijf gemeenten achter op de taakstelling. Gemeente
Barneveld Ede Nijkerk Scherpenzeel Wageningen Totaal
Verschil asielopvang (2025-I) Totaal Waarvan asielzoekers -382 -350 -389 -328 -278 -254 -64 -59 535 549 -578 -442
reguliere
Verschil GOO (1 januari 2025)
Aantal nog te huisvesten statushouders van 1 september 2024 tot 1 januari 2025
-38 -283 -53 -16 -79 -469
71 210 51 16 10 358
Waarvan AMV -32 -61 -24 -5 -14 -136
Verwachtingen Asielopvang De gemeenten in PRT sub regio Foodvalley vullen de asielopgave in het kader van de spreidingswet in medebewind in. Dit betekent dat gemeenten hun wettelijke taak om asielopvang mogelijk te maken oppakken door op zoek te gaan naar passende locaties voor asielopvang, door in het college en de raad besluiten te nemen over de in gebruik name van locaties voor asielopvang en door de nodige vergunningen te verlenen. Iedere gemeente in de sub regio Foodvalley heeft een proces doorlopen of doorloopt nog een proces om bestaande asielopvangcapaciteit te behouden of om tot nieuwe passende asielopvang te komen. Enkele regiogemeenten hebben meer tijd nodig om het gehele proces in medebewind te doorlopen. In het voortraject hebben drie gemeenteraden uitgangspunten vastgesteld voor de invulling van de asielopgave. Enkele gemeentebesturen hebben nog geen collegebesluit genomen over de in gebruik name van één of meerdere concrete opvanglocaties voor asielzoekers. Deze gemeenten hadden meer tijd nodig om een zorgvuldig proces te doorlopen met de gemeenteraad, om een participatieproces te doorlopen met de inwoners, of om geschikte locaties te vinden. De regiogemeenten leveren grote inspanningen om de indicatieve asielopgave in te vullen en de eventuele zorgen die over de opvang van asielzoekers leven op een passende manier adresseren.
Dit doen zij bijvoorbeeld door in te zetten op kleinschalige opvang, of door extra aandacht te besteden aan de participatie van asielzoekers aan de lokale samenleving. In de eerste helft van 2025 beschikken de regiogemeenten over ten minste 1.030 opvangplekken. Hiernaast worden ten minste 300 opvangplekken3 gerealiseerd in de eerste helft van 2027 en volgt in twee regiogemeenten op korte termijn bestuurlijke besluitvorming over de in gebruik name van ten minste twee concrete opvanglocaties vanaf medio 2025. De sub regio vertrouwt erop dat deze gemeentelijke besluitvormingsprocessen ook na de vaststelling van dit sub regionaal plan worden voortgezet. Indien deze voorstellen worden aangenomen door de colleges van burgemeester en wethouder en gemeenteraden staat er in de sub regio Foodvalley naar verwachting nog een opgave open van 200 tot 250 opvangplekken voor asielzoekers voor de periode van 1 januari 2025 tot 1 januari 2027. Regiogemeenten houden de ogen open voor geschikte locaties voor zowel tijdelijke (voor minder dan 5 jaar) als duurzame opvang (voor 5 jaar of langer). In het eerste kwartaal van 2027 wordt in de Gemeente Barneveld een opvanglocatie gerealiseerd voor 300 asielzoekers voor een periode van 10 jaar. 3
Voor een periode van 10 jaar
3
Opvang van ontheemden uit Oekraïne Het ministerie van Justitie en Veiligheid houdt rekening met een landelijke netto instroom van circa 28.000 ontheemden uit Oekraïne in 2024. Op basis van deze prognose is de opgave voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne toegenomen van 97.000 opvangplekken op 1 februari 2024 naar 120.000 opvangplekken op 1 januari 2025 4. Op 1 januari 2025 hebben de gemeenten in sub regio Foodvalley de capaciteit om ten minste 1.302 ontheemden uit Oekraïne op te vangen op gemeentelijke opvanglocaties. De gemeenten in sub regio Foodvalley zetten niet alleen in op de verhoging van het aantal opvangplaatsen voor ontheemden uit Oekraïne, maar maken ook bewust de beweging van noodopvang naar meer duurzame opvanglocaties. Er wordt ingezet op locaties voor de middellange termijn, waar bewoners hun slaapvertrekken niet hoeven te delen met personen uit een ander huishouden, waar huishoudens over eigen sanitair beschikken en waar zij de mogelijkheid hebben om zelf een warme maaltijd te bereiden. De gemeenten in Foodvalley verwachten dat niet de volledige opgave voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne op 1 januari 2025 zal worden ingevuld. De regiogemeenten starten 2025 naar verwachting met 469 opvangplekken minder dan de opgetelde opgave.
Huisvesting Statushouders In vier van de gemeenten in sub regio Foodvalley leidt het beperkte aanbod aan woningen voor eenpersoonshuishoudens tot lange wachtlijsten voor de huisvesting van statushouders en andere bijzondere doelgroepen. De sub regio voorziet dat de taakstelling voor de huisvesting van statushouders in de sub regio dit jaar niet volledig kan worden ingevuld zonder extra maatregelen te nemen. Binnen de regio worden doorstroomlocaties, (flex)woningen en kamergewijze huisvesting gerealiseerd om zo veel mogelijk invulling te geven aan de wettelijke taakstelling. Desondanks blijft huisvesting een belangrijk aandachtspunt. Er zal extra aandacht worden besteed aan dit thema in een separaat periodiek overleg tussen de portefeuillehouders en de gedeputeerde wonen. Invulling van de opgaven Op 1 januari 2025 wordt ten minste 64% van de totale opgave voor de opvang van asielzoekers ingevuld. 82,5% van deze opvangplekken zijn of worden ingezet voor een periode van ten minste 5 jaar. Hiernaast wordt invulling gegeven aan ten minste 73,5% van de regionale opgave voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De regiogemeenten zijn allen voornemens om een volledige invulling te geven aan de verschillende opgaven en taakstellingen en maken steeds een zorgvuldige afweging tussen de snelheid en de zorgvuldigheid van het proces.
Zo hebben meerdere regiogemeenten de keuze gemaakt om de gemeenteraad mee te laten praten over de gewenste kaders voor de opvang en huisvesting van doelgroepen en wordt er regelmatig gekozen voor een vorm van inwonersparticipatie. De uitruil van opgaven De gemeenten in sub regio Foodvalley hebben met elkaar afgesproken dat zij de gemeentelijke opgaven zo veel mogelijk zelf invullen. Wanneer er meer concrete collegebesluiten zijn genomen over de invulling van de eigen gemeentelijke opgaven zullen zij vormgeven aan de onderlinge uitruil van opgaven tijdens het bestuurlijk overleg in de sub regio Foodvalley PRT Migratie & Integratie. De gemaakte afspraken zullen vervolgens worden vastgelegd in een bestuursakkoord.
4
Brief TK: Actuele situatie asielketen en Oekraïense ontheemden, 5 april 2024
4
Gemeente Barneveld Asielopvang
Asielzoekers
Taakstelling 2025-I 382
Capaciteit 2025-I 0
Verschil -382
Waarvan AMV
32
0
-32
Doelgroep (asiel of AMV)
Type (reguliere of tijdelijke opvang)
Besluitvorming
Openingsdatum (verwacht)
Sluitingsdatum (verwacht)
Exploitatie (COA of gemeente)
Asiel
Reguliere opvang
Collegebesluit + raadsbesluit
De eerste helft van 2027
+10 jaar
COA
Locatie
1.
Nijkerkerweg 132
Capaciteit (aantal bedden) 300
Bij tekort: aangeven op welke wijze wordt voorzien in de taakstelling De gemeente Barneveld maakt 300 duurzame asielopvangplekken mogelijk op een nieuwe locatie aan de Nijkerkerweg. Het COA en de gemeente Barneveld hebben in juli 2024 een gezamenlijke definitieve planning gemaakt. Gemeente en COA werken gedurende het gehele proces van realisatie nauw samen vanwege ieders verantwoordelijkheden in dit project. Daarmee zijn we afhankelijk van elkaar. Dit vraagt gedurende het hele proces zorgvuldige afstemming en communicatie van beide kanten. Het proces tot realisatie met een (mede)overheidspartner is anders dan met een reguliere projectontwikkelaar. Er is bij het COA en de gemeente sprake geweest van verschillende personele wisselingen, die de voortgang niet ten goede zijn gekomen. Sommige processen duurder langer dan van tevoren ingeschat. Een voorbeeld daarvan is de overeenstemming over het erfpachtvoorstel). Dat geldt ook voor zaken die gedurende onderzoeken naar boven kwamen (denk hierbij bijvoorbeeld aan flora en fauna). Begin juli 2024 is bestuurlijk afgestemd tussen COA en de gemeente en is de planning geactualiseerd. De gemeente levert in mei 2026 de locatie bouwrijp op aan het COA. Het COA bouwt daarna de woningen. Oplevering (en ingebruikneming) van het azc betreft dan eerste helft van 2027.