2024-189.21 Bijlage 18 Deelbesluit Woo

zorg niet vinden,

Gemeente Nijmegen is in augustus 2021 het project ‘Doorontwikkeling zorgaanpak straatsekswerkers’ gestart. Het gaat om passende zorg bieden aan de straatsekswerkers en hen motiveren en ondersteunen

allerlei redenen de weg naar de reguliere huisartsen­ bijvoorbeeld dak­ en thuislozen en/of onverzeker­ den. Praktijk Buitenzorg heeft in 2022 spreekuur gehouden bij de extra winteropvang. Daarnaast is de verpleegkundige van Buitenzorg samen met de politie outreachend op de doelgroep afgegaan.

om uit het straatsekswerk te stappen. MBZ neemt met 2 medewerkers

deel aan dit project. Eind 2022 is het project geëvalueerd en verlengd

WET VERPLICHTE GGZ (WVGGZ) Sinds 2020 voert MBZ de Wvggz uit voor de gemeenten in de regio Gelderland­Zuid. Het gaat om de ‘meldfunctie uitvoering van het ver­ kennend onderzoek bij een zorgmachtiging’ en ‘horen van de patiënt bij een crisismaatregel’. Het aantal meldingen en verkennende onder­ zoeken (38) in 2022 was vergelijkbaar met voorgaande jaren. In 2022 is besloten dat de uitvoering van de Wvggz vanaf 2023 een uniforme (reguliere) taak van GGD Gelderland­Zuid wordt.

WIJK-GGD In april 2022 is MBZ gestart met de pilot Wijk­GGD in de gemeenten Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar. Dit is een samenwerking tussen medewerkers van MBZ en ervaringsdeskundige medewerkers van Ixta Noa. De wijk­GGD’ers bieden laagdrempelig hulp aan perso­ nen die onbegrepen

gedrag vertonen én aan de omgeving die hier heeft of overlast van ervaart. Zij zijn een belangrijke ver­ bindende schakel tussen zorg en veiligheid. Door snelle(re) signalering en een passende aanpak, voorkomen ze dat mensen in de problemen komen, dat de situatie escaleert of er maatschappelijke onrust ont­ staat. Tevens geven de Wijk­GGD’ers voorlichting en advies aan lokale netwerkpartners op het gebied van de ondersteuning aan mensen met onbegrepen gedrag. In 2022 is besloten om de pilot tot en met 2023 te verlengen. zorgen over

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

tot 1 augustus 2023.

SLUITENDE AANPAK In 2022 rondde het netwerk Sluitende Aanpak voor de tweede maal een 3­jarig programma af, onder projectleiding van de GGD. Op het

gebied van een sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid in Gelderland­Zuid zijn mooie resultaten bereikt. Zo zijn er verschillende Wijk­GGZ teams in gemeenten gestart: 5 in Rivierenland, 5 in Nijmegen en 1 in Wijchen. Dit zijn multidisciplinaire teams inclusief ervaringsdeskundige die werken volgens de methodiek van herstelondersteuning. In 2022 zijn hiervoor organisatorische en financiële randvoorwaarden opgezet. Gemeenten en verzekeraars (Menzis en VGZ) hebben afspraken gemaakt over de financiering van de Wijk­GGZ teams. Het sluitend netwerk acute en niet­acute zorg is vormgegeven in het brede netwerk Spoedig Dichtbij. Deelnemers hebben een PDCA­cyclus doorlopen aan de hand van meerdere plenaire netwerksessies. Hierbij is onder andere het cliëntproces van iemand met verward gedrag gevi­ sualiseerd. De samenwerkingen en schakelpunten zijn in kaart gebracht en geëvalueerd. Op basis daarvan zijn 3 topprioriteiten geformuleerd, die zijn uitgewerkt in twee actieplannen en een verhel­ deringsplan.

INHOUDSOPGAVE

31/ 38

JAARVERSLAG 2022

3. 3

Gezond Leven

coördinatie verdeling LPA­budgetten voor projecten die gezond eten en mentaal welbevinden van de inwoners van Nijmegen stimuleren.

In Nijmegen werkt in iedere wijk een gezondheidsmakelaar School en Jeugd en een gezondheidsmakelaar Volwassenen. Zij hebben in 2022 per stadsdeelteam een uitvoeringsplan gemaakt. Ze leveren actuele wijkgerichte gezondheidscijfers, zetten hun kennis en expertise in

Gezonde voeding voor kinderen Bij ‘Zet Vetlekker op de kaart’ waren in 2022 4 scholen/activiteiten­ pleinen betrokken en zijn 4 nieuwe restaurants geworven. Er zijn placemats en een promotiefilmpje gemaakt en 1. 000 boekjes met favoriete gezinsrecepten, door en voor kinderen. Vanuit het project ‘Schoolmoestuinen/Groene makelaar’ zijn 8 scholen ondersteund bij het opzetten van een schoolmoestuin. 4 van deze scholen hebben nu een moestuin bij de school. In totaal hebben 23 schoollocaties nu een schoolmoestuin. Met het project ‘Gezonde Schoolkantine’ hebben 15 schoollocaties in het schooljaar 2021­2022 de schoolkantineschaal behaald. In de eerste helft van schooljaar 2022­2023 zijn er 8 kantineschalen behaald.

gezondheidsbevordering en werken samen met netwerkpartners. Ze zijn goed aangesloten bij de preventieprogramma’s 12­, 12+ en de Brede Basisteams (BBT’s). Beweeg­je­Fit is een programma dat in 4 stadsdelen wordt uitgevoerd (Lindenholt, Hatert/Grootstal, Dukenburg en West). In totaal 47 kinde­

Preventie eerste lijn Voor de versterking van preventie in eerste lijn is in 2022 verdiept in dit thema via deskresearch. Ook zijn landelijke ontwikkelingen, voor­ beelden en ervaringen verzameld.

Nijmegen In het kader van de Nijmeegse gezondheidsagenda is er een dekkend netwerk van gezondheidsmakelaars voor alle stadsdelen en extra aan­ dacht voor specifieke projecten.

STADSDEELGERICHTE EXTRA INZET

voor

ren volgden in 2022

dit programma, waarvan 26 nieuwe deelnemers.

STADSBREDE EXTRA INZET Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen Als kernpartner van ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’ (GGIB) heeft de GGD in 2022 opnieuw actief deel genomen aan de stuurgroep, het schakelteam en het procesteam. Voorbeelden van concrete resultaten en activiteiten zijn: doorstart werkgroep Mentaal Fit; meet & greet Mentaal Fit voor HR­functionarissen en leiding­ gevenden van partners van het Lokaal Preventie Akkoord (LPA);

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

Jubileum SchoolsOUT Tijdens het 20­jarig jubileum van het Nijmeegse SchoolsOUT genoten ruim 150 medewerkers van kinderopvanginstellingen en scholen van workshops en een theatervoorstelling. Laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden Er zijn 20 keer taalambassadeurs ingezet bij presentaties om bewust­ wording te creëren en teksten en websites te toetsen en beoordelen. In het Wijkgezondheidscentrum Lindenholt is een aanpak Laaggelet­ terdheid uitgevoerd (loopt deels door in 2023). Ook zijn we gestart

INHOUDSOPGAVE

32/ 38

met

het verkennen

terdheid

binnen

van

mogelijkheden

voor een

de Buurtteams Volwassenen

en

aanpak Laaggeletmogelijk de NEO

huisartsenzorg. We hebben meegewerkt aan het tv-programma Kassa over problemen wegens laaggeletterdheid. Zo is aandacht gevraagd voor de complexiteit van de gezondheidszorg voor laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

BEUNINGEN Convenant

SchoolsOUT

3 scholen.

Ruim

Beuningen is getekend door partners en leerlingen van de groepen 7 en 8 kwamen naar een filmochtend waarbij ze 3 documentaires keken over LHBTIQ+ en in gesprek gingen met jongeren van het COC. De gezondheidsmakelaar nam deel aan het buurtsportcoachteam om de

verbinding

90

met

sport-

en

beweegpartners te

houden.

Gezond ouder worden BUREN

intensieve samenwerking tussen diverse organisaties hebben wij veel ouderen bereikt met mantelzorgactiviteiten, beweegactiviteiten, valtrainingen, fietstraining en medicatiereviews. Meerdere thema's zijn ingebed in regulier aanbod. Denk hierbij aan bewegen, veilig medicijngebruik en ziekenverzorging thuis bij migrantengroepen en oefeningen valpreventie in dagbesteding en

speelomgevingen creëren. Samen met verschillende LPA-partners is een gezondheidscheck georganiseerd voor inwoners van 55+ uit de

sportverenigingen.

dorpskern

Door

Andere Alle

gemeenten

gemeenten hebben in 2022 facultatieve middelen

inzet

van

middelen

voor

extra

de

gezondheidsmakelaars afgenomen. Vanuit deze extra hebben de gezondheidsmakelaars extra gezondheidsbe-

vorderende activiteiten met

en

in

Hieronder

georganiseerd. Dit in nauwe afstemming aansluiting op de preventiedoelen van de gemeenten. een

greep

Hier heeft de

gezondheidsmakelaar het Lokaal Preventie

Akkoord

(LPA) begeleid. Voor het jaar 2022 is extra ingezet op ‘Een rookvrij Buren’, waarbij één van de doelen was: meer rookvrije sport- en

Maurik.

(geanonimise rd) (geanonimise rd)

uit de resultaten.

BERG

EN DAL

In 2022

is Kansrijke Start Polder

Dit naast de bestaande coalitie

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN

gestart met 8 enthousiaste partners.

Kansrijke Start Groesbeek.

(FACULTATIEF)

OKNV RIJ

ROOKNRIE.

SENERATIE

JAARVERSLAG 2022

CULEMBORG De voorstelling ‘Voor je het weet zijn ze groot’ heeft hier gespeeld; een interactieve theatervoorstelling over opvoeding, voeding en

Gezondheidsmaand Bommelerwaard

bewegen.

Voor de Gezondheidsmaand in de Bommelerwaard (gemeente

DRUTEN Het LPA is doorontwikkeld. Er is een preventie­ en sportcafé georgani­ seerd. Daarnaast is de Gezonde School­aanpak en het plan ‘Rookvrije Generatie’ opgezet en uitgevoerd en is ‘Kansrijke Start’ doorontwik­ keld. Verder was er de thuismarkt en is ‘Max Vitaal’ uitgebracht. Ook is er een netwerkbijeenkomst eenzaamheid

georganiseerd. Sinds decem­ ber 2022 heeft deze gemeente een beweegvriendelijke inrichting voor kinderen (spiegel met dobbelsteen, hinkelpad en stickers).

HEUMEN Netwerk Jeugd Heumen heeft een werkwijze ontwikkeld om op casus­ niveau preventiever te werken.

Zaltbommel en Maasdriel) hebben we samen met 22 lokale professionals verschillende activiteiten georganiseerd voor alle leeftijden. In de gemeente Zaltbommel hebben 11 opvanglocaties (BSO en/of KDV) en 8 scholen meegedaan. In de gemeente Maasdriel hebben 7 opvanglocaties (BSO en/of KDV) en 3 scholen meegedaan. Ter afsluiting is een netwerkbijeen komst georganiseerd met inhoudelijke workshops over positieve gezondheid, gezond­ heidsvaardigheden bij laaggeletterden, natuur en gezondheid en samenwerken met ouders in de opvoeding. Vooral de netwerkbijeenkomst en openings activiteiten in de bibliotheek zijn goed bezocht en als positief ervaren.

NEDER-BETUWE Facultatieve uren zijn benut voor extra inzet JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst). Er is onder meer een Gezonde School­markt voor ouders georganiseerd op een basisschool.

TIEL Huisartsen en praktijkondersteuners hebben 80 patiënten naar het leefstijlspreekuur gestuurd. Meer dan 200 gesprekken zijn gevoerd en mensen met leefstijlgerelateerde klachten hebben adviezen gekregen en zijn doorverwezen naar lokaal aanbod in Tiel.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

ZALTBOMMEL Vanuit het LPA is een gezamenlijk plan geschreven op weerbaarheid en mentale gezondheid. In het voorjaar zijn alle buurtsportcoaches opgeleid en in het najaar is op 13 basisscholen het programma Rots en Water uitgevoerd. Er is ingezet op het bevorderen van gezondheidsvaardigheden bij laaggeletterden en inwoners met een migratieachtergrond. In 2022 is

bijvoorbeeld voor de tweede keer een Fitfestival georganiseerd voor vrouwen uit de Bommelerwaard, waaronder statushouders en arbeids­ migranten. Rond de 50 deelnemers tussen de 30 en 85 jaar hebben

INHOUDSOPGAVE

34/ 38

JAARVERSLAG 2022

deelgenomen aan de health checks en inhoudelijke workshops waarin gezonde voeding en bewegen centraal stond. Het blijkt dat veel vrouwen met een migratieachtergrond overgewicht hebben maar niet naar een regulier diëtist gaan. Een follow up is in voorbereiding.

WIJCHEN De Gezondheidsmakelaar Volwassenen heeft voor het Lokaal Preventie Akkoord een plan van aanpak geschreven. Verder is het webinar ‘Hoe Gezond is Wijchen’ en een Preventiecafé georganiseerd, waaruit nieu­

ideeën zijn ontstaan om Wijchen nog gezonder te maken. Ook is expertise ingebracht bij een Leefstijlcentrum in Wijchen om te komen tot een Gezonde Leefstijl Interventie (GLI), gericht op inwoners met we

MAASDRIEL Vanuit het project ‘Ki­Fit’ zijn in totaal 15 pedagogische medewerkers opgeleid tot ‘beweegkriebeldocent’. Zij proberen jonge kinderen van

een krappe

beurs.

1­4 jaar uit te dagen tot bewegen, als extra impuls op hun motorische ontwikkeling. In totaal hebben 11 locaties nu beweegkriebeldocenten.

SAMEN LEREN VOOR GEZOND GEWICHT RIVIERENLAND

WEST BETUWE

Vier jaar geleden startte het project ‘Samen Leren voor Gezond Gewicht Rivierenland’ vanuit ZonMw­subsidie. Het doel was:

In West Betuwe is het digitaal platform ‘West Betuwe Positief Gezond’ gelanceerd op LinkedIn. Inmiddels tellen we 93 leden! Op het thema eenzaamheid is in samenwerking met de welzijns­ organisatie en informele organisaties via een publiekscampagne en

verschillende buurtinitiatieven bewustwording gecreëerd in de Week tegen eenzaamheid. Ook is een start gemaakt met een plan van aanpak om de komende jaren structureel het aantal eenzame inwoners te verkleinen. Binnen ‘Kansrijke Start West­Betuwe’ werkten we met een lokale coalitie met 16 verschillende organisaties. ‘Nu Niet Zwanger’ is afgelopen jaar gestart en er zijn 3 ‘Ouder­en­Kindcafé’s’ opgezet.

WEST MAAS EN WAAL Vanuit het Lokaal Preventie Akkoord West Maas en Waal is in samen­ werking met Iriszorg en Helder theater de interactieve theaterbeleving voor ouders van (pre)pubers ‘Hoezooó NIX aan?’ georganiseerd in

Beneden­Leeuwen. De ouders hebben op een luchtige manier en met humor kennis gemaakt met het thema NIX18.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

succesvolle activiteiten in de wijk ontwikkelen die een gezond gewicht stimuleren. Tijdens de 4­jarige projectperiode zijn 8 verschillende erkende interventies (of werkzame elementen daarvan) geïmplementeerd op 34 verschillende locaties in de gemeenten Tiel, Maasdriel, West­Betuwe en Culemborg. Hiermee zijn een kleine 2000 deelnemers (inwoners + professionals) bereikt.

GEMEENTEN SAMEN GEZOND Dit project is op 1 september 2021 gestart en loopt 4 jaar. Het wordt gefinancierd door ZonMw. Aan dit project doen gemeente Beuningen, Buren, Druten, Neder­Betuwe en Wijchen mee, samen met de academi­ sche werkplaats AMPHI, GGD GHOR Nederland, Pharos en JOGG. In 2022 zijn de leerkringen (gemeente, GGD, fysiotherapeuten, huisarts, diëtiste, JGZ én inwoners) 2 keer bij elkaar geweest. Eerst is onder­ zocht hoe de lokale aanpak van gezond gewicht er nu uitziet en hoe inwoners hun leefomgeving ervaren. De leerkringdeelnemers hebben aangegeven waar zij in de

praktijk tegenaan lopen en wat ze willen leren in dit project. Door samen te leren en te monitoren verbeteren ze stap voor stap de aanpak gezond gewicht.

INHOUDSOPGAVE

35/ 38

JAARVERSLAG 2022

3. 4

Jeugdgezondheidszorg

ADVIEZEN GEBASEERD OP SCHOOLPROFIELEN In 2022 zijn de uitkomsten van de Kindermonitor en de Jeugdmonitor besproken met gemeenten, scholen en ouders. Normaal gesproken zijn dit onderzoeken die om de vier jaar terugkeren. Maar vanwege corona is er ook een tussentijdse Jeugdmonitor uitgevoerd. Het welbevinden bij kinderen en jongeren is een groot aandachtspunt. Met name stress en

psychosociale problemen nemen toe.

MONITORING EN BRUIKBARE GEGEVENS OPHALEN Vanuit het GGD­brede programma OIA (Onderzoek, Informatie en Advies) is in 2022 gewerkt aan een nieuwe manier om data uit het

Digitaal Dossier JGZ (DDJGZ) te ontsluiten. Het is de bedoeling dat de BusinessObjects­rapportages vanuit het DDJGZ KD+ uitgefaseerd wor­ den en vervangen worden door meer eigentijdse rapporten in PowerBI. Die geven op een laagdrempeliger manier meer inzicht in beleidsmatige en management vraagstukken en ondersteunen meer informatiegestuurd /datagedreven werken. Daarnaast wordt er intern gemonitord op specifieke indicatoren, zoals bijvoorbeeld tijdigheid zuigelingenhuisbezoek, percentage no show of registratie van VVE­ verwijzingen.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE

36/ 38

35

Veilig Thuis OUDERENMISHANDELING

EN

Voor

heeft

deze twee

ontvangen

van

mishandeling ontwikkeling

onderwerpen de

en

EERGERELATEERD

Veilig

Thuis

GEWELD

aparte subsidie

gemeenten. Onze projectleiders ouderen-

eergerelateerd geweld zorgden voor expertiseVeilig Thuis en bij de ketenpartners. Zo zijn er

binnen

verschillende

kennisbijeenkomsten georganiseerd en het congres ouderenmishandeling op 1 november 2022. Dit congres was bedoeld om

basisinformatie te

verstrekken,

verdiepende thema's voorbij,

maar

zoals letsel

er

gespreksvoering, juridische mogelijkheden Gelderland-Zuid

binnen

de keten.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN

kwamen

ook

allerlei

bij ouderenmishandeling,

(FACULTATIEF)

en

de rol

van

Veilig Thuis

(geanonimise rd)

JAARVERSLAG

2022

(geanonimise rd)

Colofon Tekst

en

coördinatie

De Taalfactor Communicatieadvies

Vormgeving OptimaForma, Nijmegen Fotografie

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Unsplash (Marie-Michele Bouchard,

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) GGD

Gelderland-Zuid

Gelderland-Zuid

G/G/D/ Gelderland-Zuid

GGD

Gelderland-Zuid

Jaarstukken

2022

(geanonimise rd) Jaarverslag 2022

Inhoudsopgave 4.

Paragrafen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

4. 1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

4. 1. 1

Algemene reserve . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

4. 1. 2

Risico’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

4. 1. 3

Kengetallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

4. 2

Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

4. 3

Financiering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

4. 4

Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

4. 4. 1

Openbaarheidsparagraaf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

4. 4. 2

Arbo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

4. 4. 3

Communicatie

4. 4. 4

Informatiemanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

4. 4. 5

Kwaliteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

4. 4. 6

Juridisch advies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

4. 4. 7

Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

4. 4. 8

Samenstelling personeelsbestand

4. 5

Verbonden partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

5.

Jaarrekening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

5. 1

Balans per 31 december 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

5. 2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

5. 2. 1

Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid

5. 2. 2 5. 2. 3

Baten en lasten programma GGD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Baten en lasten Veilig Thuis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

5. 2. 4

Baten en lasten exclusief Veilig Thuis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

5. 3

Grondslagen van resultaatbepaling en waardering

5. 3. 1

Grondslagen van resultaatbepaling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

5. 3. 2

Grondslagen van waardering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

5. 3. 3

Activa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

5. 3. 4

Passiva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

5. 4

Toelichting op de balans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

5. 5

Toelichting baten en lasten

5. 6

Specifieke uitkeringen (SiSa)

5. 7

Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen (WNT) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

5. 8

Taakvelden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

5. 9

Opgave meerkosten corona 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

5. 10

Opgave meerkosten Monkeypox 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

5. 11

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86

6.

Bijlagen

6. 1

Begrotingswijzigingen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93

6. 2

Geplande en gerealiseerde investeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

6. 3

Afname Mook en Middelaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95

6. 4

Afrekening huisvesting locaties Jeugdgezondheidszorg

6. 5

Organogram GGD Gelderland-Zuid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

6. 6

Bijdrage per gemeenten gespecificeerd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

6. 7

Dienstenoverzicht Veilig Thuis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

6. 8

Beleidsindicatoren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

. . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

.. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

. . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

. . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

. .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

. . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

.. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. .

. . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . .. . .

Jaarverslag 2022

50

54

58

62

72 78

93

96

40

6. 9

Overzichten naar thema’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

6. 10

Verantwoording subsidies op basis van voorschotten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

6. 11

Bestuur en vaststelling jaarrekening. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

7.

Verklaring van afkortingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

Jaarverslag 2022

41

4 Paragrafen

Jaarverslag 2022

42

4.

Paragrafen Weerstandsvermogen

4.1 Elk

jaar

worden

risico’s

als

en

risicobeheersing

de verschillende

bij organisatieonderdelen de risico’s in kaart gebracht. Deze en zijn volgt gerubriceerd gewaardeerd: inde begroting en jaarrekening wordt een cijfermatige samenvatting van de risicoinventarisatie opgenomen met de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf 4.1.2 Risico's); bij het uitbrengen van de financiële rapportages (begroting, jaarrekening en de tussentijdse cijfers) worden nieuwe of verdwenen risico's als mutatie gemeld in de paragraaf Risico's; de frequentie van de rapportage over risico's wordt groter als daar aanleiding voor is; voor de omvang van de algemene reserve wordt de streefwaarde gehanteerd op basis van een aantal uitgangspunten. Deze zijn in de tabel hieronder opgenomen. =

»

*

De

jaarrekening

inachtneming

is met

Berekening streefwaarde Algemene (bedragen Aantal

€

x

opgesteld.

reserve

(in dienst)

lasten

*

Totale

baten

(excl. inwonersbijdrage

Bedrag

beleid

gelden (leningen)

Totale

*o.b.v.

bovenstaand

1.000,-

medewerkers

Opgenomen

van

realisatie

en

factuurbijdrage uniforme taken)

*

2022

per medewerker

Percentage

over

gelden

opgenomen

(leningen)

Percentage totale lasten Percentage

over

Streefwaarde

4.1.1

totale

baten

Algemene

reserve

Algemene

In onderstaande

(geanonimise rd)

reserve

tabel

is het

verloop

gepresenteerde cijfers

wordt

ervan

van de algemene reserve in 2022 weergegeven. Bij de uitgegaan dat de voorstellen voor bestemming van het resultaat 2022 door het Algemeen Bestuur worden overgenomen. In de begroting 2024 en meerjarenraming 2024-2026 wordt een geactualiseerd meerjarig beeld van de algemene reserve geschetst.

EN

realiseerde in 2022 een positief resultaat van (geanonimiseerd) Indien positieve resultaten behaald, geldt als uitgangspunt dat een toevoeging plaatsvindt aan de algemene reserve tot de bestuurlijk vastgestelde streefwaarde. Door toevoeging van het positieve resultaat aan de algemene reserve wordt de bestuurlijk vastgestelde streefwaarde nog niet bereikt. De

GGD

worden

Omvang algemene reserve (bedragen *€ 1.000,-) Algemene

reserve

Resultaat

2022

Algemene

Realisatie 2022

(geanonimise rd)

begin boekjaar

reserve

einde

boekjaar

K

De benodigde weerstandscapaciteit is het resultaat van de gewogen risicocapaciteit van de geïnventariseerde risico’s (zie paragraaf 4.1.2). De beschikbare weerstandscapaciteit is gelijk aan de algemene reserve. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de benodigde capaciteit wordt gedekt door de beschikbare capaciteit, Zoals uit tabel in paragraaf 4.1.2 blijkt, is het weerstandsvermogen ontoereikend om de risico’s af te dekken. Naarmate de gecalculeerde risico's zich voordoen zullen

Jaarverslag 2022

43

hiervoor

bezuinigingsmaatregelen hoger.

extra

gemeenten

moeten

worden

getroffen

of wordt

de

bijdrage

van

Benodigde weerstandscapaciteit

Realisatie

(bedragen *€ 1.000,-) Totaal Totaal Mate

2022

noodzakelijke weerstandscapaciteit beschikbare weerstandscapaciteit

einde

de capaciteit de risico's kan

waarin

na

(geanonimise rd)

weging (zie hieronder) boekjaar

afdekken

(=weerstandsvermogen)

(geanonimiseerd)

tabel is een samenvatting van de risico’s met financiële omvang opgenomen. bepaling van de noodzakelijke risicocapaciteit is rekening gehouden met de weging van de verwachtingswaarde van de kans dat de risico’s zich voordoen. n

onderstaande

Bij

de

Benodigde weerstandscapaciteit (bedragen *€

1.000,-)

Nieuwe

regelgeving

wet-

en

Maatschappelijke Economische

en

risico's

risico's en

weerstands-

Benodigde

gevolgen

capaciteit

(geanonimiseerd)

politiek bestuurlijke risico's

Middelen, organisatie medewerkers

Verwachte financiële

efficiëncy

opzichte van vorige rapportages over de risico’s is dit jaar een aantal aanpassingen gedaan. eerste zijn alle risico’s waarvan de verwachtingswaarde 100% was, verwerkt in de begroting en niet langer opgenomen als een risico. Dit heeft er ook toe geleid dat de percentages voor de verwachtingswaarde zijn aangepast naar 10, 30, 50, 70 en 90%, Daarnaast zijn alle risico’s opnieuw beoordeeld en de waarde en de kans dat ze zich voordoen daarop aangepast. De grootste wijzigingen hebben zich voorgedaan door het risico van een datalek uit te breiden tot een risico op een beveiligingsincident/cybercriminaliteit en het ophogen van de kans en het bedrag van de CAO stijgingen. Ten Ten

Om

concreter

een

de tien

beeld

risico’s.

grootste

te geven van de risico’s die de GGD De grootste risico’s betreffen:

Bedrag x

1

Cao

wijzigingen

Het

betreft

door

een

hier de

nieuwe

indexcijfers

verwachte

stijgingen

CAO

die

boven

uitkomen

die

door

de de

adviescommissie

zijn meegegeven en zijn opgenomen in de begroting 2023 en 2024. Het risico is dat de gemeenten onvoldoende compenseren 2

dit op

om

te vangen.

Prijsstijgingen Het

betreft

van

o.a.

boven

de

hier de

inkoop, onderhoud, indexcijfers

adviescommissie

opgenomen Het

risico

verwachte

uitkomen

die door

de

om

(geano im se rd)

zijn meegegeven zijn begroting 2023 en 2024. de gemeenten onvoldoende en

dit op

loopt,

Risicobedrag xE€ 1.000,

in de

is dat

compenseren

stijgingen inhuur, die

kans

GZ

staan

in onderstaande

tabel

Beheersmaatregelen

*

Tijdig het gesprek gemeente

voeren

met

*

Tijdig bespreken met gemeenten (procesvoorstel is reeds voorgelegd het AB) aan * Kwaliteitseisen verlagen *

Uitstellen

of afzien

van

aanschaf/inhuur

te vangen.

Jaarverslag 2022

44

(Fluctuaties in)

Inkomsten

Dit risico

bestaat

uit meerdere

Zo

onzeker

of er voldoende

is het

gecompenseerd voldoende

onderdelen. wordt

bevolkingsgroei, of er binnengehaald, bezuinigingstaakstellingen voor

subsidies

of

worden

gemeenten opleggen, of de vraag naar reizigersvaccinacties weer op

niveau

komt,

etc.

Cybercriminaliteit/beveiligingsincident Beveiligingsincident is een inbreuk op de beveiliging, waarbij de beschikbaarheid, de integriteit of de vertrouwelijkheid van informatie (en persoonsgegevens) in gevaar is of kan komen.

Een

beveiligingsincident

kan

ook

worden

veroorzaakt.

Dit kan

boetes

en

kan

een

imagoschade. oorzaak

en

een

onbewust leiden

tot

Cybercriminaliteit gevolg daarvan

zijn en brengt risico's op bedrijfscontinuïteit, losgeldeisen, valse betalingsverzoeken, etc. met zich mee. De GGD is NEN gecertificeerd. Hiermee is de basis van de beveiliging op orde, maar het risico blijft aanwezig. Epidemie Kosten van

van

uitval

personeel,

en

andere

waardoor

of extra

taken

inzet

tijdelijk

niet

worden

uitgevoerd of extra moet worden ingehuurd. Het betreft dan het risico op de kosten die niet worden vergoed door derden.

(Toekomst) Veilig

thuis

Er is nog geen uitsluitsel over toekomstscenario gezins- en

het

jeugdbescherming ‘samen voor kind en gezin’ als vervolg op de contouren zoals geschetst in de Kamerbrief Perspectief voor de Jeugd. Er zullen regionale veiligheidsteams komen vanuit een nieuwe publiekrechtelijke organisatie. Dit heeft naar verwachting consequenties voor de organisatorische inbedding van Veilig Thuis. Verder is nog niet duidelijk hoe de nieuwe financieringssystematiek eruit komt te zien. Ook zijn er schommelingen in de instroom en meldingen. Omgevingswet De

invoering Omgevingswet

een

veranderde

of ander nieuwe

kan

leiden

hoger geschoold personeel nodig is,

software

vraag, waardoor

er

toename

in

tot

en

een

(geanoimsrd)

(complexere) aanvragen.

*

Extra

*

Alert

acquisitie zijn op subsidie mogelijkheden *

Werken

met

flexibele

Strenger sturen op contractafspraken * Tijdig signaleren en

schil

*

acties

ondernemen

*

Uitvoeren

van

audits

*

Verhogen bewustwording binnen de organisatie * Aanwezigheid van CISO, FG en PO en uitbreiding functioneel beheer *

Tactisch-

en

te

voldoen

aan

strategisch plan om wet- en regelgeving * Continuiteitsplan * Back-up en restore *

Verwerkersovereenkomsten

contracten

en

conform

inkoopvoorwaarden GGD * Ketensamenwerking * Prospectieve risicoanalyses *

Continuiteitsplan eigen organisatie * Dit risico hoort bij de primaire taak van de organisatie en wordt daarom geaccepteerd

*

Implementeren adviezen werkgroep begrotingssystematiek Veilig Thuis

*

Trainingen/ opleidingen personeel * Projectorganisatie ingericht * Actueel houden van de opgedane kennis *

Participatie in landelijke overleggen * Volgen van de landelijke ontwikkelingen

Jaarverslag 2022

45

8

Ziekteverzuim Het

&

arbo

risico van

langdurig ziekteverzuim is aanwezig en daarmee de kans op relatief dure vervanging van personeel. Een aantal functies

9

hebben

verbale

van

te

of

maken

met

extra

risico's

fysieke agressie.

Arbeidsmarktkrapte Door en

vergrijzing,

toenemende

krapte op taken

de

wordt

arbeidsmarkt

het

steeds

moeilijker goed gekwalificeerd personeel op (op korte termijn) aan te trekken. Dit geldt voor bijna alle taken, maar bij de beschikbaarheid dit het 10

Niet De

van

forensische

artsen

is

grootste probleem.

naleven

GGD

wetten

overtreden

regelgeving

kan

van

mogelijk

boetes

tot

gevolg

Totaal

van

de

regelgeving

en

te voldoen

aan

diverse

Het

bewust

wet-

en

verordeningen.

en

onbewust

wet-

van

dient

of

schadeclaims

of

hebben.

10

(noodzakelijke

grootste risico's risicocapaciteit)

Overige (noodzakelijke risicocapaciteit) Totale

noodzakelijke

Frauderisico

risicocapaciteit

(geanoimserd)

*

Actief

arbobeleid

*

Training omgaan geweld

agressie

met

*

Positionering als aantrekkelijke werkgever * Opvangen met (duurdere) inhuur * Hoger loon betalen

*

Personeel

bewust

maken

2021

4.1.3

van

wet

en

waarvan

ook

niet

analyse

heeft de

het

Kengetallen

Onderstaande

kengetallen zijn opgenomen conform gemeenten (BBV). De kengetallen zijn berekend

Besluit

en

zoals aangegeven

juli

2015.

Begroting

Kengetallen Netto

schuldquote

Netto

schuldquote gecorrigeerd

voor

alle verstrekte

Structurele

exploitatieruimte

De

schuld

Verantwoording provincies Ministeriële Regeling

en

in de

Realisatie

Begroting

Realisatie

2022

2022

2021

(geanonimiseerd)

leningen

Solvabiliteitsratio

netto

van

regelgeving van hun vakgebied * Taakafbakening, waar is de GGD

en

GGD beleid opgesteld over het voorkomen van fraude en is een frauderisicoanalyse uitgevoerd. De analyse wordt periodiek geactualiseerd en is betrokken bij risicomanagement. Ook komt dit onderdeel vanaf de jaarrekening 2023 terug bij de rechtmatigheidsverklaring via het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik. In

en

weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de GGD ten opzichte van de eigen De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Door vertraging in de nieuwbouw zijn veel minder uitgaven gedaan in 2022 waardoor er veel minder schuld is dan in de begroting is aangenomen. middelen.

De

solvabiliteitsratio

verplichtingen percentage

geeft

inzicht

in de mate

GGD

in staat

is

te voldoen.

Onder

de solvabiliteitsratio

wordt

verstaan

het

Het

bestaat

van

het

balanstotaal.

reserves

(zowel

de

algemene

overzicht

van

baten

en

reserve

eigen als

de

waarin

de

volgens bestemmingsreserves) en

vermogen

lasten.

Jaarverslag 2022

aan

haar financiële

eigen

artikel het

42

vermogen BBV

als

uit de

resultaat uit het

Voor

de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Hierdoor ontstaat inzicht in de structurele exploitatieruimte.

4.2

Onderhoud

Materiele vaste Activeren Conform

activa

afschrijven

en

het

kapitaalgoederen

BBV

worden

geïnvesteerd. Investeringen worden lineair afgeschreven juli jaar ingebruikname. Als uitgangspunt voor het activeren dat dit vanaf € (geanonimiseerd) geldt plaatsvindt BRA per object. vanaf

Investeringen De

GGD

had

in

alle materiële

1

van

het

vaste activa

van

gebouwen

ultimo

eigendom (locatie Tiel). Het hoofdgebouw in Nijmegen en de GGD. Investeringen in gebouwen die geen eigendom gehuurd van de GGD zijn, komen voor rekening van de betreffende verhuurder. Investeringen in gebouwen die eigendom zijn van de GGD, worden bij de GGD geactiveerd. De kapitaallasten zijn opgenomen in de begroting. consultatiebureaus

2022

één pand

in

worden

Investeringen

in

Ten

de

door de

overige kapitaalgoederen investeringen in overige kapitaalgoederen (inventaris en installaties, vervoersmiddelen en materiaal) hanteert de GGD een meerjarig investeringsplan automatisering, welke periodiek wordt geactualiseerd. In de begroting is een constant bedrag opgenomen voor kapitaallasten gebaseerd op de verwachte kapitaallasten van het betreffende begrotingsjaar. De werkelijke kapitaallasten fluctueren. aanzien

van

Meerjarig

wordt

vanwege

de inflatie

gestuurd

op een sluitende investeringsbegroting. additionele duurzaamheidseisen waardoor

en

Dit

laatste staat verder

prijzen

onder

druk

oplopen.

Onderhoud

Onderhoud

gebouwen en installaties het onderhoudsplan (MJOP) wordt jaarlijks Op hoofdkantoor aan de Groenewoudseweg wordt minimaal onderhoudswerkzaamheden). basis

van

Uitgangspunten Het

=

MJOP

jaarlijks en wordt eerstvolgende herziening

partij.

De

middelt

de lasten

=

__ Voor

meten

en

2767

De

we

"

het

jaren

begroting

een

stabiel

De

voor

kosten

bewaken

vertoont

verschillende

van

van

het

uitgevoerd. Het huidige (alleen hoogstnoodzakelijke

over

voor

in

plaats

vijf jaar volledig

periode

een

herzien

door

een

2023.

hanteren

van

wij

10 de

jaar. landelijke

NEN-norm

gebouwen.

zin, als gevolg van werkelijk voorziening MJOP vertoont

Via de

uit te de

onderhoud, in de feitelijke belasting van de voeren

beeld.

het beheer

de gemeenten

keer in de

de onderhoudsstaat

van

in absolute

fluctuaties.

een

vindt

onderhoud

(Nederlands Normalisatie-instituut)

Het onderhoud

onderhouden

beleid

actualiseren

externe GGD

het onderhoud

en

of externe

onderhoud

partijen.

De

van

de

GGD

gehuurde panden zijn voor rekening draagt bij in de servicelasten.

Jaarverslag 2022

en

risico

47

Onderhoud

materieel

Het onderhoud de

via

materieel

van

afdeling Vastgoed

4.3

wordt grotendeels in eigen beheer uitgevoerd Facilitymanagement van de VRGZ.

&

of uitbesteed

Financiering

Risicobeheer Het is de GGD

niet

toegestaan

leningen

om

te verstrekken

rente

en

en

aflossing

van

leningen

te

garanderen. Financieringsportefeuille De hoeveelheid geld die nodig is voor de uitvoering van de verschillende taken van de organisatie wordt beheerd door de treasuryfunctie. Werkwijze, taken en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Dit statuut is op 27 juni 2019 door het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld. De GGD

voert

risicomijdend

een

het schatkistbankieren

geldt aangehouden

in de

lenen op

de

In

heeft de

2020

Nederlandse

Nijmegen.

financiële

In

GGD

(bedragen *€

rentelasten

b. De

externe

rentebaten

c.

De

De

door te rekenen rente

rente

worden Saldo

die

zal

lening aangetrokken

ter de

over

korte

externe

moet

van projectfinanciering die aan toegerekend

door te rekenen

externe

worden

rente

financiering rentelasten,

voorzieningen (gewaardeerd op

taakvelden

f. Renteresultaat

toe

te

rekenen

taakvelden

aan

op

moet

contante

waarde)

rente

toegerekende

het taakveld

taakveld

(atb+c)

over

werkelijk

regelgeving. Voor de GGD tegoeden worden Staat minder geld hoeven

dalen.

doorberekend

het betreffende

d2. Rente

aan

en

in dat

Nederlandse

rente

de grondexploitatie

aan

eigen vermogen

De

worden

houdt

lange financiering

en

over

De

zal de

de staatsschuld

renteschema

een

d1. Rente

e.

Hierdoor

wet-

aan

Dit

1.000,-)

externe

Totaal

en

in 2022

overheden.

van

de

het

nieuw

toerekening

te bouwen aan

pand

in

taakvelden

en

weergegeven.

De

a.

voldeed

en

decentrale schatkist.

markten

onderstaand

het renteresultaat

beleid

voor

rente

Realisatie

Begroting

Realisatie

2022

2022

2021

(geanonimise rd)

treasury

Kasgeldlimiet geeft aan welk bedrag mag worden gefinancierd met kortlopende geldleningen: kasgeldlimiet. Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden moet de kortlopende schuld worden omgezet in een langlopende schuld. Het

Ministerie

van

Financiën

de

In

2022

is de GGD

in alle

kwartalen

binnen

de limiet

gebleven.

Jaarverslag 2022

48

Kasgeldlimiet (bedragen Omvang In

*€

1.000,-)

begroting

procenten

Toegestane

van

1-1-2022

per de

(geano im se rd) (geanonimiseerd)

(=grondslag)

grondslag

kasgeldlimiet

1e kwartaal Totaal

netto vlottende

Toegestane

schuld

kasgeldlimiet

Ruimte

2e

kwartaal

3e

kwartaal

4e

kwartaal

Renterisiconorm Om

financiële

ongewenste

renterisiconorm maximaal

De

voor

uitkomst

gevolgen

Deze

aan.

renteconversie

hiervan

mag

rentewijzigingen te beperken geeft het ministerie ook een geeft de omvang van de schuld weer die in een jaar aanmerking mag komen. van

renterisiconorm in

niet overschreden

worden

leningen, looptijden en rente-aanpassingsdata rentewijziging ontstaat. In

2022

bleef de

GGD

binnen

de

norm

van

en

de Wet

zodat

een

een

spreiding

eventueel

hieruit

van de opgenomen voortvloeiende

Fido!,

Renterisiconorm

(bedragen

*

€

1.000,-)

(geanoimserd)

1

Renteherziening op lening o/g 2 Betaalde aflossingen 3 Renterisico

4

(1+2)

Begrotingstotaal

2022

Bij Min. Regeling vastgestelde

%

5 Renterisiconorm

Toets

renterisiconorm

6 Ruimte

1

Wet

(5-3)

(+) c.q. overschrijding (-)

Financiering

decentrale

overheden

Jaarverslag 2022

49

4. 4

Bedrijfsvoering

4. 4. 1

Openbaarheidsparagraaf

Per 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) in werking getreden. Op basis van de Woo dienen bestuursorganen in hun jaarverslag en begroting een ‘openbaarheidsparagraaf’ op te nemen, waarin zij aandacht besteden aan de uitvoering van de Woo. Deze openbaarmakingsparagraaf beschrijft daarom op hoofdlijnen de activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van de Woo. Woo-contactpersoon GGD Gelderland Zuid heeft in 2022 een Woo-contactpersoon aangewezen. De contactpersoon beantwoordt vragen over de beschikbaarheid van publieke informatie en vervult daarmee een rol in het uitvoeren van de Woo. Actieve en passieve openbaarmaking De Woo behelst onder meer actieve openbaarmaking van uiteenlopende informatiecategorieën. GGD Gelderland-Zuid deed dat in 2022 met het instrumentarium dat de VNG speciaal hiervoor ontwikkeld heeft. De landelijke implementatiestrategie is nog niet klaar en wordt vervolgd in 2023. Voor de passieve openbaarmaking zijn een procesbeschrijving en checklist opgesteld. Voor een voortvarende reactie op en afhandeling van openbaarheidsverzoeken hebben we (brief)sjablonen gemaakt. Tot slot is een bewaarstrategie opgesteld voor de duurzame toegankelijkheid van documenten.

4. 4. 2

Arbo

Veiligheid voor medewerkers In maart-april 2022 heeft PreventPartner de Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (RI&E) van locatie Groenewoudseweg 275 en van de test- en vaccinatielocaties van onze GGD geactualiseerd, inclusief het plan van aanpak. Het arbobeleid is in 2022 geactualiseerd. Gezonde, fitte en vitale medewerkers Medewerkers met fysieke klachten hebben na een werkplekonderzoek aanpassingen gekregen voor een arbo-verantwoorde inrichting van hun (thuis-)werkplek. Vanuit het Project Samen Gezond Werken zijn door het jaar heen en in de Vitaliteitsweek activiteiten georganiseerd ten behoeve van de fysieke en mentale vitaliteit van de medewerkers. Bevorderen van het welzijn van medewerkers De GGD heeft de EMS BHV-app aangeschaft. Daarmee is de BHV voor de verschillende locaties inzichtelijk geworden. De app vervangt alle papieren protocollen, piepers en portofoons.

4. 4. 3

Communicatie

Sinds corona heeft de GGD een groter personeelsbestand en meer medewerkers die vanuit huis werken. Communicatie droeg in 2022 bij om hen verbonden en betrokken te houden, bijvoorbeeld via vlogs en video’s. Wij adviseerden en ondersteunden ook dit jaar bij uiteenlopende projecten en taken: intern en met samenwerkingspartners. En we ondersteunden bij urgente actualiteiten, zoals de monkeypox-vaccinaties en de zorg voor Oekraïense vluchtelingen. Nieuwe digi-toegankelijke websites Het aantal bezoekers aan onze website (bijna 350. 000) nam dit jaar af ten opzichte van de coronajaren (2021 bijna 900. 000). Er is wel een toename te zien ten opzichte van 2019, het jaar voor corona (ruim 250. 000). De eind 2021 ingevoerde chatbot voorziet in een behoefte. De websites van GGD en Veilig Thuis zijn qua vormgeving en gebruik digi-toegankelijk opgezet. De content van de oude website is vernieuwd en digi-toegankelijk gemaakt. De nieuwe websites, die in februari 2023 online gaan, voldoen hiermee aan de landelijke regelgeving. Jaarverslag 2022

50

Ondersteuning coronabestrijding Communicatie zorgde voor een social media-campagne en berichtgeving in de huis-aan-huisbladen. Alle gemeenten ontvingen een communicatietoolkit om de priklocaties en data onder de aandacht te brengen. Meerjarenstrategie In de Meerjarenstrategie is afgesproken dat de GGD werkt vanuit twee leidende principes en besteedt extra aandacht aan vier strategische thema’s. In het online magazine laten verhalen zien hoe hieraan wordt gewerkt hieraan werken. Dit jaar verschenen 9 nieuwe verhalen. Deze verhalen zijn via de sociale media-kanalen en het intranet van de GGD breder gedeeld.

4. 4. 4

Informatiemanagement

Wettelijke eisen informatieprocessen De organisatieprocessen moeten voldoen aan de wettelijke eisen op het gebied van archivering, informatiebeveiliging en transparantie. Daartoe is in 2022 de certificering NEN7510 gerealiseerd en een CISO aangesteld. Het verbeterplan archiefaudit 2020 is grotendeels uitgevoerd door GGD en VRGZ, waaronder een conform DUTO (duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie) ingericht archiefsysteem en het uitplaatsen van het fysieke archief van de GGD. Er zijn resultaatafspraken gemaakt met leveranciers van EPD's. De nog openstaande punten uit het verbeterplan archiefaudit 2020 liggen met name bij de VRGZ die voor de GGD en VRGZ invulling geeft aan het archiefbeheer. Acties die nog uitgevoerd moeten worden zijn onder andere een juiste inrichting van het archiefsysteem JOIN en de lokale toetsing van JOIN aan de vereisten. Datagedreven GGD Veilig en laagdrempelig gebruik door gemeenten en andere partners van door de GGD verzamelde en geanalyseerde data dient mogelijk te zijn. Er is een aantal dashboards ingericht waarmee beleidsmedewerkers van de gemeente een inhoudelijk beeld over het bewuste taakveld kunnen krijgen. Deze cijfers zijn structureel inzichtelijk waardoor ze de basis voor beleid vormen en gebruikt worden om signalen direct te toetsen.

De dashboards worden vraag-gestuurd doorontwikkeld en voor meer taken van de GGD beschikbaar gemaakt. Gedeelde regie met VRGZ Er is een informatietafel ingericht waar GGD en VRGZ alle IV- en ICT-zaken afstemmen en prioriteren waar een gezamenlijk belang is. Daarnaast werd er intensief samengewerkt op het vlak van datamanagement en datagovernance. Digivaardigheid gebruikers Om potentiële informatiebeveiligingsincidenten en/of datalekken door onbewust handelen te voorkomen, verbeteren we de digivaardigheid van onze gebruikers. In 2022 zijn diverse handleidingen op het gebied van basis kantoorautomatisering uitgewerkt en trainingen gegeven.

4. 4. 5

Kwaliteit

Kwaliteitsmanagementsysteem GGD Gelderland-Zuid beschikt over een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) dat op basis van het HKZ 2019 en NEN 7510-normenkader gecertificeerd is. Door middel van periodiek uitgevoerde managementreviews, directiebeoordeling en in- en externe audits is continu zicht op het functioneren van het KMS. In 2022 is het kwaliteitsinformatiepunt (KIP) gerealiseerd. KIP stelt

Jaarverslag 2022

51

en medewerkers met bijzondere kwaliteitstaken in staat om laagdrempelig actuele data uit het KMS te generen en hierop te sturen. managers

Melding ter verbetering (MTV) Binnen de organisatie wordt onverminderd aandacht besteedt aan nut en noodzaak van het melden van incidenten. Alle afdelingen melden MIC (Melding Incidenten Cliënten), MIM (Melding Incidenten Medewerkers) en informatiebeveiligingsincidenten. Meldingen worden besproken in de GGD-brede MTV-commissie en geanalyseerd op verbeterpotentieel. Er is een actueel zicht op het aantal, de aard en trends van de meldingen op team-, afdelings- en GGD-niveau. Meldingen hebben aantoonbaar tot verbetering geleid.

Klantervaring Ervaringen van klanten zijn in beeld gebracht. Desgewenst werd de organisatie door een professionele externe partij ondersteund bij de uitvoering van cliënt-ervaringsonderzoek. Onderzoeksresultaten gaven goed inzicht in hoe cliënten de zorg- en dienstverlening ervaren hebben geleid tot verbeteringen.

en

Klachten De klachtenfunctionarissen ontvingen in 2022 52 klachten. Twee van deze klachten zijn behandeld door de onafhankelijke klachtencommissie. Goede (en laagdrempelige) klachtopvang en behandeling leidt tot herstel van vertrouwen van de klant in de organisatie en zo mogelijk verbetering van de zorg- en dienstverlening.

4. 4. 6

Juridisch advies

Vanaf oktober 2022 was Juridische Zaken betrokken bij de uitvoering van verzoeken in het kader van de Woo (Wet open overheid) en de (toekomstige) ontwikkelingen op dit gebied, zoals actieve openbaarmaking en anonimiseringssoftware. In 2022 zijn er twee Woo-verzoeken binnengekomen bij de GGD; één op het gebied van Monkeypox en één over medische milieukunde. Daarnaast heeft Juridische Zaken zich bezig gehouden met gezondheidsrechtelijke vraagstukken, bijvoorbeeld op het gebied van patiëntendossiers en gegevensdeling. Tot slot heeft Juridische Zaken geadviseerd in gerechtelijke procedures en klachten. Daarnaast heeft Juridische Zaken zich bezig gehouden met gezondheidsrechtelijke vraagstukken, bijvoorbeeld op het gebied van patiëntendossiers en gegevensdeling. Tot slot heeft Juridische Zaken geadviseerd in gerechtelijke procedures en klachten. We zien dat het aantal procedures, overeenkomsten en dergelijke waar juridisch advies voor nodig is, sterk stijgt. Dat komt onder andere door de toegenomen wet- en regelgeving (waaronder Woo en AVG).

Jaarverslag 2022

52

4. 4. 7

Bedrijfsvoering

Algemeen In 2022 zijn in de sector Bedrijfsvoering veel ontwikkelingen geweest, mede in het kader van de opdracht (toetsen servicelevel en de verdeelsleutels) aan het in 2021 gestarte hoofd van de Sector Bedrijfsvoering. Productiecapaciteit is meer afgestemd op klantvraag, het eigen realisatievermogen is omhoog gegaan door insourcing en harmonisatie. Daarnaast zijn analyses op interne dienstverlening en externe dienstverlening (GGD GZ) opgeleverd. GGD-locaties In 2022 is het bestemmingsplan voor de nieuwbouw onherroepelijk vastgesteld. De omgevingsvergunning is ingediend, de aanbesteding van de uitvoerende partijen is gestart en de verkoopovereenkomst van de grond tussen gemeente Nijmegen en de GGD is ondertekend. Deze is nog niet gepasseerd bij de notaris, omdat de eigenaar van het naburige bowlingcentrum bezwaar heeft gemaakt. JGZ-locaties Ontwikkelingen binnen de huisvesting van de consultatiebureaus waren onderdeel van de gesprekken met de verhuurders. Voor twee consultatiebureaus – in Beuningen en Opheusden concrete plannen in voorbereiding voor herhuisvesting. Het huurcontract voor het pand Molkenboer/Nijmegen is opgezegd. In Wijchen zijn plannen voor nieuwe huisvesting.

–

zijn

HRM In het afgelopen jaar zijn de visie op HRM en de daarbij behorende HR-doelen herijkt. Er ligt meer nadruk op aantrekkelijk werkgeverschap en behoud van personeel. In het kader van deze ontwikkeling zijn de prioriteiten voor HRM voor 2022 vastgesteld. Dit zijn de implementatie van het cao-akkoord (waaronder de verlofharmonisatie), de integriteits- en gedragscode, de reiskosten en een verkenning van de managementstructuur. Deze prioriteiten zijn grotendeels afgerond. Het caoakkoord van 2021 en het beleid rondom integriteit en gedrag zijn geïmplementeerd. Elke medewerker van de GGD heeft de eed of belofte afgelegd en de gedragscode is geactualiseerd. Er is een compensatieregeling voor dienstreizen overeengekomen en er is een start gemaakt met de ontwikkeling van een passende reiskostenregeling. De verkenning rondom optimalisatie van de managementstructuur en de managementrollen is uitgevoerd; de uitkomsten worden begin 2023 verwacht. Daarnaast zijn in 2022 verbeteringen doorgevoerd in de HR-dienstverlening waaronder de aanpak rondom verzuim en werving & selectie. Ook is onderzoek gedaan naar het opleidingsbeleid en worden genoemde verbeteracties uitgewerkt. Interne beheersing Op basis van de interne controles en de interim controle is vastgesteld dat de interne beheersing van de financiële processen op orde is.

De aandachtspunten uit de rapportage van de accountant (Managementletter) zijn afgerond of onderhanden. Uit de dieper gaande Verbijzonderde Interne Controle (VIC) kwam een aantal aandachtspunten naar voren, met name op het gebied van inkoop (zie ook onderdeel inkoop). Daarnaast is gewerkt aan de voorbereiding op de wetswijziging ten aanzien van rechtmatigheid. De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van het gevoerde (financiële) beleid ligt bij het Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur richt daarvoor (via de directie) de administratie en interne beheersing zodanig in, dat zij verantwoording kan afleggen aan het Algemeen Bestuur.

Jaarverslag 2022

53

Inkoopbeleid In 2022 is een start gemaakt met het verbeterplan Inkoop. Dit plan bevat een groot aantal aanbevelingen om de doorontwikkeling van de inkooporganisatie mogelijk te maken. Het plan richt zich op de rechtmatigheid en doelmatigheid van de inkopen en het bijdragen aan de organisatiedoelstellingen. Alle aanbestedingstrajecten die de GGD heeft opgestart, zijn binnen de Europese aanbestedingsregels afgerond en daarmee rechtmatig tot stand gekomen.

4. 4. 8

Samenstelling personeelsbestand

In onderstaande tabel zijn een aantal personeelsbestand.

gegevens opgenomen

over

2022

2021

Ultimo

Ultimo

Aantal medewerkers in dienst (excl. corona stagiaires en inhuur)

460

450

Aantal medewerkers coronabestrijding

467

1. 018

Totaal medewerkers GGD

927

1. 468

FTE in dienst

358

347

FTE inhuur (excl. corona)

33

12

46,44

46,56

11,09 88,70

10,22 89,78

6,46

7,97

Aantal medewerkers GGD 2

de opbouw

van

het

Aantal FTE

Overige indicatoren Gemiddelde leeftijd Verhouding (%) Man Vrouw Ziekteverzuim (%)

4. 5

Verbonden partijen

De GGD werkte ook dit jaar intensief samen met Veiligheidsregio Gelderland-Zuid op het gebied van bedrijfsvoering (geleverd door de afdelingen Vastgoed & Facility Management, HRM, Informatievoorziening, Financiën & Inkoop). Er is geen sprake van een verbonden partij in die zin dat de GGD risico’s draagt die door de andere partij worden veroorzaakt. Wel zijn er kosten gemoeid met het eventueel verbreken van het samenwerkingsverband.

2 iedereen

die van de GGD een loonstrook ontvangt (excl. niet-betaalde stagiaires)

Jaarverslag 2022

54

5 Jaarrekening Dagelijks Bestuur d. d. 23 maart 2022

Jaarverslag 2022

55

5.

Jaarrekening

Balans

5.1

per

31

december

2022

ACTIVA

(bedragen

x

€

1.000,-)

31-12-2022

31-12-2021

Vaste Activa Materiële

vaste

activa

Vlottende

activa

Vlottende

activa

Voorraden Voorraden

Uitzetting met rentetypische looptijd Openbare lichamen Rijk Openbare Openbare

lichamen

Gemeenten

lichamen

Uitzettingen Rijks

Overige schatkist

Overige vorderingen

Liquide

middelen

Kassaldi Banksaldi

Overlopende activa Nog te ontvangen subsidies Rijk Nog

te ontvangen

Overige

nog

te

subsidies

ontvangen

gemeenten

bedragen

<

1 jaar

(geano im se rd) Jaarrekening 2022

56

PASSIVA (bedragen Vaste

€

x

1.000,-)

31-12-2022

Passiva

Eigen vermogen Algemene

reserve

Bestemde

reserve

Gerealiseerd

frictiekosten

huisvesting

resultaat

Voorzieningen Voorzieningen verplichtingen, verliezen, risico's Voorzieningen

ter

egalisering

van

kosten

Langlopende schulden Schuld

rentetypische looptijd

met

>

1 jaar

Langlopende schulden

Vlottende

passiva

Netto vlottende schuld

met

rentetypische looptijd

Crediteuren

Overige schulden

Overlopende Overige

31-12-2021

nog

passiva te

betalen bedragen

Overige vooruit ontvangen bedragen

Totaal

Gewaarborgde Garantiestelling

leningen

<

1 j

(geanoimserd)

Jaarrekening 2022

57

5. 2

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar

De primaire begroting 2022 is op 1 juli 2021 door het AB goedgekeurd. Op 30 juni 2022 is de begrotingswijziging zoals deze wordt gepresenteerd in deze jaarrekening goedgekeurd.

5. 2. 1

Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid

Het eerste kwartaal van 2022 werd gekenmerkt door een heftige opleving van coronabesmettingen en het land zat weer in lockdown. In dit kwartaal werden veel testen afgenomen en daarnaast ging de boostercampagne van start. Gedurende het jaar zijn er nog twee boostercampagnes uitgevoerd. Het gehele jaar konden mensen vaccinaties halen op de daarvoor opengestelde vaccinatielocaties. Aan het eind van 2022 werd de inzet voor de coronabestrijding naar waakvlam niveau teruggebracht. Conform declaratieprotocol vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is de vermindering van inzetbaarheid op uniforme taken niet vertaald in een terugbetaling van de inwonersbijdrage voor deze taken. De inzet voor de coronabestrijding is derhalve verminderd met de inzet die normaal zou plaatsvinden op de uniforme taken zodat er geen dubbele financiering ontstaat. In 2022 heeft de coronabestrijding geen of beperkte invloed meer gehad op de uitvoering van de GGD taken. De inwonersbijdrage is geheel gebruikt voor de uitvoering van de reguliere taken. De uitvoering van de werkzaamheden voor de coronabestrijding en vaccinaties is voornamelijk uitgevoerd door ingehuurd personeel. De uitgaven waren minder fors dan in 2021. Net als in voorgaande jaren zijn de totale lasten, samen met de inhaalkosten, in rekening gebracht middels de declaratie meerkosten corona bij het Ministerie van VWS.