Document · PDF

2024-189.21 Bijlage 18 Deelbesluit Woo

Gemeenteraad 12 september 2024, gemeente West Maas en WaalBij agendapunt: Ingekomen stukken26.349 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

westmaasenwaal.nl>

Rob Reuvers (geanonimiseerd) Verzonden: 30-03-2023 20:10 Van:

(geanonimiseerd) westmaasenwaal.nl= Aan: (geanonimiseerd) MN Onderwerp:

Concept Jaarrekening GGD GZ 2022

FW:

deel 2

Ter info Met

vriendelijke groet,

R.A.N.

westmaasenwaal.nl

Van:

| (geanonimiseerd) |

0487

| Vrijwaring

(geanonimiseerd) WN

@ @

(geanonimiseerd) @ goagelderlandzuid.nl> <l

GGDDirectiemail

30 maart 2023 13:18 donderdag Verzonden; (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) ‚nl (geanonimiseerd)@druten.nl; (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)@nederbetuwe.nl; (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) M@wijchen.nl; (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

@beuningen.nl; bestuur@buren.nl; secretariaat@culemborg.nl; verbonden. partijen @culemborg.nl; bestuurssecretariaat@druten.nl; bestuurssecretariaat@bergendal.nl; bestuurssecretariaat (geanonimiseerd) @maasdriel.nl; nl; (geanonimiseerd) nl; (geanonimiseerd) © or RS bestuur@tiel.nl; (geanonimiseerd) @zaltbommel.nl; bestuurssecretariaat@mookenmiddelaar.nl; bestuurssecretariaat@westbetuwe.nl; < (geanonimiseerd) B (geanonimiseerd) @ggdgelderlandzuid.nl>; (geanonimiseerd) le (geanonimiseerd) vroz.nl>; archief < <archief@vrgz.nl>; (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)@ggdgelderlandzuid.nl>; GGDDirectiemail (geanonimiseerd) ogdgelderlandzuid.nl> Ro Onderwerp: Concept Jaarrekening GGD GZ 2022 deel 2 CC: secretariaat

secretariaatwethouderdaemen@nijmegen. Bestuurssecretariaat <bestuurssecretariaat@westmaasenwaal.nl>; utenwijchen.nl bestuurssecretariaat@nederbetuwe.

Geachte

leden

Onderstaande Zuid, U ontvangt

van

het

stukken

hierbij

Algemeen

Bestuur

zijn zojuist verzonden

deze documenten

Bestuursversie

Jaarverslag Concept Jaarrekening 2022 In

ter

Gelderland-Zuid,

GGD

aan

raden

van

gemeenten die participeren in de GR GGD

GGD

Gelderland-Zuid

(incl. accountantsverklaring). van

vriendelijke groet,

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 5 Directiesecretaris / Manager Directiebureau T 088 144 72 45 (geanonimiseerd) 5 E (geanonimiseerd) dgelderlandzuid.nl

VG/G/DA Gelderland-Zuid

Gelderland-

kennisname.

2022

vorige mail is de begeleidende brief en de publieksversie

een

Met

van

GGD

Gelderland-Zuid

Postbus

1120

144

(088)

| 6501 72

Nijmegen

www.ggdgelderlandzuid.nl

het

jaarverslag

2022

GGD

aan

toegestuurd.

GGD Gelderland-Zuid

Jaarverslag 2022 Jaarverslag 2022 OVERZICHT VAN RESULTATEN OVERZICHT VAN RESULTATEN

JAARVERSLAG 2022

Inhoudsopgave Voorwoord

Leeswijzer

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. 5

Bestrijding coronavirus 5 Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Algemene Gezondheidszorg 9 Gezond Leven 12 Jeugdgezondheidszorg 18

Dit jaarverslag geeft een overzicht van de behaalde

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD 2. 1 2. 2 2. 3

Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg 24 Veilig Thuis 26

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF) 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4 3. 5

Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg 30 Gezond Leven 32 Jeugdgezondheidszorg 36 Veilig Thuis 37

Dit jaarverslag bevat een beschrijving van de resultaten. De jaarstukken (hoofdstuk 4 t/m 7) vindt u terug in een apart document.

resultaten in het jaar 2022. Leidend voor deze resultaten zijn de doelstellingen zoals die in de programmabegroting 2022 zijn geformuleerd. In dit jaarverslag ziet u een splitsing tussen de wettelijke taken opgedragen aan de GGD (hoofdstuk 1) en de wettelijke taken die beleidsmatig bij de GGD zijn belegd (hoofdstuk 2). Deze taken zijn door het bestuur vastgesteld in de programmabegroting, in lijn met onze Meerjarenstrategie 2020 - 2023. Het zijn

ontwikkelingsgebieden waar we extra gezond heidswinst willen behalen door het verbinden van expertise binnen en buiten onze GGD. De corona bestrijding had grote impact op de organisatie en is apart uitgelicht (paragraaf 1. 1). Daarna vindt u in hoofdstuk 3 de resultaten van de facultatieve werk veldspecifieke opdrachten. In elk hoofdstuk hebben we een aantal resultaten uitgedrukt in cijfers en infographics. In het onderdeel Jaarstukken tenslotte (vanaf hoofdstuk 4) vindt u informatie over de bedrijfsvoering, de jaarrekening en diverse bijlagen met aanvullende gegevens, zoals cijfers per gemeente.

INHOUDSOPGAVE

2/ 38

doet de GGD?

Wat

GGD Gelderland-Zuid

Voorwoord

gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,

Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook voor Mook en Middelaar verzorgen wij enkele diensten.

Als verlengstuk werken

deze gemeenten

van

Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewaken

heid

inwoners op alle

bevorderen

van

de gezond-

leeftijden (9 maanden tot 100+). Speciale aandacht gaat hierbij uit naar kwetsbare groepen. Onze dienstverlening organiseren wij zo laagdrempelig mogelijk, in samenwerking met

gemeenten

partners in de zorg, het

onderwijs, welzijn, wonen

veiligheid.

de GGD

is divers en

Het takenpakket

van

daarmee ook de

expertise die wij bieden. liggen vast in de

De meeste GGD-taken Wet

publieke gezondheid. Andere

relevante

wetten

voor

de taken die

2022

was het derde jaar dat in het teken stond van de coronabestrijding en een lockdown vanwege de snelle opkomst van de omikron-variant. Later in het jaar kon

de GGD

starten met

afschaling van de coronabestrijding. We legden geleerde lessen vast. Landelijk maakten we de omslag naar de voorbereiding op toekomstige crises: het versterken van de infectieziektenbestrijding en investeren in

wij aan publieke gezondheid.

van

(geanonimise rd)

is de gemeentelijke

wij

zijn: Wet kinderopvang, Wet op lijkbezorging, Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning.

een

nieuwe

pandemische paraatheid. A-ziekte op.

Intussen dook

Met de afschalende

corona-

organisatie hebben we snel Monkeypox onder controle gekregen en een effectieve vaccinatie van de doelgroep

gerealiseerd.

ontwikkelingen en productie kunnen volgen.

Naast de coronataken GGD

onze

hebben

volledig uitgevoerd

inhaalslagen

kunnen

reguliere taken

én hebben

van

flinke

maken.

dashboards

Vanuit

onze

nadrukkelijk aan

gemaakt

waarmee

Meerjarenstrategie in netwerken

PG/G/D) Gelderland-Zuid

én

2020-2023

lokaal

gezondheid en veiligheid doen

gemeenten de

investeren

partnership. Werken we

samen

met

vele

partners. De resultaten in dit jaarverslag laten zien wat De oorlog in Oekraïne leidde tot een forse toename van vluchtelingen. Naast Oekraïense vluchtelingen steeg ook en werden in onze regio's verschilopvanglocaties ingericht. Voor de nieuwkomers heeft de GGD de publieke gezondheidszorg verricht.

hiermee bereiken. We pakken de handschoen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief we

het aantal asielzoekers

Leven Akkoord

lende

trekkelijk

(GALA) in 2023 graag op. Voor een

overzicht

Het

datagestuurd

werken

(digi)toegankelijk platform

neemt

een

vlucht.

Er is een

ontwikkeling, waarmee we op onze website de nieuwste gezondheidsinzichten per gemeente, wijk, dorp of gebied online beschikbaar kunnen maken. Voor Veilig Thuis en Bijzondere Zorg hebben

aan-

highlights van 2022 verwijs u naar het beknopte publieksjaarverslag. van

uitvoeren, de

GGD

Veel

leesplezier!

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Cl Cal Directeur Publieke Gezondheid GGD

Gelderland-Zuid

JAARVERSLAG

2022

(geanonimiseerd)

HOOFDsTUWI de aal, is

INHOUDSOPGAVE Em

GGD

4/38

JAARVERSLAG 2022

1. 1

Bestrijding coronavirus

waarin burgers op laagdrempelige, efficiënte en flexibele wijze toe gang hebben tot verschillende vaccinaties.

De belangrijkste focus van gezondheidsbescherming lag ook in 2022 op de bestrijding van het coronavirus. We hebben de in de coronacrisis opgedane ervaring geëvalueerd en gebruikt voor aanpassingen en verbeteringen in het integrale crisisplan. De crisisorganisatie van de GGD was een groot deel van 2022 opgeschaald. Landelijk zagen we in 2022 een verdergaande versoepeling van de coronamaatregelen. Wat betreft testen, bron-en contactopsporing en vaccineren was de opdracht aan de GGD vanuit VWS: de capaciteit van deze GGD-taken flexibel en opschaalbaar houden.

GGD GEZONDHEIDSMONITOR (JONG) VOLWASSENEN

INZICHT IN VACCINATIES Ook in 2022 zijn veel mensen gevaccineerd. Door middel van wekelijk se overzichten uit de coronadashboards is de vaccinatiegraad en vac cinatieopkomst op wijkniveau inzichtelijk gemaakt. Hiermee kon de regiotour voor het fijnmazig vaccineren worden aangescherpt. Daarnaast zijn alle besmettingscijfers uit de teststraten en uit de rioolwatersurveillance én vaccinatiegegevens structureel inzichtelijk gemaakt.

INVLECHTEN IN REGULIERE ORGANISATIE In het laatste kwartaal van 2022 zijn we gestart met het voorbereiden van het invlechten van de coronagerelateerde activiteiten binnen de reguliere organisatie van de GGD en VRGZ. Ook zijn de eerste stappen gezet in het ontwikkelen van de pandemische paraatheid zodat de GGD beter is voorbereid op een eventueel volgende pandemie. Verder is gestart met de voorbereidingen voor een vaccinatievoor ziening

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

In 2022 zijn verschillende extra gezondheidsmonitors uitgevoerd, om de impact van corona op de gezondheid van inwoners te meten. Deze extra monitors zijn uitgevoerd in het kader van gezondheidsonderzoek bij rampen en zijn bekostigd vanuit ZonMwfinanciering. Het ging om een landelijke samenwerking van alle GGD’en met

onder andere het

RIVM. Zo is een Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen gehouden in 2022. De dataverzameling is afgerond en in 2023 worden de gegevens geanalyseerd en komen ze beschikbaar. Ook is voor de eerste keer in onze regio een Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen gehouden. Dit onderzoek is gericht op jongvolwas senen van 16 t/m 25 jaar. De werving ging met name via social media; 2406 jongvolwassenen in GelderlandZuid hebben meegedaan. De

resultaten komen in 2023 op regionaal niveau beschikbaar. Aantal door GGD Gelderland-Zuid gezette coronavaccinaties Locatie Nijmegen

2021 83. 213

Malden Wijchen Tiel Culemborg Zaltbommel

126. 789

275. 581 135. 169

61. 871 79. 621

137. 075 67. 551

40. 604 48. 553

Druten Overig (open inloop, mobiel vaccineren e. d. )

Totaal

2022 196. 311

825. 378

INHOUDSOPGAVE

802 29. 066 456. 818

5/ 38

JAARVERSLAG

2022

Meerkosten

coronabestrijding

Kostensoort

Meerkosten

Totaal BronBCO BCO

contactonderzoek

regulier grootschalig risicogericht testen

Totaal

Bemonstering Bemonstering regulier Bemonstering grootschatlig risicogericht testen

Totaal COVID-19 vaccinatie Vaccinatie Totaal

Overige meerkosten Infectieziektebestrijding (1ZB)

Tuberculosebestrijding (TBC) Medische

Milieukunde

(MMK)

Technische

Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering

Veilig Thuis Forensische

Regionale

Zorg (For)

Ambulance

Voorziening (RAV)

Overig Ondersteuning (optioneel) Voorschot (optioneel) Verrekening Totale

HOOFDSTUK

voorschot

voorlopige uitgaven

2022

1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

2022

Totaal

gedeclareerd 2022

Nog te declareren 2022

(geano im se rd) INHOUDSOPGAVE

6/38

JAARVERSLAG 2022

1. 2

Programma Onderzoek,

DATA-PROJECTEN ANDERE AFDELINGEN

Informatie en Advies (OIA)

Voor het verwerken van de gezondheidsmonitordata van Gezond Leven tot tabellenboeken zijn gestandaardiseerde scripts ontwikkeld. Aan dit proces zit ook een doorontwikkeling gekoppeld waarmee de

Binnen het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) verzamelen, bestuderen en vergelijken wij gegevens over de gezondheid van inwoners uit Gelderland-Zuid. We analyseren en verbinden ook de factoren die hiermee kunnen samenhangen. Door onze data-expertise door te ontwikkelen en doordat we aansluiten op diverse databronnen, kunnen we gegevens beter duiden. De informatie die uit de analyses voortvloeit, versterkt onze advisering en uitvoering binnen de (lokale) gezondheidspreventie.

data worden voorbereid als input voor Swing. Er zijn dashboards in gebruik genomen voor de taakvelden Bijzondere Zorg, Toegang Beschermd Wonen en Centrale Toegang Maatschap pelijke Opvang. Door deze dashboards zijn de cijfers voor verantwoor dingsmomenten structureel inzichtelijk. Hierdoor kunnen we tijdig een analyse inzetten op (mogelijke) afwijking van de begroting en hierop acteren. De gemeenten hebben daarmee een beter inzicht in de in, door en uitstroom van doelgroepen en in het gebruik van gemeente lijke voorzieningen zoals bijvoorbeeld maatschappelijke opvang.

GEZONDHEIDSPROFIELEN ONLINE TOEGANKELIJK MAKEN De nieuwste gezondheidsinzichten per gemeente, wijk, dorp of gebied zijn in ontwikkeling. Er is in het laatste kwartaal van 2022 een nieuw pakket in gebruik genomen (Swing). Daarmee kunnen we een (digi)

toegankelijk en gebruiksvriendelijk platform ontwikkelen, waarop we dergelijke inzichten online beschikbaar kunnen maken. De bestaande computerprogramma’s bleken hiervoor onvoldoende geschikt.

REGIONALE MONITORING OGGZ-KETEN Wij zijn vanuit onze GGD aangehaakt bij de landelijke werkgroep voor de coronaOGGZ monitor (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg). Deze monitor wordt ontwikkeld om de effecten van corona op deze

kwetsbare groep inzichtelijk te maken, maar wordt duurzaam opgezet zodat deze ook na de subsidieperiode voortgezet kan worden. Er wor den stappen gezet om op landelijk niveau indicatoren te harmoniseren en deze vanuit de landelijke werkgroep te duiden en publiceren.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

7/ 38

JAARVERSLAG 2022

REGIONALE DATA-INFRASTRUCTUUR Buiten de informatiedeling via dashboards was er geen actieve vraag naar het combineren van relevante data. Wel is er een aantal data stromen intern herzien, wat heeft geleid tot een verdere optimalisatie van de

datainfrastructuur.

EEN MEER DATA-GEDREVEN GGD Gemeenten en andere partners moeten veilig en laagdrempelig gebruik kunnen maken van door de GGD verzamelde, gecombineerde en geanalyseerde data. In 2022 was de focus met name gericht op vei

lige en laagdrempelige gegevensdeling en gebruik van informatiepro ducten binnen de GGD. Voor een aantal informatieproducten is dit uit gebreid met toegang tot inzichten voor beleidsmedewerkers van de gemeenten. Voor een aantal taakvelden binnen de GGD is gestart met het borgen van producten vanuit OIA binnen de lijnafdelingen. Het aanbod en

gebruik van dashboards en rapportages nam in 2022 verder toe. Door vaste evaluatiecycli in te richten, zijn de dashboards/rapportages door ontwikkeld. Zo kunnen ze optimaal blijven aansluiten bij de dynami sche informatiebehoefte uit het werkveld.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

8/ 38

JAARVERSLAG 2022

1. 3

Algemene Gezondheidszorg

Meldingen infectieziekten naast coronabesmettingen

De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg, forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmovoorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.

Meldingsplichtige ziekten Nietmeldingsplichtige ziekten ‘Artikel 26’meldingen Vragen over infectieziekten

BESTRIJDING INFECTIEZIEKTEN Ook in 2022 heeft GGD GelderlandZuid een belangrijke bijdrage gele verd aan het beschermen van de gezondheid van inwoners. Bij van het voorkomen en bestrijden van infectieziekten ging de aandacht vooral uit naar het bestrijden van de coronapandemie. Daarnaast had het vroegtijdig signaleren en adequaat voorbereid zijn op uitbraken van andere infectieziekten de volle aandacht. Alle in het programmaplan 2022 genoemde resultaten werden behaald.

2021 156

2022 105

18 11

23 18

Overig

Totaal

2022 225

118 187

158 168

342

622

Top 5 meldingsplichtige infectieziekten 1. Pneumokokkenziekte (53) infectieziekten TOP 5 Meldingsplichtige 2. Monkeypox (32) 3. Legionella (28) 1. Pneumokokkenziekte 53 4. Hepatitis B (24) 5. Invasieve groep A streptokokken (19) 2. Monkeypox 32 3. Legionella 28 4. Hepatitis B 24

‘Artikel 26’-meldingen binnen instellingen 1 Kinderopvang Onderwijs (basis) Langdurige zorginstelling (intramuraal) Asielzoekerscentra

2021 132

187

5. Invasieve groep A streptokokken 19

10 12 168

1. Melding van ongewoon aantal infectieziekten bij kwetsbare groepen, Wpg art. 26

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

9/ 38

MONKEYPOX Vanaf

INSPECTIES

mei 2022

hebben

het beleid rond

jaarlijkse inspecties van o.a. seksinrichtingen

vanglocaties

van

het

MEDISCHE

MILIEUKUNDE

testen, het uitvoeren

bron-

van

het

monkeypox-vaccinaties

contactonderzoek

aan

profyhoog

mensen.

monkeypox 2022

Kostensoort voor

Naast de

evenementen

risico

Kosten

ingevoerd met de afdelingen seksuele gezondheid, infectieziektebestrijding en coronabestrijding. Sinds die tijd zijn er ongeveer 90 mensen getest op monkeypox en hebben we meer dan 900 vaccinaties gezet. Hierin hebben we gezamenlijk de interne routing uitgezet voor lactisch/preventief toedienen

Meerkosten

monkeypox opgezet

Gedeclareerd

Nog

te declareren

(geanonimiseerd)

monstername, vaccinatie Laboratoriumkosten Overhead

met het adviseren

Het team

Hygiëne Zorg (THZ) dit jaar vooral over locaties voor vluchtelingen en noodop-

asielzoekers.

Medische

Milieukunde over

aspecten. Dat

adviezen

waren

Ook

(MMK) heeft adviezen aan burgers

gezondheid

gemeenten gegeven monoxide. Meerkosten

BCO,

druk

grootschalige

de Technische

was

kader

fysieke milieuover houtstook, geuroverlast en kool-

heeft het team

in het

meegewerkt aan

van

het

rapport

Luchtkwaliteit in Gelderland. Daarnaast van

milieu-

vooral

is het geven

van

adviezen

aan

gemeenten

over

de invloed

omgevingsfactoren op de gezondheid van bewoners

door het opnieuw uitstellen van de Omgevingswet. In geïnventariseerd hoeveel en welk soort adviezen de gemeenten hierin verwachten nodig te hebben van de GGD. 2022

beïnvloed

hebben

SEKSUELE GEZONDHEIDSZORG De

GAIN GGD

Gelderland-Zuid

werk

voor

tie

antibioticaresistentie

maakt deel

infectiepreventie.

GAIN, het Gelders zorgnet-

uit van

over infectieprevenuiteindelijk verspreiding en ontstaan van infecties te voorkomen. Wij hebben in 2022 bijgedragen aan een project infectiepreventie bij huisartsen. De deskundige infectiepreventie was projectleider en heeft met het zorgnetwerk

voorkomen.

Rezisto

domein)

samengewerkt.

video's ontwikkeld 15

HOOFDSTUK

inhaalslag van SOA-consulten (na corona) is nog niet helemaal volde uitbraak en bestrijding van het Monkeypox-virus. De kosten van deze inhaalslag worden vergoed uit de meerkostenregeling. tooid door

praktijken

in de

Er een

Doel is kennis(deling)

verbeteren,

zijn onder

meer

auditformulier

regio gaan

werken.

1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

4 implementatiegidsen waarmee

komend

met

jaar bij

Het ‘Nu

Niet

met het doel

Zwanger’-project (NNZ)

regio Gelderland-Zuid. programma

van

grond gekomen,

Er zijn 38

ketenpartners aangesloten bij het

(22 in 2021). Bij deze ketenpartners (medisch

zijn 75

14 van de 15

is in 2022

ongewenste en onbedoelde zwangerschappen te ‘Nu Niet Zwanger’ is uitgevoerd in 6 gemeenten in de

aandachtsfunctionarissen actief.

gemeenten besloten

dit programma.

in 2023

In december

uitvoering

sociaal hebben

te geven

aan

JAARVERSLAG 2022

Daarnaast heeft de GGD de regionale coördinatie (voor 5 GGD’en)

gevoerd over aanvullende seksuele gezondheid en de PrEPregeling. Deze regeling is bedoeld om te voorkomen dat het HIVvirus zich ver spreidt.

TOEZICHT KINDEROPVANG, TATTOOS EN PIERCING De wettelijke plicht om alle locaties in de kinderopvang in 2022 te bezoeken, is volledig gerealiseerd. Voor de steekproef van de gastou

ders was met de gemeenten afgesproken om 50% van de gastouders te bezoeken. Het is, ondanks de gevolgen van de coronacrisis, gelukt om 43% van de gastouders te bezoeken. Hiermee is ook de wettelijke verplichting om minimaal 5% van de gastouders te bezoeken ruim schoots gerealiseerd. Daarmee is in 2022 voldaan aan de wettelijke kaders voor toezicht kinderopvang. Ook van de lichte handhaving, die de GGD voor 6 gemeenten uitvoert, zijn de afgesproken resultaten bereikt. Omdat het toezicht en de lichte handhaving na de coronacrisis volledig zijn hervat, zijn ook de financiële risico’s grotendeels opgelost. Alle vergunningsaanvragen van bedrijven voor tattoos en/of piercing zijn door het team toezicht tijdig en goed afgehandeld.

PUBLIEKE GEZONDHEID BIJ CRISES EN RAMPEN De activiteiten rond deze taak zijn in 2022 volgens plan verlopen. Ook is een evaluatie uitgevoerd van de aanpak van de coronacrisis. De leer punten worden gebruikt om het crisisplan van de GGD te verbeteren.

Verder zijn in 2022 de voorbereidingen gestart om het continuïteits plan te vernieuwen en verbeteren.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

11/ 38

JAARVERSLAG 2022

1. 4

Gezond Leven

Thema’s van gezondheidsprojecten in 2022 Thema

projecten

Bewegen/sporten

De afdeling Gezond Leven werkt aan een gezonde leefstijl bij inwoners. Onze gezondheidsmakelaars ‘School & Jeugd’ organiseren vanuit school en wijk preventieprogramma’s voor de jeugd. En onze gezondheidsmakelaars ‘Volwassenen’ organiseren in de wijk preventieprogramma’s voor volwassenen en ouderen. De aanpak is integraal: we werken vanuit een brede benadering samen met onze partners aan de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van deze preventieprogramma’s. Alleen dan is het mogelijk om deze taak op maat inhoud te geven en optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeenten en de gemeenschap. Het team Gezonde Kennis voert de epidemiologische taken van de GGD uit.

WIJK- OF GEMEENTEGERICHTE AANPAK Alle gemeenten hebben een eigen uitvoeringsplan gezondheidsbevor dering. Daarin is per gemeente beschreven waar de gezondheidsmake laars voor School & Jeugd en Volwassenen zich op inzetten en wat de uniforme inzet en de eventuele facultatieve inzet is. Deze plannen slui ten aan bij het lokale gezondheidsbeleid en/of preventieakkoord. De gemeentelijke uitvoeringsplannen zijn in samenspraak met gemeenten tot stand gekomen. De voortgang is tussentijds besproken en aan het eind van het jaar geëvalueerd.

UITVOERINGSAGENDA

45 44

Mentale gezondheid Gezondheidsvaardigheden Roken Overgewicht Gezonde voeding Eenzaamheid Valpreventie Relaties en seksualiteit (Overmatig) alcohol of drugsgebruik Anders

31 24 23 21 16 14 6 5 55

Doelgroepen van gezondheidsprojecten in 2022 Doelgroep Kinderen en jongeren (en hun ouders/verzorgers) Ouderen Alle inwoners van gemeente of stadsdeel Volwassenen Zwangeren

Laaggeletterden Mensen in armoede Vluchtelingen en migranten Mensen met een licht verstandelijke beperking Anders

projecten 60 51 46 43 11 10 8 2 2 18

Vanuit de uitvoeringsplannen waren de gezondheidsmakelaars School & Jeugd en gezondheidsmakelaars Volwassenen in 2022 in totaal bij zo’n 180 projecten betrokken. Bijna driekwart van deze projecten is uit de uniforme bijdragen betaald; de overige uit aanvullende middelen.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

12/ 38

JAARVERSLAG 2022

/s p

Thema’s gezondheidsprojecten gezondheidsprojecten per gemeente Thema’s per gemeente

be bewegen/

o ez

e nd

e vo

i ng i ch

e rg ov overge-

t n ke roroken

sport

g gezonde voeding

Berg Burenen Dal Beuningen Culemborg

Ja Ja

Nee Nee

Ja Ja

Buren Druten

Ja Ja

Ja Nee

Nee Ja

Ja Nee

Druten Maasdriel Heumen

Ja Nee

Ja Ja

Berg en Dal Beuningen

Culemborg Heumen NederBetuwe Maasdriel NijmegenWest NederBetuwe NijmegenCentrum Nijmegen West NijmegenCentrum NijmegenDukenburg

NijmegenDukenburg NijmegenLindenholt NijmegenLindenholt NijmegenMidden NijmegenMidden NijmegenNoord NijmegenNoord NijmegenOost NijmegenOost

NijmegenZuid NijmegenZuid NijmegenStadsbreed NijmegenStadsbreed Tiel Tiel

wicht

Ja Nee

Ja Ja

Ja Nee

Nee Ja

Nee Nee

Nee Ja

Ja Ja

Nee Nee

Ja Ja

Ja Nee

Nee

Nee Nee

Nee Ja

Ja Nee

Ja Ja

Nee Ja

Nee Nee

Ja Nee

Ja Ja

Nee Ja

Ja Nee

Ja Ja

Nee Ja

Ja Nee

Ja Ja

Nee

Ja Nee

Nee Nee

Ja Ja

Nee Nee

Nee Ja

Nee Nee

Ja Nee

Nee Nee

Nee

Nee Nee

Nee Nee Nee Nee

Nee Ja

Ja Nee

Nee Nee

Nee

Nee Nee

Ja Ja

Ja Ja Ja Ja

Nee Ja

Nee Nee

Ja Nee

Ja Ja

Ja Nee

Nee Ja

Nee Nee

Nee Ja

Ja Ja

Nee

Nee V

Nee Nee

V V

Ja Ja

Ja Nee

Ja Ja

West Betuwe Betuwe West West Maas Maas enen Waal West Waal

Ja Ja

Ja Nee

Ja Ja

Nee Ja

Wijchen Wijchen Zaltbommel Zaltbommel regio regio Rijk Nijmegen Rijk van van Nijmegen GelderlandZuid GelderlandZuid projecten in meerdere gemeenten projecten in meerdere gemeenten

Ja Ja

Ja Nee

Nee Nee

Nee Ja

Nee

V Nee

Nee V

V Nee

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

Nee Ja

Nee Nee

Nee Ja

Nee Nee

Nee Ja

Ja Ja

Nee V

Ja Ja

ander

heid

Ja Ja

Ja Nee

Nee

s er nd aeenzaam-

Ja Ja

Nee

Ja Nee

l it

a su

Nee Ja

Nee Nee

Nee Ja

Nee Nee

al g ta

Nee Nee

Ja Ja

d on

s e ei d ek ti ei d ed /s en mh s dn h d i gh v a re ie a h o r za lp nz co en l at ea al alcohol/ m va re ee mentaal g v gezondvalprevenrelaties/ drugs gezond heidsvaartie seksualiteit digheden ol

rug

Nee

Nee V

V V

Nee Nee V

INHOUDSOPGAVE

13/ 38

JAARVERSLAG 2022

De top 3 thema’s van deze projecten waren: meer bewegen of sporten, je mentaal gezond voelen en meer gezondheidsvaardigheden krijgen. De gezondheidsmakelaars maken hun inzet zoveel mogelijk op maat voor specifieke doelgroepen in hun gemeente of stadsdeel. De top 3

doelgroepen van de projecten in 2022 waren: ‘kinderen en jongeren (en hun ouders/verzorgers)’, ‘ouderen’ en ‘alle inwoners van gemeenten / stadsdelen’.

GEZONDHEIDSBEVORDERING EN PREVENTIEINFRASTRUCTUUR In veel projecten is afgelopen jaar een verbeterslag gemaakt. Dat was vooral op de volgende 3 punten:

Het verbeteren van de samenwerkingsstructuur. Het betrekken van de einddoelgroep. Het met partners sámen maken van een gezondheidsagenda met een heldere visie en doelen.

EEN GEZONDE JEUGD BINNEN SCHOLEN, WIJKEN EN GEMEENTEN Iedere gemeente heeft zijn eigen gezondheidsmakelaar School & Jeugd, in Nijmegen ieder stadsdeel. Zij werken nauw samen met hun netwerkpartners om samen inhoud en uitvoering te geven aan de gezondheidsdoelen van gemeenten. Ook dit jaar waren de makelaars Jeugd betrokken bij diverse lokale projecten en themaweken, zoals de ‘Gezondheidsmaand Bommelerwaard’. Daarnaast hebben ze meegewerkt aan de eerste GGDpodcast over opvoeden. Deze serie van 6 afleveringen over opvoeden is in 2022 live gegaan. Hij is gemaakt door en voor ouders.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

Beweegstimulerende consultatiebureaus in Nijmegen Bewegen is belangrijk voor

de ontwikkeling van kinde ren. In 2022 zijn daarom de consultatiebureaus (CB’s) in Hatert, Dukenburg en Willemskwartier beweeg stimulerend ingericht. Kom je er binnen, dan merk en zie je dat bewegen belangrijk, leuk en eenvoudig is gemaakt met behulp van vloerstickers, een wandspiegel en muur stickers met beweegoefe ningen. 5 andere Nijmeegse CBlocaties hebben een beweegstimulerende impuls gekregen door het aanbren gen van vloerstickers.

INHOUDSOPGAVE

14/ 38

JAARVERSLAG 2022

PREVENTIE IN VOORTGEZET EN VOORTGEZET SPECIAAL ONDERWIJS (VSO) We hebben een visie en reglement geschreven om op alle v(s)o scholen in de regio Nijmegen te komen tot een eenduidige preventieve aanpak

genotmiddelen, gokken, gamen en social mediagebruik. Deze is ont wikkeld in opdracht van @vocampus, samen met een afvaardiging van scholen. Voor álle v(s)o scholen in de regio Nijmegen vormt dit de basis van een eenduidige preventieve aanpak rond deze thema’s.

INTEGRAAL SAMENWERKEN VOOR DE JEUGD

Drink Water in Nijmegen! 21 locaties of organisaties in Nijmegen hebben actief deel genomen aan de drinkwateractie in maart 2022. Dat hield in:

Clean graffiti en raamstickers met het ‘Drink water’logo plakken. Deelnemende organisaties hebben via de eigen kanalen kinderen en ouders geïnformeerd over de voordelen van water drinken. Ook in lokale kranten en via ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’ is aandacht besteed aan de voordelen van water drinken. Het delen van tips, inspiratie en ideeën voor educatieve materialen en activiteiten. In september 2022 is een waterspecial gemaakt met tips, inspiratie en lessuggesties. Deze is naar alle geïnteresseerde scholen en wijkpartners gegaan. Basisscholen de Klumpert en de Vossenburcht en Brede School Hatert zijn de eerste scholen in Nijmegen waar ze alleen nog maar water drinken.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

In 2022 is verder gebouwd aan een sterke lokale preventieve infra structuur voor jeugd. De makelaars zijn ingezet voor 71 projecten

gericht op kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders. De projec ten zijn gefinancierd vanuit de uniforme en de facultatieve inzet. Het programma ‘Kansrijke Start’ liep in 2022 in Nijmegen, Beuningen, Wijchen, Druten, Berg en Dal, Buren, Culemborg, Tiel, WestBetuwe en gaat in 2023 starten in Maasdriel, Zaltbommel en NederBetuwe. Alle 14 gemeenten werken op hun eigen manier aan de Rookvrije Generatie / Rookvrije Omgeving (zie ‘Rookvrije locaties per gemeente’ op pagina 17). De menukaart ‘laaggeletterdheid’ is geüpdatet en de Infographic Taalrijke Thuisomgeving is in Rijk van Nijmegen en in Regio Rivierenland geïmplementeerd.

GEZONDE SCHOOL 276 van de totaal 300 scholen in onze regio werkten in 2022 integraal aan Gezonde School. 87% van alle scholen werd bij deze aanpak bege

leid door een gezondheidsmakelaar. 65 po/vo/so/mboscholen in Gelderland Zuid hebben een Gezonde School vignet. Deze scholen hebben samen 95 themacertificaten behaald. Op het so (speciaal onderwijs) heeft 39% van de scholen een vignet, dat is 7% meer dan in 2021. Op het vo (voortgezet onderwijs) is

INHOUDSOPGAVE

15/ 38

dat 28%

bij het po (primair onderwijs)

8 nieuwsbrieven Gezonde

beroepsonderwijs)

gegaan

School en

naar

20%.

het po,

specials met

EXTRA

ondersteuning zijn

Ter vo

mbo

(middelbaar

de thema's food

& water.

FINANCIËLE

scholen

Gezonde

een

School te

4 mbo-locaties.

Themacertificaten per

Bewegen ®

| GERNE

schooltype po

mbo

TOTAAL

Voeding

FEES Milieu

sport

eee en

natuur

In 2022

ringsregeling gekregen

Welbevinden

STEUN

zijn dit jaar met

relaties

Nog

eens

vanuit

financiële steun

aan

slag gegaan

worden; 27 po-scholen, 10 vo-scholen hebben om

4 scholen

te werken

middelen

aan

het thema

uit de stimule‘Gezonde

seksualiteit’. 17 scholen hebben

een

stimuleringsbijdrage gekregen

‘Jong leren eten’ voor activiteiten ‘Lekker naar buiten’.

Het ROC Nijmegen is gestart met de pilot ‘Fit, veilig en gezond werken’, ook vanuit extra beschikbaar gestelde middelen.

Rookvrije locaties per gemeente

speelplekken Berg en Dal

Beuningen

)

Buren

Culemborg Druten

(geanonimiseerd) Maasdriel Neder-Betuwe

Nijmegen Tiel West

Betuwe

West

Maas

Waal

Wijchen Zaltbommel

HOOFDSTUK

kinderopvangsportclubs

1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

scholen

locaties

gemeente-/ zorglocaties

stadhuis

andere

locaties

KINDERMONITOR

De resultaten

(reguliere)

EXTRA JEUGDMONITOR

zijn gepresenteerd aan besproken binnen de relevante netwerken van de gezondheidsmakelaars. Van 10 po-scholen was voldoende respons om een schoolrapport op te stellen. Deze scholen hebben een school-specifieke rapportage gehad. van

kindermonitor

alle

gemeenten, gedeeld met alle po-scholen

Ook

de resultaten

van de extra coronamonitor jeugd zijn in 2022 gekomen. Alle gemeenten hebben de cijfers en een infographic ‘gezondheid in coronatijd' ontvangen. Ook alle scholen hebben een eigen infographic gehad. De gezondheidsmakelaars School en

beschikbaar

Jeugd hebben de resultaten met derwijs (pro) besproken. MONITORING Daarnaast andere

alle scholen in vo, vso

praktijkon-

OVERIG

zijn er twee panelonderzoeken uitgevoerd

GGD'en

in Gelderland

naar

‘Vitaal ouder

samen

worden’

met

‘Energiecrisis’. Bij bijna alle gemeenten hebben we een presentatie gegeven over leefomgeving en gezondheid op basis van data uit de Gezondheidsmonitor Kindermonitor

2020

2021. Dit

(Volwassen

Ouderen)

samenwerking met team Milieu en Gezondheid. Tot slot is in 2022 het project ‘Verkoeling! (in het kader van hittepreventie) van de Academische Werkplaats Gezonde was

Leefomgeving gestart, waaraan

HOOFDSTUK

team

1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

Gezonde

Kennis

meewerkt.

(geanonimise rd)

JAARVERSLAG 2022

1. 5

Jeugdgezondheidszorg De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve gezondheidszorg aan baby’s, peuters, kinderen en jongeren in de schoolgaande leeftijd (0-18 jaar). Het doel van de JGZ is de ontwikkeling en opvoeding van kinderen te monitoren en zo vroeg mogelijk ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is. Goede samenwerking met ouders en met anderen uit de omgeving van het kind is hierbij cruciaal. Zo willen we problemen op latere leeftijd voorkómen.

Contactmomenten JGZ 1 Standaard Zorg op indicatie 3 Contact derden 4

0-4 jaar

4-18 jaar

18+ 2

43. 157 25. 732

19. 293 23. 414

0 711

8. 545

11. 346

206

1. Alle zorg gegeven aan jeugdigen wonend en/of schoolgaand in werkgebied Gelderland-Zuid 2. ROC en Prenatale zorg. 3. Extra contactmomenten op verzoek van ouders, school of JGZ, inclusief maatwerk en prenatale zorg. Groepsvaccinaties en inhaalvaccinaties zijn hierbij niet meegerekend. 4. Overleg met andere zorgverleners ten bate van de jeugdige.

RISICOSIGNALERING 0-18 JAAR UITVOERING BASISPAKKET 0-18 JAAR In de winterperiode begin 2022 zijn veel reguliere contactmomenten

vervallen door ziekte van medewerkers, ouders of kinderen vanwege corona. JGZmedewerkers moesten tijdelijk hun eigen werk stilleggen om mee te helpen bij de grootschalige boostercampagne. In het po lopen de inhaalplannen door tot de zomer van 2023. Hierbij wordt gebruik gemaakt van landelijke inhaalgelden. De inhaalplannen voor het vo liepen tot aan de zomervakantie. Onze ambitie moest vanwege hoog ziekteverzuim bij medewerkers en leerlingen bijgesteld worden. We hebben de bovenbouw niet

volledig kunnen zien en spreken. Via een animatiefilmpje hebben we hen aangeboden om zelf contact op te nemen indien gewenst. Schooljaar 2223 is gestart met het reguliere aanbod zoals dat ook voor corona was.

Uit cijfers van de Pop Poli van het Radboudumc blijkt dat 10% van de jonge moeders een postpartum depressie (PPD) heeft. Binnen het

Verloskundig samenwerkingsverband (VSV) onderzoeken we hoe we de signalering kunnen verbeteren zodat er snel passende hulp gebo den kan worden. Wij maken daarbij gebruik van de expertise van het Trimbosinstituut. Het consultatiebureau kan in de signalering een belangrijke rol vervullen. Er heeft daarom in 2022 een oriëntatie plaatsgevonden op het gebruik van het signaleringsinstrument EPDS, in samenspraak met het Radboudumc. De JGZproceseigenaren nemen een besluit over de invoering ervan in 2023.

GEZAMENLIJK INSCHATTEN ZORGBEHOEFTE De GIZmethodiek is in 2022 met succes toegepast. Professionals gaan volgens de GIZdriehoek met ouders en leerlingen in gesprek over wat goed gaat en waar hulp nodig is op diverse ontwikkelingsterreinen. Uit het gesprek komt een inschatting van de ondersteuning die het

beste past. Deze analyse levert zinvolle informatie op en is een zeer bruikbaar instrument in de risicosignalering. Het droeg in 2022 bij aan ontzorgen en normaliseren.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

18/ 38

JAARVERSLAG 2022

UITVOERING RIJKSVACCINATIEPROGRAMMA

AANPAK ZIEKTEVERZUIM VO-SCHOLEN

In 2022 heeft, naast de reguliere groepsvaccinaties, een grote campag ne HPVvaccinatie plaatsgevonden. De vaccinatieleeftijd is verschoven van 13 naar 10 jaar waardoor cohorten ingehaald moesten worden.

In 2022 zijn alle voscholen in de regio Nijmegen aangesloten bij de pilot aanpak ziekteverzuim. Er is structureel overleg tussen JGZ, leer plicht en voscholen om het proces reductie schoolverzuim continu te

Daarnaast werden ook jongens tussen 10 en 18 jaar uitgenodigd om zich alsnog te laten vaccineren. De vaccinaties in de 04 jaar kenden geen aanpassingen. In september 2022 zijn alle Oekraïense vluchtelingenkinderen uitgeno

monitoren en te verbeteren. Ook het samenwerkingsverband voscho len is hier nauw bij betrokken.

digd voor een inhaalvaccinatie volgens het Nederlandse rijksvaccinatie programma (RVP). Op 112022 hebben wij het landelijk beleid rondom ‘informed con sent’ ingevoerd in onze systemen en werkwijze. Vanaf die datum heb ben wij de gegevensuitwisseling met het RIVM over gegeven vaccina ties uitgelegd aan ouders en jongeren, toestemming gevraagd en deze toestemming digitaal vastgelegd in ons digitaal dossier JGZ.

In december is De Gezonde Podcast van GGD GelderlandZuid gelan ceerd. Deze podcast gaat over het welbevinden onder basisschoolkin deren. Het is een podcast die is gemaakt vóór en dóór ouders. Ook pro fessionals laten hun licht schijnen op de situaties die besproken

WELBEVINDEN BASISSCHOOLKINDEREN

worden. De podcast gaat bijvoorbeeld over emoties uiten en bespre ken en over zelfvertrouwen.

SEKSUELE VORMING OP SCHOOL Vaccinatiegraad 1 Gelderland-Zuid

Nederland

75% 89,3%

72% 90,6%

90,4% 89,7%

91,2% 89,7%

HPV

68,7%

66,4%

MenACWY

85,9%

85,3%

22 wekenprik

Zuigelingen Kleuters Schoolkinderen

1. Opkomst RVP vaccinaties. Zuigelingen betreft volledige deelname op 2 jarige leeftijd. Kleuters betreft D(K)TP gerevaccineerd op 5 jarige leeftijd. Schoolkinderen D(K)TP volledig op 10 jarige leeftijd. HPV volledig bij 14 jaar (alleen meisjes) MenACWY volledig bij 15 jaar. Cijfers uit jaarverlag RIVM.

Het expertiseteam Seksuele Gezondheid van de GGD heeft in 2022 scholen ondersteund die met het thema Relaties, Seksualiteit en Diversiteit aan de slag wilden. Het team heeft naar de behoefte van

scholen op dit thema gekeken, leerkrachten en docenten getraind en ouderavonden georganiseerd. Hierbij werkte de JGZ nauw samen met de makelaars School & Jeugd van de afdeling Gezond Leven die over deze thema’s het contact onderhouden met de scholen.

OUDERCHAT Op 1 oktober is de landelijke ouderchat van de GroeiGids app bij onze JGZ van start gegaan. Ouders van kinderen tot 12 jaar kunnen hiermee op een laagdrempelige manier en op een moment dat zij dat willen via een live

chat vragen stellen aan een jeugdverpleegkundige over het

opgroeien en opvoeden van jonge kinderen en krijgen dan direct antwoord. De 9 chatters van GGD GelderlandZuid zijn actief tijdens

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

19/ 38

JAARVERSLAG 2022

kantooruren en 3 avonden tot 20. 30 uur. De eerste resultaten zijn boven verwachting: deelname en bereik van ouders is hoger dan verwacht. Binnen 3 maanden zaten we al op het landelijke gemiddelde.

BEWUST OUDERSCHAP Kinderen zijn in de eerste 1000 dagen (van conceptie tot het en met het tweede levensjaar) extra gevoelig voor ‘ouder en omgevings factoren’. Daarom volgt JGZ de groei en ontwikkeling van alle kinderen in die periode als onderdeel van het Basispakket Preventie. Door meer en kwalitatief betere aandacht te besteden aan de sociale, mentale en fysieke omstandigheden van kwetsbare gezinnen, kunnen de kansen voor baby’s en peuters worden vergroot en problemen worden voorkomen. We hebben dit jaar het aanbod verbeterd door: Goede samenwerking GGDbreed (lokale coalities Kansrijke Start per gemeente). Zo’n goede samenwerking en afstemming van zorg binnen het VSV SAMEN dat onder andere het ministerie van VWS deze als voorbeeld ziet voor andere regio’s. Het gebruik van de GIZmethodiek. De invoering van het prenataal huisbezoek bij kwetsbare zwangeren.

NETWERKVERSTERKING KETENPARTNERS -9 MND TOT 4 JAAR

De invoering van de JGZrichtlijn OuderKind relatie met daarin

Er waren daarnaast verschillende interventies voor gezinnen in een kwetsbare situatie zoals Voorzorg en de OuderBaby interventie. Ook

Met onze deelname aan diverse overleggen leverden we als JGZ een bijdrage aan het verbinden van het sociaal domein met de medische wereld. Voorbeelden zijn: overleg tussen jeugdartsen en kinderartsen, overleg met Karakter rond vroegtijdige signalering autismespectrum stoornis (ASS), werkgroep mentale weerbaarheid (Nijmegen) en het Transitproject Amalia Kinderziekenhuis.

hadden we extra aandacht voor de thema’s ‘Armoede’ en ‘Rookvrij opgroeien’ (aansluitend bij landelijke campagnes).

In meerdere gemeenten zijn we vanuit het VSV gestart met lokale coa lities in het kader van Kansrijke Start.

veel aandacht voor ‘hechting’, het belangrijkste ontwikkelings aspect voor kinderen in deze fase.

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

20/ 38

JAARVERSLAG 2022

NETWERKVERSTERKING SCHOLEN In coronatijd bleken de multidisciplinaire overleggen (MDO’s) met onder andere JGZ en scholen van grote waarde om zorgkinderen in beeld te krijgen en houden. Door de pilot aanpak schoolverzuim werd er steeds meer gebruik gemaakt van MDO’s, naar

tevredenheid van scholen, ouders, JGZ en leerplicht. Ook in schooljaar 20212022 organi seerde de JGZ een jaargesprek met alle scholen om de samenwerking te versterken en vragen en behoeften van de school op te halen. Daarin brachten de medewerkers van de GGD ook onze werkwijze, aanbod en nieuwe ontwikkelingen onder de aandacht.

ACTIEVE SAMENWERKING MET GEMEENTEN Binnen de GGD zijn gemeenteteams geformeerd. Teammanagers van diverse afdelingen informeren elkaar en hun medewerkers over wat er speelt bij een gemeente. Teammanagers JGZ hebben verkennende

gesprekken met gemeenten gevoerd om zicht te krijgen op een effec tieve, integrale ketenaanpak voor kinderen. De aandacht gaat hierbij naar gezond gewicht en het in kaart brengen van de huidige situatie. Ook het onderwerp ‘Armoede’ kreeg regionaal veel aandacht. Samen met de gemeente Nijmegen, Bindkracht 10 en de HAN is er een sympo sium Kinderarmoede georganiseerd en vonden er ook andere initiatie ven plaats, zoals het uitdelen van gratis babypakketten. Vanuit de gemeente Nijmegen is er een periodiek overleg zorgverle ning 06 jaar met JGZ, buurtteams, kinderopvang, integrale vroeghulp en het samenwerkingsverband van scholen.

maar ook

werkinhoudelijke partners als GZA, Bindkracht 10 en scho len. In 2022 is de JGZzorg op AZC Nijmegen gecontinueerd en was er contact met de locatiemanagers (crisis)noodopvang (C)NO. Een GGD breed plan van aanpak is in de maak.

AANBOD OEKRAÏENSE (VLUCHTELINGEN)KINDEREN Alle kinderen tussen de 418 jaar zijn met een brief in de Oekraïense taal uitgenodigd voor een Meningokokkenvaccinatie. Hiervan is 10% gekomen. Binnen de JGZ zijn 2 OOVteams (Opvang Oorlogs vluchtelingen) ingericht die zich specifiek richten op de kinderen van Oekraïense vluchtelingen. Deze teams hebben op de grotere opvang locaties kinderen in de leeftijd van 04 gezien en vragen beantwoord. Kinderen van 418 jaar werden gezien op de scholen tijdens de regu liere contactmomenten of op aanvraag. Nu de oorlog voortduurt en er meer Oekraïense vluchtelingen komen, wordt deze werkwijze verder geformaliseerd en geïmplementeerd.

AFSPRAKEN NIEUWVESTIGERS De zorg en hulp aan AZCbewoners kon goed afgestemd worden door dat de JGZ voortdurend overleg voerde over JGZtaken met doelgroep specifieke ketenpartners van het AZC Nijmegen en nieuwkomers. Gesprekspartners zijn het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers)

HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD

INHOUDSOPGAVE

21/ 38

(geanonimise rd)

etteli ke t Ar bêteidsrafì Tl

JAARVERSLAG 2022

2. 1

Algemene Gezondheidszorg

Daarvoor zijn 69 onderzoeksverkenningen uitgevoerd. Vervolgens zijn er 5 signaalgestuurde onderzoeken uitgevoerd. Het aantal meldingen van calamiteits en geweldsincidenten in 2022 was 26; een forse toename ten opzichte van 2021 (14 meldingen). Deze

Onderzoeken naar PGB/Wmovoorzieningen. Om deze inzet te realiseren is het team in 2022 gefaseerd uitgebreid; sinds oktober is de formatie compleet. Er is een start gemaakt met de inhaalslag door eerst de signalen in kaart te brengen en te prioriteren.

toename in meldingen en de daarmee samenhangende onderzoeksac tiviteiten zorgden voor een niet voorziene toename in de werkzaam heden van het Team Wmotoezicht.

UITVOERING BASISPAKKET 0-18 JAAR FORENSISCHE GENEESKUNDE Er is een groot tekort aan forensisch artsen. Om de kwetsbaarheid per GGD te verlagen en de flexibiliteit te verhogen is in regio Oost geko zen voor bovenregionale samenwerking. Per GGD worden hiervoor

transitiekosten berekend; in 2022 bedroeg dit 21. 000 euro. Deze kos ten waren niet bekend ten tijde van de begroting. In 2022 is gekeken naar mogelijkheden voor taakdifferentiatie. Verpleegkundigen doen nu bijvoorbeeld taken die eerder door artsen werden gedaan. Door samenwerking en werkwijzen te optimaliseren willen we een ‘code zwart’ zoveel mogelijk voorkomen.

TOEZICHT WMO Centrumgemeente Nijmegen heeft de GGD voor de jaren 2022 tot en met 2024 subsidie verleend voor additionele taken van het Wmo toezicht. De extra inzet is bedoeld voor: Het inlopen van de achterstand, met name bij de signaalgestuurde

onderzoeken. Extra basisinzet voor grote onderzoeken en bezwaarprocedures.

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE

23/ 38

JAARVERSLAG 2022

2. 2

Bijzondere Zorg Onder Bijzondere Zorg vallen het Meldpunt Bijzondere Zorg en de Centrale Toegang Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben (OGGZ-doelgroep). Samen met partners in het sociale domein brengen we hulp voor deze mensen zo snel mogelijk op gang. De Centrale Toegang, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang brengt naar aanleiding van een melding de persoonlijke situatie in beeld (onderzoek) en geeft breed advies over een passende woonvoorziening of opvang met begeleiding.

PRODUCTENBOEK BIJZONDERE ZORG Samen met een vertegenwoordiging van gemeenten in Gelderland Zuid heeft de afdeling Bijzondere Zorg (Meldpunt Bijzondere Zorg en Centrale Toegang) een productenboek opgesteld. De bedoeling van dit productenboek is om voor sociale teams, wethouders, ambtenaren,

raadsleden en andere geïnteresseerden inzichtelijk te maken wat de verschillende producten van Bijzondere Zorg (BZ) inhouden en welke werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit productenboek is te vinden op de website van de GGD.

MELDPUNT BIJZONDERE ZORG EN OGGZ In de afgelopen jaren is het aantal uniforme trajecten dat door Bijzondere Zorg wordt uitgevoerd, sterk gestegen. Het groeide van 742 in 2018 naar 1517 in 2022. MBZ heeft deelgenomen aan een gemeentelijke werkgroep om de stijging van het aantal trajecten te

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

analyseren en te verminderen. Zo kan MBZ als ‘vangnet’ blijven functioneren, dat toeleidt naar reguliere zorg. Vanuit de analyse hebben de gemeenten concrete voorstellen ontwikkeld hoe de stijging kan worden omgeb ogen. Eén daarvan is het concretiseren van regionale afspraken over de samenwerking tussen MBZ en het lokale veld. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt. Uniforme trajecten Meldpunt Bijzondere Zorg Gemeente Bijzondere Zorg

traject

Consultatie en advies

Berg en Dal

Beuningen Buiten regio 1

26 15

39 50

Buren

25 28

Culemborg Druten

44 34

Heumen

11 2

20 2

14 233

4 449

77 36

64 43

14 27

15 65

13 569

22 948

Mook en Middelaar NederBetuwe Nijmegen

Tiel West Betuwe West Maas en Waal

Wijchen Geen gemeente ingevuld 2

Totaal

1. Vaak personen die volgens BRP zijn ingeschreven in een andere regio, maar verblijven/ zwerven in regio Gelderland Zuid. 2. Bijvoorbeeld dak- of thuisloos en anonieme melding.

INHOUDSOPGAVE

24/ 38

JAARVERSLAG 2022

WINTEROPVANG

Aantal trajecten Meldpunt Bijzondere Zorg Consultatie en advies Bijzondere Zorgtrajecten Interventieteamtrajecten

Begeleide Herkansing PSHi 1 Housing First 2

Praktijk Buitenzorg Nazorg Exgedetineerden

948 569 203 8 8 49 100

Wvggz

43 38

Wijk GGD Totaal

73 2. 039

1. Bieden van PsychoSociale Hulpverlening bij incidenten 2. Aantal aanmeldingen nieuwe kandidaten

Het Interventieteam (IVT), waarvan de coördinatie bij de GGD ligt, ging bij vrieskou dagelijks in de ochtend en avond op pad om buiten slapers te zoeken. Troffen zij buitenslapers aan, dan werden deze gewezen op de opvangmogelijkheden en deelde

het IVT indien nodig sheltersuits uit. In de winter stelde Iriszorg in opdracht van gemeente Nijmegen extra winteropvang open. De afdeling Bijzondere Zorg is met CTMO, Buitenzorg en het Interventieteam betrokken bij deze opvang. Deze medewerkers hadden een gesprek met nagenoeg alle personen die gebruik maken van de extra winteropvang. En ze probeerden in samenwerking met de netwerkpartners zo veel mogelijk mensen in zorg te krijgen en te laten doorstromen naar reguliere opvang en woonvoorzieningen. Met als doel dat na de winterperiode minder mensen dakloos zijn.

DATAGESTUURD WERKEN In 2022 is datagestuurd werken bij de afdeling Bijzondere Zorg door ontwikkeld. In de monitor Bijzondere Zorg is steeds meer regionale en

lokale informatie beschikbaar over de doelgroep, de melders en trajec ten van MBZ. Daarnaast is er vanaf de start van de Centrale Toegang voor Maatschappelijke Opvang (CTMO) in 2021 een monitor CTMO opgebouwd. In 2022 is deze monitor uitgebreid met informatie over de Toegang Beschermd Wonen. Op basis van deze informatie heeft BZ een signalerende rol richting de gemeenten. MBZ heeft in 2022 met alle gemeenten een afspraak gemaakt om onder meer de informatie uit de monitor te bespreken.

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE

25/ 38

JAARVERSLAG 2022

2. 3

Veilig Thuis Veilig Thuis (VT) is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Iedereen kan bij Veilig Thuis terecht. In urgente situaties ook buiten kantoortijd. Iemand die belt, adviseren wij over de te nemen stappen. Veiligheid staat hierbij centraal. We beoordelen alle meldingen die bij ons binnenkomen en dragen deze over aan de betrokken hulpverlening of het wijkteam. Zo nodig stellen we veiligheidsvoorwaarden op, doen onderzoek en blijven monitoren.

Aantal diensten Veilig Thuis Gemeente

Adviezen 1 Meldingen Overdrachten Dienst Voorwaarden & Vervolg Dienst Onderzoek Tijdelijke huisverboden

2021 7. 230

2022 7. 530

2. 564 2. 166

2. 901 2. 247

456

325

257 54

197 45

1. Waarvan 544 chatadviezen in 2022 (564 in 2021)

KORTE LIJNEN MET SOCIALE WIJKTEAMS BETER VINDBAAR In 2022 is er gewerkt aan de vernieuwing en uitbreiding van de website Veilig Thuis. De belangrijkste folders zijn vertaald naar het Engels,

Arabisch en Pools. De verschillende werkgroepen van Veilig Thuis, zoals bijvoorbeeld oude renmishandeling, eergerelateerd geweld en seksueel misbruik, zorgen regelmatig voor content op de VTwebsite en LinkedInpagina.

EXPERT IN DE KETEN Veilig Thuis was in 2022 zichtbaar in de keten als expert op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Veilig Thuis nam als belang rijke partner in de zorg en veiligheidsketen deel aan allerlei overleggen met de politie, wijkteams, zorg en veiligheids huizen, ziekenhuizen, etc. En we waren actief in een aantal regionale netwerken bijvoorbeeld op het gebied van ouderenmishandeling en eergerelateerd geweld. Verder werkten verschillende medewerkers van VT in zogenaamde proeftuinen in NijmegenDukenburg en Zaltbommel. Die zijn bedoeld om samen met de betrokken ketenpartners ervaring op te doen volgens de uitgangs punten uit het Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming.

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

Voor de onderlinge samenwerking blijft het belangrijk om onze werk wijze uit te leggen aan onze ketenpartners. Daarom hebben ook in 2022 leerbijeenkomsten met de wijkteams plaatsgevonden. Deze bij eenkomsten komen voort uit de Regioaanpak Huiselijk Geweld en

worden extern begeleid. Het gaat om bijeenkomsten op gemeenteni veau met uitvoerende medewerkers van Veilig Thuis, het wijkteam en eventueel andere ketenpartners. Aan de hand van casuïstiek gaan we met elkaar aan de slag. Vanuit de Regioaanpak Huiselijk Geweld worden elk kwartaal ambte lijke meetups georganiseerd. Veilig Thuis leverde hier in 2022 een belangrijke bijdrage aan. Op de agenda staat altijd een inhoudelijk onderwerp (bijvoorbeeld complexe scheidingen, ouderenmishande ling) en komt ook de kwartaalrapportage van Veilig Thuis aan bod.

AANTAL MELDINGEN GROEIT WEER In tegenstelling tot 2021 (daling van 10 procent) laat 2022 weer een groei van het aantal meldingen (totaal 2. 901) zien. Het gaat om een groei van 13 procent. Ten opzichte van de begroting 2022 zijn de mel dingen met 2 procent gedaald. De groei van het aantal adviezen vlakt

INHOUDSOPGAVE

26/ 38

JAARVERSLAG 2022

af naar 4 procent (vorig jaar 12 procent groei). Het totaal komt uit op 7530. Ten opzichte van de begroting 2022 is dit een stijging van 18 procent. De instroom blijkt grillig en moeilijk voorspelbaar.

flinke groei van het aantal meldingen, vertrek van collega’s in een krappe arbeidsmarkt, meer tijdsintensieve trajecten en langdurig zieken. We blijven intensief sturen op doorstroom en uitstroom.

VERSTERKEN LOKALE VELD

SAMENWERKING MET GEMEENTEN

Veilig Thuis investeerde in 2022 in voorlichting en uitleg van hun werk wijze bij wijkteams en andere professionals. De leerbijeenkomsten helpen hier goed bij. Verder heeft ieder wijkteam een vast contact persoon bij Veilig Thuis. Dit zorgde voor een betere overdracht van Veilig Thuis naar de wijkteams.

De samenwerkingsafspraken zijn uitgangspunt bij overdrachten naar de wijkteams in onze regio. In het overdrachtsprotocol staat precies omschreven aan welke voorwaarden een overdracht van VT naar de

KWALITATIEF GOEDE DIENSTVERLENING Waar dat mogelijk is trekken we op met sociaal wijkteam en betrokken hulpverlening, met name als we de diensten Onderzoek of Voorwaar den en Vervolg inzetten. Verder is Veilig Thuis in de tweede helft van 2022 begonnen met het werken met generalisten. Zij pakken de mel

wijkteams moet voldoen en hoe we willen samenwerken. Dit wil niet zeggen dat deze samenwerking altijd goed verloopt; bij een aantal wijkteams ging het stroef. We hebben de samenwerkingsafspraken continu onder de aandacht gebracht bij de wijkteams. Verder hadden in 2022 ook de wijkteams last van wachtlijsten, wat een snelle over dracht in de weg zat.

SAMENWERKING IN KETEN ZORG EN VEILIGHEID

ding op, doen Onderzoek of Voorwaarden en Vervolg, en monitoren na de overdracht. Dat maakt dat het gezin in veel gevallen tijdens dit hele traject met dezelfde VTmedewerker contact heeft.

In 2022 is het actieoverleg gecontinueerd. Het actieoverleg vloeit voort uit het landelijke programma ‘Ontwikkelagenda Veiligheid Voorop’, onderdeel van ‘Geweld Hoort Nergens Thuis’. Hier stemmen we fysiek met Politie en Openbaar Ministerie (OM) complexe casuïstiek af. We

WETTELIJKE TERMIJNEN VERBETERD

delen informatie om de eerste interventies zo snel, adequaat en veilig mogelijk te laten verlopen. Alle samenwerking tussen VT en Justitie/OM/Politie werd ook in 2022 afgestemd binnen het RNZS (Regionaal Netwerk Zorg en Straf, Oost Nederland). De regionale routekaart voor de ketenaanpak (Politie – Veilig Thuis – Reclassering – OM) van (expartner) stalking is in 2021 ontwikkeld en in 2022 volop gebruikt.

Veilig Thuis is in 2021 een intensief traject ingestapt met TOC Resultants. Het gaat om het VTbrede project ‘Kwaliteit op tijd’. Doelstelling was dat Veilig Thuis GelderlandZuid op of vóór 31 december 2021 wachtlijstvrij was en de wettelijke termijnen beter behaalde. Aan het eind van 2021 was dit grotendeels gelukt. Het traject heeft 3 resultaten opgeleverd: een gewijzigde ‘Producten en Diensten Catalogus’, een intern dashboard en een wekelijks opera tioneel overleg om aan en bij te sturen. Dit is doorgezet in 2022. Desondanks liepen de werkvoorraden weer op en werden de wet telijke termijnen daardoor minder goed gehaald. Dit kwam door de

HOOFDSTUK 2 / WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD

INHOUDSOPGAVE

27/ 38

JAARVERSLAG

2022

(geanonimise rd)

JAARVERSLAG 2022

3. 1

Algemene Gezondheidszorg PUBLIEKE GEZONDHEID ASIELZOEKERS EN OEKRAÏENSE VLUCHTELINGEN Eén van de belangrijkste ontwikkelingen in 2022 was de toename van asielzoekers en vluchtelingen in onze regio. Het leveren van goede

publieke gezondheidszorg aan deze doelgroepen vraagt om een speci fieke en GGDbrede aanpak. Daarom zijn in 2022 de voorbereidingen getroffen voor de implementatie daarvan. Dit programma zal leiden tot een beter gecoördineerde, eenduidige, herkenbare en effectieve aanpak voor deze doelgroep. We zijn gestart met het in beeld krijgen van deze doelgroepen (kinderen en volwassenen) zodat zij publieke gezondheidszorg kunnen krijgen. We hebben in 2022 ook gezondheidsvoorlichting aan deze doelgroep aangeboden. Tenslotte heeft het team van Technische Hygiëne Zorg de locaties bezocht waar opvang plaatsvindt, om daar te adviseren over goede hygiëne.

REIZIGERSVACCINATIES Vanaf 2022 konden we de derving van inkomsten rondom reizigers advies en vaccinaties als gevolg van corona niet meer declareren bij het Rijk. In de loop van 2022 was het weer mogelijk om (ver) te reizen, waardoor het aantal reisvaccinaties toenam. Daarnaast is er een vacci natiecampagne voor Monkeypox geweest en is in 2022 een campagne voor HPV (19 t/m 26jarigen) voorbereid die in het eerste kwartaal van 2023 gaat lopen.

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE

29/ 38

JAARVERSLAG 2022

3. 2

Bijzondere Zorg

BIJZONDERE WOONVORMEN In 2022 heeft gemeente Nijmegen de toegang tot een aantal bijzon dere woonvormen toegevoegd aan de Centrale Toegang. Ook kan de Centrale Toegang in Nijmegen sinds dat jaar ambulante begeleiding

CENTRALE TOEGANG BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG Mensen die dak of thuisloos zijn en volwassenen met psychiatrische problemen met een woonvraag kunnen zich voor hulp melden bij de Centrale Toegang. De Centrale Toegang brengt de persoonlijke situatie in beeld (onderzoek) en geeft breed advies over een passende woon voorziening of opvang met begeleiding. Daarnaast is de Centrale Toegang op werkdagen bereikbaar voor consultatie en advies voor

burgers en professionals. Meldingen Toegang Beschermd wonen (TBW) Aantal Nieuwe meldingen

417 551

Herindicaties Totaal TBW

968

Aantal 371

Passanten 1

688 137

Totaal CTMO

1. 196

1. Een passant is Iemand die kort gebruik maakt van de eerste opvang. Voor deze mensen heeft de CTMO geen onderzoek uit kunnen voeren.

ZORGWONINGEN NIJMEGEN In april 2022 zijn in Nijmegen zorgwoningen gerealiseerd. Deze zijn

bedoeld voor mensen met een psychiatrische aandoening die vaak al lang dakloos zijn omdat andere mogelijkheden van onderdak niet werkten. Het team Centrale Toegang doet de eerste selectie van de kandidaten voor deze woningen. Het team Bijzondere Zorg heeft het project in 2022 gecoördineerd en gaat daar, in overleg met gemeente Nijmegen, in 2023 mee door. Dat biedt meer tijd om stabiliteit in het team te creëren en deze taak zorgvuldig over te dragen naar de betrokken zorgaanbieders.

COÖRDINATIE EN TOELEIDING HOUSING FIRST

Meldingen Centrale toegang Maatschappelijke opvang (CTMO) Consultatie en advies Onderzoeken

indiceren voor mensen die dak of thuisloos zijn. De doelstelling van gemeente Nijmegen is om de hulp voor de dak en thuisloze mensen meer in samenhang te organiseren zodat de cliënt sneller en beter op de juiste plek komt.

Housing First is een succesvol project dat landelijk en regionaal wordt gezien als één van de oplossingen in het Nationaal Actieplan Dakloos heid Eerst een Thuis. Housing First spreekt ieder jaar met de woningcor poraties af hoeveel woningen zij beschikbaar stellen. In 2022 zijn con form afspraak 9 woningen beschikbaar gesteld en is afgesproken dat de woningcorporaties in 2023 3 extra woningen beschikbaar stellen.

PRAKTIJK BUITENZORG MBZ en enkele Nijmeegse huisartsen werken samen binnen de praktijk ‘Buitenzorg’. Het doel is laagdrempelige huisartsenzorg bieden aan

HOOFDSTUK 3 / WERKVELDSPECIFIEKE OPDRACHTEN (FACULTATIEF)

INHOUDSOPGAVE

30/ 38

JAARVERSLAG 2022

mensen die om

ZORGAANPAK STRAATSEKSWERKERS

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14423773/1