2023-275 1 Integraal PvA Brede SPUK gemeente West Maas en Waal Definitief 28-09-23 ondertekend

Versterken sociale basis De sociale basis draait om het helpen van elkaar, naar elkaar omkijken en sociale cohesie. Het gaat ook over organisaties, verenigingen en instituten die informeel ondersteunen op het gebied van zorg en welzijn. Een heldere visie op de gemeentelijke sociale basis, die breed gedragen wordt, is belangrijk om deze effectief en integraal in te kunnen zetten ter ondersteuning van vraagstukken op het gebied van gezondheids- en welzijnsbevordering en gebiedsontwikkeling. De gemeente WMW heeft in concept al een visie voor sociale basis en de versterking hiervan klaar, en gaat uit van de kracht van een sociale basis. De vervolgstap is het formuleren van een plan van aanpak dat integraal is en aansluit op de lokale situatie, behoeften en energie. Doelen • We werken toe naar een gedragen visie op sociale basis en plan van aanpak, die bestaat uit: o Heldere definitie van sociale basis en de versterking hiervan o Duidelijke acties op welke onderdelen ingezet gaat worden voor de versterking van de sociale basis o Aansluiting op de doelen van GALA • We zorgen ervoor dat versterken van sociale basis via bestaande overlegstructuren t.b.v. preventie een thema wordt. • We zetten in op enerzijds doorontwikkeling van voorzieningen en anderzijds op stimulering van ontmoeting en inwonersinitiatieven die ook bijdragen aan de doelstellingen uit het GALA.

• We sluiten aan op bestaande (kansrijke) initiatieven en plekken waar energie zit voor ontwikkeling. Resultaten • Er is inzicht in bestaande kansrijke initiatieven, organisaties en verenigingen en deze zijn betrokken en verstevigd. • De afdeling Ruimte is hierbij direct betrokken.

17 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW

•

• • • • •

Er is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor het versterken van de sociale basis in de gemeente WMW. Denk hierbij aan het starten van een netwerk voor wijk en buurtverenigingen of inzet van burenhulp. Er is duidelijk welke effectieve interventies passend zijn voor de behoefte en aanpak voor het verstevigen van de sociale basis in West Maas en Waal Er is speciaal aandacht voor het goed informeren van inwoners over de mogelijkheden van de huidige beschikbare hulp, initiatieven en ondersteuning. De ontmoetingsplek in Dreumel is gerealiseerd. Er is naar aanleiding van het project ‘Ruimte voor de jeugd’ actie ondernomen die de sociale basis voor jeugdigen en hun ouders versterkt. De ingezette activiteiten worden gemonitord.

Mantelzorg De afgelopen jaren heeft de gemeente WMW ingezet op de ondersteuning van mantelzorgers door middel van het mantelzorg steunpunt die bestaat uit vier locaties. Er is samenwerking met de welzijnsorganisatie (Sociom) vandaaruit loopt het maatjes project, voor inzet collectieve voorliggende voorziening aanwezigheid (respijt)zorg thuis. Daarnaast heeft onze welzijnsorganisatie, Sociom, de opdracht tot het coördineren van vrijwillige adviseurs. Zij ondersteunen zorgvragers bij het doen van een WMO-aanvraag. De meerwaarde hiervan is, dat zodra er een indicatie door zorgvrager wordt ontvangen, en de zorgaanbieder dus zorg kan verlenen, de mantelzorger niet meer alle zorg hoeft te verlenen. Maar dat dit gedeeltelijk formeel is geworden. De komende periode gaan wij verder onderzoeken wat de behoefte is. We voeren een traject uit, waarbij we komen tot een lokaal plan van aanpak dat richting geeft aan de komende vier jaar in WMW om mantelzorgers op tijd en passend bij hun behoefte kunnen ondersteunen. Daarnaast willen we specifiek aandacht geven aan de doelgroepen jonge mantelzorgers en mantelzorgers in de leeftijdsfase 45-65 jaar. In deze leeftijdscategorie daalt het mantelzorgpotentieel sneller dan gemiddeld in Nederland.

De komende jaren professionaliseren we de steunpunten en de ketensamenwerking, zetten we in op extra ondersteuning voor de mantelzorgers en zetten we in op aanwezigheidszorg/praktische hulp en participatie, ook bekeken vanuit de koppeling met het versterken van sociale basis. Doelen: • Gemeente WMW kent mantelzorgmaatjes en vrijwilligers die opgeleid zijn om mantelzorgers bij te staan en te ondersteunen en dit aanbod is bekend bij mantelzorgers. • Mantelzorgers worden bij de knelpunten die zij ervaren passend ondersteund. Er is passende ondersteuning voor de verschillende doelgroepen beschikbaar, zoals jonge mantelzorgers, mantelzorgcoaches/netwerkcoaches. • We verkennen de mogelijkheden voor het verbeteren van de toegang tot regelingen en ondersteuningsvormen. • We verstevigen het netwerk rondom de mantelzorger, waarbij er zo optimaal mogelijk samengewerkt wordt. • We werken aan een versteviging en doorontwikkeling van het aanwezigheidszorg en praktische hulp en participatie die ook aansluit op het versterken van de sociale basis. Hier worden de lokale organisaties, mantelzorgers en mantelzorgontvangers actief bij betrokken. • We dragen bij aan de regionale samenwerking op het gebied van mantelzorg en respijtzorg. • Er wordt verbinding gezocht tussen verschillende beleidsterreinen en uitvoerende partners.

Resultaten: • Er is een onderzoek uitgevoerd naar de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers en op basis hiervan is een opdracht geformuleerd voor mantelzorgondersteuning; • Op basis van de opdracht een is er een inkoop inclusief prestatieafspraken bij netwerkpartners gerealiseerd; • Er is een gezamenlijke ambitie met netwerkpartners geformuleerd; • Netwerkpartners voeren gezamenlijk de opdracht uit;

18 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW

•

• • •

Er is een (stevig) en sluitend netwerk met samenwerkingspartners gericht op het ontlasten en ondersteunen van mantelzorgers: Daar waar overbelasting dreigt kan de mantelzorger terugvallen op een stevig netwerk en gebruik maken van laagdrempelige regelingen en ondersteuningsvormen en respijtzorg. Het huidige Steunpunt is goed gepositioneerd Er is aanbod dat pat bij de ondersteuningsbehoefte van de mantelzorger Er is passende actie ondernomen om jonge mantelzorgers en mantelzorgers in de leeftijdsfase 45-65 jaar te ondersteunen en te ontlasten.

Welzijn op recept - ketenaanpak Welzijn op recept is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. Het doel is het verhogen van welbevinden van mensen met psychosociale problematiek die hiervoor bij de huisartsenpraktijk komen en hiervoor geen medische of psychosociale behandeling nodig hebben. Welzijn op recept is een goed onderbouwde interventie. Doelen • De gemeente gaat verkennen op welke wijze ‘Welzijn op recept’ kan worden geïmplementeerd in de gemeente West Maas en Waal. • Er wordt samen met ketenpartners, in het bijzonder huisartsen, welzijnsorganisaties en GGD verkend of de behoefte voor deze interventie breed gedragen is. Resultaten • Er is overeenstemming met huisartsen over de achterliggende gedachte van ‘Welzijn op recept’. • De gemeente West Maas en Waal heeft een plan van aanpak dat beschrijft op elke wijze Welzijn op recept in de gemeente kan worden geïmplementeerd. • De lokale aanpak van welzijn op recept sluit aan het lokale plan van aanpak mentale gezondheid en op de regionale ontwikkelingen gebaseerd op IZA rondom deze ketenaanpak.

Coördinatiekosten regionale aanpak preventie & Versterking kennis en adviesfunctie GGD Met betrekking tot de coördinatie van de regionale aanpak preventie zijn er in de regio per ketenaanpak werkgroepen georganiseerd. Om deze vorm en inhoud te geven. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de kennis en adviesfunctie van de GGD.

Onderstaand schema maakt de verbinding en integraliteit tussen de doelstellingen GALA, BRC en SAII en brede SPUK programma’s visueel:

19 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW

20 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW

5. Ketenaanpakken in de gemeente West Maas en Waal De GALA vormt een van de vijf akkoorden en/ of programma’s die met elkaar verbonden zijn, de IZA is een van die andere vijf akkoorden. Met het werken aan de GALA doelstellingen dragen we ook bij aan doelstellingen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Afspraken binnen het IZA zijn erop gericht om de zorg in de toekomst voor alle groepen in de samenleving goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Er worden grote fundamentele veranderingen beschreven om passende zorg en ondersteuning te blijven bieden. Er zijn vijf ketenaanpakken die deze verandering onder andere in gang zetten. Deze ketenaanpakken komen terug in zowel de GALA/Brede SPUK als de IZA. De grote gemene deler tussen de vijf verschillende ketenaanpakken is dat voor ieder ketenaanpak een naadloze aansluiting tussen het medische en sociale domein nodig is en ook een domein overstijgende samenwerking. De vijf ketenaanpakken zijn: 1. Ketenaanpak Kansrijke Start 2. Ketenaanpak Overgewicht en Obesitas Jeugd 3. Ketenaanpak Gezonde Leefstijl Interventie (GLI) Overgewicht en Obesitas volwassenen 4. Ketenaanpak Welzijn op Recept 5. Ketenaanpak Valpreventie Met deze vijf ketenaanpakken werken we o.a.

aan: • De stap van zorg naar gezondheid • Het beheersbaar worden van de zorgkosten • Slimmer inzetten van capaciteit In het vorige hoofdstuk hebben we al uitvoerig beschreven hoe wij vanuit West Maas en Waal uitvoering geven aan deze ketenaanpakken, zowel op lokaal als regionaal niveau in aansluiting op de IZA. In het lokale plan van aanpak vanuit Brede SPUK/GALA dat nu voorligt hebben wij meteen de aansluiting op de regio verweven in de doelstellingen. Het is voor de gemeente West Maas en Waal daarmee ook een uitgangspunt dat wij altijd aansluiten en actief samenwerken in regionaal verband, Regio Rivierenland, aan de IZA. Daarnaast zijn wij voornemens om op alle ketenaanpakken in regionaal verband mee te denken en op te starten in regionaal verband, dit alles in aansluiting op de IZA en op basis van de regiobeelden (zie voor hoofdpunten regiobeelden Regio Rivierenland bijlage 1).

21 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW

6. Begroting 2023

2024

2025

2026

15.076

15.075

15.075

11.591

103.789

103.787

103.787

100.264

23.193

23.193

23.193

23.182

17.395

18.554

18.554

23.182

5.798

5.798

-

20.294

20.294

20.294

-

59.722

55.083

55.083

56.797

11.597

11.596

11.596

-

2.899

2.899

-

42.327

41.747

41.747

31.296

11.597

11.596

11.596

10.432

11.597

11.596

9.277

-

11.017

13.336

15.648

2.899

2.899

-

10.321

8.465

8.465

-

347.202

343.599

343.599

272.392

Lokaal Sportakkoord

Totaal 56.817

Brede Regeling Combinatiefuncties

411.627

Terugdringen Gezondheidsachterstanden

92.761

Kansrijke Start

77.685

Mentale Gezondheid

8.118

19.714

Aanpak overgewicht en obesitas

60.882

Valpreventie

226.685

Leefomgeving

34.789

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en Vroegsignalering Alcoholproblematiek

2.899

8.697

Versterken sociale basis

157.117

Mantelzorg

45.221

Eén tegen Eenzaamheid

32.470

Welzijn op recept

6.378

Versterking kennis- en adviesfunctie GGD

46.379

2.899

8.697

Coördinatie- kosten regionale aanpak preventie

27.251

Totaal

1.306.792

22

7. Communicatie Communicatie met en voor onze inwoners en samenwerkingspartners is noodzakelijk om de doelen en acties te bereiken. Het integrale plan biedt ons de mogelijkheid om communicatie ook veel integraler vorm te geven. Met communicatiemiddelen die over de verschillende domeinen heengaan. We denken hierbij aan: • Het opstellen van een integraal communicatieplan dat aansluit op het Plan van Aanpak en de doelstellingen die wij willen bereiken. • Doel is dat wij duidelijk gaan communiceren naar buiten toe wat er is en wat we aan het doen zijn voor inwoners. • Het doorstarten van de ‘dag voor de toekomst’. • Het koppelen van dit plan van aanpak en het beleidskader sociaal domein aan het Plan van aanpak ‘burgerparticipatie’. • Eenheid in communicatie naar buiten toe.

8. Monitoring en evaluatie We zetten in op goede (tussentijdse) monitoring en evaluatie. Dit is van belang voor het behouden van draagvlak voor ons beleid, voor het leren en mogelijk bijsturen en ten behoeve van het vieren van grote en kleinere successen. Ook krijgen we daarmee zicht op de impact van onze plannen. We zien hierin een aantal activiteiten voor onszelf weggelegd, die we in het definitieve plan doorvoeren in de integrale planning: We zien hierin een aantal activiteiten voor onszelf weggelegd, die we in het definitieve plan doorvoeren in de integrale planning, waaronder het goed wegzetten en inrichten van de monitoringsstructuur. Voortbouwend op de beschikbare monitoren. Hierbij valt te denken aan de volgende specifieke activiteiten: • Bij de verschillende programma’s/regelingen die in dit plan van aanpak staan is al een eigen vorm van monitoring en evaluatie ingebed. Wij hebben daarnaast ook een document waar alle informatie inclusief sturingsinformatie samenkomt opgesteld ten behoeve van dit plan van aanpak. Dit document gaan wij bijhouden gedurende de looptijd van dit plan van aanpak 2023 t/m 2026 en geeft ons input om bij te sturen.

Om dit succesvol te kunnen doen gaan wij een beleidscyclus koppelen aan het plan van aanpak, waarin opgenomen is dat ons data-analyse bestand op de verschillende onderdelen en projecten die in dit plan van aanpak staan worden bijgehouden. Deze werkwijze is vervolgens ook gekoppeld aan de bredere ontwikkelingen op sociaal domein, o.a. op het beleidskader sociaal domein, uitvoeringsagenda lokaal en uitvoeringsagenda regionaal. • Wij hebben voor monitoring op de verschillende onderdelen een duidelijke opdracht gegeven aan de GGD. • Daarnaast sluiten wij aan bij de regionale analyses die gedaan worden.

23

Bijlage – Samenvatting regiobeelden IZA Regio Rivierenland Regiobeelden en IZA opgaven regio Rivierenland Opvallende data Regio Rivierenland: • • •

•

•

Hoge mate van zelfredzaamheid onder inwoners in Regio Rivierenland Gemiddeld iets hogere SES in de regio, met uitzondering van Tiel en W-Betuwe. Sterke vergrijzing: o Grotere uitdagingen op zorg voor ouderen in de toekomst: dementie, mantelzorg, etc. o Groot aantal mantelzorgers o Zorgen voor voldoende beschikbare (gezondheids)zorg en ondersteuning op termijn o Voor WMW specifiek weinig huisartsen beschikbaar per inwoner. Leefstijl: o Meer mensen met overgewicht en mensen die minder actief bewegen. o Inrichting van openbare ruimte meer passend bij gezondheidsbevordering: gezonde fysieke en sociale leefomgeving bevorderen o Aantal fte buurtsportcoaches in de regio ligt flink lager dan in vergelijk met Nederland Geestelijke gezondheidszorg: o Hoge wachtlijsten, met name bij verslavingszorg is wachtlijst zeer hoog.

Regionale opgaven: • • • • • • • • •

Samen zicht op elkaar en op de juiste hulp Samen zetten we in op preventie en terugdringen van gezondheidsverschillen Samen (thuis) oud worden Samen werken we aan een goede doorstroming in de keten Samen versterken we de mentale gezondheid Samen naar een gezonde arbeidsmarkt voor zorg en welzijn Rivierenland Samen Beter Organiseren (digitaal en duurzaam) Samen voor een gezonde jeugd en een gezonde toekomst

24 Lokaal plan van aanpak Brede Spuk – Gemeente WMW