RV2025-123-bijlage-1-beheerprogramma-wegen-west-betuwe-2026-2030.pdf
Tekst van het document
Figuur 24: Scenario 2: Onderhoudsniveau Basis
Pluspunten Voldoet aan de landelijke normen (CROW: heel en veilig); Lage risico's op aansprakelijkheid, er kan grotendeels veilig gebruik worden gemaakt van de wegen; Het kwaliteitsniveau geeft een redelijk tot goed onderhouden beeld van de openbare ruimte; Er is weinig of beperkt sprake van kapitaalsvernietiging, de juiste maatregel wordt op het juiste moment uitgevoerd; Overal zelfde kwaliteitsniveau: eenduidig beeld en eenvoudig in uitvoering; Duurzaam omgaan met materialen. Getracht wordt de materialen zo duurzaam mogelijk in te zetten, verspilling wordt zoveel mogelijk voorkomen. Minpunten De risico’s die worden gelopen op aansprakelijkheid en kapitaalvernietiging zijn op alle wegen gelijk. Ook belangrijke wegen of wegen gelegen in belangrijke gebieden (bv. winkelgebieden) lopen dezelfde risico’s; De wegen zijn zeker niet schadevrij, reparatievlakken zijn goed zichtbaar; Er wordt binnen dit scenario met basiskwaliteitsniveau alleen gerekend met één op één instandhouding. Er is hierbij geen ruimte gereserveerd voor bijvoorbeeld extra inzet op klimaatadaptatie of duurzaamheid. Hiervoor dient aanvullende ruimte gezocht te worden.
blad 29 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
5.1.3
Scenario 3: Alles Laag Scenario 3 geeft inzicht in de onderhoudskosten wanneer gekozen wordt om alle onderhoud voor wegen op niveau Laag te voeren. Dit betekent dat er een onrustiger wegbeeld ontstaat, er meer schades geaccepteerd worden en daarmee samenhangend meer klachten, meldingen en mogelijke aansprakelijkheidsstellingen zullen binnenkomen. Daarnaast neemt het risico op kapitaalvernietiging toe omdat onderhoud later uitgevoerd wordt dan technisch noodzakelijk. Dit werkt in de lange termijn kostenverhogend. Dit scenario schetst de minimaal benodigde inzet om aan de zorgplicht te voldoen.
Figuur 25: Scenario 3: Onderhoudsniveau Laag
Pluspunten Op korte termijn relatief lage onderhoudskosten; Overal zelfde kwaliteitsniveau: eenduidig beeld en eenvoudig in uitvoering; Minpunten Kapitaalvernietiging door te laat uitvoeren onderhoud, met name de asfaltwegen; Reëel risico op aansprakelijkheidstellingen; Geeft geen invulling aan de doelstellingen en ambities (verduurzamen, veiligheid, klimaat, kerngericht werken etc.); Verdere kwaliteitsdaling ten opzichte van huidige kwaliteit, afbreuk aan comfort en uitstraling, met name bij elementen.
blad 30 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
5.1.4
Overzicht plus- en minpunten per kwaliteitsniveau Per scenario zijn de plus- en minpunten aangegeven. Er zijn echter nog meer verschillende scenario’s denkbaar. In onderstaand overzicht zijn daarom de plus- en minpunten per kwaliteitsniveau (uitgesplitst naar asfalt en elementen) weergegeven. Kwaliteitsniveau A s f a l t / B e t o n
E l e m e n t e n
Hoog
Basis
Laag
Zeer Laag
Aanzien / Uitstraling
Hoog
Standaard
Sober
Verloedering
Kapitaalvernietiging
Matig
Nihil
Groot
Zeer groot
Beheerbaarheid
Voldoende
Goed
Matig
Slecht
Veiligheid / Aansprakelijkheid
Veilig
Grotendeels veilig
Beperkt veilig
Heel onveilig
Hinder / Overlast
Nauwelijks
Incidenteel
Regelmatig
Constant
Aanzien / Uitstraling
Hoog
Standaard
Sober
Verloedering
Kapitaalvernietiging
Beperkt
Nihil
Matig
Matig
Beheerbaarheid
Voldoende
Goed
Matig
Slecht
Veiligheid / Aansprakelijkheid
Veilig
Grotendeels veilig
Beperkt veilig
Heel onveilig
Hinder / Overlast
Nauwelijks
Incidenteel
Regelmatig
Constant
Figuur 26: Overzicht kwaliteitsniveaus
5.2
Gestegen kosten voor groot onderhoud Wanneer de kosten voor de scenarioberekeningen vergeleken worden met de scenarioberekeningen zoals opgesteld in 2020 vallen de sterk gestegen kosten voor onderhoud op. Waar scenario Basis in 2020 nog € 4,08 miljoen euro per jaar bedroeg, is dat in 2024 gestegen tot € 5,25 miljoen euro per jaar. Dit is een toename van bijna 29%. Deze toename in budgetbehoefte wordt gevonden in de sterk gestegen (uitvoerings-)kosten. De afgelopen jaren zijn er door verschillende oorzaken, zoals Covid-19, de oorlog in Oekraïne en loonstijgingen, grote prijsstijgingen ontstaan in de Grond- Weg- Waterbouw. Deze prijsstijgingen vinden hun weerslag in de benodigde theoretische budgetten voor onderhoud. De voor West Betuwe berekende gemiddelde kosten per vierkante meter sluiten aan bij andere gemeenten in de regio.
blad 31 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
5.3
Scenarioberekening vervanging/rehabilitatie wegen Uitgangspunten scenarioberekening vervanging/rehabilitatie Uitgangspunten voor de omvang van het wegenareaal zijn als volgt: Areaalomvang conform wegbeheersysteem GBI voorjaar 2024 (alleen vlakken); Alleen bij gemeente in beheer zijnde wegen, geen provinciale wegen, rijkswegen of particuliere wegen; Alleen verharde wegenarealen worden meegenomen, dus geen onverharde, half verharde wegen, geen verduurzaming of onderhoud van bermen; Geen areaal op gemeentelijke begraafplaatsen, rondom scholen of op speelterreinen. Op basis van bovenstaande uitgangspunten wordt circa 4,2 miljoen vierkante meter verharding meegenomen als areaal in deze berekeningen.
Voor het berekenen van de rehabilitatiekosten is uitgegaan van: 1 op 1 vervanging van wat er lag, uitgaande van dezelfde materialen, dezelfde constructieopbouw, dezelfde wegbreedte, etc.; Kostenkengetallen (kosten van de maatregel, materiaal, materieel en arbeid) conform standaard Antea Group met lokale bijstelling naar West Betuwe (prijspeil 2025); De volgende staartkosten (over de kale kosten uit de kennisbank) worden gehanteerd: o Staartkosten aannemer 20% (Algemene kosten, BLVC (bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie), eenmalige kosten, uitvoeringskosten en winst/risico aannemer); o Overige staartkosten 15% (Voorbereiding /Administratie/Toezicht (VAT), Advies en onderzoekskosten); Theoretische vervangingswaarde areaal West Betuwe De totale vervangingswaarde van het areaal in West Betuwe is circa € 372 miljoen (circa € 88 per vierkante meter). De daadwerkelijke levensduur van een weg is van vele factoren afhankelijk (bv. grondsoort/ materiaal/belasting). Theoretisch wordt voor verschillende kwaliteitsniveaus uitgegaan van verschillende levensduren. Onderstaande tabel geeft inzicht in het kwaliteitsniveau, de theoretische levensduur en het benodigde jaarlijkse theoretisch budget voor vervanging. Kwaliteitsniveau
Levensduur (jaar)
Vervangingsbudget
Hoog
50
€ 7.538.000
Basis
60
€ 6.215.000
Laag
70
€ 5.295.000
Figuur 27: Theoretische cyclische vervangingsinvesteringen
Deze theoretische bedragen geven een globaal inzicht in de benodigde vervangingsbudgetten per jaar. In de praktijk wordt gekeken naar de daadwerkelijke kwaliteit van de weg en de best passende maatregel. Sommige wegen kunnen er ondanks de theoretisch bereikte levensduur nog prima bijliggen. Andere vertonen in een eerder stadium al grote schade of zijn door andere factoren al aan vervanging toe. Met name in het buitengebied kan in plaats van vervanging soms ook gekozen worden voor zware versterking, eventueel voorzien van een asfaltwapening.
blad 32 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
6.
Wat gaan we doen? De verschillende scenario’s geven inzicht in de keuzes en theoretische kosten voor groot onderhoud en vervanging van wegen. Voor de periode 2026 – 2030 zijn de maatregelen nader geconcretiseerd en uitgewerkt. Voor deze uitwerking is uitgegaan van scenario 1: Huidige Ambitie. In dit hoofdstuk zijn de verschillende soorten onderhoud nader uitgewerkt. Hierbij wordt ook uitgewerkt wat de behoeftes zijn voor het overig onderhoud aan de verhardingen, zoals halfverhardingen en wegmarkeringen. Onkruidbestrijding op verharding wordt behandeld in bijlage 3.
6.1
Uitvoering klein onderhoud Bij klein onderhoud gaat het om dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om de weg in een goed werkende en veilige staat te houden. Het onderhoud wordt uitgevoerd op een klein gedeelte van de weg. Klein onderhoud wordt uitgevoerd naar aanleiding van signalen:
Op basis van klein onderhoudsmeldingen vanuit de weginspectie (1 x in de twee jaar); Op basis van meldingen vanuit de inwoner/gebruikers; Op basis van meldingen naar aanleiding van ongevallen/calamiteiten; Op basis van meldingen van eigen medewerkers.
De gemeente West Betuwe werkt voor het uitvoeren van klein onderhoud kerngericht. Op basis van bovenstaande meldingen wordt de aannemer gevoed met signalen en worden de werkzaamheden waar mogelijk gebundeld uitgevoerd. Daarnaast worden er jaarlijks scheuren in asfaltverhardingen gevuld. Ook het frezen en afwerken van wortelopdruk valt onder het uitvoeren van klein onderhoud wegen. De afgelopen jaren is het aantal punten met wortelopdruk fors toegenomen in de gemeente. De komende periode wordt in samenspraak met de beheerder bomen verder invulling gegeven aan de boomwortelproblematiek. Het nadeel van klein onderhoud is dat de werkzaamheden veelal ad-hoc worden uitgevoerd en kleinschalig zijn. De kosten per vierkante meter zijn daarom relatief hoog. Voor de kosten van klein onderhoud wordt conform de CROW-methodiek uitgegaan van een percentage van de groot onderhoudskosten (10-15% bij asfaltverharding en 15-20% bij elementen). Een eerste indicatie hiervan is bij de scenarioberekeningen afgegeven. Op basis van het scenario “Huidige Ambitie” van West Betuwe is ongeveer € 753.000,- per jaar nodig. Echter, is de afgelopen jaren gebleken dat het huidige budget van € 645.000,- voldoende is om het klein onderhoud uit te voeren.
6.2
Uitvoering groot onderhoud 2026-2030 Groot onderhoud betekent het uitvoeren van maatregelen aan de verharding, met de intentie deze heel en veilig te houden én om de verharding de beoogde technische levensduur te laten bereiken. Het gaat hierbij niet om het volledig vernieuwen van verhardingen, maar om bijvoorbeeld het gedeeltelijk of geheel herstraten van een rijbaan of het overlagen van een asfaltweg. Na afloop is de weg weer netjes, maar niet nieuw. Zie ook Figuur 1 uit de inleiding. Gemeente West Betuwe werkt met een inspectiecyclus van 2 jaar om inzicht te krijgen in uit te voeren groot onderhoud. Iedere 2 jaar wordt een globale visuele weginspectie uitgevoerd, waarna een CROW-basisplanning opgesteld wordt. Deze basisplanning wordt door medewerkers van de gemeente (en Antea Group) buiten getoetst op maatregel, planjaar en kosten tijdens de maatregeltoets. In deze maatregeltoets wordt de werkelijke onderhoudsnoodzaak bepaald. Uit deze maatregeltoets wordt vervolgens het Maatregelplan bijgewerkt voor de komende periode. De laatste maatregeltoets heeft in maart 2024 plaats gevonden.
blad 33 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
2026 Groot Onderhoud
2027
2028
2029
2030
Totaal
€ 6.198.408 € 5.017.000 € 5.017.000 € 5.017.000 € 5.017.000 € 26.266.408
Figuur 28: Groot Onderhoud 2026-2030
Figuur 28: Groot Onderhoud 2026-2030, geeft de onderhoudsnoodzaak weer voor de beleidsperiode van dit Beheerprogramma. Hierin is te zien dat in 2026 nog achterstand uit het vorige plan weggewerkt wordt. De periode daarna wordt, omdat de CROW-methodiek met name inzicht geeft in de korte termijn en dit plan geschreven is op basis van de inspectie 2024, gewerkt met de cyclische bedragen voor groot onderhoud uit scenario 1: Huidige ambitie. Deze scenarioplanning is vormgegeven op basis van de algemene onderhoudscycli van Antea Group en geeft een benadering van kosten van onderhoud op basis van de totale hoeveelheden van het areaal. Daadwerkelijk onderhoud wordt uitgevoerd op basis van kwalitatieve signalen uit de inspectie, maatregeltoets of bijvoorbeeld klachten en meldingen.
6.3
Vervangingen & rehabilitaties 2026-2030 Bepaalde wegen zijn dermate versleten dat ze geheel dienen te worden teruggebracht tot nieuwstaat. Het uitvoeren van (groot) onderhoud is niet langer rendabel. De scheidslijn tussen groot onderhoud en vervangen wordt doorgaans gelegd op de fundering van het wegvak. Wordt de fundering geroerd dan wordt gesproken over vervanging of rehabilitatie, zo niet gaat het meestal over groot onderhoud. Tijdens de maatregeltoets zijn een aantal wegen in West Betuwe voor rehabilitatie aangemerkt. Bij wegen waarbij ook de fundering dient te worden vervangen wordt gekozen voor een totale vervanging. Met name binnen de bebouwde kom wordt vaak gekozen voor een totale rehabilitatie (incl. fundering), de hoogte van het maaiveld en aanliggende bebouwing laat niet toe om te kiezen voor een andere maatregel. Bij wegen gelegen buiten de bebouwde kom is deze belemmering er vaak niet. De gemeente West Betuwe kiest er bij dit soort wegen voor deze terug te brengen naar nieuwstaat door toepassen van een zware versterkingsmaatregel. Hierbij blijft de fundering en mogelijk ook onderlagen van de asfaltverharding zitten. En daarop wordt, gecombineerd met het toepassen van asfaltwapening, een nieuwe constructie opgebouwd. Deze wegen worden vaak ook gelijk voorzien van bermverharding in een gecombineerde maatregel.
Bij het participeren in multidisciplinaire projecten waarbij geen- of een geringe onderhoudsmaatregelen gepland staan zal, voor het verkrijgen van het benodigde budget, een separaat voorstel aan de gemeenteraad gedaan worden. In onderstaande tabel is weergegeven hoeveel vervangingen en Levensduur Verlengend Onderhoud (LVO) er gepland zijn in de periode 2026 t/m 2030. Omdat al snel duidelijk was dat de gemeente de lasten van de theoretisch noodzakelijke investeringen niet kan dragen, worden deze alleen aangevraagd op basis van aangetoonde noodzaak uit het maatregelplan. Er wordt voor de investeringen dan ook geen gebruik gemaakt van de cyclische bedragen.
Rehabilitaties & LVO
2026
2027
2028
2029
2030
Totaal
€4.504.951
€3.162.718
€1.435.727
€2.517.735
€1.137.805
€12.758.937
Figuur 29: Rehabilitaties en Levensduur Verlengend Onderhoud
6.4
Verduurzamen wegbermen De gemeente West Betuwe beheert een groot areaal wegen in het buitengebied waarbij er grootschalige problemen zijn met de bermen. De bermen zijn enorm uitgereden of juist te hoog. Dit zorgt voor gevaarlijke situaties op de weg. De bermen maken integraal onderdeel uit van de weg, een goede berm zorgt voor minder schade aan de wegverharding (met name randschade).
blad 34 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Jaarlijks Onderhoud bermen Bermen in West Betuwe worden op afroep onderhouden, op basis van meldingen of aanwijzing door de toezichthouders van West Betuwe. Hierbij worden bermen geprofileerd en schades in de bermen hersteld. Om de afwaterende functie van de berm te behouden worden de bermen 1x per aantal jaar preventief geroofd, waarbij het opgroeiende gras verlaagd wordt. De behoefte wordt jaarlijks bij de uitvoering bepaald. De kosten voor het onderhoud van de bermen zijn jaarlijks circa € 310.000. Omvormen naar duurzame bermverharding In het vorige Beheerplan is systematisch bepaald welke wegen voorzien zouden moeten worden van duurzame bermverharding. Op basis van de uitkomsten hiervan zijn investeringen beschikbaar gesteld. Helaas is de aanname van 20 kilometer tweezijdig aanbrengen van een gewapende bermverharding per jaar te ambitieus gebleken. Hierin zijn onder andere het landelijk stikstof dossier en de nabijheid van Natura2000 gebieden in West Betuwe grote struikelblokken gebleken. Daarom wordt de ambitie naar beneden bijgesteld en getemporiseerd voor de komende beleidsperiode. Er wordt nu uitgegaan van circa 10 kilometer productie per jaar. Dit kost jaarlijks € 575.000.
Duurzame Bermverbreding
2026
2027
2028
2029
2030
Totaal
€575.000
€575.000
€575.000
€575.000
€575.000
€2.875.000
Figuur 30: Overzicht investeringen duurzame bermverbreding
6.5
Overig onderhoud wegen Onderhoud halfverhardingen Het reguliere klein en groot onderhoud is gericht op de verharde wegen en paden binnen de gemeente West Betuwe. Binnen de gemeente ligt ook nog een areaal van circa 300.000 vierkante meter aan half verharde wegen en paden. Deze wegen en paden zijn gemaakt van bijvoorbeeld grind, grauwacke of schelpen. Jaarlijks dienen deze wegen te worden aangevuld en uitgevlakt. Waar mogelijk wordt ingezet op een duurzame oplossing of kans, waarmee de onderhoudskosten kunnen worden verlaagd. De kosten voor uitvoeren van onderhoud aan halfverharde wegen en paden is jaarlijks € 60.000. Onderhoud wegmarkeringen Op een groot deel van de wegen is markering aanwezig. De markering zorgt voor geleiding van het verkeer en werkt attentie verhogend. Omwille van de veiligheid voor de weggebruiker is het van belang dat de markering goed zichtbaar is en blijft. Markering en belijning zijn onderhevig aan slijtage. Elk jaar voert de gemeente onderhoud uit aan de belijning en markering. Belijningen en markeringen worden gecontroleerd en waar nodig opnieuw aangebracht of hersteld. De komende periode wordt deze werkwijze verder geprofessionaliseerd. De kosten voor uitvoeren van onderhoud aan wegmarkeringen zijn jaarlijks circa € 45.000. Wensen en kansen leefomgeving De budgetten voor groot onderhoud gaan alleen uit van technische noodzaak.
Soms zijn er echter kleinschalige vragen vanuit de inwoners om een gedeelte van het wegenareaal te onderhouden of aan te passen. Bijvoorbeeld het aanbrengen van een bandverlaging, uitstapstrook langs het parkeervak of aanbrengen van een looppad. Deze werkzaamheden vinden plaats in overleg met de gebiedsmakelaars en gebiedsbeheerders Om aan deze wensen vanuit de leefomgeving te kunnen voldoen is jaarlijks circa € 50.000 benodigd. Hittestress & Klimaatadaptatie Voor maatregelen in het kader van hittestress en klimaatadaptatie, waaronder bijvoorbeeld het vervangen van verharding voor groen of het toepassen van nieuwe materialen (bijvoorbeeld groentegels in parkeervakken) in plaats van herstraten, zijn standaard geen kosten opgenomen. Na evaluatie van de afgelopen beheerperiode is
blad 35 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
gebleken dat de oorspronkelijk begrote € 100.000 onvoldoende is om goed invulling te geven aan de ambities. Na analyse is een nieuw bedrag begroot Om effectief bij te kunnen dragen aan maatregelen in het kader van hittestress en klimaatadaptatie is jaarlijks circa € 120.000 benodigd. Vervangen oeverbeschoeiing In het beheerprogramma beschoeiingen en civiele kunstwerken is geen rekening gehouden met het vervangen van beschoeiingen langs wegen met smalle schouders wanneer duurzame bermverharding aangebracht wordt. Daarom wordt dit in dit plan geregeld. Hierbij wordt rekening gehouden met een stelpost van jaarlijks € 80.000. Planvorming en onderzoek Bij het uitvoeren van wegbeheer is het noodzakelijk om planvormende werkzaamheden uit te voeren. Hierbij gaat het onder andere over de inkoop en uitvoering van de weginspectie, ondersteuning bij het opstellen van het maatregelplan en het Beheerprogramma en voorbereidende en verdiepende onderzoeken, zoals draagkracht metingen en verkenningen op teerhoudend asfalt. Om deze planvormende werkzaamheden uit te kunnen voeren is jaarlijks circa € 75.000 benodigd.
blad 36 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
7.
Wat zijn de financiële kaders en gevolgen? Voorgaande hoofdstukken geven inzicht in de benodigde middelen voor wegbeheer. Er zijn verschillende vormen om deze kosten te financieren. Hierbij wordt aangesloten bij de landelijke richtlijnen en stellige uitspraken vanuit de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De verschillende vormen worden voor de gemeente West Betuwe toegelicht.
7.1
Exploitatiebudget Een aantal kosten dienen direct op de exploitatie te worden doorbelast. In onderstaande tabel is inzicht gegeven in de benodigde exploitatiebudgetten en de beschikbare exploitatiebudgetten (per 2026): De volgende kosten worden direct ten laste van de exploitatie gebracht: Type werkzaamheden
Benodigd budget
Klein onderhoud asfalt- en elementverhardingen
€ 645.000, -
Onderhoud bermen, uitvullen en afroven
€ 310.000, -
Onderhoud halfverharde wegen en paden
€ 60.000, -
Onderhoud markeringen
€ 45.000, -
Wensen en kansen leefomgeving*
€ 50.000, -
Totaal Exploitatie:
€ 1.111.000
Figuur 31: Overzicht Exploitatieposten
*Momenteel is er geen dekking vanuit de exploitatie voor Wensen en kansen leefomgeving. Daarom wordt voorgesteld deze kosten (5 x € 50.000) gedurende de looptijd van het plan te dekken uit de stand van de systeemreserve (verwacht € 278.723 op 31-12-2030).
7.2
Systeemreserve Groot Onderhoud wegen Bij vaststelling van het Beheerplan wegen is een egalisatievoorziening voor het groot onderhoud ingesteld, om de lasten van groot onderhoud gelijkmatig te verdelen over meerdere jaren. Op verzoek van de accountant is ervoor gekozen deze voorziening om te zetten in een systeemreserve. Hieronder is het verloop van deze reserve weergegeven, op basis de berekende/geraamde uitgaven: Type kosten
2026
2027
2028
2029
2030
Stand reserve 1 januari
€ 10.688.455
€ 7.253.094
€ 5.010.885
€ 2.766.831
€ 1.522.777
Toevoeging
€ 4.038.047
€ 4.049.791
€ 4.047.946
€ 4.047.946
€ 4.047.946
Groot Onderhoud
€ 6.198.408
€ 5.017.000
€ 5.017.000
€ 5.017.000
€ 5.017.000
Hittestress & Klimaatadaptatie
€ 120.000
€ 120.000
€ 120.000
€ 120.000
€ 120.000
Vervangen oeverbescherming
€ 80.000
€ 80.000
€ 80.000
€ 80.000
€ 80.000
Planvorming en onderzoek
€ 75.000
€ 75.000
€ 75.000
€75.000
€ 75.000
West Betuwe, Financieel Fit
€ -1.000.000
€ -1.000.000
€ -1.000.000
Stand reserve 31 december
€ 7.253.094
€ 5.010.885
€ 2.766.831
€ 1.522.777
€ 278.723
Figuur 32: Overzicht Verloop Systeemreserve Wegbeheer
Te zien is de achterstanden komende periode ingelopen gaan worden, waarmee de stand van de reserve zal gaan dalen. Uiteindelijk komt, met de verwerking van Financieel Fit en de onderhoudsopgave de stand van de reserve uit richting de ondergrens. Hierbij dient het volgende gezegd te worden: de prijsstijgingen, taakstellingen, noodzakelijke formatieuitbreiding en incidentele indexeringen van de afgelopen jaren zullen er na 2030 voor zorgen dat de structurele toevoeging aan de systeemreserve onvoldoende zal zijn voor het huidige ambitieniveau. De systeemreserve is
blad 37 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
naar verwachting dan ook leeg. Dit betekent dat er na 2030 extra middelen moeten worden vrijgemaakt om het huidige ambitieniveau vast te houden.
7.3
Rehabilitatie/ vervangingsinvesteringen Vanaf 2017 is het conform de BBV verplicht investeringen met een maatschappelijk nut in de openbare ruimte te activeren op de begroting. Dit betekent voor wegbeheer dat alle nieuwe aanleg, vervangingen en levensduurverlengend onderhoud (LVO) dienen te worden gekapitaliseerd. Voor de gemeente West Betuwe wordt een investeringsbudget aangevraagd voor:
De te vervangen wegen (conform paragraaf 6.3), de afschrijvingstermijn is vastgesteld op 40 jaar; De aan te leggen duurzame bermverharding (conform paragraaf 6.4), afschrijvingstermijn 15 jaar. Eventuele levensduurverlengende maatregelen, afschrijvingstermijn 20 jaar.
De gemeente West Betuwe gaat alleen uit van levensduurverlengende maatregelen als de toegepaste maatregel zorgt voor een levensduurverlenging van meer dan de helft van de totale levensduur. Andere maatregelen worden als normaal groot onderhoud gezien en gefinancierd. Bij daadwerkelijke vervanging, aanleg van bermverharding of levensduurverlengend onderhoud wordt altijd integraal afgestemd (zie ook werkwijze paragraaf 8.1) en gezocht naar synergievoordeel. Waar mogelijk wordt dit in een integraal project opgenomen. In het vorige Beheerplan zijn investeringsbudgetten aangevraagd en toegekend. In de afgelopen beheerperiode zijn deze echter niet allemaal besteed. De kapitaallasten van de achterstallige investeringen zijn reeds gedekt in de begroting en worden daarom niet opnieuw weergegeven. Voor nieuwe investeringen is beperkte ruimte gevonden. De reservedekking afschrijvingslasten voor rehabilitaties is in 2025 opnieuw doorgerekend. Er is hierbij vastgesteld dat er vanaf 1-1-2026 slechts beperkt ruimte is voor vervangingsinvesteringen voor de jaren 2026-2030. De nieuw op te voeren kapitaallasten worden daarom ook weergegeven. Daarnaast is er dekking gevonden binnen het huidig restantkrediet van 4,4 mln. Er zijn in 2024 financiële toezeggingen tot bijdragen aan (ontwikkel)projecten gedaan door de toenmalige wegbeheerder.
Er is echter geen apart krediet of budget beschikbaar gesteld door de gemeenteraad. Wegbeheer moet de toegezegde ruimte daarom vinden binnen de huidige beschikbare budgetten en kredieten. Dit heeft consequenties voor het uit te voeren onderhoud, in de vorm van later uitvoeren of afstel. Dit heeft impact op de staat van onderhoud en de verwachte restlevensduur van het areaal. Onderstaande tabel geeft inzicht in de benodigde extra investeringen en de daaruit voortkomende extra benodigde kapitaallasten van deze investeringen. 2026 2027 2028 2029 2030 Benodigde investeringen
€ 4.504.951
€ 3.162.718
€ 1.435.727
€ 2.517.735
€ 1.137.805
Beschikbare investeringen
€ 4.504.951
€ 1.914.660
€ 1.000.000
€ 1.000.000
€ 1.000.000
Te kort
€0
€ 1.248.058
€ 435.727
€ 1.517.735
€ 137.805
Extra kapitaallasten (jaar na oplevering)
€0
€0
€ 74.883
€ 99.935
€ 189.526
Figuur 33: Overzicht Investeringen Wegbeheer
Deze beperkte ruimte betekend dat er een groeiende discrepantie ontstaat tussen de theoretisch noodzakelijke vervangingsinvesteringen (€ 6.215.000) en de investeringen waar de gemeente de kapitaallasten voor dragen kan. In het Beheerprogramma is er daarom voor gekozen niet met de theoretisch noodzakelijke investeringen te rekenen.
blad 38 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
7.4
Areaal Accres Er wordt in bovenstaande budgetten en investeringen geen rekening gehouden met areaaluitbreidingen. Deze uitbreidingen worden jaarlijks gerapporteerd tijdens de bestuursrapportage op basis van het beheersysteem. De groei in budgetbehoefte die dit met zich meebrengt wordt gedekt uit de in de begroting opgenomen stelpost voor areaaluitbreiding.
7.5
Risicoparagraaf In bovenstaande is geen rekening gehouden met de volgenden risico’s: In het kader van “Financieel Fit West Betuwe is er in de jaren 2025-2028 ieder jaar € 1miljoen bezuinigd op de reserve onderhoud wegen. Dit heeft betekend dat niet alle gepland onderhoud uitgevoerd kan worden. De wegen zijn onderhevig aan het klimaat. De afgelopen jaren zijn de schades door winters weer beperkt. De schades door droogte in de zomer nemen echter toe (scheurvorming). De berekende kosten gaan uit van reguliere omstandigheden. Eventuele schades door extreme omstandigheden worden indien nodig apart in beeld gebracht en op kosten gezet. Door de aanpak netcongestie wordt naar verwachting tenminste 50% van het verharde areaal in de woonkernen geraakt. Tijdens deze werkzaamheden worden door de netbeheerder aanpassingen uitgevoerd aan het elektriciteitsnet. Deze aanpassingen raken nagenoeg altijd de openbare verhardingen met graafwerkzaamheden. Gecombineerd met de aanleg van bijvoorbeeld glasvezel of warmtenetten, zijn de komende jaren grote delen van het West Betuwse areaal onderhevig zijn aan graafwerkzaamheden. Door zetting en herstel zullen de herstelkosten en beheerkosten sterk toenemen. Er is beperkte investeringsruimte beschikbaar. Het verschil tussen de cyclische vervangingsnoodzaak en de beschikbare ruimte groeit de komende jaren.
Daarmee loopt West Betuwe het risico om vervangingsachterstanden op te bouwen, wat uiteindelijk een kostenverhogend effect in het onderhoud zal hebben. Het uitvoeren van levensduur verlengend onderhoud is tot op zekere hoogte een geschikte mitigerende maatregel voor een deel van deze achterstand, maar zal de behoefte niet geheel afdekken. De uitvoering van onderhoudswerkzaamheden aan verhardingen kan aanzienlijke vertraging oplopen door externe ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen. Woningbouwplannen, netcongestieprojecten en dijkversterkingen hebben vaak een hogere prioriteit binnen de ruimtelijke ordening en kunnen leiden tot conflicten in planning en capaciteit. Hierdoor ontstaat het risico dat geplande onderhoudswerkzaamheden moeten worden uitgesteld of aangepast, wat kan resulteren in verslechtering van de wegkwaliteit en hogere toekomstige onderhoudskosten. Daarnaast kan de afstemming met andere partijen complex en tijdrovend zijn, wat de voortgang verder belemmert. Dit vraagt om een proactieve coördinatie en flexibiliteit in de programmering van het onderhoud. Zonder goede afstemming bestaat het risico op inefficiëntie, dubbele kosten en ontevredenheid bij bewoners en weggebruikers.
Het vastgestelde wegenbeheerprogramma is vanwege budgettaire beperkingen en toezeggingen aan andere projecten uitgekleed, waardoor er slechts zeer beperkte ruimte is voor de invulling van kernagenda’s, dorpsbelangen, bewonerswensen en participatie. Dit vormt een risico voor het draagvlak en de legitimiteit van het beheerbeleid. Verwachtingen vanuit de samenleving over maatwerk, leefbaarheid en betrokkenheid kunnen niet of nauwelijks worden waargemaakt. Hierdoor ontstaat het gevaar dat bewoners zich niet gehoord voelen, wat kan leiden tot weerstand, klachten of verminderde betrokkenheid bij toekomstige projecten. Ook beleidsdoelen op het gebied van duurzaamheid, inclusiviteit en leefomgeving komen hierdoor onder druk te staan. Het risico vraagt om heldere communicatie over keuzes en prioriteiten, en waar mogelijk het zoeken naar alternatieve vormen van participatie.
blad 39 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Bij integrale projecten waarbij onderhoudswerkzaamheden worden gecombineerd met herinrichting of gebiedsontwikkeling, blijkt de financiering vanuit het reguliere onderhoudsbudget vaak ontoereikend. Dit beperkt de mogelijkheden om ambities uit de kernagenda, kerngericht werken en burgerparticipatie daadwerkelijk te realiseren. Het risico is dat projecten worden uitgevoerd zonder voldoende aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, sociale wensen of toekomstbestendigheid. Hierdoor kunnen kansen voor synergie en efficiëntie verloren gaan, en ontstaat mogelijk onvrede bij bewoners en belanghebbenden. Ook kan dit leiden tot suboptimale ontwerpen die op termijn weer tot extra kosten of aanpassingen leiden. Het is daarom van belang om tijdig aanvullende financieringsbronnen te identificeren en realistische verwachtingen te managen bij zowel interne als externe stakeholders.
blad 40 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
8.
Hoe pakken we dit aan? Na vaststellen van de ambitie kan daadwerkelijk uitvoering worden gegeven. In dit hoofdstuk wordt kort beschreven hoe dit wordt aangepakt. Oftewel: hoe wordt het beleid vertaald naar een werkproces? Daarna wordt ingegaan op de benodigde formatie en wordt ingegaan op de invulling van actuele thema’s binnen wegbeheer.
8.1
Werkproces/ beheercyclus wegbeheer Het figuur geeft inzicht in de verschillende stappen binnen het wegbeheer werkproces. Op basis van deze cyclus wordt invulling gegeven aan de ambitie en worden de budgetten daadwerkelijk ingevuld. Een korte toelichting per werkstap voor West Betuwe: Inspecteren Het proces begint met de weginspectie. Alle wegen binnen het beheerareaal worden één keer per twee jaar globaal visueel te geïnspecteerd conform de CROW. De weginspectie wordt ingelezen in het beheersysteem. Vaststellen kengetallen, opstellen beheerstrategie en opstellen basisplanning Met behulp van het beheersysteem kan een kwalitatieve en cyclische planning wegen worden opgesteld. Hiervoor is het noodzakelijk dat de kengetallen en beheerstrategie aansluiten bij de gemeente. Deze dienen daarom periodiek herijkt te worden. De basisplanning geeft inzicht in de maatregelen die op basis van het (theoretische) gedragsmodel moeten worden uitgevoerd. Maatregelen toetsen De maatregelen van de kwalitatieve Figuur 34: schematisch wegbeheerproces West Betuwe planning dienen (bij voorkeur buiten) te worden getoetst. Tijdens de toets wordt gecontroleerd op de maatregel (is dit de juiste), het uitvoeringjaar, de kosten en de prioriteit. Na uitvoering van de maatregeltoets zijn de (wegen)maatregelen worden de maatregelen in het beheersysteem geborgd.
Deze maatregellijst/kaart vormt de basis voor de rest van het proces. De sectorale planning dient afgestemd te worden op andere disciplinaire planningen (bijvoorbeeld riolering, groen, openbare verlichting) en andere projecten (nieuwbouw, inbreiding, ruimtelijke projecten, etc.). Door deze op kaart te presenteren ontstaat een goed inzicht van alle projecten in de openbare ruimte van West Betuwe. Bij het opstellen van de startnotitie wordt per project intern, integraal vastgesteld of het om een mono- of multidisciplinair project gaat. Monodisciplinair wordt door de vakdiscipline opgenomen in de jaarplannen. Bij multidisciplinaire projecten wordt portfoliomanagement toegepast.
blad 41 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Opstellen uitvoeringsplan De uiteindelijk buiten uit te voeren maatregelen worden opgenomen in een uitvoeringsplan (of operationeel plan). Dit plan wordt jaarlijks bijgesteld en na iedere maatregeltoets grondig tegen het licht gehouden. Vanuit dit plan worden de werkzaamheden uitgevoerd (sectoraal of integraal). Na het uitvoeringsplan komen de maatregelen daadwerkelijk in uitvoering. Na uitvoering dienen de uitgevoerde werkzaamheden te worden verwerkt in de areaalgegevens (in het beheersysteem/BGT), daarmee is de beheercyclus rond en kan deze opnieuw worden opgestart. Bij groot onderhoud, herinrichting en multidisciplinaire projecten wordt wanneer mogelijk portfoliomanagement toegepast. Daarom wordt hierbij al bij het formuleren van de opgave rekening gehouden met de kerngerichte opgave. Kerngericht werken Bij onderhoudsopgaven wordt prioriteit gegeven aan de ambitie kerngericht werken. In de budgetten voor onderhoud is echter geen ruimte voor franje of wijzigingen van inrichting. Daarom wordt hier primair opgavegericht onderhoud uitgevoerd. Bij het groot onderhoud en rehabilitaties wordt de overweging gemaakt om de wensen mee te nemen zover dit binnen de financiële mogelijkheden past. Hiervoor wordt waar nodig extra geld gereserveerd dan/wel aangevraagd vanuit het project.
8.2
Formatie en personele inzet wegbeheer Ten behoeve van uitvoering van wegbeheer wordt uitgegaan van een vaste formatie binnen de gemeente West Betuwe. Dit betreft een basisformatie die noodzakelijk is om het reguliere werk uit te voeren bij instandhouding van het areaal. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de verschillende taken en de omvang in fte. Team Beleid en Beheer Functie
Taken
Denk- en werkniveau
Arbeidsbehoefte (ter indicatie)
Adviseur infra
• bestuurlijke advisering • managementrapportage • budgetbewaking • beleid • beheerplan • meerjarenplanning • interne opdrachtgever • participant bij in- en externe projecten • opstellen kaders en programma van eisen • regievoering databeheer • adviseur kerngericht werken / leefbaarheidsinitiatieven
HBO
1 fte
Medewerker beleid en beheer
• ondersteuning wegbeheer • ondersteuning databeheer • participant bij in- en externe projecten • opstellen programma van eisen • beheer Leidraad Inrichting openbare ruimte • beheer Wegenlegger • behandelaar leefbaarheidsinitiatieven en inclusieve gemeente • adviseur omgevingsvergunningen, grondverkopen, gebruik openbare ruimte en bijzondere transporten
HBO MBO+
½ fte
Data- en applicatiebeheer
• functioneel applicatiebeheer • actueel houden wegbeheerdata • divers tekenwerk, verzorgen kaartmateriaal • verwerken uitgevoerd onderhoud • kaarten uitdraaien, overzichten maken
MBO
½ fte
Regisseur Beheer
• regievoering op wegen in de totale openbare ruimte • geeft input voor beleid • verbetering en implementatie Assetmanagement • schakel tussen teams en vakgroepen • portfoliomanagement
HBO+
¼ fte
blad 42 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Team Realisatie Functie
Taken
Denk- en werkniveau
Arbeidsbehoefte (ter indicatie)
Projectleider
• opstellen plan van aanpak • begeleiden uitvoering en contractbeheersing • budgetbewaking en financiële • verzorgen van voorbereiding van m.n. multidisciplinaire projecten • regievoering ontwerpvoorbereiding multidisciplinaire projecten • regievoering contractvoorbereiding aanbesteding • verzorgen vergunningen en projectsubsidie onderhoud en projecten • verzorgen projectgerelateerde communicatie inwoners, bedrijven, hulpdiensten en nutsbedrijven
HBO
1 fte
Vakspecialist
• opstellen plan van aanpak • opstellen calculaties en deelopdrachten • behandelen van klachten en meldingen • begeleiden uitvoering en contractbeheersing • budgetbewaking en financiële afwikkeling • verzorgen van voorbereiding en realisatie van m.n. monodisciplinaire (onderhouds-)werken • regievoering contractvoorbereiding en aanbesteding • verzorgen vergunningen en projectsubsidie • verzorgen (externe) werkvoorbereiding en aanbestedingen • verzorgen participatie en communicatie inwoners, bedrijven, hulpdiensten en nutsbedrijven
MBO+
2 fte
Toezichthouder
• toezicht op uitvoering • behandelen van meldingen • controle kwaliteit en voortgang • controle uitgevoerde hoeveelheden en besteksadministratie • verzorgen communicatie met inwoners en hulpdiensten • verrichten eenvoudige werkvoorbereiding • verrichten inspecties, inmetingen en uitzetwerk
MBO
2 fte
blad 43 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
8.3
Thema’s en aandachtspunten 2026-2030 Portfoliomanagement Portfoliomanagement draait om het afwegen, selecteren en prioriteren van de meest waardevolle activiteiten, zoals projecten en programma's. Hierbij wordt rekening gehouden met de beschikbare middelen, zoals budget en capaciteit, en is het altijd gericht op het behalen van de strategische organisatiedoelen. De focus van portfoliomanagement ligt voornamelijk op het proces van afwegen, selecteren en prioriteren van projecten en programma's. Het daadwerkelijk realiseren van resultaten en doelen is de verantwoordelijkheid van de projecten en programma's binnen het portfolio. Portfoliomanagement is een continu proces, zolang er voldoende projecten en programma's zijn om uit te kiezen. Een programma eindigt echter zodra de gestelde doelen zijn bereikt. De gemeente West Betuwe implementeert portfoliomanagement in 2025. Daarin zal het programma wegbeheer een onderdeel van het portfolio zijn. De bijdrage van wegbeheer aan de organisatiedoelen van West Betuwe zal meer centraal komen te staan. In de Koepelnota zijn thema’s en aandachtspunten benoemd voor de gehele openbare ruimte in West Betuwe. In deze paragrafen worden deze thema’s kort voor wegbeheer nader uitgewerkt Inwonersparticipatie ‘Samen met de samenleving’ is een belangrijk uitgangspunt binnen de gemeente West Betuwe.
De gemeente heeft een verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld voor het wegbeheer, maar verwacht ook wat van haar inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. De gemeente beheert de wegen met zoveel mogelijk inbreng van participatie. De bewoners wensen worden centraal verzameld en vastgelegd in Kernagenda’s. Deze Kernagenda’s spelen een prominente rol bij het uitvoeren en realiseren van projecten in de openbare ruimte, zoals herinrichtingen. Voor onderhoudswerkzaamheden wordt heel praktisch vormgegeven aan participatie. Bij alle projecten waarbij grootschalig onderhoud wordt uitgevoerd, worden de bewoners/aanwonenden geïnformeerd en geraadpleegd. In de voorbereidingsfase van het project wordt een informatiebijeenkomst gehouden om bewoners te informeren, maar ook om actief te vragen wat de wensen en behoeftes zijn. Deze worden waar mogelijk meegenomen in het ontwerp en de uiteindelijke uitvoering. Duurzaamheid en klimaat adaptief De gemeente zet in op duurzaam omgaan met kapitaalgoederen en grondstoffen, bouwmaterialen en arbeid. Met de “juiste maatregel op het juiste moment” onderhoud uitvoeren is het motto.
Hiermee wordt verspilling voorkomen en wordt aangesloten bij de bestuurlijke doelstelling: “We verduurzamen het wegenonderhoud met veiligheid als uitgangspunt.” Bij het inrichten en groot onderhoud van de wegen worden de “Basisprincipes van klimaatadaptatie voor projecten” van CROW gevolgd. De belangrijkste principes voor het wegbeheer:
Voer geen regenwater af naar de riolering als het op een andere manier afgevoerd kan worden, bijvoorbeeld naar oppervlaktewater of groen, zonder dat dit tot overlast of schade leidt; Houd zoveel mogelijk regenwater in het gebied vast, of als dat niet kan of wenselijk is, voer het zoveel mogelijk vertraagd af; Probeer het aantal vierkante meters verharding te minimaliseren (en te vervangen door beplanting), want dat beperkt de waterafvoer en hittestress; Zorg dat het water dat op de weg valt, gestuurd kan worden naar een plek waar het niet tot overlast leidt.
Klimaatrobuust inrichten bij rehabilitatie van wegen/ multidisciplinaire herinrichtingen Een rehabilitatie wordt integraal opgepakt met andere disciplines. Het kunnen toepassen van voornoemde principes is zeer reëel. Bij een rehabilitatie wordt immers de fundering en verharding opnieuw opgebouwd. En vanwege de integrale benadering wordt ook de kans gecreëerd om aanvullende financiële dekking te verkrijgen
blad 44 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
via de andere (beheer)programma’s. Waaronder bijvoorbeeld via het WRP, waarin budget is opgenomen voor klimaatrobuust inrichten. Klimaatmaatregelen bij groot onderhoud van wegen (bv. herstraten en vervangen deklaag) Ook bij het onderhoud van de wegen zullen we ons inspannen om zoveel mogelijk kansen aan te pakken. Omdat bij groot onderhoud veelal de fundering van de weg, en bij asfalt ook de tussen- en onderlagen van het asfalt blijven liggen, is de kans op het budgetneutraal realiseren van maatregelen klein. Voor aanpassingen van het wegprofiel (water via het wegoppervlak afvoeren en/of het water langer in het gebied houden) wordt de integraliteit gezocht met het WRP en wordt via die weg ook aanvullende financiële dekking gezocht.
blad 45 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
9.
Conclusies en aanbevelingen 9.1
Conclusies
Met een areaal van circa 4,7 miljoen vierkante meter verharding beheert de gemeente een omvangrijk areaal met de volgende belangrijke kenmerken: Grootschalig buitengebied en veel woonkernen (van verschillende omvang); Smalle wegen in het buitengebied, die zorgen voor bermproblematiek; Kenmerkende asfaltschades die ontstaan door droogteproblematiek en zettingen uit de ondergrond; Grote impact van de aanpak netcongestie op het gemeentelijk areaal; Een verouderd areaal, waarin vele wegen al meermaals zijn onderhouden en de gemiddelde leeftijd hoog is; Een verouderd areaal, waarin het aandeel teerhoudende asfaltwegen in het buitengebied hoog is; De afgelopen beheerperiode zijn de gestelde ambities en daarbij beschikbaar gestelde middelen niet geheel behaald en benut. Uit de inspectie van 2023/2024 blijkt dat het rapportcijfer van het areaal gedaald is van 4,8 in 2021 naar 4,5 in 2023/2024. Om lessen te leren heeft een uitgebreide evaluatie plaats gevonden, waaruit gebleken is dat: Wisselingen van personeel de afgelopen jaren tot problemen heeft geleid in het in uitvoering brengen van onderhoudswerkzaamheden. Krapte op de arbeidsmarkt dit probleem nog verder verstevigd. De impact van stikstof wetgeving op het uitvoeren van het programma bermverstevigingen groter is dan in het vorige Beheerplan verwacht.
De impact van externe assetbeheerders op de planning en uitvoering van onderhoud wegen in West Betuwe is zeer groot. Dijkversterkingen TiWa en GoWa en de aanleg van glasvezel vragen veel van de organisatie. De komende jaren is de impact van de aanpak netcongestie op het Beheerprogramma wegen in West Betuwe zeer groot en moeilijk te vangen. Naar verwachting wordt 50% van de wegen binnen de kom in West Betuwe hierdoor beïnvloed. Middels een scenarioberekening is inzicht gegeven in de theoretisch onderhouds- en vervangingskosten. Het scenario 1 sluit aan bij de vastgestelde ambitieniveaus van het vorige Beheerplan. Het gemiddeld benodigd budget van dit scenario sluit echter niet meer aan bij het beschikbare budget, door prijsstijgingen in de markt. De totale vervangingswaarde van het areaal is circa 376 miljoen, hiermee vertegenwoordigen de verhardingen een belangrijk aandeel van alle aanwezige kapitaalgoederen van de gemeente. Voor het onderhouden van het areaal wordt onderscheid gemaakt in klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging/rehabilitatie. Voor de eerste planjaren zijn deze verschillende types verder geconcretiseerd. Ten opzichte van het vastgestelde kwaliteitsniveau heeft de gemeente een onderhoudsachterstand. Dit resulteert in hogere benodigde budgetten voor zowel groot onderhoud als vervanging.
Daarnaast is er de grootschalige bermproblematiek waar nog investeringen noodzakelijk zijn. Echter, door de huidige financiële situatie van de gemeente en de opgelopen achterstanden in uitvoering zijn er aanzienlijke reserves opgebouwd voor het Beheerprogramma wegen. Deze worden weggewerkt alvorens de situatie in het areaal en de daarbij horende onderhoudsnoodzaak, budgetten en investeringen opnieuw te beschouwen. Voor het onderhouden van de halfverharde wegen, het ad hoc bermonderhoud, het onderhoud van de markeringen, het invulling geven aan wensen vanuit de leefomgeving en het beperken van hittestress zijn benodigde budgetten bepaald. Voor het kerngericht werken wordt per casus bepaald of er extra middelen noodzakelijk zijn en waar nodig aangevraagd. Voor de vaste jaarlijks terugkerende kosten wordt gewerkt vanuit de exploitatie. Voor het groot onderhoud wordt gewerkt met een systeemreserve. De investeringen in vervanging/rehabilitatie van wegen wordt gekapitaliseerd en conform de regelgeving afgeschreven over de periode van nut.
blad 46 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Het werkproces voor wegbeheer in West Betuwe is in verschillende stappen uitgeschetst. De komende jaren wordt hiermee verder gewerkt. Daarnaast is portfoliomanagement ingevoerd voor integrale afstemming met aandacht voor inwonersparticipatie, duurzaamheid, klimaat adaptief en kerngericht werken.
9.2
Aanbevelingen
Iedere twee jaar een globaal visuele weginspectie uitvoeren om de kwaliteit te monitoren en bij te sturen waar noodzakelijk; Inlopen van achterstanden om trendbreuk in de dalende kwaliteit te bereiken; Intensief samenwerken met netbeheerders om zo de impact van aanpak netcongestie op de uitvoeringsplanning te minimaliseren. Rust in de interne organisatie door vaste en langdurige aanstelling van wegbeheerder en leden vakgroep wegbeheer.
blad 47 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Bijlage 1 Kwaliteitsniveaus
blad 48 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Bijlage 2 Kwaliteitsontwikkeling
blad 49 van 54
Gemeente West Betuwe: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
Goedkeuring :
gebaseerd op de technische inspectie najaar 2023
Vrijgave
Geinspecteerd
Inspectiejaar
4.251.212
2021
3.924.466
2023
4.182.293
.Antea Group B.V Zutphenseweg 31D Postbus 321 AH Deventer 7400
Totaal
opp (m²) 2019
projectnr : 0494030.100 datum : 27-09-2024 versie : v1 GK
:
10,0 9,0
8,0 verschil laatste inspectie
257.827
7,0 6,0
5,0
4,8
5,0
4,5
4,0 3,0
2,0 1,0
Asfalt
2023
2022
2021
2019
2020
0,0
Beton
Elementen
Verhardingsoort Elementen
Cementbeton
10,0
10,0
10,0
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
9,0
9,0
9,0
2.440.200
1.776.661
34.351
8,0
8,0
8,0
7,0
7,0
7,0
6,0
4,0
4,0
3,0
3,0
3,0
2,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
jaar van inspectie
Blad 1 van 3
jaar van inspectie
2023
4,0
jaar van inspectie
5,5
5,4
5,0
2022
4,2
4,8
2021
43.059
4,8
2023
175.190
5,4
5,0
2022
39.578
6,0
4,7
2021
verschil laatste inspectie
4,8
2020
5,0
7,4
2019
6,0
2020
55.251
2019
12.192
1.787.500
2023
1.612.310
2.339.542
2022
2.299.964
2023
2021
2021
2020
2019
Asfaltbeton
2019
Inspectiejaar
Gemeente West Betuwe: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
Goedkeuring :
gebaseerd op de technische inspectie najaar 2023
Vrijgave
Asfalt
Structuurelement
projectnr : 0494030.100 datum : 27-09-2024 versie : v1 GK
:
.Antea Group B.V Zutphenseweg 31D Postbus 321 AH Deventer 7400
Elementen
Beton
Verhardingsoort Asfaltbeton
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2019
191.580
103.360
2.774
10,0
10,0
10,0
2021
200.903
68.493
1.472
9,0
9,0
9,0
1.749
8,0
8,0
8,0
7,0
7,0
3,0
2,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
jaar van inspectie
2023
jaar van inspectie
2023
3,0
2023
4,0
3,0
2019
4,0
2022
5,0
4,0
2022
4,6
4,4
5,0
2019
Oppervlak niet representatief
6,0
5,1
5,0
2022
277
2021
-3.113
6,0
2020
10.756
5,7
5,6
6,0
2019
verschil laatste jaar
6,8
Beton
2021
7,0
2023
65.380
Elementen
2022
211.659
2021
2023
Asfalt
2020
Inspectiejaar
2020
Industrieterrein
jaar van inspectie
Verhardingsoort Asfaltbeton
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2019
35.286
37.200
8
10,0
10,0
10,0
2021
781
92.693
502
9,0
9,0
9,0
589
8,0
8,0
8,0
7,0
7,0
6,0
6,0
5,0
5,0
4,0
4,0
4,0
3,0
3,0
3,0
2,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
6,0
jaar van inspectie
jaar van inspectie
2021
5,0
2023
2022
4,8
2019
5,2
2021
2019
Oppervlak niet representatief
Beton
7,0
5,2
2020
87
2019
899
2023
1.330
93.593
Elementen
2022
verschil laatste jaar
2.112
2021
2023
Asfalt
2020
Inspectiejaar
2020
Winkelgebied
jaar van inspectie
Verhardingsoort Asfaltbeton
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2019
118.460
21.442
739
10,0
10,0
10,0
2021
114.483
14.774
433
9,0
9,0
9,0
8,0
8,0
8,0
7,0 6,0
5,0
4,6
5,0
7,0
5,7
6,0
4,2
5,0
5,0
3,7
3,0
2,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
2023
3,0
2022
3,0
2021
4,0
2020
4,0
jaar van inspectie
jaar van inspectie
Blad 2 van 3
4,0
jaar van inspectie
2023
5,3
2019
Oppervlak niet representatief
6,0
2022
6.459
2021
11.418
9,4
2020
15.930
7,0
verschil laatste jaar
2023
6.893
Beton
2022
26.191
2021
130.413
Elementen
2020
2023
Asfalt
2019
Inspectiejaar
2019
Hoofdwegen
Gemeente West Betuwe: Kwaliteitsontwikkeling wegen in rapportcijfers
Goedkeuring :
gebaseerd op de technische inspectie najaar 2023
Vrijgave
.Antea Group B.V Zutphenseweg 31D Postbus 321 AH Deventer 7400
Verhardingsoort Asfaltbeton
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2019
780.454
1.473.059
5.988
10,0
10,0
10,0
2021
553.872
1.383.183
6.843
9,0
9,0
9,0
2023
523.839
1.461.377
9.512
8,0
8,0
8,0
7,0
7,0
7,0
4,5
4,9
4,8
6,0
2,0
2,0
1,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
jaar van inspectie
6,0
5,6
2019
3,0
2,0
2023
3,0
2022
4,0
3,0
2021
5,0
4,0
2020
5,0
4,0
2019
5,0
5,6
jaar van inspectie
2023
6,0
4,9
2022
5,3
6,9
2021
6,0
Beton
2022
2.669
2021
78.194
2020
-30.033
Elementen
2019
verschil laatste jaar
Asfalt
2023
Inspectiejaar
2020
Woonwijk
jaar van inspectie
Verhardingsoort Asfaltbeton
Elementen
Cementbeton
opp (m²)
opp (m²)
opp (m²)
2019
1.307.064
131.526
24.842
10,0
10,0
10,0
2021
1.429.925
53.167
2.942
9,0
9,0
9,0
2023
1.460.608
108.745
36.395
8,0
8,0
8,0
7,0
7,0
7,0
6,0
6,0
6,0
4,2
4,1
4,1
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
jaar van inspectie
Blad 3 van 3
2023
2,0
1,0
2022
2,0
2021
3,0
2,0
2020
4,0
3,0
2019
4,0
3,0
2023
4,0
jaar van inspectie
5,1
5,0
5,0
jaar van inspectie
2023
5,0
2022
4,0
8,1
2021
4,6
4,3
Beton
2020
5,0
Elementen
2022
33.453
2021
55.578
2020
30.683
Asfalt
2019
Inspectiejaar
2019
Buitengebied
verschil laatste jaar
projectnr : 0494030.100 datum : 27-09-2024 versie : v1 GK
:
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Bijlage 3 Verzorgend onderhoud en onkruidbestrijding op verhardingen Inleiding De gemeente West Betuwe onderhoud niet alleen de technische kant van de verhardingen. Zij worden ook verzorgend onderhouden door te vegen en onkruid te bestrijden. In deze bijlage wordt invulling gegeven aan deze opgave voor de verhardingen. Scope Het betreft het bestrijden van vuil en onkruid op alle verharding binnen de bebouwde kom van de gemeente West Betuwe. Het beheer en onderhoud bestaat onder andere uit de geïntegreerde uitvoering van vegen van wegen en onkruidvrij houden van de verhardingen. Dit vegen zorgt niet alleen voor een nette uitstraling van de openbare ruimte, het heeft ook een belangrijke functie in het vrij houden van kolken van afval. Hiermee wordt de afwatering van de wegen en daarmee een deel van de veiligheid geborgd. Goed wegonderhoud en onkruidbestrijding gaan hand in hand. Met name bij elementen en tegel is goed onderhoud van de verharding van belang voor de onkruidbestrijding op verharding. Door bijvoorbeeld brede voegen die sneller volgroeien met onkruid, kan minder goed aan het beeld worden voldaan en is het meer werk om aan het gewenst kwaliteitsbeeld (beeld B) te voldoen. Dit alles wordt verzorgd in de dienstverleningsovereenkomst die de gemeente West Betuwe gesloten heeft met de Avri.
De werkzaamheden omvatten onder andere: (Machinaal) verwijderen van veegvuil (Machinaal) verwijderen van blad; (Machinaal) verwijderen van veegvuil, betreft zand, steenslag, grind, e.d.; Onkruidbestrijding op verharding; Het op verzoek van de organisator reinigen na evenementen Het vegen na de jaarwisseling; Bladkorven plaatsen; Wat beheren we? In totaal is er sprake van 1,1 miljoen vierkante meter verhardingen die machinaal geveegd en onkruidvrij gehouden wordt. Daarnaast worden in de herfst 53 bladkorven, verdeeld over de kernen, geplaatst. Hierbij is het uitgangspunt het aantal bladkorven niet uit te breiden. Wel kunnen bladkorven verplaatst worden zodat ze op een tweede locatie dienst doen. Als bladkorven verkeerd gebruikt worden (bij voorbeeld door het deponeren van particulier snoeiafval en huisvuil) dan worden deze bladkorven verwijderd. Beeldkwaliteitsniveau Er wordt gestreefd naar het uitvoeren van dit verzorgend onderhoud op CROW-beeldkwaliteitsniveau B. Budgetten Voor straatreiniging en onkruidbestrijding zijn de volgende budgetten benodigd voor de werkzaamheden van AVRI. Type werkzaamheden
Benodigd budget
Straatreiniging
€ 626.100, -
Onkruidbestrijding
€ 357.700, -
Totaal
€ 983.800, -
blad 50 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Omschrijving: De taken van de aannemer worden op de volgende wijze gedefinieerd in het DVO IBOR, 2024:
blad 51 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Bijlage 4 Evaluatie periode 2021-2025 Evaluatie afgelopen periode Uit de cijfers blijkt helaas dat de kwaliteit van het areaal de weg opwaarts nog niet gevonden heeft, ondanks de extra beschikbare middelen uit het vorige plan. Daarom heeft er een uitgebreide evaluatie met de uitvoerende organisatie plaatsgevonden, waarin beschouwd is wat er niet goed gegaan is, welke lessen daaruit geleerd zijn en hoe daarin verbeterd wordt in de toekomst.
Werkwijze: De evaluatie heeft plaatsgevonden in de vorm van een plenair overleg met de vakgroep wegen, waarin alle deelnemende leden zich van tevoren voorbereid hadden aan de hand van 3 vragen: Wat is er goed gegaan de afgelopen periode? Wat wil je vertellen over de afgelopen periode? Wat is jouw tip voor de toekomstige periode? In de voorstelronde is de deelnemers gevraagd hun antwoord op deze drie vragen te delen. Hiermee is de primaire reactie ontvangen. Na de voorstelronde is er door middel van een sticky wall door de deelnemers aanvullende feedback gegeven aan de hand van vooraf uit het Beheerplan geïdentificeerde onderwerpen. Doormiddel van post-it notities konden de deelnemers hier hun feedback visueel weergeven. Deze reacties zijn in de regel diverser dan de eerste reacties uit de voorstelronde.
Uitkomsten: De uitkomsten worden gebundeld in een aantal onderwerpen, te weten: Discussie over rechtmatigheid van technische maatregelen Een belangrijk onderwerp voor de vakgroep is de rechtmatigheid en doelgerichtheid van maatregelen. De discussie gaat hierin onder andere over de balans tussen het technisch veilig houden van een weg, met een “kleine” maatregel, of het langdurig verhelpen van de schade door een zwaardere maatregel. Dit wordt mede verergerd door de slappe ondergronden waar de gemeente West Betuwe mee te maken heeft, het verouderende areaal en het zwaardere en grotere verkeer dat van (buiten-)wegen gebruik maakt. Aanvullend is er discussie of een technische maatregel altijd de meest toepasselijke maatregel is. Als voorbeeld wordt het aanbrengen van bermverbreding aangehaald. Op een smalle weg, geflankeerd met steile taluds en watergangen, kan het aanbrengen van een bermverbreding leiden tot extra belasting en verzakking van de bermen en taluds. De technisch meest toepasselijke oplossing is in dat geval een algehele verbreding van het profiel inclusief sloten en taluds e.d. met mogelijke grondaankoop tot gevolg. Daarnaast dient rekening gehouden te worden met het feit dat het aanbrengen van betonsloven geldt als nieuwe verharding, waarmee stikstofberekeningen gepaard gaan.
Een verkeerskundige wijziging, zoals het instellen van één richtingsverkeer kan hiervoor een praktischer oplossing bieden dan de technische oplossing. Als verkeer elkaar niet hoeft te passeren is minder ruimte nodig. Duurzaamheid en klimaatadaptieve inrichting leiden tot vergelijkbare discussie, het is niet langer van deze tijd op klimaatadaptatie en duurzaamheid als losse posten in een project te bestempelen. Dit dient intrinsiek onderdeel uit te maken van de uitvoering. Echter, hoe ver wil de gemeente gaan? En wat mag dat kosten? Wortelopdruk, teerhoudendheid en een verouderend areaal worden genoemd als verdere technische uitdagingen. Personele wijzigingen en continuïteit van werk De rol van de wegbeheerder is al geruime tijd op interim basis ingevuld, wat de continuïteit van de werkzaamheden heeft geschaad en het kennisniveau in gevaar brengt. Vergelijkbaar is de invulling van het Bouwteam met de aannemer in de afgelopen periode veelvuldig gewijzigd, waardoor de beoogde voordelen, zoals bekendheid met de lokale context en omstandigheden, niet bereikt zijn. Dit heeft geleid tot problemen in de uitvoering en wordt aangewezen als voornaamste oorzaak voor het uitblijven van uitvoering.
blad 52 van 54
Beheerprogramma wegen, West Betuwe 2026-2030 projectnummer 0493040.100 10 september 2025 Gemeente West Betuwe
Samenwerking en afstemming van werk Een ander belangrijk onderwerp wat veelvuldig ter sprake kwam zijn samenwerken in, met en tussen organisaties. Niet alleen de samenwerking met de aannemer heeft geleden, ook binnen de vakgroep was discussie over taken, rollen en verantwoordelijkheden. Dit leidde veelvuldig tot verdere discussie en heeft de uitvoeringsresultaten verder gedrukt. Daarnaast is de samenwerking en afstemming tussen de beheerdisciplines, beleidsvelden en uitvoeringsorganisatie onder de loep genomen. Ook hieruit is verdere verduidelijking van de taken, rollen en verantwoordelijkheden als verbeterpunt naar voren gekomen. Daarbij is ook aangegeven dat vakgroep wegen tot nu toe veelal “bottom up” gewerkt heeft, waardoor wensen, eisen en zorgen van andere disciplines pas (te) laat in het proces naar voren komen. De vakgroep moet zich realiseren dat de kwaliteit van de verhardingen een uitdaging is van de organisatie, niet alleen van de beheerders. Als laatste is de afstemming met externe assetbeheerders genoemd. Er zijn grote uitdagingen in de openbare ruimte, waar de gemeente niet altijd de enige partij is. Het duidelijkste voorbeeld hierin zijn de netbeheerders en de buurtgerichte aanpak van netcongestie. De netbeheerders zijn niet (altijd) aangesloten bij netwerkoverleggen en planningen van organisaties wijzigen geregeld.
Data op orde en data gestuurd werken Data vindt steeds duidelijker een plek in het beheerlandschap. De aanstelling van een databeheerder laat dit duidelijk zien. In het vorige plan zijn de drie verschillende databases samengevoegd. Inmiddels is er dan ook echt sprake van één beheerdatabase. Aandachtspunten hierin blijven echter de aanlegjaren. Daarnaast moeten revisies na werkzaamheden goed aangeleverd worden, deze bereiken de databeheerder vaak niet of pas heel laat (>6maanden na oplevering). Nieuwe onderdelen die opgenomen worden in de BGT arriveren vaak leeg bij de databeheerder, waardoor deze veel tijd kwijt is aan uitzoeken wat er aangelegd is, terwijl de informatie wel bekend is in de organisatie. Kerngericht werken Kerngericht werken is een speerpunt van de gemeente West Betuwe. Met een groot aantal kleine (en soms grotere) kernen wil de gemeenteraad hier per kern extra aandacht aan besteden. De invulling van deze opdracht roept vragen op bij de vakgroep, wat voor consequenties gaat dit hebben voor de uitvoerbaarheid van werk? Moet er voor iedere kern een apart beheerplan gemaakt worden? Moet alleen voor reconstructies kerngericht gewerkt of ook voor onderhoud? Wat wordt de impact hiervan op het uitvoeren van de werkzaamheden?