Document · PDF

RV2025-081-bijlage-eerste-bestuursrapportage-2025-west-betuwe.pdf

Gemeenteraad 8 juli 2025, gemeente West BetuweBij agendapunt: 8: Vaststellen eerste bestuursrapportage West Betuwe 202523.951 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

hogere inkomsten

700

Febr.

5a 5b

Aansluiten bij VNG initiatief risicobeheerfonds in combinatie met verlagen verzekeringspremies

118

Mrt.

Verhogen leges kabels en leidingen met 10% boven hogere indexatie. inkomsten

Febr.

Incidenteel verlagen dotatie onderhoud wegen 4 jaar lagere lasten en versoberen onderhoud openbare ruimte

1.500

Febr.

Capaciteits- en portfoliomanagement en slimmer werken

lagere lasten

250

400

600

750

Mrt.

Betere afweging bij participatie

lagere lasten

Mrt.

Beter doorrekenen van kosten bij principe-verzoeken hogere en anterieure overeenkomsten inkomsten en lagere kosten Taakstellende bezuiniging GR-en lagere lasten

180

Mrt.

430

860

Opheffen bestemmingsreserve economisch actieplan

Vrijval reserves

ODR vergunningtaken vooralsnog niet terughalen

15 16

lagere lasten

Mrt.

Febr.

incidenteel lagere lasten

630

Febr.

Invoeren inkomensafhankelijke bijdrage Wmo en verkleinen toegang leerlingenvervoer

hogere inkomsten

184

500

Mrt.

lagere lasten

Mrt.

Opleidingsbudget anders inkopen of verlagen; gebruik maken van opleidingen van clubs waar we lid van zijn zoals VPNG Andere invulling verbindingsactiviteiten personeel

lagere lasten

maart

Stoppen met regionaal stimuleringsfonds (RSF)

lagere lasten

100

Mrt.

Faseren van kansenkaarten

lagere lasten

100

Febr.

Ambities klimaat/biodiversiteit en inwonersparticipatie temperen

lagere lasten

200

Febr.

Totaal

6.117

6.157

7.631

9.141

Gerealiseerd t/m mei 2025

4.653

2.773

3.603

4.528

4.653

Taakstellingen in de begroting Om de taakstellingen goed te monitoren en grip te hebben op onze financiën, is hieronder een overzicht opgenomen van de relevante taakstellingen. Taakstelling Verdeelsleutel Veiligheidsregio Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Verdeelsleutel Veiligheidsregio (WBFIE/PPN 2023)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

422

Niet realiseerbaar bij eerste bestuursrapportage 2025

-422

Nog openstaande taakstelling

422

toelichting: In de Perspectiefnota 2023 is de oorspronkelijke taakstelling uit West Betuwe Financieel in Evenwicht voor een gewijzigde verdeelsleutel van de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio weer opgenomen. De inbreng vanuit de gemeente West Betuwe heeft uiteindelijk tot een voorstel aan het algemeen bestuur geresulteerd waarbij de taakstelling op termijn naar verwachting zal worden gerealiseerd. Dit voorstel is (nog) niet vastgesteld, waardoor voor 2026 deze taakstelling niet reëel is. Taakstelling Verkoop vastgoed Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Verkoop vastgoed (PPN 2023) Vastgestelde begroting 2025

2025

2026

2027

2028

2029

500

Doorschuiven taakstelling (Decemberwijziging 2024)

1.550

Nog openstaande taakstelling

2.050

500

toelichting: In de perspectiefnota 2023 zijn voor de jaren 2025 en 2026 incidentele taakstellingen van 500.000 euro opgenomen als voordelig resultaat van het verkopen van gemeentelijk vastgoed. Bij de Decemberwijziging 2024 is de taakstelling van 2024 (1,55 miljoen euro) doorgeschoven naar 2025. 76

Taakstelling Subsidioloog Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Subsidioloog (PPN 2023)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

300

250

Nog openstaande taakstelling

300

250

toelichting: In de Perspectiefnota 2023 is aangegeven dat we intensief gebruik gaan maken van een subsidioloog. De subsidioloog doet jaarlijks een subsidiescan op de projecten die mogelijk in aanmerking komen voor subsidie. Verder ondersteunt deze bij de aanvragen en verantwoording van subsidies. Inmiddels zijn er diverse succesvolle aanvragen geweest, zowel binnen de gemeente als ter ondersteuning aan organisaties binnen de gemeente. Mooie voorbeelden in 2025 zijn de subsidie voor het leeflab en een verwachte subsidies voor de fietsstraat Laan van Leeuwenstein en transitiekosten Oekraïne. De subsidioloog heeft Welzijn West Betuwe en de Lingeborgh ondersteund bij succesvolle subsidievragen. De verwachting is dat de taakstelling 2025 wordt gerealiseerd.

Taakstelling Besparingen Wmo/Jeugd Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Besparingen Wmo/Jeugd (Herstelplan Sociaal domein)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

700

900

1.300

2.000

Invulling bij eerste bestuursrapportage 2025

-700

200

600

1.300

Nog openstaande taakstelling

toelichting: In de begroting 2025 is rekening gehouden met een structurele toename van de zorgkosten met 2,8 miljoen euro. Daarnaast is rekening gehouden met een besparingseffect door het herstelplan Sociaal domein dat oploopt van 700.000 euro in 2025 tot structureel 2 miljoen euro vanaf 2028. Bij de actualisatie van de zorgkosten in de eerste bestuursrapportage 2025 is rekening gehouden met het invullen van de taakstelling 2025 van 700.000 euro. 77

Taakstelling Scherper begroten Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Scherper begroten (Financieel Fit 5d)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

1.700

Invulling bij vaststellen begroting 2025

-996

Nog openstaande taakstelling

704

1.700

toelichting: In de begroting is een taakstelling van 1,7 miljoen euro opgenomen voor realistischer begroten. Door de budgetten kritisch tegen het licht te houden, zal deze taakstelling ingevuld dienen te worden. Voor 2025 hebben we tot nu toe 996.000 euro ingevuld. Het lijkt reëel dat het restant voor 2025 nog kan worden ingevuld.

Taakstelling VNG risicobeheerfonds Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling VNG risicobeheerfonds (Financieel Fit 5f)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

118

Niet realiseerbaar bij eerste bestuursrapportage 2025

-118

Nog openstaande taakstelling

118

toelichting: Het bestuur van de VNG heeft besloten om een risicobeheerfonds op te richten waardoor de kosten van verzekeringen verlaagd kunnen worden. Omdat dit fonds pas met ingang van 2027 ingaat, kan de besparing voor 2026 niet worden gerealiseerd.

Taakstelling Openbare ruimte Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Openbare ruimte (Financieel Fit 5h)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

500

Nog openstaande taakstelling

500

toelichting: In Financieel Fit is vanaf 2025 een structurele jaarlijkse besparing van 500.000 euro opgenomen op de openbare ruimte. Deze ruimte is in de jaren 2025 tot en met 2028 gevonden door het verlagen van de toevoeging aan de onderhoudsreserve. Vanaf 2029 is er (nog) geen structurele dekking gevonden.

Taakstelling Capaciteits- en portfoliomanagement Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Capaciteits- en portfoliomanagement (Financieel Fit 5i)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

250

400

600

750

Nog openstaande taakstelling

250

400

600

750

toelichting: In de begroting is een taakstelling oplopend van 250.000 euro in 2025 tot 750.000 euro vanaf 2028 opgenomen voor capaciteits- en portfoliomanagement en slimmer werken. Achterliggende gedachte is om de sturing op de organisatie te verbeteren en werkdruk en inhuur te verminderen door inzet van capaciteitsen portfoliomanagement in combinatie met een verbetering van projectmatig werken. We organiseren ons werk slimmer door gericht inzetten van kunstmatige intelligentie (AI), LEAN werken, robotica en datagedreven werken. De maatregel zorgt voor een efficiëntieverbetering en voor een kwaliteitsverbetering.

Taakstelling Betere afweging bij participatie Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Betere afweging bij participatie (Financieel Fit 5j)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

Invulling bij vaststellen begroting 2025

-27

Nog openstaande taakstelling

toelichting: Gestreefd wordt naar passende participatie bij project of beleidsontwikkeling. Op tijd inzetten op informeren als participatiemogelijkheden te beperkt zijn. Dit door meer zelf te betekenen in participatie trajecten in plaats van inhuur.

Taakstelling Gemeenschappelijke regelingen Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Gemeenschappelijke regelingen (Financieel Fit 5l)

2025

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2025

430

860

Gerealiseerd in begrotingen 2026 gemeenschappelijke regelingen

-756

-386

-487

-509

Surplus taakstelling 2026 ten gunste van resultaat

326

Nog openstaande taakstelling

373

351

toelichting: Voor de gemeenschappelijke regelingen is een taakstelling opgenomen oplopend van gemiddeld 1,5 procent in 2026 en 2027 en 3 procent vanaf 2028. Voor 2026 is deze taakstelling ingevuld en voor 2027 grotendeels.

Taakstelling Eigen bijdrage Wmo Bedragen x 1.000 euro

Taakstelling Eigen bijdrage Wmo (Financieel Fit 5o)

2025

2026

2027

2028

2029

Meicirculaire 2023 Herinvoeren eigen bijdrage Wmo (Rutte IV)

461

455

Invoeren inkomensafhanklijke bijdrage Wmo (Financieel Fit 5o)

184

500

Vastgestelde begroting 2025

645

955

Niet realiseerbaar bij eerste bestuursrapportage 2025

-184

-500

Nog openstaande taakstelling

461

455

toelichting: In het coalitieakkoord van het Kabinet Rutte IV is besloten tot de herinvoering van de eigen bijdrage voor de Wmo. Hiervoor is het gemeentefonds verlaagd. Het rijk is aan zet om de wetgeving aan te passen zodat gemeenten deze eigen bijdrage (weer) kunnen innen. Ambtelijk is daarnaast, bij Financieel Fit, voorgesteld om de eigen bijdrage verder structureel op te hogen met 500.000 euro. Deze extra ophoging wordt nu als niet reëel ingeschat.

6. Kredieten 1. Voorgesteld wordt onderstaande (aanvullende) kredieten beschikbaar te stellen: Voorbereidingskrediet IKC d'n Bogerd Geldermalsen Om het project IKC d'n Bogerd voor te bereiden is een voorbereidingskrediet noodzakelijk. In het IHP zijn middelen opgenomen voor de projecten, ook is besloten dat we voor elk project een uitgewerkt projectvoorstel aan de raad voorleggen. Om tot een uitgewerkt projectvoorstel met een definitieve kredietaanvraag te komen, zijn middelen nodig voor bijvoorbeeld een architect, adviseurs en om onderzoeken uit te voeren. Hiervoor is ongeveer 8 procent van de stichtingskosten (zijnde 300.000 euro) gehanteerd. Deze kosten zijn vanuit het IHP gedekt. Voorgesteld wordt een voorbereidingskrediet van 300.000 euro beschikbaar te stellen. Indexering Integraal Huisvestingsplan (IHP) De normbedragen voor onderwijshuisvesting indexeren wij jaarlijks op basis van cijfers van de VNG. De indexering voor de Bouwkosten in 2025 betreft 5,68%. De systematiek van de prijsbijstelling van de normbedragen onderwijshuisvesting is vastgelegd in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs West Betuwe. In het vastgestelde IHP zijn zeven investeringen opgenomen die nog niet in ontwikkeling zijn genomen. Het gaat hierbij om een totaal investeringsbedrag van 17,7 miljoen euro (prijspeil 2024).

Actualisatie naar de huidige stand (prijspeil 2025) laat een stijging met ruim 1 miljoen euro zien naar 18,7 miljoen euro. De jaarlijkse meerlasten worden gedekt uit de stelpost Loon- en prijsstijgingen. Qua investeringen betreft het de volgende actualisaties: Investeringen

Jaar

In IHP

Geïndexeerd

Saldo

opgenomen

2024

2025

D'n Bogerd

2026

€

2.361.473

€

2.661.853

€

2.813.046

De Bloeiende Betuwe

2027

€

2.804.250

€

3.160.950

€

3.340.492

Lokhorstschool

2028

€

2.755.052

€

3.105.495

€

3.281.887

Burgemeester Westerbeek van Eertenschool

2028

€

2.408.211

€

2.714.535

€

2.868.721

Openbare basisschool De Waerdenburght

2031

€

2.015.739

€

2.272.141

€

2.401.199

Freule van Pallandtschool

2032

€

2.083.816

€

2.348.877

€

2.482.293

Basisschool De Rietschoof

2032

€

1.309.650

€

1.476.237

€

1.560.087

€ 15.738.191

Voorgesteld wordt de IHP-kredieten in totaliteit met 1.007.637 euro te verhogen. 82

€ 17.740.088

€ 18.747.725

Renovaties sportterreinen De gemeente renoveert jaarlijks sportvelden overeenkomstig het duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMOP). In 2025 renoveren we de volgende sportvelden: - vv GVV Geldermalsen, toplaagrenovatie - vv DSS’14, kunstgrasveld - tv Waalrackets, renovatie/ombouw en drainage - tv Waardenburg, renovatie - tv de Belt, renovatie De totale investering bedraagt 1.161.500 euro en de afschrijvingslasten van 62.830 euro worden, overeenkomstig de kadernota harmonisatie beweeg- en sportbeleid 2022-2026, gedekt uit de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten sportterreinen. Voorgesteld wordt om krediet van 1.161.500 euro beschikbaar te stellen. Verminderen wateroverlast Korte Woerden Waardenburg Het college heeft op 8 april besloten om het investeringskrediet van het project 'Verminderen wateroverlast Korte Woerden Waardenburg’ te verhogen met 980.000 euro. Projectbudget herinrichting Hellouw Het projectbudget van de herinrichting Hellouw dient met 31.241 euro verhoogd te worden als gevolg van indexatie. Voorbereidingsbudget Beesd-Noord Na het sluiten van een intentieovereenkomst is gewerkt aan een masterplan, dat inzicht geeft in de ontwikkelmogelijkheden van het gebied tussen de Schuttersweg en de recreatieplas in Beesd. Naar verwachting kan in mei 2025 hierover worden besloten dat dit ruimtelijk gewenst en financieel haalbaar is.

Dat is dan tevens het startsein voor het opstellen van een (gedetailleerde) stedenbouwkundige verkaveling en een juridisch plan; en minstens zo belangrijk voor het voorbereiden van de archeologische opgravingen. Om in de zomer de volgende fase in te kunnen gaan, moeten partijen nu worden gecontracteerd, waarvoor een budget van 230.000 euro nodig is. De voorbereidingskosten kunnen op termijn worden overgeboekt naar de betreffende Bouwgrond In Exploitatie. Eind 2025 worden de gemaakte kosten geactiveerd. Voor het begrotingsjaar 2025 is dit een budgetneutrale wijziging.

Aanvullend krediet voor Woonwagenlocatie Waardenburg (De Griend) Het krediet van 1 miljoen euro voor het herstructureren van woonwagenlocatie De Griend wordt in 2025 naar verwachting met 755.000 euro overschreden. Voorgesteld wordt het krediet met 755.000 euro te verhogen.

2. Voorgesteld wordt onderstaande kredieten te verlagen: Opheffen krediet rotonde Hellouw De provincie heeft besloten om de samenwerkingsovereenkomst voor Hellouw te ontbinden en haar bijdrage af te sluiten. De gemeenteraad wordt geadviseerd hetzelfde te doen en het krediet van 2.950.000 euro op te heffen.

7. Bijlagen Toelichtingen algemene uitkering uit het gemeentefonds Algemene uitkering uit het gemeentefonds (Decembercirculaire 2024) Op basis van de Decembercirculaire 2024 en de meest actuele gegevens, zoals aantal inwoners en woonruimten per 1 januari 2025, is de algemene uitkering meerjarig geactualiseerd. Naast de OZB-korting in de algemene uitkering, zijn hierbij ook de geraamde OZB-opbrengsten geactualiseerd. Dit resulteert in de volgende voordelen: Financiële effecten Decembercirculaire 2024 x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Bruto toename algemene uitkering

323

351

429

637

584

Bruto toename OZB-opbrengsten

-22

-12

-2

Bruto toename

301

339

427

645

602

Doordecentralisatie Ida Gerhardt Academie

Stelpost LPO 2025

-35

-75

-5

-50

-100

Stelpost Volume- en areaalontwikkelingen 2025-2029

-85

-224

-324

-424

-524

Totaal te oormerken

-100

-271

-295

-440

-589

Afname oninbare OZB-opbrengsten

Netto toename

229

160

233

Te oormerken taakmutaties:

Het voordeel van de Decembercirculaire 2024 bestaat uit de volgende componenten: Verklaring verschil x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Hoeveelheidsverschillen (exclusief WOZ-korting)

275

289

314

353

197

Hoeveelheidsverschillen (WOZ-korting)

-175

-183

-190

-197

-205

Hogere OZB-opbrengsten

Uitkeren verdeelreserve

Overige

-26

Totaal verschil

229

160

233

Het voordeel op de hoeveelheidsverschillen wordt vooral veroorzaakt door de actualisatie van de nieuwe definitie van huishoudens met een laag inkomen. Het nadelig verschil tussen de hogere OZB-korting in de algemene uitkering en de hogere OZB-opbrengsten wordt vooral veroorzaakt door een betere aanlevering van de gegevens aan het CBS. Deze gegevens worden tegenwoordig uit de Landelijke voorziening WOZ gehaald, waardoor deze actueler en vollediger zijn en de korting nu hoger uitvalt. In het verleden was de korting eigenlijk te laag.

Algemene uitkering uit het gemeentefonds (Meicirculaire 2025) Op basis van de Meicirculaire 2025 is de algemene uitkering meerjarig geactualiseerd. Dit resulteert in de volgende voordelen: Financiële effecten Meicirculaire 2025 Gemeentefonds x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Stand algemene uitkering volgens Meicirculaire 2025

99.321

99.693

99.032

97.556

97.566

98.316

Stand Decembercirculaire 2024 (Eerste bestuursrapportage 2025)

95.356

92.002

92.807

93.442

93.874

Bruto toename algemene uitkering a.g.v. Meicirculaire 2025

3.966

7.691

6.225

4.114

3.692

4.442

Taakmutaties

-1.971

-4.414

-3.994

-2.209

-2.339

-2.986

Netto toename c.q. afname a.g.v. Meicirculaire 2025

1.995

3.277

2.231

1.905

1.353

1.456

Het voordeel van de Meicirculaire 2025 bestaat uit de volgende componenten: Verklaring verschil a.g.v. Meicirculaire 2025 Gemeentefonds x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

2030

1a. Extra toevoegingen aan gemeentefonds t.b.v. Jeugdzorg

887

2.875

2.877

2.026

2.136

2.156

1b. Jeugdzorg: compensatie tekorten Jeugdzorg 2023 en 2024

1.542

2a. LPO accres

-1

174

-757

-28

-850

-2.105

2b. Volume accres 2026-2030

108

231

199

280

2.131

3. Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2024

-750

-480

4. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

5. Tijdelijke compensatie overgang van ‘trap-op trap-af’- naar Bbp-systematiek

-145

346

510

447

409

542

-23

6. Ontwikkeling maatstaven 7. Overige ontwikkelingen (o.a. afronding) Netto toename c.q. afname a.g.v. Meicirculaire 2025

-30

-88

-221

-275

-79

1.995

3.277

2.231

1.905

1.353

1.456

Toelichting op de verschillen

1a Compensatie Jeugdzorg 2025 e.v. Op basis van de uitspraak van de deskundigencommissie Van Ark leek er sprake van de volgende impact: Indicatieve samenvatting financiën Deskundigencommissie Jeugd In € miljoen (in lopende prijzen)

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Nu in gemeentefonds (Harmonisatie agenda + accres bbp vanaf 2025)

6.594

7.238

7.585

6.797

7.001

7.291

7.577

Gemeentelijke kosten jeugdzorg

7.222

8.066

Advies deskundigencommissie (50% meerkosten t.l.v. rijk)

6.908

7.652

8.328

8.979

9.682

10.440

11.256

OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling)/PPC (prijs particuliere consumptie)

+ 3,9%

+ 3,0%

Volumegroei

+ 4,7%

Door rijk toe te voegen aan gemeentefonds (bovenop regulier accres bbp)

314

414

743

2.182

2.681

3.149

3.679

Taakstelling/risico gemeenten toegerekend

314

414

450

486

524

565

609

Kort samengevat draagt het rijk voor 2023 en 2024 50 procent van de meerkosten en gemeenten de andere 50 procent. Voor 2024 bedraagt de taakstelling c.q. het risico voor de gemeenten in totaal 414 miljoen euro. Vanaf 2025 neemt de gemeentelijke taakstelling van 414 miljoen euro evenredig toe met de stijging van de kosten voor de jeugdzorg als gevolg van prijsontwikkelingen en volumegroei. In de Voorjaarsnota 2025 en bij de uitwerking in de Meicirculaire 2025 stelt het Rijk extra geld beschikbaar. Dit is vooral incidenteel geld en structureel is er zelfs sprake van bezuinigingen als gevolg van de door het rijk ingeboekte aanvullende besparingen en de aangekondigde invoering van een eigen bijdrage voor de jeugdzorg. De Raad van State schrijft in zijn voorjaarsrapportage over de begroting: “Gemeenten krijgen voor de periode 2025 - 2027 cumulatief € 3 miljard extra, maar dit is gedeeltelijk een tijdelijke verhoging. De extra middelen zijn voor € 0,8 miljard structureel, waarvan de ene helft een verhoging van het gemeentefonds betreft en de andere helft een vergoeding van het Rijk voor de tekorten in het budget van de jeugdzorg. € 0,4 miljard komt tijdelijk beschikbaar door het later invoeren van de hervormingsagenda voor de jeugdzorg. Voor 2028 - 2030 zijn taakstellingen voor de jeugdzorg voorzien die even groot zijn als de structurele intensiveringen.

Dat roept de vraag op of inderdaad een tijdelijke intensivering wordt beoogd, of dat de jaren na 2027 vooral technisch zijn ingevuld in afwachting van de uitkomst van de in de voorjaarsnota vermelde overleggen tussen de gemeenten en het Rijk. 88

Compensatie tekorten Jeugdzorg x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

2030

837

903

904

923

944

887

878

899

920

935

Groeipad maatregelen Hervormingsagenda

1.042

962

Overheveling aanvullende post Rijksbegroting naar Gemeentefonds

118

113

130

204

887

2.875

2.877

2.026

2.136

2.156

Demping terugval gemeentefonds Tekorten 2025 e.v. voor rekening Rijk

Verschil t.o.v. Decembercirculaire 2024

Demping terugval Gemeentefonds 2026 De Meicirculaire 2025 rekent deze bedragen volledig toe aan het cluster Jeugdzorg. Qua toelichting is het ministerie niet echt eenduidig. Er wordt de ene keer gesproken over “Demping terugval Gemeentefonds 2026” en de andere keer over ‘Terugval budget jeugd Gemeentefonds 2026’. Deze keuze heeft twee belangrijke gevolgen: 1. Lagere tekorten op Jeugdzorg. De tekorten op de jeugdzorg worden met € 400 tot € 424 miljoen verminderd. Dit betekent dat de compensatie die gemeenten ontvangen voor jeugdzorgtekorten maximaal € 400 miljoen lager zullen uitvallen dan wanneer deze middelen als algemene ‘ravijn’-demping zouden zijn beschouwd. 2. Andere verdeelsystematiek. De compensatie wordt niet via de uitkeringsfactor verdeeld, maar op basis van de maatstaven voor jeugdzorg. Voor West Betuwe is deze gewijzigde verdeling € 125.000 nadeliger. Tekort 2025 ten laste van het Rijk In de circulaire is (nog) geen besluit heeft genomen over een compensatie van de tekorten over 2023 en 2024 (commissie Van Ark). Deze komen waarschijnlijk beschikbaar in de komende Septembercirculaire. Vanaf 2025 wordt een structurele compensatie gegeven van slechts € 414 miljoen euro (50 procent van het tekort 2024) in plaats van de hogere gedeeltelijke compensatie voor 2025.

Dit heeft waarschijnlijk te maken met de hiervoor genoemde toerekening van de demping 2026 aan het cluster Jeugd. Daarnaast wordt in de circulaire ook (nog) geen inzicht gegeven in de compensatie van de stijgende lasten na 2025. Groeipad maatregelen Hervormingsagenda In 2021 concludeerde een arbitragecommissie dat de gemeenten moesten worden gecompenseerd voor de tekorten in de jeugdzorg. Per saldo betrof het in 2021 in beginsel een compensatie van 1,8 miljard euro. De maatregelen die in de Hervormingsagenda Jeugd worden uitgewerkt, moesten tot een kostenbesparing van ongeveer 1 miljard euro leiden. De volledige besparing wordt nu opgeschoven en hoeft pas met ingang van 2028 te worden gerealiseerd, in plaats van in 2026. De gemeenten krijgen nu twee jaar uitstel om de verhoogde taakstelling te realiseren.

Overhevelen aanvullende stelpost Hervormingsagenda Jeugd van Rijksbegroting naar gemeentefonds De bedragen, die bij het Ministerie van Financiën binnen de Rijksbegroting op de Aanvullende Post (AP) waren gereserveerd, worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Het gaat om een bedrag van € 356 miljoen in 2026 oplopend tot € 342 miljoen in 2030. Dit is overigens geen nieuw geld, want deze middelen staan al langer op de Rijksbegroting en gemeenten mochten hiermee al rekening houden binnen de begroting. Voor West Betuwe is er sprake van een voordeel van € 118.000 in 2026 oplopend tot € 204.000 vanaf 2029.

1b Compensatie Jeugdzorg 2023 en 2024 Voor de tekorten 2023 en 2024 heeft het rijk nu nog geen compensatie beschikbaar gesteld. Het rijk gaat zoeken naar financiële ruimte voor deze compensatie. Naar verwachting zal hierover bij de septembercirculaire uitsluitsel komen. Met de compensatie voor beide jaren (naar verwachting 1.542.000 euro) hebben we al rekening gehouden.

2 Accresontwikkelingen In deze circulaire zijn de geactualiseerde cijfers bekend gemaakt voor zowel het LPO (loon- en prijsontwikkelingen) accres en het volume accres. LPO accres Het LPO accres is gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp. Met name voor 2025 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Voor de jaren daarna zijn de bijstellingen beperkt. De indexatie die het Rijk de gemeenten geeft is echter niet voldoende voor het opvangen van de loon- en prijsontwikkelingen. Dit wordt geïllustreerd in onderstaande tabel: Compensatie Loon- en prijsontwikkelingen (LPO)

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Cum.

Compensatie LPO o.b.v. Prijs bbp (stand Meicirculaire 2025)

3,63%

2,74%

2,52%

2,61%

2,50%

2,50% 17,67%

Gecombineerde prijsindex (systematiek 2020-2023)

4,84%

2,22%

4,00%

3,48%

3,64%

3,64% 23,88%

Verschil

-1,21%

0,52% -1,48% -0,87% -1,14% -1,14% -6,21%

Na het bevriezen van het accres in 2020 tijdens de Coronacrisis is door het Rijk de gecombineerde index voor de LPO compensatie geïntroduceerd. Het loonen prijsdeel werd geïndexeerd op basis van de CPB-indices voor de loonvoet sector overheid, de prijsontwikkeling materiële overheids-consumptie (IMOC) en de prijsontwikkeling bruto overheidsinvesteringen (IBOI). Hierbij wordt een verdeling van 60/20/20 tussen loon, consumptie en investeringen aangehouden. Vanaf 2024 wordt voor het loon- en prijsdeel van het accres de nieuwe financieringssystematiek op basis van het bbp toegepast. Zoals uit bovenstaande tabel blijkt is deze compensatie structureel te laag en gaan gemeenten er in de loop van de jaren er dus netto reëel op achteruit.

Volume accres Het volume accres is sinds 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. In de meicirculaire 2025 is een nieuwe raming voor de accressen opgenomen, gebaseerd op de actuele ramingen door het Centraal Planbureau. Tot 2030 is er sprake van geringe stijgingen. De toevoeging voor 2030 is hoger omdat dan de jaarschijf 2030 voor het eerst aan het gemeentefonds wordt toegevoegd. Dit deel van het accres is voor het opvangen van volume- en areaalontwikkelingen, zoals de vergrijzing en toename van het te onderhouden areaal in de openbare ruimte. Hiervoor reserveren we jaarlijks € 600.000 voor het opvangen van deze ontwikkelingen. Theoretisch zouden er dan nog middelen over moeten blijven voor eventueel eigen nieuw beleid van gemeenten. Maar zoals bij de introductie van de systematiek al voorspeld, wordt de meeste vrije ruimte in dit deel van het accres opgesnoept voor het dekken van de te lage LPO-compensatie.

3 Afrekening BTW-compensatiefonds 2024 Gemeenten kunnen een groot gedeelte van de btw die ze betalen declareren bij het btw-compensatiefonds (BCF). Dit fonds kent een plafond. Als gemeenten meer declareren dan in het fonds beschikbaar is, wordt het resterende bedrag betaald uit het gemeentefonds. Declareren ze minder, dan vloeit het overblijvende deel terug naar het gemeentefonds. De verwachting is dat er de komende jaren geld overblijft in het BCF en dat er dus een bedrag wordt gestort in het gemeentefonds. Voor 2024 bedroeg de onderuitputting 332 miljoen euro. Bij de septembercirculaire 2024 was hierop al een voorschot van 447 miljoen euro verstrekt, zodat bij de komende meicirculaire het teveel betaalde bedrag van 15 miljoen euro met de gemeenten zal worden verrekend. Voor West Betuwe gaat het om een terugbetaling van 267.000 euro. Van de toezichthouders mogen de gemeenten in hun meerjarenbegroting structureel rekening houden met deze onderuitputting. Ze mogen het laatst gerealiseerde voordeel doortrekken in hun meerjarenbegroting. Voor de gemeenten die dit bedrag volledig hebben ingeboekt, heeft de voorjaarsnota slecht nieuws. Er blijft in 2024 241 miljoen euro minder over dan in 2023. Dat betekent ook dat gemeenten een minder hoog voordeel mogen inboeken in hun meerjarenbegroting. Voor West Betuwe is dit een structureel nadeel van 480.000 euro.

4 Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld tot 1 januari 2027. De geplande uitname uit het gemeente-fonds van in 2026 wordt daardoor in deze circulaire teruggedraaid en gaat nu pas in vanaf 2027. De vorig jaar ingeboekte korting is € 25.000 lager dan de eenmalige compensatie die we nu krijgen, zodat er in 2026 een incidenteel voordeel van € 25.000 is.

5 Tijdelijke compensatie overgang van ‘trap-op trap-af’- naar Bbp-systematiek De overgang van de oude ‘trap-op trap-af’ systematiek naar de Bbp-systematiek wordt in de jaren 2024-2029 (gedeeltelijk) gecompenseerd. Middels deze mutatie wordt de grondslag voor dit bedrag in 2030 door het Rijk gecorrigeerd.

6 Hoeveelheidsverschillen/ontwikkeling (landelijke) uitkeringsbasis Naast de mutaties in de algemene uitkering die worden veroorzaakt door wijzigingen in de maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen, wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door mutaties in de basisgegevens (maatstaven). Dit zijn zowel de lokale en landelijke ontwikkelingen.

7 Overige ontwikkelingen De post overige ontwikkelingen is een optelsom van (relatief) kleine zaken, zoals afrondingen. In sommige jaarschijven kan het per saldo om grotere bedragen gaan. Dit wordt mede veroorzaakt doordat het Rijk niet alle verschillen gedetailleerd weer geeft in de circulaire.

Taakmutaties bij de Meicirculaire 2025 In de circulaire zijn de volgende taakmutaties opgenomen. Een positief bedrag zijn hogere lasten voor de gemeente en hiervoor krijgen we extra geld uit het gemeentefonds, terwijl een negatief bedrag een uitname uit het gemeente-fonds is die we compenseren door lagere lasten of hogere baten in onze begroting. Taakmutaties (inclusief LPO en volume accres) x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

2030

600

860

3.430

3.535

3.450

3.545

3.650

3. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

461

-31

4. Wmo hulpmiddelen

5. Aanpassen regeling dienstverlening aan huis Wmo

6. Overgangsrecht levenslang Wmo/Jeugd

7. Jeugdzorg: invoeren eigen bijdrage

-532

-540

8. Jeugdzorg: sturen op trajectduur jeugdzorg

-139

-141

1. Stelpost Volume- en areaalontwikkelingen 2030 2. Stelpost LPO (nominale ontwikkeling 2025 en 2026)

9. Jeugdzorg: indexeren opbrengst Hervormingsagenda

-1.036

-1.053

10. Kinderopvang pleegouders

11. Armoedebestrijding kinderen

12. Aanpak problematische schulden

13. Alleenverdienersproblematiek

14. Impulsbudget sociale infrastructuur

469

422

15. Participatiewet

239

123

16. Einde lening inburgeringsplicht

17. Voorschoolse voorziening peuters

-1

18. Antidiscriminatie voorzieningen

19. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit 20. Invoerings/uitvoeringskosten Omgevingswet 21. Handhaving energielabel C kantoren Totaal taakmutaties Meicirculaire 2025

307

-1

1.971

4.414

3.994

2.209

2.339

2.986

Toelichting op de taakmutaties > € 50.000

1 Volume- en areaalontwikkelingen Uit de toename (accres) van het gemeentefonds moeten ook de volume- en areaalontwikkelingen (o.a. demografie (zoals vergrijzing) en fysieke ruimte (toename groen en wegen a.g.v. uitbreidingsprojecten) worden opgevangen. We gaan er vanuit dat van het volume accres 2030 een bedrag van 600.000 euro nodig is voor deze ontwikkelingen. Deze areaalontwikkelingen ramen we binnen West Betuwe op een afzonderlijke stelpost.

2 Nominale ontwikkelingen (loon- en prijsontwikkelingen) Uit de toename (accres) van het gemeentefonds moeten ook de loon- en prijsontwikkelingen worden opgevangen. Deze ramen we binnen West Betuwe op een afzonderlijke stelpost. Deze zogeheten nominale ontwikkelingen zijn in deze circulaire voor 2025 toegenomen en voor 2026 voor het eerst opgenomen.

3 Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld tot 1 januari 2027. Van de extra gelden die hiervoor weer incidenteel aan het gemeentefonds worden toegevoegd, moet een bedrag van € 461.000 worden gereserveerd voor de compensatie van de voor 2026 in onze begroting opgenomen taakstelling. Vanaf 2027 houden we nu rekening met een hogere uitname uit het gemeentefonds.

7 Jeugdzorg: invoeren eigen bijdrage Er wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor jeugdzorg per 1 januari 2028. De maatregel moet jaarlijks € 260 miljoen opleveren en hiervoor worden de gemeenten gekort in het gemeentefonds c.q. het Rijk compenseert de gemeenten minder voor de tekorten op de jeugdzorg.

8 Jeugdzorg: sturen op trajectduur jeugdzorg Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe we beter kunnen sturen op trajectduur. Deze maatregel moet jaarlijks € 68 miljoen opleveren vanaf 2028 en hiervoor worden de gemeenten gekort in het gemeentefonds c.q. het Rijk compenseert de gemeenten minder voor de tekorten op de jeugdzorg.

9 Jeugdzorg: indexeren opbrengst Hervormingsagenda De oorspronkelijke besparingsopgave van 1 miljard euro uit de Hervormingsagenda is in prijs- en volumepeil 2019 ingeboekt. Het rijk veronderstelt dat een hogere besparing mogelijk moet zijn aangezien sinds 2019 prijs en volume zijn gestegen en de maatregelen per 2028 in gaan. De commissie Van Ark kan geen inschatting maken over de realiteit van de oorspronkelijk ingeboekte besparing van ruim 1 miljard euro. Nu wordt deze voor een groot gedeelte onhaalbare bezuiniging verder geïndexeerd vanwege kostenstijgingen sinds 2019. Dit betreft dus geen structurele oplossing voor gemeenten, maar het probleem wordt groter gemaakt door deze indexering. Overigens is de oorspronkelijk in de begroting 2024 opgenomen taakstellende stelpost van ons aandeel in de landelijke besparing van 1 miljard euro (2,1 miljoen euro) door middel van een door de raad ingediend amendement komen te vervallen. Indicatief verwacht het Rijk dat West Betuwe met de maatregelen uit de Hervormingsagenda € 3,1 miljoen zou kunnen besparen op de kosten van de jeugdzorg. Conform het begrotingsadvies van de VNG nemen we voor deze post een taakstellende besparing van ongeveer 1 miljoen euro op vanaf 2028.

14 Impulsbudget sociale infrastructuur Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting van de sociale infrastructuur en daarbij behorende doelen ten aanzien van het ondersteunen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanaf 2025 tot en met 2034 is er (impuls)budget beschikbaar om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken.

15 Participatiewet De werkelijke compensatie via de integratieuitkering Participatie voor de WSW en beschermd werken valt vanaf 2025 hoger uit dan waar Werkzaak vanuit is gegaan in de aangeboden begroting 2025. De bijdrage 2026 is ook hoger dan het bedrag in de aangeboden begroting 2026. We passen de begroting aan op de gewijzigde compensatie vanuit het rijk.

20 Invoerings/uitvoeringskosten Omgevingswet Met het uitkeren van € 80,7 miljoen in 2025 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Ambtelijk zal z.s.m. onderzocht worden of het oormerken van de verschillende taakmutaties noodzakelijk is of dat (een deel van) de taakmutatie kan vrijvallen ten gunste van de algemene middelen.

Overige onderwerpen Toepassing indexering (inflatiecorrectie) belastingen en heffingen Op basis van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025 wordt het (voorlopige) inflatiepercentage 2026 als volgt berekend: Berekening indexering 2026

Wegings

Act.

Act. Voorlopig

Totaal

Stand: Voorjaarsnota Rijk 2025

factor

2023

2024

2025

2026

Ontwikkeling van de loonkosten (loonvoet sector Overheid)

70%

5,90%

5,20%

6,00%

2,00%

Ontwikkeling van de materiële kosten (prijs overheidsconsumptie)

30%

5,80%

7,70%

2,90%

2,10%

Gemiddeld

5,87%

5,95%

5,07%

2,03% 18,92%

Reeds doorberekend

5,22%

5,35%

3,74%

0,00% 14,31%

Totaal

0,65%

0,60%

1,33%

2,03%

4,61%

Het totale percentage van 4,61% is op basis van de bestaande systematiek van enkelvoudige indexering (optellen van de jaarlijkse percentages). Op basis van dit percentage zullen de belastingen en heffingen in de begroting 2026 worden geïndexeerd. Indexering op indexering zou resulteren in een percentage van 5,25% voor 2026.

Mutaties reserves In deze bestuursrapportage zijn de volgende mutaties in de reserves opgenomen: Bedragen x 1.000 euro

Mutaties reserves (toevoegingen)

2025

2026

2027

2028

2029

Algemene reserve (opheffen krediet rotonde Hellouw)

525

Algemene reserve Grex (winstnemingen grondexploitatie)

-280

147

373

BR Verkiezingen (indexering toevoegingen)

105

BR Wegen (indexering toevoegingen) BR Wegen (onderhoud Poppenbouwing)

BR Rehabilitatie wegen (opheffen krediet rotonde Hellouw)

-84

BR Rehabilitatie (verhogen projectbudget Korte Woerden)

BR Openbare verlichting (indexering toevoeging)

BR Dekking afschrijving sportterreinen (indexering toevoeging)

BR Begraafplaatsen (onderhoud begraafplaatsen)

BR Begraafplaatsen (areaaluitbreiding groen en bomen)

755

1.472

-153

248

474

100

BR Dekking afschrijving wwc Waardenburg (verhoging krediet) Totaal toevoegingen

Bedragen x 1.000 euro

Mutaties reserves (aanwendingen)

2025

2026

2027

2028

2029

Algemene reserve (dekking afschrijving wwc Waardenburg)

755

BR Vorming gemeente West Betuwe (besluiten inhuur)

BR Verkiezingen (indexering aanwendingen)

BR ICT (Implementatie RIS en digitaal reserveringssysteem gymzalen)

118

BR ICT (Financieel Fit invoeringskosten Slimmer werken werkt !)

180

BR ICT (kosten verbouwing hal)

BR ICT (besluiten inhuur)

118

BR Facilitaire zaken (kosten verbouwing hal)

BR Flexibele kern personeel (besluiten inhuur)

461

BR Wegen (onderhoud Poppenbouwing en besluiten inhuur)

244

BR Rehabilitatie wegen (opheffen krediet rotonde Hellouw)

525

-101

BR Rehabilitatie wegen Verhogen projectbudget KW (aanbesteding)

BR Rondweg Tuil/Waardenburg (besluiten inhuur)

BR Grote infrastructurele projecten (vervolgaanpak sluipverkeer)

100

BR Grote infrastructurele projecten (voorbereidingskred. Rijksstraatweg)

200

BR Grote infrastructurele projecten (besluiten inhuur)

BR N327 Geldermalsen Oost (besluiten inhuur)

BR Openbare verlichting (indexering aanwending)

BR Zwerfafval (uitgaven zwerfafval)

177

BR Spoorproject Geldermalsen-Tricht (geluidschermen)

BR Omvorming groen/bomen (besluiten inhuur)

127

BR Kernenbeleid (besluiten inhuur)

194

BR Kerngericht werken (cofinanciering centrum/parkmanagement)

BR Kerngericht werken (besluiten inhuur)

BR Steengoed (vrijval ten gunste van Financieel Fit)

300

BR Begraafplaatsen (onderhoud begraafplaatsen)

BR Dekking afschrijving wwc Waardenburg (verhoging krediet)

3.939

192

-2

Totaal aanwendingen

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.westbetuwe.nl/api/v1/meetings/903/documents/18631