Document · PDF

RV2024-127-bijlage-4-maatregelen-FFWB-Uitgewerkt.pdf

Gemeenteraad 7 november 2024, gemeente West BetuweBij agendapunt: 5: RV2024-127 Programmabegroting 202525.880 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Categorie

Onderzoeken welke regelingen binnen het minimabeleid overlap hebben met elkaar en geschrapt kunnen worden: -Jeugdfonds Sport en Cultuur -Tegemoetkoming chronisch zieken -Sport cultuur en maatschappelijke deelname -Stichting Leergeld Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Werken

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

Dit moet onderzocht worden. Op dit moment is niet duidelijk aan te geven wat de mogelijke opbrengst is.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

PM PM PM PM Beleid maatschappelijke ontwikkeling/ Mathijs van den Heuvel

Complexiteit

Bezuinigingen waarbij een zorgzorgvuldig maar complex (bestuurlijk) besluitvormingsproces moet worden doorlopen

Transitiekosten

Ja, dit dient ambtelijk te worden opgepakt. Meerdere collega’s zullen hierbij betrokken worden van verschillende afdelingen. Zoals team kwaliteit en team sociaal en uitvoering. Hiervoor kan ook een projectleider worden aangesteld. Ja

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Dit is een behoorlijke klus waar in kalenderjaar 2024 geen tijd voor is. Indien ervoor wordt gekozen om dit inzichtelijk te maken dan moet dit op de agenda komen te staan voor 2025

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken

0 10

Toelichting Het aanbieden van minimaregelingen is een wettelijke taak voor gemeenten. Gemeenten hebben zelf de keuze hoe zij de verschillende regelingen inzetten. Door de regelingen onder de loep te nemen en dubbele regelingen eruit te halen past dit in het begrotingsadvies van de VNG Het inzichtelijk maken van de regelingen en overlap verwijderen levert geen nadelig effect op de lange termijn voor kwetsbare inwoners Deze maatregel heeft geen financieel effect voor de inwoner Deze maatregel levert de gemeente geld op en heeft geen nadelig effect voor de inwoner. Overlap tussen de verschillende regelingen worden eruit gehaald en kunnen worden geschrapt Gemeente West Betuwe ontvangt voor deze regelingen geen geld vanuit de overheid

73 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Inwoners kunnen gebruik maken van de verschillende regelingen. Overlap van regelingen worden zichtbaar en kunnen geschrapt worden

74 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Onderhoud speeltoestellen in eigen beheer Omschrijving maatregel

Beheer en onderhoud van de speeltoestellen en valondergronden wordt nu uitgevoerd door de speeltuinverenigingen, hiervoor ontvangen de verenigingen subsidie van de gemeente. Deze werkwijze voldoet niet en daarom willen we het beheer en onderhoud naar de gemeente terug halen.

NB: met de kennis van nu lijkt dit eerder toekomstig nieuw beleid dan een besparing vanwege de extra middelen die nodig zijn. Categorie

Voorkomen hogere lasten en op termijn mogelijk Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

I / S Incidentiele transitiekosten met structurele besparingen op lange termijn.

Omvang (€)

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

PM PM PM PM Beleid maatschappelijke ontwikkeling/ Stijn Brokx Beleid en beheer/Jory Luijendijk Buitendienst/Jurgen van Hevelingen

Complexiteit

Extern: speeltuinorganisaties die structureel subsidie ontvangen Op den duur zal de maatregel (terughalen beheer en onderhoud) tot besparingen kunnen leiden want als gemeente kunnen we collectief inkopen en door de schaalgrote het werk efficiënt organiseren. Dit kunnen speeltuinverenigingen niet. Aangezien we te maken hebben met vrijwilligersorganisaties die structureel subsidies ontvangen vanuit ons, kunnen wijzigingen in het beleid gevoelig zijn. Dit vraagt een traject waarin zorgvuldig participatie met vrijwilligers dient te worden opgezet. De transitieperiode zal worden gestart in 2025 tot en met naar verwachting 2027. Het is een onzeker facet wat de verenigingen nog aan saldo in kas hebben voor beheer en onderhoud. Dit kunnen we terugvorderen. De hoogte van het totaalbedrag is niet te zeggen. Maar zou de transitieperiode wellicht financieel ( deels ) kunnen dekken. Het huidige speelruimtebeleid loopt van 2022-2026, dat betekent dat er tot die tijd in principe geen verandering plaats kan vinden. Maar gezien de huidige situatie (beheer en onderhoud bij verenigingen vaak niet op orde en wel wettelijke verantwoordelijkheid bij de gemeente) denken we aan een nieuw soort beleid, namelijk: Sociaal gestuurd beleid, waarin we de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van de speeltoestellen wegnemen bij de speeltuinorganisaties.

Het spelende kind staat samen met de speeltuinorganisatie centraal. Dat betekent dat speeltuinorganisaties een “kleinere subsidie” ontvangen waar ze de functie van de speelplek mee blijven aanjagen door middel van evenementen en activiteiten. We hebben nu 43 verenigingen, 115 formele speeltuinen met daarin tussen de 850 en

75 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

900 speeltoestellen. Tussen de 60 en 70% is in beheer en onderhoud bij de speeltuinverenigingen en de overige bij de gemeente. Bij het terughalen van het beheer en onderhoud In de interne organisatie vraagt dit een flinke verandering. De uitwerking hiervan zal moeten aantonen in welke mate en wat hiervoor nodig is. We voorzien hierbij: - een daling van structurele subsidies - Een stijging van de structurele kosten voor beheer en onderhoud speeltoestellen en valondergronden. - En een incidentele investering voor de vervanging van speeltoestellen Transitiekosten

Is het een wettelijke taak?

Om het achterstallige onderhoud in te lopen is er 60.000 tot 100.000 nodig. Dit komt bovenop de kosten die we tegemoet zien omtrent de certificeringsproblematiek. Naar verwachting kunnen we deze problematiek geheel dekken vanuit het speelruimtefonds. Nee, spelen op zichzelf staand niet. Echter is het beheer- en onderhoud gebonden aan het Warenbesluit Attracties en Speeltoestellen (WAS)

Risico’s?

Financieel Er kan veel achterstallig onderhoud worden overgenomen van bestaande speeltuinorganisaties wat veel kosten met zich meebrengt. Het achterstallig onderhoud met als gevolg het mogelijk verplicht verwijderen van de speeltoestellen brengt ook kosten met zich mee. Juridisch Speeltuinorganisaties overzien de steeds strenger wordende wet- en regelgeving niet.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Toelichting Wettelijk geen verplichting wettelijk gezien wel de verantwoording rondom speeltoestellen in beheer. Artikel 31 Kinderrechtenverdrag– Kinderen hebben recht op vrije tijd, recht op spelen en recht op meedoen aan culturele of artistieke activiteiten. Het blijft een autonome taak Het effect is voor deze groepen niet van invloed, want speelmogelijkheid blijft. Speelplekken zijn een openbare voorziening voor iedere inwoner. Dit hangt er vanaf welke keuze in beleid wordt genomen. In principe zouden beide vormen van beleid geen invloed moeten hebben voor het gebruik door de inwoners. Voor de speeltuinverenigingen kan nieuw beleid wel invloed hebben. Als de keus valt op de huidige werkwijze handhaven, dat zal door de huidige strenge wetgeving/handhaving de gemeente meer moeten gaan sturen op tijdig onderhoud door de speeltuinverenigingen. Valt de keuze op het nieuwe “sociaal beleid”, dan kan dit betekenen dat de invloed van speeltuinverenigingen minder wordt als het bijvoorbeeld gaat over de te maken keuzes bij vervanging van speeltoestellen. De keuze om het beheer en onderhoud terug te halen kan een score van 10 punten opleveren, als deze optie op termijn een besparing oplevert. Nadere uitwerking van deze keuze zal dit aan moeten tonen We constateren nu dat veel speeltuinorganisaties het onderhoud en beheer matig uitvoeren.

Dit achterstallig onderhoud genereert steeds meer financiële inspanningen. Indien de gemeente het beheer terughaalt kan dit financiële voordelen op termijn opleveren.

76 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Verkopen gemeentelijk vastgoed Omschrijving maatregel Categorie

Geplande verkopen van gemeentelijk vastgoed dat niet nodig is voor reguliere huisvestingstaak gemeente en/of waarvan en functionele bestemming is vervallen (conform de Nota Vastgoed). Incidenteel hogere inkomsten en structureel lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

Incidenteel qua inkomsten (verkoopopbrengsten) Structureel qua uitgaven (eigenaarslasten, onderhoud en kapitaallasten)

Omvang (€)

Voor de verkoop van gebouwen staat er sinds de PPN 2023 een taakstelling in de begroting van 500.000 Euro voor het jaar 2025 en 500.000 euro voor het jaar 2026. Deze taakstellingen moeten eerst worden gerealiseerd voordat kan worden bijgedragen aan de financieel fit maatregelen. Het incidentele bedrag per jaar is het nettobedrag dat resteert na verkoop van gebouwen, het invullen van de taakstelling en het afboeken van boekwaarden. Besparingen volgen in het jaar na verkoop. 2025 incidenteel 490.000 en structureel 7.900* euro 2026 incidenteel xx en structureel 71.000** euro 2027/2800 incidenteel NUL en structureel nbb 2028 incidenteel NUL en structureel 4.250*** euro Gelet op de onzekerheden over structurele vrijval op PM gezet

2025

Het verplicht afboeken van de actuele boekwaarde van een gebouw vermindert de verkoopopbrengst. Na verkoop vervallen de structurele beheerlasten van een gebouw. Verkoop

verwachte opbrengst

verwachte besparing Expl/onderh. kapitaall.

Sportstraat 1 Beesd Geen boekwaarde

120.000

7.900*

Spijksekweldijk 94, Spijk Geen boekwaarde

350.000

Steenweg 20 Waardenburg boekwaarde ca.. 300.000

geen actuele taxatie -/-

Jeugdlaan1 St. Antonius school boekwaarde rond de 4402.000

20.000 netto opbr.

nnb 21.000**

Of mogelijk 2026 Jeugdlaan 5 vm. bibliotheek laag, gezien boekwaarde boekwaarde ca. 600.000 nog geen taxatie Nog onzeker ivm wensen in ontwikkeling

ca. 24.000**

Johan Frisoplaats Tricht nnb 26.000** Geen boekwaarde Leyenburgplein vm. school en gym.zaal al college verkoopbesluit van daarom buiten beschouwing gelaten, idem Opijnen flexwoningen en Tricht regulaire bouw (ipv flex) 2026

Taakstelling 500.000 Euro

77 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Verkoop Burg. Vernedelaan Gdm. Als kleine bouwlocatie

verwachte opbrengst Nog geen plan,en raming

verwachte besparing -nihil

Verkoop

verwachte opbrengst

verwachte besparing

2027 Rijnstraat 18 Gdm nog onbekend ca. 4.000*** (geen boekwaarde:) Verkoop mits de panden niet worden ingezet voor opvang van nieuwkomers en een stedenbouwkundige verkenning is vastgesteld. Achterweg 1 Heukelum Grondkosten ca. 50.000

Nog geen prijsindicatie.

2028

Verkoop

verwachte opbrengst

Betrokken partijen

Indien panden vrijkomen van inzet voor opvang van nieuwkomers, kan er in 2028 e.v. jaren nog objecten worden verkocht. Vastgoed & Grond / Jolanda Hollander en Carin Bentum en ROW

Complexiteit

ca. 250*** verwachte besparing

Gemeente zet diverse objecten in voor opvang van nieuwkomers. Mogelijk worden boven genoemde objecten daar ook voor ingezet. Dan schuift de mogelijkheid tot verkoop een aantal jaren op.

Transitiekosten Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Afwegingskader 1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Score

Toelichting

Verkoop is een autonome bevoegdheid

Objecten worden pas verkocht als deze niet meer nodig zijn volgens de beleidsuitgangspunten van het accommodatieplan, niet worden ingezet voor nieuwkomers en overigens vrij van zijn gebruik n.v.t. We raken met verkoop geen kwetsbare groepen

Geen

Bij verkoop geen financiële gevolgen op langer termijn

78 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Expliciete keuzes in projecten maken Omschrijving maatregel

Expliciete keuzes maken in projecten en daarbij een kaderstellend investeringsbudget bepalen, waardoor het aantal projecten jaarlijks vermindert. We bedoelen hiermee de (eenmalige) multidisciplinaire investeringsprojecten eventueel i.c.m. groot onderhoudsmaatregelen denk aan bijvoorbeeld projecten als herinrichting Hellouw, Deil etc. Temporisering en verlaging van investeringen leidt tot lagere lasten. Daarmee ook tot meer rust en lagere inhuurkosten. Deze maatregel valt deels dubbel met het verlagen dotatie investeringen openbare ruimte

Categorie

Lagere lasten – uitstellen van investeringen

Raakt begrotingsprogramma('s)

Kan alle programma’s raken

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

Onbekend beheersbaar maken met kaderstellend investeringsbudget

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

onbekend onbekend onbekend onbekend Intern, Beleid & Beheer, Realisatie, Buitendienst, Duurzaamheid & Economie, Verkeer, Gebiedsmakelaars. Extern, bewoners/bedrijven, maatschappelijke organisaties Het uitstellen van investeringen op projecten ontslaat de gemeente niet van de wettelijke zorgtaak om beheerassets functioneel, veilig en efficiënt te houden. Het functioneel, veilig en efficiënt houden van beheerassets aan het einde van hun technische levensduur blijven vragen om beheersmatige handelingen. Daarnaast zal het temporiseren van investeringsopgaven ook betekenen dat er minder koppelkansen gerealiseerd worden op bijvoorbeeld de thema’s als duurzaamheid, inclusiviteit, kernagenda’s, sociale kracht etc.

Complexiteit

Transitiekosten Is het een wettelijke taak?

Ja/Nee wettelijke zorgtaak

Risico’s?

Ja, er zijn zowel financiële als juridische risico’s. Het in stand houden van assets aan het einde van de technische levensduur leidt tot hogere onderhoudskosten, met als risico dat op enig moment toch een vervanging ingreep noodzakelijk blijkt te zijn wat dan leidt tot onverwachte investeringskosten. Ook neemt de veiligheid en functionaliteit van de assets af, waardoor er een risico ontstaat dat we hiervoor juridisch aansprakelijk gesteld worden. Bij een eventuele afweging zullen bij het verminderen van deze (vervangings) projecten de risico’s vooraf in beeld gebracht moeten worden. De strategische ambities van de gemeente en nationale overheid denk daarbij aan duurzaamheid, inclusiviteit, sociale kracht, integraliteit, participatie leiden in de realisatie van projecten tot extra investeringen. Een kaderstellend budget kan bijdragen aan het beheersbaar houden van de projectinvesteringen. Met daarbij als kanttekening dat dan niet alles mogelijk is.

79 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Toelichting Voor het beheer van de openbare ruimte kent de gemeente een wettelijke zorgplicht. En ook de provincie kijkt hierin mee. Daarom kennen we een paragraaf kapitaalgoederen in de programmabegroting. De mate waarin we de openbare ruimte beheren, daarin kan de gemeente keuzes maken. Expliciete keuzes maken in projecten en haar opgaven kan betekenen dat inwoners langer moeten wachten totdat er vervangingsingrepen of het verminderen van overlast wordt gerealiseerd. Bewoners/bedrijven betalen voor het gebruik, inrichting en instandhouding van de openbare ruimte. Direct in de vorm van OZB. En indirect in de vorm van belastinggeld. Expliciete keuzes maken in projecten en haar opgaven kan betekenen dat inwoners langer moeten wachten totdat er vervangingsingrepen of het verminderen van overlast wordt gerealiseerd. Dit uit zich in de beleving van de omgevingskwaliteit en ervaring van hun leefomgeving De strategische ambities van de gemeente en nationale overheid denk daarbij aan duurzaamheid, inclusiviteit, sociale kracht, integraliteit, participatie leiden in de realisatie van projecten tot extra investeringen. We zien dat investeringskosten door inflatiecorrecties de laatste jaren fors toenemen. Dit naast toenemende arbeidskosten.

Door uitstel van nodige investeringen neemt naast de functionele en veiligheidsrisico’s ook de investeringsopgaven toe door de technische achteruitgang van diverse assets.

80 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Ambities openbaar groep in uitbreidingswijken temperen Omschrijving maatregel

Categorie

Bij de ontwikkeling van uitbreidingswijken wordt door de stedenbouwkundige vaak gestuurd op een ambitieus en uitdagend ontwerp voor de buitenruimte met afwijkende plantkeuzes en beheervormen. Om aansluiting te houden bij het beeld van de bestaande kernen is het belangrijk niet te ambitieus te ontwerpen en de beheerkosten en het kwaliteitsniveau niet hoger te laten zijn dan in het beleids- en beheerplan groen is vastgesteld. Waarbij uiteraard wel de belangen en ambities van klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit moeten worden behartigd. De voorgestelde maatregel levert nu niets op maar voorkomt hogere onderhoudskosten in de toekomst. Voorkomen hogere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

P4 Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

(S)

Omvang (€)

Betreft voorkomen van extra kosten in de toekomst.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

0 0 0 0 Beleid en beheer openbare ruimte en Realisatie

Complexiteit

Het onderwerp kan vrij gemakkelijk en direct worden doorgevoerd; Als het uitgangspunt “om de ambities openbare ruimte in uitbreidingswijken temperen” in de projectopdracht en/of ontwerpfase door de projectgroep wordt meegenomen kan het vanaf het begin van het project worden meegenomen. geen

Transitiekosten Is het een wettelijke taak? Risico’s?

De groene, robuuste, duurzame, klimaatgerichte en biodiverse inrichting van nieuwe woonwijken is een wettelijke taak. De invulling kan echter in een luxe maar ook in een sober en doelmatige variant. De uitstraling van de uitbreidingswijken is minder ambitieus waardoor het risico bestaat dat huizen minder snel verkocht worden. Maar gezien de huidige huizenmarkt lijkt dat risico zeer beperkt. Er moet wel aan de wettelijke ambities van groene, robuuste, duurzame, klimaatgerichte en biodiverse inrichting van uitbreidingswijken worden voldaan.

Score 5

0 5

Toelichting De groene, robuuste, klimaatgerichte en biodiverse inrichting van nieuwe woonwijken is een wettelijke taak. Maar dat kan in een luxe maar ook in een minder luxe variant. De minder ambitieuze inrichting heeft geen effect op kwetsbare groepen. De sociale woningmarkt voorziet voor deze doelgroep in woningen en een passende openbare ruimte. Inwoners dragen via de WOZ bij aan de kosten van de openbare ruimte. Deze kosten zijn gerelateerd aan de waarde van de woning maar wordt verdeeld over de hele gemeente. De openbare ruimte is slechts gedeeltelijk bepalend voor de keuze van inwoners om ergens te gaan wonen.

81 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

In eerste instantie worden alle kosten door de gemeente betaald en bepaald. Waar subsidie mogelijkheden zijn, worden deze benut. Maar dat is slechts een klein deel van de exploitatie. Als de wijken minder ambitieus worden ingericht zijn er geen extra kosten voor het beheer en onderhoud.

82 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Invoeren planbatenheffing voor grond met woonbestemming Omschrijving maatregel

Nader onderzoeken met ingang van wanneer dit mogelijk is. En wat risico voor gemeente is bij eigendom bouwgrond

Categorie

3. Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Voornamelijk wonen

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

€0 €0 €0 €0 ROW/ Cor Fokkinga. BWB/ Inge Matagora

Complexiteit

Een planbatenheffing is een belasting over de waardevermeerdering van grond, doordat er een omgevingsplanwijziging plaatsvindt. Hierdoor lekt er publiek geld weg naar de eigenaren van de grond. Het doel van de heffing is om minder publiek geld weg te laten lekken en de onrendabele top van sociale- en betaalbare woningbouw, af te dekken voor grondexploitaties. Op dit moment zijn er onderzoeken naar de mogelijkheden voor en de effecten van de invoering van een mogelijke heffingsvorm. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor een motie gestemd om een voorstel uit te werken. Het is nog onbekend of en hoe dit uitgevoerd gaat worden. Bovendien is de verwachting dat een heffing alleen gaat gelden voor nieuw aan te kopen gronden, na invoering van wetgeving. Hier komt nog bij dat de ervaring leert dat het een aantal jaren duurt om een project tot vaststelling te laten komen, waardoor het niet realistisch is dat er in de komende begrotingsperiode inkomsten te verwachten zijn. Zonder deze wetgeving is er tevens geen grond om een dergelijke heffing te kunnen invoeren als gemeente.

Transitiekosten

Daarnaast is het zo dat gemeenten nu nog subsidies vanuit het Rijk en de provincie kunnen benutten voor niet-rendabele woningbouwprojecten. Als er sprake is van een planbatenheffing, betekent dit dat er meer inkomsten zijn voor gemeenten. Vanuit het Rijk kan de redenatie ontstaan dat subsidies dus niet meer benodigd zijn om de onrendabele top van woningbouwprojecten af te dekken. De verwachting is dus ook dat er per saldo weinig gaat veranderen voor de begroting van de gemeente. Onbekend

Is het een wettelijke taak?

Nee.

Risico’s?

Er ligt momenteel nog geen juridische grondslag voor een planbatenheffing. Dit kan pas door worden gevoerd als deze grondslag er is, dus wij zijn hierin afhankelijk van de Rijksoverheid. Daarnaast is nog onbekend of er extra capaciteit binnen de gemeente benodigd is voor administratieve werkzaamheden omtrent een planbatenheffing. Ook weten wij niet waar de eventuele baten van de heffing voor mogen worden ingezet.

83 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Toelichting De bedoeling van de wetgeving is dat er meer inkomsten worden gegenereerd. Dit zal leiden tot het verhogen van de baten, hetgeen een positief effect heeft op de gemeentefinanciën. De vergoeding zal ten goede komen van de onrendabele top voor sociale- en betaalbare woningen.

10 0

De belasting zal worden geheven bij de eigenaar van de grond. Het is op dit moment onbekend hoe het effect zal zijn. Immers, het kan ook gebeuren

De bedoeling van de wetgeving is dat er meer inkomsten worden gegenereerd. Hier zullen echter wel extra werkzaamheden mee gemoeid zijn voor de lokale belastingheffingen. Zij kunnen hierdoor wellicht meer personeel nodig hebben. De bedoeling van de wetgeving is dat er meer inkomsten worden gegenereerd. We kunnen echter niet uitsluiten dat er ook nadelige financiële gevolgen zijn op lange termijn, omdat wij niet weten hoe het aanbod van kavels zich ontwikkelt als gevolg van de wijziging in wet- en regelgeving.

84 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Meer subsidies via cofinancieringsfonds binnenhalen Omschrijving maatregel

In april heeft de adviseur subsidie ad interim een memo geschreven over oplossingen ten aanzien van het halen van de taakstelling uit de perspectiefnota 2023. Om de oplossing niet via verdeling van lasten te laten lopen,

maar ook te zoeken naar oplossingen die mensen meer in beweging krijgt, kan worden gedacht aan het opstellen van een centraal cofinancieringsfonds (eventueel betaald uit extra bezuiniging op programma’s). Als je hiervoor goede spelregels afspreekt (geld moet minimaal een multiplier hebben van 1:2, moet direct bijdragen aan dossiers binnen gemeente die van te voren zijn benoemd als ambitieprojecten waarvoor nog niet voldoende dekking is, etc.) kan dit mogelijk leiden tot creatieve oplossingen. Desgewenst kan ook de Raad beslissen wanneer gebruik gemaakt kan worden van het cofinancieringsfonds. • Voordeel: Politiek de kans bieden om te sturen. • Voordeel: Cofinancieringsgelden komen voort uit het cofinancieringsfonds en niet direct uit de programmabegrotingen. • Voordeel: Spelregels zijn maakbaar. • Nadeel: Politieke inmenging kan ook leiden tot vertraging of ongewenste ‘bemoeienis’. Categorie

Voorkomen hogere uitgaven

Raakt begrotingsprogramma('s)

Alle begrotingsprogramma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

Meerjarig incidenteel aan de opbrengstenkant , investering (geld voor voeding fonds is structureel)

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen Complexiteit

Transitiekosten

Is het een wettelijke taak?

0 50.000 PM 50.000PM 50.000 PM Strategie/ Inge-Marie van Klaveren, subsidiecoördinator Thomas Uittenbogaard ,adviseur en proceseigenaar financiën, controller en inkoopcoördinator. Externe partners voor publiek, private subsidietrajecten. 2. Op basis van het advies van Hezelburcht, is dit geen eenvoudige maatregel. Je moet het goed opzetten, inrichten in werkprocessen (financieel, projecten) en monitoren via een dashboard. Eerst de basisprocessen van subsidieverwerving implementeren en koppelen aan portfoliomanagement proces in 2024 en begin 2025, daarna vanaf Q2 2026 deze systematiek van cofinancieringsfonds. Vraagt een investering: het opzetten van een cofinancieringsfonds (een eenmalige dotatie en structurele voeding) en het opzetten en implementeren van het fonds (schatting uitbesteding 200 uur €24.000). Dit kan niet binnen reguliere uren subsidiecoördinatie 18 uur p.w. Structurele investering is dotatie aan cofinancierings fonds vanuit gemeente begroting. Bedrag is nu nog niet te bepalen. Nee

85 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Risico’s?

De vorige taakstelling op subsidies is nog niet gerealiseerd en niet haalbaar omdat subsidies nu juist tekorten in projectbegrotingen aanvullen. Daarom nu voorzichtig zijn. Deze Financieel Fit maatregel (cofinancieringsfonds) is pas haalbaar vanaf 2025 (nodig voor implementatie). De gemeente West Betuwe heeft een

taakstelling in de Perspectiefnota 2023. Dekkingsmaatregel incidenteel 2022 € 50.000,2023 € 350.000,2024 € 300.000,2025 € 300.000,2026 € 250.000,Totaal 5 jaar € 1.250.000,Bij vervallen van de taakstelling zullen in ieder geval de kosten van de subsidieadviseur moeten worden afgedekt vanuit inkomende subsidies.

Score

Toelichting

Geen medebewindstaak

Geen effect op kwetsbare inwoners

5 10

Deels ten laste van medeoverheden en subsidiefondsen, externe, bedrijven /partners die profiteren van subsidie Minimaal maatschappelijk effect

nvt

Kan je niet toepassen op dit onderwerp

Geen lange termijn gevolgen als de cofinancieringssystematiek systematiek goed werkt

86 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Kerngerichte beheerplannen uitstellen Omschrijving maatregel

Categorie

Met het uitstellen van het kerngericht inrichten van beheerplannen wachten we met het aanpassen van de werkwijze op het beheren en onderhouden van de openbare ruimte. Dit voorkomt hogere lasten op het introduceren van een vernieuwde werkwijze, organisatiecapaciteit en uitvoeringskosten. Het leveren van maatwerk vraagt om meer inzet van capaciteit en middelen. Het is de verwachting dat door deze werkwijze de voorbereiding en uitvoeringswijze per asset en per kern kunnen verschillen. Hierdoor zal het schaalvoordeel van de gemeente verdwijnen. In de praktijk zal dit naar verwachting tot hogere lasten leiden, maar dit is een aanname. Voorkomen hogere lasten.

Raakt begrotingsprogramma('s)

Kerngericht werken (Programma Overig) Beleid en Beheer Openbare Ruimte (Programma 2 Wonen en Programma 4 Leven) Kerngericht begroten. (Programma Overig)

Structureel of incidenteel (S / I)

Mogelijk S

Omvang (€)

Nog niet bepaald – is in onderzoek en de impact van het opstellen van een nieuwe vorm van beheerplannen wordt o.a. op financieel en capaciteitsinzet gesimuleerd. De resultaten hiervan worden in Q1 2025 verwacht. 0 0 0 0 Beleid en beheer openbare ruimte/ Albert Jan Oevering / Gebiedsmakelaars / Inwoners en inwonerplatforms

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen Complexiteit

Transitiekosten

Is het een wettelijke taak?

De simulatie van 2 scenario’s moet aantonen wat het voor de gemeentelijke organisatie betekent om kerngerichte ingerichte beheerplannen op te stellen. Voor zover het er nu naar uit ziet vraagt het kerngericht inrichten van beheerplannen meer afstemmingsmomenten, flexibiliteit in uitvoeringswijze, flexibelere opstelling in uitvoering van kwaliteitsniveau, (meer) onderhoudsmomenten en intensievere communicatie met kernen, meer maatwerk (op kernniveau), meer transparantie en flexibiliteit in areaalgegevens, meer transparantie op de inzet van middelen, meer transparantie en flexibiliteit over uitvoeringsmomenten. Het is de verwachting dat deze manier van werken meer capaciteitsinzet en financiële middelen vraagt, dan de huidige werkwijze. Waarbij een uniforme werkwijze wordt gehanteerd, er schaalvoordeel wordt behaald door gemeente brede benadering, efficiënte werkwijze en een uniforme kwaliteitsniveau wordt nagestreefd met als uitgangspunt sober en doelmatig beheer. In 2024 wordt het onderzoek verricht. Hiervoor wordt ambtelijke capaciteit ingezet om de scenario’s te simuleren. De uitkomst en besluitvorming op de uitkomst bepalen op welke wijze kerngerichte ingerichte beheerplannen moeten worden opgesteld. In het cyclus van de beheerplannen worden dan conform de richtlijnen nieuwe kerngerichte ingerichte beheerplannen opgesteld.

Deze nieuwe vorm van beheerplannen zal leiden tot een andere inzet van capaciteit en financiële middelen. De impact en gevolgen zijn op dit moment nog niet bekend. Ja. Het beheren van de openbare ruimte is een wettelijke zorgtaak. De wijze waarop hieraan uitvoering wordt gegeven niet. Het is niet wettelijk bepaald dat beheerplannen kerngericht ingericht moeten zijn. De wettelijke zorgtaak toets op efficiëntie, functionaliteit (goede omgevingskwaliteit), gezondheid (gezonde leefomgeving) en veiligheid (veilige leefomgeving). Daarmee nemen we op het juiste moment de juiste maatregelen tegen maatschappelijk verantwoorde investeringen om kapitaalvernietiging te voorkomen.

87 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Risico’s?

Financiële risico’s – andere werkwijze en organisatie vraagt meer inzet van capaciteit en uitvoeringsmiddelen Financiële risico’s – maatwerk op kernniveau vraagt om gedifferentieerd beheer en schaalverkleining. Dit leidt in de praktijk tot hogere uitvoeringskosten en minder schaalvoordelen.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Toelichting Het opstellen van beheerplannen behoort tot de autonome taken van de gemeente (score 0). Het kerngericht inrichten van beheerplannen is een variant op onze traditionele beheerplannen waarbij de kaders en uitgangspunten van werkwijze en uitvoering worden aangepast/veranderd, deze aanpassing is niet autonoom en een keuze/besluit van bestuur en organisatie (score 5) De benodigde middelen voor de uitvoering van beheerplannen worden via gemeentelijke belastingen gevorderd. Met de verwachting dat door een andere werkwijze de organisatie- en uitvoeringskosten toenemen zullen de lasten voor onze inwoners doorberekend worden in de belastingen. Dit raakt ook de kwetsbare groepen in de vorm van hogere belastingen (uitzonderingen daarop nagelaten welke kwijtschelding van belastingen ontvangen) Dit betreft een verdeelsleutel over alle inwoners van de gemeenschap. Gemeenschappelijke kosten voor de instandhouding van de openbare ruimte Het beheren van de Openbare Ruimte raakt direct de leefomgeving- en beleving van onze inwoners. Een aanpassing of verandering doet verwachtingen scheppen. Latere toekomstige veranderingen, beslissingen (zowel positieve als negatieve) en/of aanpassingen in beheer (kwaliteit en frequentie) tast direct de verwachtingen en beleving van de leefomgeving (zowel positief als negatief) aan.

Het gaat om wettelijke zorgtaken (Efficiënt, Functioneel en Veilig) voor de instandhouding van de openbare ruimte. Een (gewenste) andere werkwijze voor de uitvoering van het beheer in de openbare ruimte vraagt om meer inzet van capaciteit en middelen.

88 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Meer samenwerken met andere overheden zonder formele samenwerkingsverbanden Omschrijving maatregel

Meer samenwerken met andere overheden zonder formele samenwerking

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Raakt alle programma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

S/I

Omvang (€)

Nog niet bekend.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

Strategie/ Niels van de Wetering Gemeenten binnen regio Rivierenland, provincie Gelderland en waterschap.

Complexiteit

Samenwerking met andere partners is vaak complex. Er moeten immers gezamenlijk afspraken worden gemaakt.

Transitiekosten

Hangt af van de besparingsmaatregel. Soms kan een investering nodig zijn om een besparing te realiseren. Niet bekend.

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Meer samenwerken met andere overheden is goed mogelijk maar vraagt ook buiten formele samenwerkingsverbanden om het maken van goede afspraken. Daarnaast zullen er soms compromissen moeten worden gesloten om de samenwerking mogelijk te maken. De afspraken moeten worden geborgd om juridische en financiële risico’s zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast moet worden gekeken naar logische partners en het type samenwerking. Het ligt voor de hand om te kijken naar taken in de uitvoering (bijvoorbeeld in de fysieke leefomgeving) en inkoop. Het meest logische zou zijn om te kijken naar de gemeente Tiel en Culemborg. Buurgemeenten en ook deelnemer aan BWB. Ook kan een verkenning met het Waterschap en de provincie zinvol zijn omdat zij ook taken binnen het grondgebied van West Betuwe uitvoeren.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Toelichting

Afhankelijk van de keuze op samenwerking.

Ook hier afhankelijk van de keuze op samenwerking, maar uitgangspunt is dat voor wordt gekeken naar uitvoeringstaken die kwetsbare groepen niet raken. Afhankelijk van de keuze op samenwerking. Ook hier afhankelijk van de keuze op samenwerking, maar uitgangspunt is dat voor wordt gekeken naar uitvoeringstaken die inwoners/bedrijven niet raken Afhankelijk van de keuze op samenwerking.

5 5 5 5

Ook hier afhankelijk van de keuze op samenwerking, maar uitgangspunt is dat voor wordt gekeken naar uitvoeringstaken die inwoners/bedrijven niet/beperkt raken

89 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Verhogen eigen bijdrage of huur sportaccommodaties/velden Omschrijving maatregel

Verhogen eigen bijdrage of huur sportaccommodaties en sportvelden met 50% of ander scenario

Categorie

Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

4. Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

Structureel

Omvang (€)

onbekend, hier is gezien de complexiteit nog geen inschatting op te maken en wordt vanuit MO en V&G verkend.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

onbekend onbekend onbekend onbekend Vastgoed en grond, Maatschappelijke ontwikkeling sportverenigingen

Complexiteit

Momenteel betalen verenigingen nagenoeg geen huur, waardoor een verhoging van 50% weinig bijdraagt. Voetbalverenigingen krijgen een jaarlijkse rekening t.b.v. de renovatieplanning sportvelden (DMOP). Bij tennisbanen betalen verenigingen 25% van de renovatie/realisatiekosten, in geval van voetbal ‘spaart’ de vereniging deze 25% bij elkaar in de vorm van jaarlijkse huur. De financiële draagkracht van de verenigingen en mogelijke aanpak is nog onbekend en wordt verkend. Daardoor is de impact die de huurvordering heeft op het verenigingsleven nog niet te voorspellen. Om de huurkosten te dekken is een contributieverhoging of een benodigde huursubsidie een mogelijke gevolg. Bij invoering van huur, zal dit naar waarschijnlijkheid geleidelijk worden opgevoerd.

Transitiekosten Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Afbreuk Sportgemeente 2025. Als gemeente zetten we Sportgemeente 2025 in om meer mensen in beweging te krijgen. Met een huurverhoging voor verenigingen maken we juist het organiseren en deelnemen aan beweegaanbod complexer en duurder. Een tegenstrijdige beweging. Vereniging is niet draagkrachtig om lasten te dekken. Nederland is vrij uniek vanwege het verenigingsleven en de vrijwillige inzet en betrokkenheid van inwoners. Hierdoor is het mogelijk om te sociaal te binden en beweegaanbod te realiseren voor een relatief lage financiële bijdrage voor inwoners. Afhankelijk van het huurbedrag kan dit de vereniging dwingen om: te professionaliseren, waarbij de zoektocht naar die ene bekwame vrijwilliger uitdagender wordt en de vereniging ook kwetsbaarder wordt door het wegvallen van. de kosten door te berekenen aan de leden (inwoners) door contributieverhoging, waardoor financiële drempel om te sporten/bewegen wordt verhoogd. Extra subsidie te vragen bij de gemeente, wat de ambtelijke werkdruk verhoogd (broekzak-vestzak)

90 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Momenteel onderzoeken we bij andere gemeenten of we kunnen leren van best practices.

Afwegingskader 1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

Score

Toelichting

De verhuur aan verenigingen is geen medebewindtaak.

Verwachtte contributieverhoging als gevolg huur, raakt kwetsbare doelgroep als eerste, maar ook andere groepen. De sportaccommodaties blijven wel in stand. Vereniging draagt zelf de lasten (samen met leden/inwoners). En mogelijk wij als gemeente als wij subsidies verhogen om de lasten te dragen. Uitgaande van een vereniging van 250 leden, waarbij huurlasten middels contributieverhoging gedekt worden: Bijv. 5.000 huur betekent een mogelijke contributieverhoging van 20 euro. Wil huurverhoging sportaccommodaties bijdragen aan financieel fit WB, dan hebben we het al snel over een huur van een paar duizend euro. Niet van toepassing: geen wettelijk onderwerp en we betalen dit zonder vaste bijdrage vanuit het rijk. Inwoners minder gaan bewegen dan worden de lasten in zowel het voorliggend als achterliggend veld hoger. Voorliggend: meer investeren in interventies om inactieve inwoners in beweging te krijgen. Achterliggend: zorgkosten en contact (door deels wegvallen sociaal netwerk). SROI in de gemeente van 3,04

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

91 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Tijdig en goed onderhoud waardevol groen Omschrijving maatregel

Categorie

Door goed regulier groenonderhoud blijft de basis van het groen op orde en worden extra kosten voor achterstallig onderhoud en herstelkosten voorkomen. Dit wordt bereikt door niet te bezuinigingen op het reguliere- en meerjaren onderhoud maar de reguliere budgetten in te blijven zetten voor het reguliere beheer. Voorkomen extra kosten

Raakt begrotingsprogramma('s)

P4 Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

(S)

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

€0 €0 €0 €0 Beleid en beheer openbare ruimte en inwoners

Complexiteit

Door het Beleids- en beheerplan Groen uit te voeren en hier niet verder op te bezuinigen komt de basis op orde.

Transitiekosten

Geen

Is het een wettelijke taak?

Ja, het veilig beheren van de groene openbare ruimte(en openbare ruimte) is een wettelijke taak. De kwaliteit hiervan kan de gemeente echter zelf bepalen. Als de basis van het groen niet op orde is loopt de kwaliteit van het openbaar Groen achteruit. Dit betekent niet voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsbeeld en kosten voor achterstallig onderhoud om dit later alsnog weer op orde te brengen. Tevens levert dit ontevreden inwoners op.

Risico’s?

Afwegingskader 1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

Score 0 10 5

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Totaal score

Toelichting Gemeente bepaalt zelf de kaders waar binnen het groen wordt onderhouden, maar is daarbij wel gebonden aan wettelijke regelgeving (natuurwet e.d.). Maatregelen hebben geen effect op kwetsbare groepen. Inwoners dragen via de belasting en OZB bij aan de kosten van het openbaar groen. Door niet te bezuinigen op het reguliere groenonderhoud blijft het groenonderhoud op peil en worden extra en herstelkosten voorkomen. Vanuit het gemeentefonds ontvangt de gemeente een bijdrage. Maar die is niet toereikend voor alle kosten. De inwoners dragen in grote mate bij aan de kosten via de OZW. Door te bezuinigen op het openbaar groen worden op korte termijn kosten bespaard, maar op de langere termijn zijn er extra en hogere kosten voor achterstallige onderhoud en herstelkosten. Deze zijn hoger dan met goed uitgevoerd regulier beheer.

92 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afbouwen cliëntondersteuning MEE Omschrijving maatregel

Categorie

Iedere Nederlander heeft recht op onafhankelijke ondersteuning (OCO). Dit is in de wet geregeld. Artikel 1.1.1. van de Wmo 2015 definieert cliëntondersteuning als: “Onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen.” Vrijwel alle gemeenten hebben hierover afspraken gemaakt met de MEE-organisaties, zo ook West Betuwe. De OCO maakt onderdeel uit van het expertisecentrum van MEE. Voorstel is om de subsidie alleen voor het deel OCO toe te kennen, waarbij we het gesprek aangaan voor welke doelgroepen we OCO aan blijven bieden (en in welke mate dit mogelijk is gelet op de omschrijving in artikel 1.1.1 Wmo). De gedachte is ook om als regionale gemeenten het gesprek met MEE aan te gaan over de levering en verantwoording van hun diensten omdat we de subsidieaanvraag jaarlijks zien stijgen (aanvraag 2024: 113.000 euro). Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Omzien

Structureel of incidenteel (S / I) Omvang (€)

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

Afhankelijk van de uitkomsten van het in 2025 te houden onderzoek. Zie 2026 Zie 2026 Beleid maatschappelijke ontwikkeling/ Mathijs van den Heuvel

Complexiteit

Transitiekosten Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Afbouwperiode van de subsidie. Het kalenderjaar 2025 gaan we onderzoeken of en welke mogelijkheden er zijn om invulling te geven aan deze ombuiging. Zijn er maatschappelijke partners, die we wellicht al subsidiëren, die ook OCO (kunnen) bieden? -

Kosten afbouwperiode subsidie

Het bieden van OCO is een wettelijke taak. De wijze waarop is niet voorgeschreven. Juridisch: vraagt om een zorgvuldig proces. Waarborgen beschikbaarheid OCO voor onze inwoners. Diensten vanuit het expertisecentrum niet meer (of minder) beschikbaar voor onze inwoners, omdat de consulenten van Team sociaal dit niet meer kunnen inzetten. Als we deze diensten separaat gaan inkopen dan leidt dit waarschijnlijk tot een kostenstijging.

93 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

5 5

Toelichting Iedere Nederlander heeft recht op onafhankelijke ondersteuning. Dit is in de wet geregeld. Daarbij is cliëntondersteuning vanuit de gemeente niet beperkt tot gemeentelijke voorzieningen. De cliëntondersteuner kan inwoners ook ondersteunen bij vragen op het gebied van wonen, onderwijs, werk, inkomen en zorg die wordt gefinancierd door de zorgverzekeraar vanuit de Zvw en Wlz. Laagdrempelige toegang diagnostiek licht verstandelijke beperking (LVB) niet meer aanwezig. MEE bruggenbouwen niet meer beschikbaar. Dit is een methodiek waarbij mensen met een beperking leren om zelf stappen te ondernemen. Cliëntondersteuning is gratis en onafhankelijk van gemeenten, (jeugd)zorginstellingen en andere organisaties. De mate van maatschappelijk effect is mede afhankelijk van het antwoord op de vraag of er andere maatschappelijke partners zijn die een rol kunnen vervullen binnen de OCO. Binnen de algemene middelen wordt deze taak ook vergoed, maar het is een open einde regeling. Op basis van het in 2025 uit te voeren onderzoek komt hier meer duidelijkheid in.

94 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Bij inkopen rekening houden met wat al voor de overheid is ingekocht Omschrijving maatregel

Omdat niet helemaal duidelijk was wat met dit onderwerp bedoeld werd, heb ik contact met de indiener Leonie Schuur opgenomen. Daaruit is duidelijk geworden dat daarmee het gebruik maken van de diensten van ICTU bedoeld wordt. ICTU is namelijk een onafhankelijke en zonder winstoogmerk zijnde stichting van de Rijksoverheid die samen met andere overheden maatschappelijke digitale uitdagingen oppakt. Vanuit de missie: samen werken aan een betere digitale overheid, adviseert ICTU over het verantwoord inzetten van digitalisering bij complexe en actuele onderwerpen; realiseert ICTU projecten om de digitale dienstverlening te verbeteren en ontwikkelt ICTU maatwerk software. ICTU lijkt zich vooral te hebben ontwikkeld naar een adviesplatform voor de overheid. Producten kopen ze niet in, maar ze leveren advies op zaken zoals data gedreven werken, informatiehuishouding op orde en projectmatig werken. Om die reden zijn West Betuwe, evenals Culemborg en Tiel, lid van Dimpact. Dimpact is een vereniging van, voor en door gemeenten. De leden zijn eigenaar en sturen de ontwikkelingen aan. Samen wordt gezorgd voor een goede gemeentelijke dienstverlening. Dit doet Dimpact door software oplossingen te ontwikkelen en te verbeteren. Daarnaast stimuleert en faciliteert Dimpact innovaties bij gemeenten, delen zij kennis en inspireren op evenementen.

Zo neemt de BWB via Dimpact de nieuwste website voor West Betuwe en Tiel af waarin de actuele veiligheidsaspecten zijn gewaarborgd (Drupal). Verder maakt de BWB bij bepaalde ICT-aanbestedingen ook gebruik van de inkoopen aanbestedingsdiensten van de VNG. De VNG faciliteert namelijk gemeenten met bijvoorbeeld raamovereenkomsten dan wel koopt voor gemeenten in zoals bij het landelijk inkoopproject Gemeentelijke Telecommunicatie (GT). GT wil voor gemeenten in Nederland telecommunicatie- en ICT-diensten van de beste kwaliteit tegen de laagste prijs realiseren. Vanuit GT heeft de BWB, en West Betuwe dus ook, deelgenomen én afgenomen: GT Print (alle multifunctionals), GT (vaste Telefonie gekoppeld aan Teams) en GT-Mobiel (overstap Vodafone naar Odido). Het gebruikmaken van de bovengenoemde inkoopadvies- en kennisplatforms levert niet een directe kostenbesparing op. Het meeliften en het gebruikmaken van de diensten zal, mede afhankelijk van de omvang van de af te nemen dienstverlening, mogelijk leiden tot een geringe vermindering van de (interne) ureninzet. Daarnaast zorgt het ervoor dat we sterker staan tegenover grote partijen en helpt het een vendor lock-in te voorkomen. Daardoor wordt vermeden dat we niet te maken krijgen met hogere kosten op langere termijn, denk daarbij aan bijvoorbeeld exorbitante prijsverhogingen en hoge tarieven voor consultancy.

Categorie

Een mogelijkheid is ook een ‘Microsoft, tenzij’-beleid te willen voeren. Dus voordat we nieuwe software kopen, kijken we of dat binnen onze ruime E5 licentie al beschikbaar is. Dan zou je soms ook concessies doen aan de functionaliteit, maar dan staan dus de kosten voorop. Ook is er winst te behalen door te voorkomen dat er allerlei maatwerksoftware individueel voor de gemeente wordt aangeschaft, maar door te kijken naar wat de partnergemeenten al hebben en dit gezamenlijk gebruiken. Voorkomen hogere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Meerdere programma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

Niet van toepassing

95 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

0 0 0 0 Team Inkoop en BWB

Complexiteit

Niet van toepassing

Transitiekosten

Niet van toepassing

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Misschien niet direct, maar indirect wel. Je kunt bepaalde taken namelijk niet uitvoeren zonder ondersteunende (maatwerk) software. Niet van toepassing

Afwegingskader

Score

Toelichting Niet ingevuld vanwege geen directe bedragen

96 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Stroom afnemen via Betuwewind Omschrijving maatregel

De inkoop van elektra is volgens de Aanbestedingswet 2012 aanbestedingsplichtig, tenzij je het (quasi-)inbesteedt. Van (quasi-) inbesteding is nu geen sprake en daar zal ook niet snel sprake van zijn. Dit dan nog even geheel los van het feit dat niet de coöperatie, waar wij lid/aandeelhouder van zouden kunnen worden, maar een derde partij de stroom daadwerkelijk levert (Om | Nieuwe energie). Als wij over 48 maanden of een andere, objectief te bepalen, kortere contractduur minder dan 221.000 euro exclusief btw aan stroom inkopen (=levering), hoeven we niet Europees aan te besteden en is het wellicht mogelijk goed gemotiveerd rechtstreeks aan een partij die exclusief lokaal opgewekte wind levert te gunnen. Gelet echter op het verbruiksaandeel stroom van West Betuwe in het lopende regionaal afgesloten energiecontract, én de looptijd van het contract, dan dient West Betuwe Europees aan te besteden. Daarbij zouden wij dan geforceerd moeten voorsorteren op lokaal opgewekte stroom, en dat staat op gespannen voet met het idee van Europees aanbesteden. Verder dient rekening te worden gehouden met dat het bestaande energiecontract, perceel Stroom gegund aan Vattenfall en het perceel Gas aan Greenchoice, een einddatum kent van 31 december 2025, met mogelijk 2 x 24 maanden en daarna 1 x 12 maanden verlenging waarmee de uiteindelijke einddatum ligt op 31 december 2030.

Van de verlengopties hoeft West Betuwe echter geen gebruik te maken. Kijkende naar de huidige vastgeklikte stroomtarieven van Vattenfall met de optie NL-wind, zie hieronder, dan liggen die tarieven lager dan die van Betuwewind/Om | Nieuwe energie. Betuwewind vindt dat de stroom maximaal € 0,15 per kWh mag kosten en geeft het teveel betaalde terug aan de afnemers in West Betuwe. Dus, als je de afrekening van bijvoorbeeld Vattenfall krijgt en daarop wordt Betuwestroom afgerekend tegen een kale stroomprijs van meer dan € 0,15, dan betaalt Betuwewind het verschil terug. Indicatie tarieven Vattenfall elektra 2025 (excl. energiebelasting en btw) en financiële consequenties Regio Rivierenland 2025 (op basis van reeds 76% ingekocht) • Elektriciteit hoogtarief € 0,149 • Elektriciteit laagtarief € 0,109 • Elektriciteit enkeltarief € 0,149 Dit is inclusief € 0,0046 per kWh voor verduurzaming op basis van Nederlandse Windenergie. Overigens, en dat is even iets verder dan de aanbestedings-juridische

97 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

rol, is twijfelachtig dat het op macroniveau dienstbaar is aan én de energietransitie én betaalbare energie, als elke gemeente de markt zou beperken tot het eigen grondgebied. Minder energie verbruiken en verduurzaming rationeel versnellen zijn in algemene zin effectievere strategieën om energiekosten te drukken. Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Meerdere programma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

Niet van toepassing

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

0 0 0 0 Inkoop/ Bert van Maren en het Inkoopbureau Regio Rivierenland (Rianne Koetsier)

Complexiteit

Tot 31 december 2025 zit West Betuwe aan het lopende regionaal afgesloten energiecontract vast. Bij de nieuwe (regionale) aanbesteding van energie/stroom is West Betuwe gehouden aan de Aanbestedingswet 2012, zie hierboven.

Transitiekosten

Niet van toepassing

Is het een wettelijke taak?

Misschien niet direct, maar indirect wel. Je kunt bepaalde taken namelijk niet uitvoeren zonder energie. Aan het te zijner tijd inkopen van stroom waarbij geforceerd moet worden voorgesorteerd op lokaal opgewekte stroom, kleeft het grote risico dat in strijd met de Aanbestedingswet 2012 wordt gehandeld. Een ander risico is dat vanuit het oogpunt van MVOI juist niet de laagste prijs uit de markt wordt gehaald (groene stroom is doorgaans duurder dan grijze stroom).

Risico’s?

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

10 10

Toelichting Betreft geen wettelijke taak, maar raakt ook geen andere taak. Betreft slim inkopen/ondernemerschap. Vanuit die gedachte 10 punten. Raakt geen kwetsbare groepen, betreft namelijk slimmer inkopen Andersom geredeneerd, we zijn zelf gebruiker en gaan juist minder betalen. Iedere euro besparing is winst die ten behoeve de maatschappij komt.

We krijgen geen vergoeding voor energie

Goedkoper inkopen heeft positief effect juist.

Maar doordat bezuiniging 0 is in overzicht op NVT gezet

98 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Inkoopcontracten sociaal domein verder terugbrengen Omschrijving maatregel

Onderzoeken of er nog meer contracten zijn waarop we kunnen bezuinigen (zie ombuigingsvoorstel Startpunt Geldzaken).

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Omzien

Structureel of incidenteel (S / I)

nvt

Omvang (€)

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

0 0 0 0 Beleid maatschappelijke ontwikkeling/ Mathijs van den Heuvel

Complexiteit

We hebben op Jeugd en Wmo een regionale inkoop. De nieuwe overeenkomsten zijn op 1 juli 2023 ingegaan en geïmplementeerd. Deze zijn aangegaan voor de duur van drie jaar (tot en met 30 juni 2026) Dit met de mogelijkheid tot verlenging met ten hoogste drie keer voor maximaal twee jaar per keer. Het resultaat van deze aanbesteding is dat het aantal overeenkomsten gehalveerd is t.o.v. de vorige contractperiode. Het contractbeheer en leveranciersmanagement t.b.v. deze overeenkomsten zijn via een dienstverleningsovereenkomst (DVO) ondergebracht bij serviceorganisatie Regio Rivierenland. Deze DVO heeft een looptijd gelijk aan de duur van de overeenkomsten. Daarnaast zijn de afspraken tussen de Rivierenlandse gemeenten vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (SOK). Zelf inkopen leidt niet tot mindere kosten. We betalen alleen voor wat de daadwerkelijk gebruiken. Wanneer we zelf in gaan kopen kost het meer capaciteit en zijn we het schaalvoordeel van inkoop kwijt. Overgaan tot een andere wijze van contractering van ondersteuning op grond van de Wmo / jeugdwet heeft een aantal gevolgen waarbij niet duidelijk is of en wat het rendement is. Uitstappen uit de huidige contractering betekent: Als zelfstandige gemeente een aanbestedingsprocedure doorlopen. Voor deze procedure ontbreekt op lokaal niveau de kennis en capaciteit.

Om tijdig (uiterlijk 1 juli 2026) nieuwe overeenkomsten voor de levering van ondersteuning op grond van de Wmo en jeugdwet te sluiten moeten we starten met een aanbestedingsprocedure (Q4 2024). Het is niet de verwachting dat West Betuwe als afzonderlijke opdrachtgever aantrekkelijk is voor zorgaanbieders om in te schrijven op een aanbesteding We geen aanspraak meer kunnen maken op het regionale contract- en leveranciersmanagement. De DVO met de serviceorganisatie opzeggen. De deskundigheid m.b.t. contractbeheer op lokaal niveau uitbreiden. De capaciteit van Team sociaal moet we naar verwachting uitbreiden. Ja

Transitiekosten

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Het gaat om zorg die we op grond van wetgeving moeten leveren. We kunnen hierop niet bezuinigen.

99 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Score

Toelichting nvt nvt nvt nvt nvt nvt nvt

100 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.westbetuwe.nl/api/v1/meetings/805/documents/16686