Document · PDF

RV2024-127-bijlage-4-maatregelen-FFWB-Uitgewerkt.pdf

Gemeenteraad 7 november 2024, gemeente West BetuweBij agendapunt: 5: RV2024-127 Programmabegroting 202525.880 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE 11 oktober 2024 Ingevulde formats per maatregel

Inhoudsopgave Voorstel dekkingsplan college ....................................................................................................... 5 1 Vrijval stelpost Areaal- en volume ontwikkelingen .................................................................... 6 2 UPV vergoeding voor kunststof zwerfaval ................................................................................. 8 3 Afvalbakken en bladkorven dekken uit Nedvang vergoeding ................................................... 9 4 Scherper begroten...................................................................................................................... 11 5a Leges verblijfsbelasting en toeristenbelasting ...................................................................... 13 5b Verhogen tarieven bouwleges................................................................................................. 14 6 Aansluiten bij VNG risicobeheerfonds ...................................................................................... 16 7 Verhogen leges kabels en leidingen met 10% boven indexatie .............................................. 18 8 Incidenteel verlagen dotatie onderhoud wegen en versoberen .............................................. 19 9 Capaciteits- en portfoliomanagement en slimmer werken .....................................................

21 10 Betere afweging bij participatie .............................................................................................. 23 11 Beter doorrekenen van kosten bij principeverzoeken, overleg en anterieure overeenkomsten............................................................................................................................ 25 12 Taakstellende bezuiniging gemeenschappelijke regelingen ................................................ 27 13 Opheffen bestemmingsreserve economisch actieplan ........................................................ 29 14 Bouwvergunningtaken vooralsnog niet terughalen van ODR ............................................... 30 15 Invoeren inkomensafhankelijke bijdrage en afschaffen compensatie bijdrage Wmo ........ 31 16 Opleidingsbudget verminderen ............................................................................................... 34 17 Andere invulling verbindingsactiviteiten personeel ............................................................... 36 18 Stoppen met regionaal stimuleringsfonds (RSF) .................................................................. 38 19 Faseren van kansenkaarten .................................................................................................... 39 20 Ambities klimaat/biodiversiteit en inwonersparticipatie temperen .....................................

40 Niet voorgestelde maatregelen .................................................................................................... 42 1 Verminderen openbare verlichting ............................................................................................ 43 2 Besparen op dienstverlening ..................................................................................................... 45 3 Stoppen met startpunt geldzaken............................................................................................. 47 4 Beperken dienstverlening aan de kernen ................................................................................. 48 5 Verhogen kostendekkendheid begraafplaatsen ...................................................................... 50 6 Participatiebudget doelgroep Klantprofiel 4 halveren of stoppen.......................................... 53 7 Invoeren/ aanscherpen cofinanciering bij leefbaarheidsbudget en kernenbudget............... 55 8 Verminderen budget programma Wonen ................................................................................. 57 9 Stoppen of versoberen IHP na projecten Beesd en Geldermalsen ........................................ 59 10 Bezuinigen op subsidies maatschappelijke ontwikkeling ....................................................

61 11 Stoppen bijdrage zwembadvoorziening en sporthal ............................................................. 62 12 Lidmaatschappen heroverwegen: P10, VDP etc.................................................................... 64 13 Verminderen inzet cultuurcoaches ......................................................................................... 65 14 Stoppen met inspanningen sportgemeente 2025 ................................................................. 67 15 Verlagen inkomensgrens minimaregelingen ......................................................................... 69 16 Indexering subsidies afschaffen............................................................................................. 71 Vervallen maatregelen .................................................................................................................. 72 Onderzoeken overlap minimaregelingen ..................................................................................... 73 Onderhoud speeltoestellen in eigen beheer ................................................................................ 75 Verkopen gemeentelijk vastgoed................................................................................................. 77 Expliciete keuzes in projecten maken .........................................................................................

79 Ambities openbaar groep in uitbreidingswijken temperen ........................................................ 81

2 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Invoeren planbatenheffing voor grond met woonbestemming ................................................. 83 Meer subsidies via cofinancieringsfonds binnenhalen .............................................................. 85 Kerngerichte beheerplannen uitstellen ........................................................................................ 87 Meer samenwerken met andere overheden zonder formele samenwerkingsverbanden ....... 89 Verhogen eigen bijdrage of huur sportaccommodaties/velden ................................................ 90 Tijdig en goed onderhoud waardevol groen ................................................................................ 92 Afbouwen cliëntondersteuning MEE ........................................................................................... 93 Bij inkopen rekening houden met wat al voor de overheid is ingekocht ................................... 95 Stroom afnemen via Betuwewind ................................................................................................ 97 Inkoopcontracten sociaal domein verder terugbrengen ............................................................ 99 Zaaknummer: 1685469

3 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

4 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Voorstel dekkingsplan college Hierna volgen de ingevulde formats van de maatregelen die horen bij het dekkingsplan voor de begroting 2025.

5 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

1 Vrijval stelpost Areaal- en volume ontwikkelingen Omschrijving maatregel

Een gedeelte van het accres van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is bedoeld voor de loon- en prijsontwikkelingen (LPO) en het restant voor met name volume- en areaalontwikkelingen. Beide compensaties ramen we op afzonderlijke stelposten binnen de begroting. Tot en met 2026 raamden we voor de volume- en areaalontwikkelingen jaarlijks een bedrag van 200.000 euro. Voor 2027 en 2028 is bij de Septembercirculaire 2023 de volledige compensatie zoals die door het rijk, op basis van de nieuwe verdeelsystematiek, is berekend gereserveerd. Het gaat hierbij respectievelijk om 1.650.000 euro voor 2027 en 1.540.000 euro voor 2028 (cumulatief: 3.190.000 euro. Voorgesteld wordt om de restantbedragen van oude jaren conform de eerste bestuursrapportage 2024 te laten vrijvallen. Omdat de compensatie vanaf 2027 deels ook bedoeld is voor autonome lokale ontwikkelingen, wordt daarnaast voorgesteld tot het afromen van de volumecompensatie vanaf 2027 tot 500K per jaar. Op basis van de informatie uit de septembercirculaire 2024 zijn de definitieve bedragen neerwaarts bijgesteld.

Categorie

1. Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Financiering en algemene dekkingsmiddelen 6080235 / 38498 U

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

190.000 114.000 1.144.000 2.069.000 Financieel beleid en advies/ Robert van Brakel

Complexiteit

1. Makkelijk en direct door te voeren.

Transitiekosten

Niet van toepassing

Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Bij vergrijzing ontstaat er mogelijk een risico. Omdat het hier met name om de kosten voor de Wmo gaat, is het noodzakelijk om deze kosten permanent meerjarig in beeld te brengen. Zodat tijdig de stijgende lasten voor zowel volume en prijs in beeld zijn en we in control. Overigens neemt met dit voorstel de stelpost Volume- en areaalontwikkelingen toe van 200.000 euro per jaar tot en met 2026 tot 500.000 euro vanaf 2027.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

Toelichting We zetten de beschikbare rijksmiddelen maximaal in voor de dekking van de begroting.

6 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Deze maatregel heeft geen effect op de inwoners.

Deze maatregel heeft geen maatschappelijke effecten.

Technische wijziging

Totaal score

Het bedrag van de algemene uitkering kan vrij worden ingezet. Er is een klein risico dat de werkelijke volumestijging door vergrijzing op termijn hoger is Geen formeel onderdeel van het afwegingskader, maar extra punten gescoord voor een technische wijziging tot maximaal 60 punten

7 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

2 UPV vergoeding voor kunststof zwerfaval Omschrijving maatregel

Producenten van kunststofproducten voor eenmalig gebruik betalen jaarlijks mee aan de aanpak van zwerfafval. Hoeft niet aangevraagd te worden en er is geen verantwoording benodigd. Niet belastingplichtig. 1 november uitkering gebiedsbeheerder. Wordt uitgekeerd via gemeentefonds en is niet gelabeld/geoormerkt.

Categorie

Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

P4 Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

(S)

Omvang (€)

€ 3,02 per inwoner

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

150.000 150.000 150.000 150.000 Duurzaamheid, economie en verkeer

Complexiteit

Eenvoudig

Transitiekosten

Geen

Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Geen

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

Toelichting

Geen wettelijke taak. Gemeente kan kiezen om deze vergoeding wel of niet voor zwerfafval in te zetten

Geen effect op kwetsbare groepen.

10 10

In deze geen directe relatie met gebruiker. Maatregel levert geld op maar geen nadelige gevolgen.

Geen wettelijke taak. Gemeente kan kiezen om deze vergoeding wel of niet voor zwerfafval in te zetten. De gemeente ontvangt meer gelden voor aanpak zwerfafval. Er is geen einddatum voor deze regeling

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn 7. Technische wijziging

Totaal score

Geen formeel onderdeel van het afwegingskader, maar extra punten gescoord voor een technische wijziging tot maximaal 60 punten

8 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

3 Afvalbakken en bladkorven dekken uit Nedvang vergoeding Omschrijving maatregel

In de groslijst Financieel Fit West Betuwe (FFWB) zijn als besparing de onderwerpen verwijderen afvalbakken in het buitengebied en het niet meer plaatsen van de bladkorven opgenomen. Vanuit het Rijk zijn er structurele vergoedingen die de onderdelen schoonhouden van de open openbare ruimte en opruimen zwerfvuil stimuleren, waaronder sinds 2024 de prullenbakvergoeding (49.000 euro). Het bezuinigen op de genoemde onderdelen is dan ook tegenstrijdig omdat er vanuit het Rijk een structurele vergoeding is die daar voor bedoeld is en dit financieel dekt. Daarom stellen we voor de afvalbakken in het buitengebied en bladkorven niet te verwijderen maar in stand te houden en de prullenbakvergoeding hiervoor in te zetten. Zo blijven de afvalbakken en bladkorven in stand en wordt toch een bijdrage geleverd aan de besparing.

Categorie

Lagere lasten -> extra inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

P4 Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

(S)

Omvang (€)

Inzet prullenbakvergoeding

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

49.000 49.000 49.000 49.000 Beleid en beheer openbare ruimte

Complexiteit

Eenvoudig, kan boekhoudkundig gerealiseerd worden.

Transitiekosten

Geen

Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Prullenbakvergoeding moet wel structureel in stand blijven. Als deze stopt kan altijd nog overgegaan worden tot het verwijderen van afvalbakken en het niet meer plaatsen van bladkorven.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

Toelichting

Betreft geen wettelijke taak. Vergoeding wordt ingezet waar deze voor bedoeld is.

Geen effect op kwetsbare groepen.

De inwoners (gebruikers) betalen via de WOZ mee aan het plaatsen en ledigen van de afvalbakken en bladkorven. Maar

9 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Technische wijziging

Totaal score

de kosten voor de afvalbakken en bladkorven worden niet persoonlijk doorbelast aan de betreffende persoon. Maatregel levert geen geld op maar leveren ook geen nadelige gevolgen op. De kosten voor het ledigen van de afvalbakken zijn opgenomen in de begroting. Het Rijk verstrekt hier sinds 2024 een prullenbakvergoeding voor. Voor het plaatsen van bladkorven is geen vergoeding. Deze kosten worden door de gemeente zelf betaald. Als de vergoeding voor de prullenbakken in stand blijft zijn er geen nadelige gevolgen. Geen kader, maar extra punten omdat het een puur technische maatregel betreft

10 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

4 Scherper begroten Omschrijving maatregel

Stelpost onderuitputting niet toegestaan BBV/provincie, anticiperen op overschotten in jaarrekening, plan maken om realistischer te begroten. Check haalbaarheid, in uiterste geval kaasschaaf 4% toepassen Stelpost onderuitputting wordt niet geaccepteerd door de provincie. Kaasschaaf is een optie, maar raakt ook budgetten die al bezuinigen/hebben bezuinigd. Realistischer begroten met strakke monitoring is echter wel mogelijk. Dat ziet er als volgt uit: • In november stelt iedere budgetbeheerder een bestedingsplan op voor zijn/haar budgetten. • In dit bestedingsplan wordt cijfermatig en schriftelijk onderbouwd waar het budget aan besteed wordt. • In het bestedingsplan worden de uitgaven uitgezet in de tijd (liquiditeitsprognose), zodat tussentijdse eenvoudig getoetst kan worden of uitgaven op schema liggen. • Per kwartaal gesprek met Financieel adviseur over voortgang bestedingen. Kritische bevraging door Financieel adviseur bij afwijkingen. • Bij afwijkingen prognose aanpassen en waar mogelijk budget voor lopende jaar aframen. Met bovenstaande bereiken we: • Realistischer/scherper begroten • Overschotten tijdig gesignaleerd en beschikbaar gesteld • Raakt alleen de budgetten die daadwerkelijk overschotten hebben

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Alle programma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

1.700.000

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

1.700.000 1.700.000 1.700.000 1.700.000 BBV/Provincie Alle teams, voor nu Financieel beleid en advies/Aalt Lagen

Complexiteit

Transitiekosten

Gemiddeld. Zal per budget(-beheerder) verschillen. Het opstellen kost tijd, terwijl agenda’s al gevuld zijn. In aanvang zal het meer tijd kosten, omdat het een nieuwe werkwijze is. Om die reden gebruiken we 2025 om hier ervaring in op te doen. Bij de 2e bestuursrapportage maken we de balans op wat er is behaald t.a.v. de taakstelling. Het eventuele restant halen we op d.m.v. de kaasschaaf. Nihil

Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Het risico bestaat dat er onvoldoende capaciteit is om de bestedingsplannen te realiseren waardoor de kaasschaaf onverkort geldt en er stapeling met andere maatregelen plaatsvindt. Waardoor die mogelijk niet gerealiseerd worden.

11 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afwegingskader

Score

Toelichting

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

Betreft feitelijk geen bezuiniging, maar realistisch(er) begroten.

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Raakt alleen budgetten met een daadwerkelijk overschot, dus geen invloed op noodzakelijke uitgaven t.a.v. kwetsbare groepen. Andersom geredeneerd, er is sprake van overschot, dus er wordt geen gebruik van gemaakt. Raakt alleen budgetten met een daadwerkelijk overschot, dus geen maatschappelijk effect.

Overschotten beschikbaar voor andere taken

Raakt alleen budgetten die in betreffende jaar overschotten hebben.

12 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

5a Leges verblijfsbelasting en toeristenbelasting Toelichting

Duidelijk is dat al enige tijd we veel minder meldingen van overnachting hebben dan we op grond van ons bekende getallen en aantallen zouden moeten ontvangen. Met name van de huisvesting van arbeidsmigranten missen we op jaarbasis veel meldingen en dus inkomsten (4.500 werkenden, waarvan er zo’n 1.500 in WB verblijven). Maar volgens de wet- en regelgeving is dit ook van toepassing op alle toeristische accommodaties en verblijven (overnachtingsplaatsen, uitgaande gemiddelde bezetting 3 maanden/13 weken) . En wellicht ook op het accommoderen van de opvang van Oekraïense vluchtelingen (200). We hebben onderzocht in welke mate bij de huidige belastingverordeningen op het vlak van gebruikersbelastingen ruimte is voor tariefsstijgingen. De leges omgevingsvergunningen lijken hier meest kansrijk.

Onderdeel van begrotingsprogramma('s) Structureel en/of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

€350.000 tot €500.000 --> uitgangspunt 400.000 euro (1.500 arbeidsmigranten gemiddeld 6 maanden 180 nachten per jaar tarief €1,50) (500 toeristische plaatsen gemiddeld 3 maanden bezetting per jaar tarief €1,50) (200 opvangplekken Oekraïne gemiddeld 300 nachten per jaar tarief €1,50)

2025 2026 2027 2028 Is het een wettelijke taak?

Uitgangspunt overige gebruiksbelastingen opbrengst 600.000 euro. 1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000 ja

Complexiteit

Ntb

Transitiekosten

Ntb

Risico’s als we het niet doen?

Missen van inkomsten, extra kosten beheer door verblijf van veel meer (tijdelijke) inwoners dan voorzien

Afwegingskader

Score

Toelichting

Betreft feitelijk geen bezuiniging, maar voorkomen van inkomstenderving.

Arbeidsmigranten en vluchtelingen zijn wisselend draagkrachtig.

10 10

Zij die verblijven in de gemeente betalen een bijdrage. Beperkt maatschappelijk effect.

Extra inkomsten worden beschikbaar voor wettelijke taken.

Levert structureel inkomsten op. Heeft slechts beperkte invloed op de kosten voor verblijf in onze gemeente.

13 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

5b Verhogen tarieven bouwleges Omschrijving maatregel

Gaat om leges

Categorie

Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

meerdere

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€) aanvullend 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000 Inwoners gemeente, investeerders gemeente, ondernemers in de gemeente

Complexiteit

hoog

Transitiekosten

Er zijn geen aanvullende transitiekosten noodzakelijk

Is het een wettelijke taak?

Risico’s?

Ja, er zijn grote risico’s. Uit een eerste analyse blijkt dat in 2024 het aantal bestede uren gelijk blijft, maar de aantallen in 2024 aanvragen (met name grote projecten) met ca 15% -20% lijken te zijn afgenomen. Er is nog onvoldoende zicht op ontwikkeling aantallen aanvragen omgevingsvergunning en of de ontwikkeling incidenteel of structureel is. Op dit moment is nog geen nieuw Werkprogramma van de ODR bekend voor 2025 waardoor hiermee nog geen rekening gehouden kan worden. Bij onzorgvuldige raming zijn er fiscaal-juridische risico’s dat de verordening onverbindend wordt verklaard. Dit bedrag is ter benadering en gebaseerd op de huidige uitgangspunten. Bij de berekening is geen rekening gehouden met een aanpassing van de beleidsuitgangspunten. Omdat het overgrote deel van de leges wordt opgebracht uit artikel 2.5. en 2.6. is met name de verhoging van de leges berekend op basis van deze artikelen. Dit resulteert in een stijging van de tarieven voor artikel 2.5. en 2.6. van de legesverordening (bouwtechnische toets en ruimtelijke ordening) van ca. 130%. De overige tarieven worden met de normale indexatie verhoogd. Toepassing van de motie (progressief tarief) leidt tot een aanpassing van de staffels. Hierover dient overleg met de ODR gevoerd te worden.

Op basis van de huidige staffeling zou voor de eerste vier staffels een vlaktax kunnen worden toegepast en de laatste staffel een vergeleken met vorig jaar progressief tarief. Om tot een meeropbrengst van € 1.000.000 te komen leidt dit tot een stijging van de tarieven tussen 68% en 140%

14 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Afwegingskader

Score

Toelichting

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

De legesheffing is een autonome bevoegdheid van de gemeente. Maar het betreft wel een wettelijke taak.

Indien de leges zodanig worden verhoogd dat deze tot ca € 1.000.000 aan leges leiden zullen kwetsbare groepen geconfronteerd worden met hoge leges waar geen kwijtscheldingsmogelijkheden voor zijn

3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

10 5

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Het levert inkomsten op maar dit gaat gepaard met een grote impact. Op termijn kan dit ook een economisch effect hebben indien de bouwinvestering als gevolg van de leges te hoog wordt. Het betreft een investering waar nagenoeg geheel de kosten gedragen worden door de gemeente. Hiervoor mogen ook rechten worden geheven. Het is wel mogelijk dat als gevolg van invoering Omgevingswet incidenteel hier een bijdrage tegenover staat. Zoals onder afwegingskader punt 4 genoemd kan de extreme verhoging leiden tot een verdere verlaging van bouwvolume.

15 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

6 Aansluiten bij VNG risicobeheerfonds Omschrijving maatregel

We betalen nu ca 500K voor aansprakelijkheid en opstallen. Check hoeveel besparing mogelijk met incidenteel buffer voor eigen risico.

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

60401260 (Verzekeringen)

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

Op dit moment alleen bekend voor de opstalverzekering 118.000.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

0 118.000 118.000 118.000 BWB/ Hans Vermeulen

Complexiteit

Laag, er zal in 1e aanleg niet zoveel veranderen, alleen de verzekeraar wijzigt. Alle overige werkzaamheden blijven gelijk aan de huidige situatie. Ook de omzetting naar een andere verzekeraar is geen complexe zaak.

Transitiekosten

Geen, wel is het raadzaam om een buffer aan te houden ter hoogte van eenmalig het maximale eigen risico per jaar van in totaal 425.000 euro (aan te vullen op moment dat dit bedrag in enig jaar wordt aangesproken). Nee

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

VNG heeft nog niet definitief besloten om het risicobeheerfonds daadwerkelijk op te richten.Wanneer het bedrag voor het maximale eigen risico opzij gezet wordt, zijn er geen aanvullende risico’s.

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Toelichting Verzekeren is een autonome taak van de gemeente. Het is nl niet verplicht om je tegen risico’s te verzekeren behouden de WA motorrijtuigen van de voertuigen bij de gemeente. De keuze waar en hoe is voorbehouden aan de gemeente De eventuele omzetting naar het VNG risicobeheerfonds zal voor alle inwoners van de gemeente van geen invloed zijn. Afwikkelingen van schade(s) en eventuele schadevergoedingen zullen geen wijzigen ondergaan. De gemeente is de afnemer van de verzekeringsdienst en betaald hier premie en bij schades het afgesproken eigen risico voor. Zoals ook gesteld bij punt 2 dit levert geen nadelige gevolgen op voor de inwoners en bedrijven van de gemeente Vooropgesteld dat (behoudens de WAM) er geen wettelijke verzekeringsplicht geldt, wordt dit geheel betaald uit de eigen middelen en wordt er hiervoor geen extra/speciale vergoeding vanuit het rijk beschikbaar gesteld. Het is mogelijk dat overstappen naar het VNG risicobeheer op termijn een nadelig resultaat laat zien t.o.v. de huidige situatie. Dit risico zal zich openbaren wanneer er veel schades zijn, de

16 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

verwachting is nl dat de premie lager zal liggen dan de huidige (dus een voordeling resultaat), echter het eigen risico kan fors hoger liggen dan het huidige. Daar bij schade het eigen risico vooraf in mindering wordt gebracht op de uit te keren schadevergoeding, kan dus bij “veel” schades leiden tot een nadelig resultaat. Totaal score

17 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

7 Verhogen leges kabels en leidingen met 10% boven indexatie Omschrijving maatregel

Categorie

Het verhogen van inkomsten uit leges door een aanpassing van het huidige legesmodel. Dit wordt geregeld met het vaststellen van de legesverordening 2025. Een stijging is voorzien, omdat de aanvragen voor aanpak netcongestie meer inspanningen genereert (intensieve trajecten, buurtaanpak). Aan de andere zal op termijn een daling te zien zijn van aanvragen i.v.m. afname calamiteiten van K&L. Maar per saldo dus wel een toename. Stijging tarief met 10% boven indexatie. Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

6210501 Aanleg kabels Nutsbedrijven

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

Aanpassen legesmodel met een verwachte stijging van de begroting van € 266.286 naar € 325.000

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

€ 60.000 (exclusief indexering) € 60.000 (exclusief indexering) € 60.000 (exclusief indexering) € 60.000 (exclusief indexering) Beleid en beheer openbare ruimte/ Ron Kramer

Complexiteit

Eenvoudig te realiseren middels een aanpassing van tarieven in de legesverordening vanaf 1 januari 2025. Aanpassing te verwerken in de in 2024 vast te stellen aangepaste legesverordening.

Transitiekosten

Geen directe investering in geld. Inschatting van investering in uren: 24.

Is het een wettelijke taak?

Deels. Het afgeven van instemmingsbesluiten voor de aanleg, instandhouding en opruiming van telecommunicatienetwerken is een verplichting vanuit de Telecommunicatiewet. Het afgeven van vergunningen voor de aanleg, instandhouding en opruiming van overig netwerken (zoals gas, water en elektriciteit) is geen wettelijke verplichting. Verwaarloosbaar risico. Netbeheerders kunnen theoretisch bezwaar hebben tegen de nieuwe legesverordening.

Risico’s?

Score

Toelichting

Het afgeven van vergunningen deels wettelijk is (telecom) en deels niet (overige nutsvoorzieningen).

Geen effect op kwetsbare groepen

10 10

De leges worden voldaan door de netbeheerders. De nutsbedrijven kunnen in sommige gevallen worden geconfronteerd met hogere legeskosten. Deze zijn prima te onderbouwen, bovendien is het niet de verwachting dat de verhoging substantieel zal zijn. De leges voor nutsbedrijven zijn zodanig dat de gemeentelijke kosten voor vergunningsverlening volledig dekkend zijn voor de te verrichten werkzaamheden. De verwachting is dat het aantal aanvragen voor vergunningen en instemmingsbesluiten de komende jaren niet zal afnemen.

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

10 45

18 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

8 Incidenteel verlagen dotatie onderhoud wegen en versoberen Omschrijving maatregel

Door het besteden van minder budget aan de openbare ruimte kunnen we bijdragen aan Financieel Fit West Betuwe. Hiervoor zijn in de groslijst 2 maatregelen benoemd: A.

Een bezuiniging van 500.000 euro (structureel) op de openbare ruimte, vanaf 2025

Een bezuiniging op het wegenonderhoud van 1.000.000 euro gedurende 2025-2028.

Voor maatregel A kunnen we de benodigde financiële middelen voor de komende 4 jaar vinden in de onderhoudsreserves van de volgende beheerdisciplines: Openbare verlichting

35.000

Civiele kunstwerken

25.000

Groenonderhoud begraafplaatsen

66.500

Begraafplaatsen

45.500

Watergangen

12.000

Dekking afschrijving vervanging wegen Totaal

324.000 508.000 euro

Bij het actualiseren van een beleidsplan wordt er een doorkijk gemaakt van de reserve voor 10 jaar. De stand van de reserves zijn in de lopende beleidsplanperiodes voldoende hoog om gelden te onttrekken. Er is ruimte doordat de afgelopen jaren de beoogde maatregelen niet zijn uitgevoerd, of zijn doorgeschoven. Dit onder andere als gevolg van gebrek aan personele capaciteit. Vanaf 2029 zit die ruimte niet meer in de onderhoudsreserves en zullen andere maatregelen nodig zijn. Bijvoorbeeld door taakstellingen mee te geven bij het actualiseren van beheerplannen. Of door bij de perspectiefnota 2026 die taakstellingen al mee te geven aan de beheerdisciplines voor de openbare ruimte. Voor nu blijft wel het uitgangspunt dat de vastgestelde kwaliteitsniveaus gehandhaafd blijven. Maatregel B bereiken we door bij het actualiseren van het wegenbeheerplan (2025) het budget van doorgeschoven/nog uit te voeren maatregelen, groot ruim 9,5 miljoen euro, met 4 miljoen euro af te romen voor de periode 2025 -2028. En de gevolgen daarvan dus mee te nemen in het te actualiseren beheerplan wegen.

. Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

P4 Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

Maatregel A (500.000 euro) (S) Maatregel B (1.000.000 euro) (I)

Omvang (€)

19 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

Resp. 500.000 en 1.000.000 Resp. 500.000 en 1.000.000 Resp. 500.000 en 1.000.000 Resp. 500.000 en 1.000.000 Beleid en beheer openbare ruimte en Financiën.

Complexiteit

Voor nu geen complex besluit nodig. Indien de financiële positie vanaf 2029 nog steeds “krap” is, kunnen aanvullende bezuinigingsmaatregelen in de openbare ruimte wel meer complexe vraagstukken opleveren.

Transitiekosten

Geen

Is het een wettelijke taak?

De gemeente heeft een wettelijk zorgplicht voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarin mag zij wel keuzes maken. Bij actualisaties van beheerplannen maken we een nieuwe doorkijk van de benodigde financiën. Dan komen mee- en tegenvallers samen. Een tegenvaller kan zijn, dat de reserve te weinig buffer biedt om tegenvallers op te vangen. Op dat moment kunnen nieuwe afwegingen gemaakt worden in het al dan niet beschikbaar stellen van budget. En/of keuzes maken in het onderhoudsniveau. Het zogenaamde “draaien aan de knoppen”.

Risico’s?

Afwegingskader

Score

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Toelichting Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte kent de gemeente een wettelijke zorgplicht. En ook de provincie kijkt hierin mee. Daarom kennen we een paragraaf kapitaalgoederen in de programmabegroting. De mate waarin we de openbare ruimte onderhouden, daarin kan de gemeente keuzes maken. Geen effect op kwetsbare groepen. We behouden een verantwoord onderhoudsniveau van onze openbare ruimte. Bewoners/bedrijven betalen voor het gebruik van de openbare ruimte. Direct in de vorm van OZB. En indirect in de vorm van belastinggeld. Met de maatregelen zoals genoemd is het maatschappelijk effect gering. De onderhoudsbudgetten blijven namelijk gelijk. Voor de periode daarna (vanaf ‘29) kan het maatschappelijk effect, afhankelijk van de financiële positie van de gemeente en de inzichten van het beheer op dat moment, toenemen. Zoals bij punt 1 en 3 is aangegeven hebben we een wettelijke taak in het onderhoud en beheer (zorgplicht) en financieren we deels zelf (OZB) en via het Rijk (Algemene Uitkering). Dit hangt nauw samen met het benoemde risico en nu is daar nog geen duidelijke uitspraak over te doen

20 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

9 Capaciteits- en portfoliomanagement en slimmer werken Omschrijving maatregel

De sturing op de organisatie verbeteren en werkdruk en inhuur verminderen door inzet van capaciteits- en portfoliomanagement in combinatie met een verbetering van projectmatig werken. We organiseren ons werk slimmer door gericht inzetten van kunstmatige intelligentie (AI), LEAN werken, robotica en datagedreven werken. De maatregel zorgt voor een efficiëntieverbetering en voor een kwaliteitsverbetering.

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Paragraaf bedrijfsvoering

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

750.000

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

250.000 400.000 600.000 750.000 Management, medewerkers en BWB

Complexiteit

Deze maatregel raakt de hele organisatie van de gemeente West Betuwe en is daarmee complex. En tegelijkertijd ook hard nodig voor sturing op de werkzaamheden en verlagen van de werkdruk. Voor het onderdeel capaciteitsmanagement en portfoliomanagement is het een voortzetting van een in gang gezet project. De blijvend krappe arbeidsmarkt in combinatie met verwachte uitstroom door natuurlijk verloop vraagt ook om een andere manier van werken, waarbij we gebruik maken van moderne technieken om onze processen te verbeteren. Enerzijds levert dit tijd op, anderzijds zullen we moeten investeren in nieuwe functies zoals prompt-engeneering (de kunst van goede vragen stellen aan AI-tools) en in ICT-voorzieningen. Robotica kunnen we inzetten op administratieve processen waarbij veel repeterende handelingen plaatsvinden, in de praktijk passen we dit al toe bij het berichtenverkeer in het sociaal domein. In het land zijn al goede voorbeelden bekend van de inzet van AI, zoals brieven schrijven op B1 of A2 niveau, samenvatten en snel doorgronden van stukken, offertes vergelijken, CV’s vergelijken, dossiervorming sociaal domein. Daarbij is AI nooit een complete vervanging van de menselijke intelligentie. Wanneer we de inhuur verminderen, betekent dit een gedeeltelijke vrijval van de budgetten waaruit de inhuur betaald wordt, dat vraagt ook om een goede budgetsturing.

Transitiekosten Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Ook moeten we richting politiek en inwoners helder zijn over wat we wel en niet kunnen doen met kunstmatige intelligentie 250.000 voor de implementatie en begeleiding van deze nieuwe manieren van werken Nee Het inzetten van kunstmatige intelligentie, robotica en datagedreven werken kent mogelijk ethische dilemma’s, waar we zorgvuldig mee om moeten gaan. Denk aan het gebruik van algoritmes en discriminatie en garanderen van privacy. Er komen steeds meer systemen op de markt op het gebied van AI, die we na goed onderzoek door onze CISO en BWB wel of niet kunnen toepassen. We houden daarbij rekening met de Europese regelgeving op het gebied van AI.

21 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Er is een risico op baanverlies. Gelet op de omvang van de huidige werkdruk en inhuur, natuurlijk verloop en krapte op de arbeidsmarkt is dat risico klein. Ook ontstaan er nieuwe kansen voor medewerkers en investeren we in opleiding. In het uiterste geval dat medewerkers geen kansen in de organisatie hebben, begeleiden we van werk naar werk. Er is een risico dat de maatregel door capaciteitsproblemen niet of niet volgens planning kan worden uitgevoerd.

Afwegingskader

Score

Toelichting

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

Een andere manier van werken kunnen we op allerlei gemeentelijke taken inzetten, dus ook op de wettelijke taken.

3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Onze manier van werken mag geen effect hebben op kwetsbare groepen. Zoals ook nu het geval is, helpen we mensen die niet digitaal vaardig zijn. Het gebruik van talige AIprogramma’s zoals Copilot of Chat-GPT helpt juist om de communicatie op B1 of A2 niveau te verbeteren De maatregel heeft niets te maken met de tarieven van producten en werkt ook niet kostprijsverhogend. De maatregel is meer gericht op de bedrijfsvoering, maar de kwaliteit van de dienstverlening zal ook verbeteren door betere planning, verbetering doorlooptijden en inhoudelijke kwaliteitsverbetering Het gaat niet alleen om wettelijke taken en we onderzoeken de subsidiemogelijkheden voor dit project Met deze maatregel streven we naar een duurzame verandering in onze manier van werken, dat kent geen lang

10 45

22 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

10 Betere afweging bij participatie Omschrijving maatregel

Passende participatie bij project of beleidsontwikkeling. Op tijd inzetten op informeren als participatiemogelijkheden te beperkt zijn. Meer zelf betekenen in participatie trajecten in plaats van inhuur. Door bijvoorbeeld een (interne) gespreksleiderspool op te richten.

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Alle inhoudelijke programma’s, daarbinnen de beleidstrajecten of projecten waarbij sprake is van participatie.

Structureel of incidenteel (S / I)

Structureel

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

30.000 30.000 30.000 30.000 Strategie/ Inge-Marie van Klaveren, de teams (beleid en projecten) waar sprake is van participatie

Complexiteit

Is het een wettelijke taak?

De bezuiniging is complexer omdat deze niet één op één zichtbaar is vanuit één budget. Er spelen dus organisatie breed meerdere belangen mee. De besparingen zullen zichtbaar zijn als minder grote uitgaven aan participatie op de (project)begrotingen door de hele organisatie heen. Er is een investering nodig in zowel professionele als tool ontwikkeling om uiteindelijk betere en efficiëntere afwegingen te maken. Ook het opzetten van een gespreksleiderspool zal een investering vragen in capaciteit en middelen. Middelen €20.000 (training) Tijd 50 uur. Ja

Risico’s?

E zijn geen financiële en juridische risico’s.

Afwegingskader

Score

Transitiekosten

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG

2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken

Toelichting Gemeenten zijn met de Wet versterking participatie op decentraal niveau verplicht een verordening te hebben die bepaalt op welke manier de gemeente afwegingen maakt als het gaat om participatie. Daar binnen heeft zij wel vrijheid hoé dat dan is. Kwetsbare doelgroepen ondervinden geen direct gevolg van deze bezuiniging. In dit geval is een ‘gebruiker’ niet van toepassing omdat het over verschillende trajecten gaat. De veranderde werkwijze kan een tijdelijk effect hebben op participatie trajecten omdat inwoners moeten wennen aan de nieuwe werkwijze. Als we vaker kiezen voor informeren dan participeren kan dit effect hebben op inwoners en bedrijven, minder maatschappelijk draagvlak voor beleid of projecten en de kwaliteit van de uitvoering projecten en beleidsvorming. Voor sommige wettelijke taken krijgen we wel overheidsbudget deze zijn dan opgenomen in de projectbegrotingen van de participatietrajecten. We krijgen

23 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

(vooralsnog) geen algemeen budget vanuit de overheid voor uitvoering van de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Al we nu investeren dan kan dat juist op de langere termijn geld opleveren.

24 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

11 Beter doorrekenen van kosten bij principeverzoeken, overleg en anterieure overeenkomsten Toelichting

De gemeente WB heeft net als alle andere gemeente een forse woningbouwopgave. Hiervoor is voor de eerstkomende jaren structureel een programmamanager aangesteld. Veel gemeente hebben datzelfde gedaan. Daarnaast is de afgelopen jaren, na een periode van recessie, het aantal aanvragen omgevingsvergunning en de gemiddelde investering ervan, toegenomen. Of die ontwikkeling zich doorzet is in belangrijke mate afhankelijk van de regionale en nationale demografische en economische ontwikkelingen. Op grond van analyses van onze planeconomen blijkt dat WB niet strikt is in de leges oplegging. Duidelijk is dat de huidige werkwijze en praktijk betekent dat de nodige werkzaamheden in een vroegtijdig stadium worden gedaan. Terwijl de (aankondiging van) leges niet worden opgelegd. Of zijn betaald. Ook bij grotere trajecten en projecten zien we in de opstartfase die praktijk terug. Daarnaast geeft een eerste doorrekening dat veel projecten veel negatiever uitpakken dan we willen of vooraf was gerekend. Al deze ontwikkelingen hebben het effect dat er geen drempels zijn om plannen ter sprake te brengen of in te dienen. Ook leidt dit regelmatig tot discussie. Vanuit de verwachting dat de beginfase “gratis” is. Of vanwege het feit dat men achteraf alsnog zonder uitleg een legesbrief ontvangt.

Daarbij worden in de eerste contacten ook veelvuldig bestuurders benaderd, terwijl volgens de afgesproken route intaketafel en omgevingstafel dan nog worden overgeslagen. Bekend is dat we soms al meer dan een half jaar gesprekken voeren, zonder dat over een verzoek een mandaatbesluit of collegebesluit is genomen. Het dan alsnog moeten praten over en een overeenkomst sluiten voor de vergoeding van de gemeentelijke kosten is dan buitengewoon lastig. Op grond van de analyses van planeconomie zouden zowel de inspanningen moeten verminderen als de opbrengsten moeten vermeerderen, als we strikter en volgens vastgestelde processen werken. Dit zou minder druk en werkaanbod moeten geven. Als een fors hogere opbrengst en betere kostendekking van onze inspanningen. Bovendien zijn beide met capaciteitsmanagement goed te monitoren. Het strikter en stringenter opleggen van leges en afsluiten van beter kostendekkende overeenkomsten voor realisaties vraagt enerzijds een betere integrale ambtelijke samenwerking. En anderzijds een andere bestuurlijke betrokkenheid. Ook hier zal er dan meer op kaders en hoofdzaken, en op veel meer afstand ambtelijk en bestuurlijk samengewerkt moeten worden.

Onderdeel van begrotingsprogramma('s) Structureel en/of incidenteel (S / I)

S S

Omvang (€)

S €30.000 S €150.000

2025 2026 2027 2028 Is het een wettelijke taak?

180.000 180.000 180.000 180.000 Ja

25 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Risico’s als we het niet doen?

Geen Effecten wel: Mogelijke afname aantal initiatieven en woningbouwprojecten. Veranderende samenwerking bestuurlijk-ambtelijk Verzakelijking projectontwikkeling en projectleiding Mogelijk minder snelle groei van de woningbouw in WB Mogelijk niet volledig of tijdig voldoen aan de afspraken uit de Regiodeal 1.0/2.0. Geen woningbouw in alle kernen tegelijk (nadrukkelijke keuze voor grotere projecten)

Afwegingskader 1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt 4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

Score

Toelichting

Het is een wettelijke taak

Geen effect op kwetsbare groepen

10 5

De gebruiker betaalt voor de gemaakte kosten Mogelijk iets minder snelle groei van de woningbouw

We krijgen weinig rijksmiddelen, maar zorgen wel voor doorbelasting van de gemaakte kosten aan initiatiefnemers Zie 4

5 40

26 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

12 Taakstellende bezuiniging gemeenschappelijke regelingen Omschrijving maatregel

Uitgangspunt berekening 1,5%, tot 3% vanaf 2028 over alle GR-en exclusief BUIG en enkele andere onderdelen

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Raakt alle programma’s

Structureel of incidenteel (S / I)

S, maar zou ook I kunnen zijn.

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

Complexiteit

Transitiekosten Is het een wettelijke taak?

430.000 (13.500 euro BSR door toetreding Gorinchem) 430.000 (27.500 euro BSR) 860.000 (55.000 euro BSR structureel) Strategie/ Niels van de Wetering BWB Regio Rivierenland Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Regionaal Archief Rivierenland (RAR) Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Natuur- en recreatieschap Lingegebied Natuur- en recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Werkzaak Rivierenland GGD Gelderland-Zuid (GGD) Afvalverwerking Rivierenland (Avri) Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Complex, het is van belang dat alle deelnemers hier achter staan. Een eerste afspraak tussen wethouders financiën wordt op initiatief van West Betuwe gepland. Hangt af van de besparingsmaatregel. Soms kan een investering nodig zijn om een besparing te realiseren. Ja

Risico’s?

Besparingen kunnen ten koste gaan van de kwaliteit en dienstverlening aan onze inwoners.

Afwegingskader

Score

Toelichting

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

Afhankelijk van de Gemeenschappelijke Regeling en de taken die binnen de gemeenschappelijke regeling worden uitgevoerd.

3. De gebruiker betaalt

Vooral bij gemeenschappelijke regelingen als Werkzaak en GGD is er veel effect op kwetsbare groepen. Bij andere minder, al heeft bijvoorbeeld Avri veel mensen in dienst met een afstand tot de arbeidsmarkt. Afhankelijk van de gemeenschappelijke regeling. Bij ODR betekent dit kijken naar kostendekkenheid leges, bij Avri is een sprake van een doelbelasting. Bij andere GR-en wordt dit

27 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20

5. Geen taken zonder knaken 6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn Totaal score

5 10

gealloceerd vanuit het gemeentefonds. Al hoeft dat niet in verhouding te zijn met de afgesproken verdeelsleutel. Afhankelijk van de gemeenschappelijke regeling en gekozen maatregelen. Zie ook punt 2. Bijvoorbeeld VRGZ, GGD, Avri, ODR etc voeren taken uit voor een gezonde, schone en veilige woonomgeving. Het gaat om een geringe bezuiniging op de bijdrage van 1,5 tot 3% Afhankelijk van GR en wijze van financiering. Afhankelijk van keuzes die gemaakt worden, grootste risico’s op kwaliteit en dienstverlening. Maar het effect zal gering zijn

28 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

13 Opheffen bestemmingsreserve economisch actieplan Omschrijving maatregel

Het laten vrijvallen van het saldo van deze reserve, omdat deze al jarenlang niet is aangewend

Categorie

4: Vrijval reserves

Raakt begrotingsprogramma('s)

Programma 3: Werken

Structureel of incidenteel (S / I)

incidenteel

Omvang (€) 2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

28.000 0 0 0 Duurzaamheid en Economie/ Peter Koster

Complexiteit

Makkelijk te realiseren

Transitiekosten

Is het een wettelijke taak?

nee

Risico’s?

Geen

Afwegingskader

Score

Toelichting

Geen wettelijke taak

Geen invloed op kwetsbare groepen

0 10

Niet van toepassing De vrijval van de reserve heeft geen maatschappelijk effect

Het kost geen geld

Aan deze reserve waren geen concrete bestedingsdoelen gekoppeld.

29 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

14 Bouwvergunningtaken vooralsnog niet terughalen van ODR Omschrijving maatregel

Categorie

Indien wordt besloten de bouwvergunningtaken niet terug te halen vallen de begrote voorbereidingskosten hiervoor vrij. Taken niet terughalen voorkomt ook de nog te begroten structurele hogere kosten voor uitvoering van de taken door de gemeente en de eenmalige desintegratiekosten te betalen aan de ODR. Nota bene: deze maatregel betreft enkel de eenmalige projectkosten ter voorbereiding op het overhevelen van de taken. Deze betreft niet de kosten voor uitvoering van de teruggehaalde taken, de eenmalig te betalen desintegratiekosten aan de ODR en de kosten voor het verbeteren van de dienstverlening. Incidenteel lagere lasten en voorkomen structureel hogere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

FCL: 6830200 ECL: 38400 (uitbestede werkzaamheden) en ECL: 35100 (Inhuur)

Structureel of incidenteel (S / I)

I en S

Omvang (€)

Directe besparing van incidentele voorbereidingskosten voor taken terughalen: 630.000 euro. Indirecte besparing op structureel hogere kosten voor uitvoering van de teruggehaalde taken (circa 50.000 - 75.000 euro jaarlijkse kosten voor inkoop en beheer van en ondersteuning bij het verplicht aan te schaffen zaaksysteem) en op incidentele kosten voor desintegratie (7.800.000 euro). 630.000

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

Team ROW

Complexiteit

2. Bezuinigingen waarbij een zorgvuldig maar wel relatief kort (bestuurlijk) besluitvormingsproces moet worden doorlopen.

Transitiekosten

Nee

Is het een wettelijke taak?

Bouwvergunningtaken is een wettelijke taak, die naar keuze van de gemeente uitbesteed mag worden aan een Omgevingsdienst. Maatregel kent geen financiële of juridische risico’s. Maar als de maatregel niet wordt doorgevoerd, en de taken wel worden teruggehaald van de ODR, dan moeten we in de begroting rekening houden met de bijbehorende transitie- en frictiekosten, maximaal 7,8 miljoen euro.

Risico’s?

Score

Toelichting

De taak zelf is niet autonoom maar de keuze om het werk uit te besteden is een zelfstandige keuze.

De uitvoering van de taken worden nog steeds uitgevoerd.

0 10

De gebruiker betaald niet voor de andere manier van werken Deze ombuiging zorgt niet voor een merkbare verandering van werken

Dit onderwerp is geen wettelijke taak, en bekostigen wij zelf.

De gevolgen zitten vooral in wie de uitvoering doet, door dit bij de ODR te beleggen is de gemeente meer afhankelijk van

30 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

15 Invoeren inkomensafhankelijke bijdrage en afschaffen compensatie bijdrage Wmo Omschrijving maatregel

In huidige begroting vanaf 2025 ca 425K opgenomen bij Wmo en 15K bij leerlingenvervoer Leerlingenvervoer De regeling voor het leerlingenvervoer kent twee vormen van de eigen bijdrage: het drempelbedrag en de draagkrachtafhankelijke bijdrage. Jaarlijks indexeren we beide vormen van eigen bijdrage en brengen deze in rekening. Er is geen beleidsvrijheid om de bedragen naar eigen inzicht te verhogen. Wmo Binnen de Wmo2015 is wettelijk geregeld dat de eigen bijdrage van cliënten niet meer bedraagt dan het maandelijkse abonnementstarief. Dit is in 2024 20,60 per maand. Er is een wetsvoorstel ingediend om per 1 januari 2026 een inkomensafhankelijke bijdrage te vragen. Het eerdere voornemen om per 1 januari 2025 de eigen bijdrage voor de huishoudelijke ondersteuning aan te passen is hiermee ingetrokken. Voor mensen met een laag inkomen stijgt de bijdrage niet. De kosten voor de eigen bijdrage gaan pas stijgen voor huishoudens met een inkomen boven 185% van het sociaal minimum Er gaat wel een maximum gelden van waarschijnlijk 255 euro per maand. Als de plannen doorgaan, krijgen gemeenten per januari 2026 110 miljoen euro per jaar extra voor Wmo-voorzieningen. Door een minder groot beroep op huishoudelijke hulp komt er meer geld beschikbaar voor overige voorzieningen en hulpmiddelen, zoals aanpassingen in huis, een traplift of dagbesteding voor ouderen.

De gemeente heeft de vrijheid om op het abonnementstarief Wmo een minimabeleid toe te passen. West Betuwe heeft een dergelijk minimabeleid (120% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm).

Categorie

Hogere inkomsten

Raakt begrotingsprogramma('s)

Leven

Structureel of incidenteel (S / I)

Leerlingenvervoer: 0 Wmo: S afschaffen minimabeleid eigen bijdrage Wmo mogelijk vanaf 2026. (juridische check doen of 2025 optie is i.v.m. mogelijk overgangsrecht). Wat hierbij wel speelt is het wetsvoorstel om per 1 januari 2026 een inkomensafhankelijke eigen bijdrage op te leggen. Het is nog niet duidelijk of en welke gevolgen dit wetsvoorstel gevolgen heeft voor het minimabeleid Wmo van de gemeente. Leerlingenvervoer: 0 Wmo: van de 1667 Wmo-cliënten (aantal 06-2024) vallen er 745 onder het minimabeleid. Of we dit in 2025 door kunnen voeren is mede afhankelijk van de vraag of er sprake is van een overgangsrecht voor de huidige cliënten die onder het minimabeleid Wmo vallen.

Omvang (€)

31 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen Complexiteit

Transitiekosten

Is het een wettelijke taak? Risico’s?

Afwegingskader

Leerlingenvervoer: 0 Wmo: 745 x 20,60 euro = 15.347 per maand aan inkomsten= 184.164 Leerlingenvervoer: 0 Wmo: 184.164 (uitgaande van abonnementstarief 2024). Zie ook de toelichting onder structureel of incidenteel. 500.000 Leerlingenvervoer: 0 Wmo: Zie ook de toelichting onder structureel of incidenteel. 500.000 Leerlingenvervoer: 0 Wmo: Zie ook de toelichting onder structureel of incidenteel. Beleid maatschappelijke ontwikkeling/ Mathijs van den Heuvel Leerlingenvervoer: 0 Wmo: afschaffen van het minimabeleid voor het abonnementstarief heeft een relatie met het algemene minimabeleid binnen sociaal domein. Deze moeten in samenhang worden gezien. Leerlingenvervoer: 0 Wmo: Aanpassing van de Wmo verordening vraagt ambtelijke capaciteit. Voor de uitvoering betekent het aanpassen van de beschikkingen (een eenmalige actie). Leerlingenvervoer: Ja Wmo: De uitvoering van de Wmo is een wettelijke taak. Het hanteren van een minimabeleid is een gemeentelijke bevoegdheid. Leerlingenvervoer: niet van toepassing Wmo: het afschaffen van het minimabeleid kan er toe leiden dat inwoners die daadwerkelijk ondersteuning nodig hebben hier om financiële redenen vanaf zien.

Ingeboekte bedrag in begroting 2025 afboeken, en de vraag is of dit bedrag boven het reeds ingeboekte bedrag kan worden gerealiseerd? Raad van State is het niet eens met het wetsvoorstel, met name op het onderdeel maximering van de eigen bijdrage. Ook VNG is het daar niet mee eens. Mogelijk leidt dit tot vertraging in de aanname van de wetswijziging. Score

Toelichting

1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen) 3. De gebruiker betaalt

Het minimabeleid is een gemeentelijke bevoegdheid. Het innen van een eigen bijdrage hoort bij de wettelijke taken

Zie onder risico.

4. Verhouding euro/ maatschappelijk effect is 80/20 5. Geen taken zonder knaken

Ondersteuning op grond van de Wmo wordt alleen toegekend als dit noodzakelijk is en de vraag niet in het voorliggend veld kan worden opgelost. Maatregel treft de, financieel, kwetsbare inwoners en de financieel draagkrachtige inwoners, vandaar score 5

We ontvangen rijksmiddelen voor de uitvoering van de Wmo. Echter de Wmo is een open einderegeling.

32 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

6. Geen nadelige financiële gevolgen op lange termijn

Afschaffen van het minimabeleid voor de eigen bijdrage kan er toe leiden dat inwoners het beroep op de Wmo uitstellen en zich pas melden als de ondersteuningsbehoefte groot is. Gevolg: inzet van duurdere zorg wat op termijn leidt tot hogere uitgaven. Een mogelijke optie om hogere zorgkosten te voorkomen door het afschaffen van het minimabeleid Wmo is versterken van de sociale basis.

Totaal score

33 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

16 Opleidingsbudget verminderen Nr Onderwerp Omschrijving maatregel

16 Opleidingsbudget verminderen Het opleidingsbudget bestaat op dit moment uit 2% van de loonsom. Dit is destijds in het Sociaal Plan Herindeling West Betuwe afgesproken (art. 1.3, laatste punt). Het Sociaal Plan eindigde op 1 januari 2023. In maart 2024 publiceerde het A&O fonds Gemeenten het rapport “Hoe gemeenten leren en ontwikkelen organiseren – Een benchmark en startpunt voor verdere ontwikkeling van de L&O-functie”. Paragraaf 1.2 van dit rapport gaat over het L&Obudget. Hierin staat het volgende Gemeenten hebben in 2023 gemiddeld bijna 1,9% van de loonsom vrijgemaakt voor L&O. De verschillen tussen gemeentegrootteklassen zijn niet significant. Het gemiddelde percentage van de loonsom in 2023 voor gemeenten met een omvang van 50.000-100.000 inwoners was 1,8. De meeste gemeenten geven minder geld uit aan L&O dan in 2022 begroot. In gemeenten met een omvang van 50.00-100.000 inwoners heeft 28% het volledige budget uitgegeven, 60 % heeft minder besteed dan begroot, 8% heeft meer besteed dan begroot en van 4% is het onbekend. In 2024 is het opleidingsbudget. € 578.000 inclusief raadsbudget van 10.000 en collegebudget van 14.700 euro. Voor de organisatie resteert dan 553.300 euro. Als we gezien de benchmark uitgaan van een gemiddeld percentage van de loonsom voor het opleidingsbudget bij gemeenten van een vergelijkbare omvang, dan zouden we ook van 1,8% kunnen uitgaan.

Dit levert een besparing op van 54.000 euro. Voorstel is te beginnen met een afbouw van € 25.000 voor 2025, dit jaarlijks te evalueren en te verbeteren met als doel op een percentage van de loonsom uit te komen van 1,8%, zonder dat dit ten koste gaat van de ontwikkeling van mensen, teams en organisatie en daarom de dienstverlening van onze klanten. Dit laatste is een voorwaarde.

Categorie

Lagere lasten

Raakt begrotingsprogramma('s)

1 Besturen FCL 6040207 | ECL 38900

Structureel of incidenteel (S / I)

Omvang (€)

Is afhankelijk van de loonsom.

2025 2026 2027 2028 Betrokken partijen

€ 25.000 € 35.000 € 45.000 € 50.000 CLO/ Leonie Schuur Getroffenen: alle medewerkers als we het niet goed doen en uiteindelijk onze klanten.

Complexiteit

Makkelijk door te voeren. Wel is afstemming met de ondernemingsraad naar verwachting noodzakelijk.

Transitiekosten

Niet van toepassing

34 | MAATREGELEN FINANCIEEL FIT WEST BETUWE

Is het een wettelijke taak?

Nee

Risico’s?

Afhankelijk van de ambities van de gemeente West Betuwe. Voor onze werkmethoden zijn in 2019-2024 zaadjes gepland. Nu gaan we groei stimuleren. Dit kan onder andere door leren en ontwikkelen. Hoe we dat gaan doen is nog niet bekend. Dat volgt in het vierde kwartaal van 2024. Keuzes maken en prioriteren hierin is van belang. Ook nemen we door de krapte op de arbeidsmarkt vaker medewerkers in dienst, die zich nog moeten ontwikkelen in hun functie. Daar zijn meer opleidingskosten voor nodig.

Afwegingskader 1. De maatregel past binnen het begrotingsadvies van de VNG 2. Effect op kwetsbare groepen (gezondheid/ inkomen)

Score

Toelichting

Scholing is een autonome taak en geen medebewindstaak.

Raakt de eigen medewerkers en indirect de inwoners doordat medewerkers minder geschoold worden.. Dat effect wordt gezien de omvang van de bezuinigingsmaatregel als gering ingeschat. .Als de medewerker eerder vertrekt en een studieovereenkomst is afgesloten, dan moet de medewerker een deel van de kosten van de opleiding terugbetalen. Het maatschappelijk effect van minder goed geschoolde medewerkers wordt voor nu als gering ingeschat.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.westbetuwe.nl/api/v1/meetings/805/documents/16686