RV2022-135-bijlage-Programmabegroting-2023-definitief.pdf
Tekst van het document
1.4 De actualiteit en betrouwbaarheid van onze financieel administratieve processen wordt ook voor de langere termijn geborgd
1.4.1. Er is een nieuwe ontwikkelplan vastgesteld voor het verbeteren van de administratieve processen dat de kwaliteit op langere termijn borgt.
4-jaar doel Jaardoel 2023 2.1. We richten onze begroting en financiële systemen voor zo ver mogelijk en wenselijk kerngericht in
We zorgen dat de rechtmatigheid rondom onze inkooptrajecten wordt verbeterd. We zorgen dat maatregelen in het huidige verbeterplan worden doorgevoerd en tot gewenste prestatieverbetering leiden. We geven invulling aan het besluit naar aanleiding van het onderzoek naar het terughalen van de financieel administratieve processen naar de organisatie van gemeente West Betuwe.
De inrichting van onze begroting en financiële sytemen zorgt voor optimale mogelijkheden om de leefbaarheid van onze kernen te versterken Resultaat/KPI Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten) 2.1.1 We hebben door middel van een We voeren een aantal pilots uit op die betrekking hebben op het aantal pilots ervaring opgedaan met kerngericht inrichten van de begroting en evalueren de kerngericht begroten. (tussen)uitkomsten.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
68
Indicatoren Indicatoren Financiering en algemene dekkingsmiddelen Indicator Woonlasten éénpersoonshuishouden
Eenheid Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden aan woonlasten betaalt
Periode 2022
West Betuwe € 1.124
Nederland € 832
Woonlasten meerpersoonshuishouden
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden aan woonlasten betaalt
2022
€ 1.134
€ 898
WOZ-waarde woningen
De gemiddelde WOZ waarde in 1.000 euro van woningen.
2021
325
290
Beleidskaders De belangrijkste beleidskaders zijn: • • •
Financiële verordening Nota risicomanagement Voor de beleidskaders voor de gemeentelijke belastingen en heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen.
Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Bijdrage aan programma:
Belangrijkste (beleids)ontwikkelingen:
De gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) werkt met gemeenten, waterschap en Avri samen bij de heffing en invordering van de waterschapsbelastingen, afvalstoffenheffing en gemeentelijke belastingen, evenals bij de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken en het beheer en de uitvoering van de vastgoedinformatie. Het heffen en innen van belastingen vindt plaats in een continue veranderende omgeving. Voorbeelden zijn Covid-19, de kinderopvangtoeslagaffaire en de oorlog in de Oekraïne. BSR speelt hierop in door sociaal in te vorderen, waar mogelijk en toegestaan informatie te delen maar haar deelnemers en door nauwlettend de ontwikkelingen te volgen van de wetgeving op het gebied van verruiming van de vermogensnorm bij kwijtschelding. Overigens leidt sociaal invorderen tot een daling van aanmaningen en dwanginvordering waardoor ook de inkomsten (invorderingskosten) die daarmee gemoeid zijn dalen.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
69
Sociaal invorderen blijkt effectiever te zijn waardoor er meer belastingopbrengsten gegenereerd worden. Ook BSR merkt de krapte op de arbeidsmarkt en rekening houdend met pensioneringen en uitstroom werkt BSR continue aan het versterken van organisatie om kwaliteit en output te kunnen waarborgen. Teamontwikkeling staat daarom bij BSR hoog in het vaandel. BSR is mede-initiatiefnemer van de LLBP. LLBP staat voor Landelijke Lokale Belastingprocessen. Door deze processen eenduidig te beschrijven zijn softwareleveranciers in staat om de belastingsoftware te standaardiseren en wordt maatwerk overbodig. Dat levert een bijdrage aan het kwalitatief en goed uitvoeren van de taak van BSR. In relatie tot de steeds toenemende ontwikkelingen, de aandacht voor kostenbeheersing, kostenverlaging en toenemende kwetsbaarheid op onderdelen van het takenpakket van BSR is het van belang dat BSR zich oriënteert op volumegroei vanuit het perspectief van schaalgrootte. Hierbij te denken aan (autonome) groei in aantal deelnemers, allianties om schaalvoordelen te behalen en nauwe samenwerking met andere belastingsamenwerkingsverbanden. Hiertoe vindt in de tweede helft van 2022 nader onderzoek plaats. Bij het opstellen van de begroting van BSR zijn de uitgangspunten gehanteerd, zoals opgenomen in de door het dagelijks bestuur van BSR vastgestelde Kadernota 2023-2026.
Hierbij zijn tevens de uitgangspunten uit het Plan van aanpak kostenverlaging BSR 2021 t/m 2024 meegenomen. Bovendien is vanaf deze begroting 2023 de nieuwe systematiek van kostentoedeling aan de deelnemers van BSR toegepast. Kort gezegd houdt de nieuwe kostenverdeling beter rekening met het verschil in kosten die door BSR moeten worden gemaakt om een specifieke heffing op te kunnen leggen en in te kunnen vorderen. Deze nieuwe kostenverdeling is in oktober 2021 door het algemeen bestuur vastgesteld, waarbij is afgestemd om per kalenderjaar 2023 de deelnemersbijdrage te hanteren op basis van de nieuwe vastgestelde factoren. Om de herverdeeleffecten op te vangen zal deze wijziging gefaseerd worden ingevoerd. Over een periode van drie jaar wordt het herverdeeleffect geëffectueerd. Ondanks alle externe ontwikkelingen binnen het domein van lokale belastingen heeft BSR, door het nemen van diverse mitigerende maatregelen en het concretiseren van het Plan van aanpak kostenverlaging BSR 2021 t/m 2024, een forse stijging van de lasten kunnen voorkomen. De stijging van 3,3% wordt voornamelijk veroorzaakt inflatie, mutaties cao en sociale lasten (3,3% van de stijging), en het dalen van de opbrengsten invorderingskosten (sociaal invorderen) en invorderingsrente (Covid-19 maatregel) (2,3% van de stijging).
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
70
Financiën Bedragen x € 1.000
Financiering en Algemene dekkingsmiddelen
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
(exclusief reserves) Lasten
-4.963
-7.634
-5.385
-4.926
-4.852
-6.138
Baten
94.961
95.382
98.745
99.713
101.507
95.794
89.998
87.747
93.360
94.787
96.654
89.655
Toevoegingen aan reserves
-2.700
-2.897
-422
-1.588
-4.730
-66
Onttrekkingen van reserves
20.265
21.488
1.338
1.095
119
220
107.564
106.338
94.275
94.293
92.043
89.810
Waarvan nieuw beleid
-20
-20
-20
-20
Specificatie nieuw beleid
2023
2024
2025
2026
Afschaffing vergunning leges
20
20
20
20
Totaal
20
20
20
20
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
71
3. Paragrafen
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
72
3.1. Lokale heffingen Algemeen De gemeentelijke belastingen bedragen landelijk circa 17 procent van de totale inkomsten. De mogelijkheden voor gemeenten om belastingen te heffen, zijn wettelijk geregeld. Ze mogen alleen belastingen heffen die in de wet worden genoemd. Er geldt geen verplichting om belastingen te heffen. De gemeente bepaalt zelf of een lokale belasting wel of niet binnen de gemeente wordt ingevoerd. In deze paragraaf gaan wij in op de lokale heffingen en onze voornemens voor 2023 op dit gebied.
Samenvattend overzicht Geraamde opbrengsten (bedragen x 1.000 euro)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022 *
2023
2024
2025
2026
Onroerende zaakbelastingen
13.576
13.682
14.959
15.029
15.056
15.085
Rioolheffingen
7.876
8.238
9.356
9.634
9.905
10.183
Parkeergelden
127
163
163
163
163
163
Naheffingsaanslagen parkeergelden
18
60
60
60
60
60
Parkeervergunningen
8
9
10
10
10
10
Invalideparkeerkaarten
14
12
13
13
13
13
Precariobelasting op kabels en leidingen
4.982
0
0
0
0
0
Precariobelasting overig gebruik gemeentegrond
35
20
20
20
20
20
Reclamebelasting
49
39
39
39
39
39
Toeristenbelasting
219
167
232
232
232
232
Leges omgevingsvergunningen
2.637
1.525
1.440
1.440
1.440
1.440
Leges burgerlijke stand
95
68
74
74
74
74
Leges reisdocumenten
233
168
172
172
172
172
Leges rijbewijzen
276
297
304
304
304
304
Overige legesopbrengsten
107
389
380
380
380
380
5
4
4
4
4
4
Lijkbezorgingsrechten
725
729
793
794
797
797
Staangelden voor markten en kermissen
20
62
62
62
62
62
31.005
25.631
28.079
28.429
28.729
29.036
Liggelden
Totaal (na aftrek oninbaarheid / exclusief kwijtscheldingen) * inclusief begrotingswijzigingen
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
73
Beleidskader Belastingen en rechten Lokale heffingen bestaan uit belastingen en rechten (retributies), die volgens de Gemeentewet worden aangemerkt als gemeentelijke belastingen. Kenmerkend voor belastingen is dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. De burger draagt bij aan de algemene middelen van de gemeente, waaruit een gedeelte van de uitgaven worden betaald. Kenmerkend voor rechten is dat er wel sprake is van een directe relatie tussen de heffing en de gemeentelijke taak. Er is sprake van een specifieke dienst die door de gemeente wordt verleend. Er zijn drie typen gemeentelijke belastingen met eigen spelregels: algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en rechten. Algemene belastingen De inkomsten uit de algemene belastingen komen ten gunste van de algemene middelen van de gemeente. De inkomsten zijn niet geoormerkt en kunnen vrij voor alle taken en voorzieningen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waaraan de middelen worden besteed. Tot de algemene belastingen behoren de: − onroerendezaakbelasting (OZB), − toeristenbelasting, − precariobelasting op kabels en leidingen, − precariobelasting op standplaatsen, − parkeerbelasting, − reclamebelasting. De algemene belastingen hebben een onbeperkte tariefstelling.
Bestemmingsbelastingen De inkomsten uit de bestemmingsbelastingen zijn voor specifieke taken of voorzieningen met een algemeen belang bestemd. Tot de bestemmingsbelastingen behoren de: − rioolheffing, − afvalstoffenheffing. De opbrengsten van bestemmingsbelastingen mogen nooit hoger zijn dan de kosten van de betreffende taak of voorziening. In de begroting mogen ze niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. Het uitgangspunt in West Betuwe is dat bij de rioolheffing gestreefd wordt naar 100 procent kostendekking.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
74
Rechten Bij de heffing van rechten is er een aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. De volgende belastingen zijn rechten: − leges, − liggeld, − lijkbezorgingsrechten, − marktgelden, − staangeld voor woonwagens. De opbrengsten van rechten mogen nooit hoger zijn dan de kosten van de desbetreffende taak of voorziening. Ze mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Toepassing indexering (inflatiecorrectie) De gemeente West Betuwe streeft voor 2023 naar beperking van de toename van de lastendruk voor de burgers. De belastingopbrengsten zijn in de begroting 2023 trendmatig verhoogd met een inflatiepercentage van 8,7%. Berekening 2023 o.b.v. de huidige systematiek Op basis van de concept Macro Economische Verkenningen 2023 (augustus 2022), wordt het inflatiepercentage 2023 als volgt berekend: Berekening inflatiecorrectie 2023
Actualisatie 2021
Actualisatie 2022
Voorlopig 2023
Totaal 2023
Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers
1,8%
5,7%
2,6%
Prijs overheidsconsumptie, materiële consumptie
2,2%
7,8%
5,8%
Indexering (70% lonen en 30% materieel)
1,9%
6,3%
3,6%
11,8%
Reeds doorberekend in tarieven
1,1%
2,0%
0,0%
3,1%
Totaal
0,8%
4,3%
3,6%
8,7%
Afronding legestarieven Bij de berekening van de legestarieven 2023 worden deze, met uitzondering van de tarieven die door het rijk worden vastgesteld, rekenkundig afgerond zodat de tarieven praktisch werkbaar zijn. De afronding is op 5 eurocent bij bedragen onder de 100 euro, op 50 eurocent bij bedragen boven de 100 euro en op gehele euro's boven de 200 euro.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
75
Kwijtscheldingsbeleid De mogelijkheid om kwijtschelding van lokale heffingen te verlenen, is in artikel 255 van de Gemeentewet geregeld. Hoofdregel is dat gemeenten het kwijtscheldingsbeleid van de rijksoverheid volgen, zoals dat in de Uitvoeringsregeling is geregeld. Een uitzondering is dat gemeenten bij de berekening in het kader van een kwijtscheldingsverzoek van 100 procent van de bijstandsnorm mogen uitgaan. Het Rijk hanteert 90 procent. De gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) behandelt kwijtscheldingsverzoeken. Op grond van de belastingverordeningen wordt kwijtschelding verleend voor OZB en rioolheffing. Voor de overige belastingen en rechten wordt geen kwijtschelding verleend.
Gemeentelijke belastingen De gemeente West Betuwe heft de volgende belastingen: • • • • • • •
onroerendezaakbelasting (OZB) * rioolheffing * parkeerbelasting precariobelasting op kabels en leidingen precariobelasting op standplaatsen reclamebelasting * toeristenbelasting
De heffingen met een * worden door BSR verzorgd. BSR verzorgt ook de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). West Betuwe heeft de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen bij het gemeentelijk samenwerkingsverband Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) ondergebracht. De belangrijkste taken van Avri zijn de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, het beheer van openbare ruimte en handhaving. De tarieven afvalstoffenheffing worden jaarlijks vastgesteld door het algemeen bestuur van Avri.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
76
Vergelijking tarieven met regiogemeenten Door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) wordt jaarlijks de Atlas van de lokale lasten opgesteld. Een onderdeel van deze publicatie is het inzichtelijk maken van de woonlasten lokale belastingen per gemeente. Hierdoor kan de gemeente vergeleken worden met andere gemeenten. Gemeente
Buren Culemborg Gorinchem Maasdriel Neder-Betuwe Tiel Vijfheerenlanden West Betuwe West Maas en Waal Zaltbommel Landelijk gemiddelde
Eénpersoonshuishouden
Meerpersoonshuishouden
Rangnummer meerpersoonshuishouden
2021
2022
2021
2022
2021
2022
1.033 892 696 865 912 770 809 1.036 859 865 747
1.092 951 797 912 1.011 851 920 1.124 916 939 832
1.062 922 801 879 926 838 879 1.050 872 880 818
1.105 965 905 922 1.023 917 1.004 1.134 926 954 898
354 307 150 258 312 201 259 353 250 263
316 239 165 194 294 182 280 327 199 221
Bron : COELO-Atlas van de lokale lasten 2021 en 2022
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
77
OZB De grondslag voor de heffing van onroerendezaakbelasting (OZB) is een percentage van de WOZ-waarde. De WOZ-waarde voor het belastingjaar 2023 is gelijk aan de waarde op waardepeildatum 1 januari 2022. Bij de samenstelling van deze paragraaf is de herwaardering naar waardepeildatum 1 januari 2022 nog in volle gang. Daarom zijn de uitkomsten nog niet bekend en kunnen ook nog geen tarieven worden berekend. In de meicirculaire 2022 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt de landelijke marktontwikkeling tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2022 voor woningen op +13,5% en voor niet-woningen op 1% geschat (op basis van informatie van de Waarderingskamer). Uitgangspunt bij de OZB is dat de opbrengsten door eigenaren van woningen, eigenaren van niet-woningen en gebruikers van niet-woningen dezelfde verhouding laten zien als vorig jaar. In januari 2023 wordt de OZB-verordening ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. In de opbrengstramingen is rekening gehouden met een indexering van 8,7 procent voor 2023.
Rioolheffing Binnen de gemeente West Betuwe geldt als maatstaf van de heffing het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. De aanslag wordt opgelegd aan de gebruiker van een perceel. In de verordening is een vrijstelling opgenomen voor garages en volkstuinen. Voor de planperiode van het Water- en rioleringsbeleidsplan 2019 - 2023 (WRP) is bezien welke investeringen noodzakelijk zijn op het gebied van afvalwaterinzameling, afvalwatertransport en afvoer van overtollig regen- en grondwater. Alle financiële en personele aspecten rondom de verbrede rioleringszorg, inclusief grondwater, zijn in het WRP verwerkt. Het WRP West Betuwe 2019–2023 is op 25 juni 2019 door de gemeenteraad van West Betuwe vastgesteld. Het basistarief voor de rioolheffing (tot 500 m3 waterverbruik) is voor 2023 berekend op 418 euro per jaar per huishouden. Dit is inclusief een verhoging van 7,38 euro als gevolg van de jaarlijkse tariefstijging van 2 procent uit het WRP 2019-2023 en de toepassing van een indexering met 8,7 procent voor 2023. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn en de gemeente West Betuwe streeft in beginsel ook naar die maximale kostendekkendheid.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
78
Bedragen x € 1.000 Kostendekking rioolheffing Directe lasten (inclusief rente)
€
6.726
Directe baten (exclusief heffingen)
€
-
Netto lasten
€
6.726
Overhead
€
978
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
263
BTW
€
1.412
Totale lasten
€
9.379
Opbrengst heffingen
€
9.379
-/-
Toe te rekenen lasten:
Dekking
100%
100%
Parkeerbelasting In bepaalde gebieden van West Betuwe geldt de verplichting parkeerbelasting te betalen. Deze belasting wordt gebruikt om de kosten van de parkeervoorzieningen te bestrijden en het parkeren te reguleren. Parkeergelden (betaling via parkeerautomaat) Het tarief voor 2022 bedraagt 0,60 euro per uur en dit tarief wordt in 2023 niet gewijzigd.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
79
Kosten naheffingsaanslag Indien niet of onvoldoende parkeerbelasting op aangifte wordt voldaan, volgt bij controle een naheffingsaanslag parkeerbelasting. Deze bestaat uit het tarief voor één uur, verhoogd met kosten. Voor 2022 bedroegen deze kosten 66,50 euro. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt jaarlijks het maximum bedrag vast dat mag worden doorberekend. Voor 2023 is dit bedrag op maximaal 72,90 euro vastgesteld op basis van de consumentenprijsindex (indexering met 9,56%). Het verhogen van het maximumbedrag leidt er niet automatisch toe dat gemeenten het bedrag dat zij in rekening brengen verhogen tot het (nieuwe) maximumbedrag. De kosten die zijn verbonden aan het opleggen en innen van een naheffingsaanslag parkeerbelasting verschillen namelijk per gemeente. Advies is om het maximale tarief van 72,90 euro in rekening te brengen.
Precariobelasting Precario op standplaatsen Standplaatsen worden ingenomen door ondernemers met bijvoorbeeld een kraam of een verkoopwagen op plaatsen waar geen sprake van een markt is conform de marktgeldverordening. Voor standplaatsen kunnen verschillende heffingen naast elkaar worden geheven, namelijk een precariobelasting voor het in gebruik nemen van gemeentegrond en leges voor de afgifte van een standplaatsvergunning, al dan niet naar tijdsduur. Beiden worden geheven in West Betuwe. Precariobelasting is een algemene belasting met een onbeperkte tariefstelling. De tarieven voor 2023 verhogen we met het indexeringspercentage.
Reclamebelasting Binnen West Betuwe wordt enkel reclamebelasting in de kern van Geldermalsen geheven. Deze reclamebelasting werd in 2017 op verzoek van de ondernemers ingevoerd. Afgesproken is dat de opbrengsten na aftrek van de perceptiekosten via een aparte subsidieverordening in een ondernemersfonds worden gestort. Vanuit dit fonds worden collectieve evenementen, promotie-activiteiten en feestverlichting gefinancierd, evenals activiteiten voor het versterken van het centrumgebied en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Het tarief bedraagt in 2023, net als in 2022 minimaal 350 euro en maximaal 1.000 euro per vestiging.
Toeristenbelasting Eigenaren van campings, hotels, pensions enzovoort moeten toeristenbelasting betalen en zij rekenen die door aan degenen die bij hen verblijven. Dit zijn nooit inwoners van de gemeente. West Betuwe heft toeristenbelasting voor een verblijf met overnachting.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
80
De raad heeft tijdens de begrotingsbehandeling 2020 een motie aangenomen over toeristenbelasting. De motie riep het college op om in 2020 een onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden van differentiatie in de tarieven toeristenbelasting per 2021 en het aanbod van recreatieve en toerisme voorzieningen binnen de gemeente West Betuwe categoriaal in beeld te brengen met de daarbij behorende gebruiksaantallen. Als gevolg van COVID-19 is het tarief van 2019 voor de jaren 2021 en 2022 gehandhaafd. Vanaf 2023 wordt het destijds door de raad vastgestelde tarief van 1,50 euro p.p.p.n. gehanteerd.
Gemeentelijke rechten De gemeente West Betuwe heft de volgende rechten: − Leges − Liggeld − Lijkbezorgingsrechten − Marktgelden − Staangelden woonwagens
Leges Leges zijn de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening. Het uitgangspunt is dat deze tarieven kostendekkend zijn. Voor de harmonisatie ervan is gecontroleerd of die niet tot een kostendekking van meer dan 100 procent leidt. De bij de Legesverordening behorende Tarieventabel bestaat uit 3 titels. Titel 1 omvat de algemene dienstverlening zoals de Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc. Titel 2 heeft betrekking op de omgevingsvergunningen, terwijl Titel 3 bestaat uit vergunningen die onder de werking van de Europese Dienstenrichtlijn vallen, zoals horecavergunningen, evenementen en markten, etc. De totale kostendekkendheid van de Legesverordening is ongeveer 68 procent. Onderstaand treft u een overzicht aan van de kostendekkendheid van de Legesverordening en de daarbij behorende titels:
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
81
Bedragen x € 1.000 Kostendekking leges Directe lasten (inclusief rente) Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten
€ € €
Titel 1 649 € - € 649 €
Titel 2 1.866 € - € 1.866 €
Titel 3 35 € - € 35 €
Totaal 2.550 2.550
Toe te rekenen lasten: Overhead (inclusief rente) BTW
€ €
334 € 11 €
209 € 343 €
31 € - €
574 354
Totale lasten
€
994 €
2.418 €
66 €
3.478
Opbrengst heffingen
€
775 €
1.567 €
14 €
2.356
78%
65%
22%
68%
Dekking
Toelichting: De tarieventabel bij de legesverordening leidt niet tot een totale kostendekking. Voor een deel komt dit doordat er sprake is van wettelijk vastgestelde tarieven of gemaximeerde tarieven. In enkele gevallen is bewust voor gematigde tarieven gekozen, bijvoorbeeld voor het organiseren van evenementen. Belangrijke ontwikkelingen Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld. Deze treedt naar verwachting in op 1 januari 2023. Op basis van deze verwachting behoeft de legesheffing op dit punt voor 2023 een forse aanpassing. Op dit moment wordt door een externe partij in samenspraak met de vakinhoudelijke medewerkers een onderzoek gedaan naar de verwachte aantallen vergunningen en de daarbij behorende tarieven voor de Legesverordening 2023. Om per 1 januari 2023 een vastgestelde Legesverordening 2023 te hebben wordt er naast deze verordening een Legesverordening gemaakt op basis van de gegevens vanuit de Legesverordening 2022 met enkel de verhoging met het indexeringspercentage als spoor B. Zodra er duidelijkheid komt wanneer de Omgevingswet daadwerkelijk in werking treedt, wordt duidelijk welke variant van kracht is.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
82
Liggeld Voor het hebben van een ligplaats wordt liggeld geheven van de houders van een ligplaatsvergunning. In de praktijk betekent dit een heffing voor woonschepen. Eigenaren van woonschepen betalen geen onroerende zaakbelasting, omdat schepen roerende zaken zijn. Het liggeld is daarvoor een alternatief. Het liggeld mag niet meer dan kostendekkend zijn.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking liggelden Directe lasten (inclusief rente)
€
5
Directe baten (exclusief heffingen)
€
-
Netto lasten
€
5
€
-
BTW
€
1
Totale lasten
€
6 100%
Opbrengst heffingen
€
4
-/-
Toe te rekenen lasten: Overhead Rente inzet reserves en voorzieningen
Dekking
67%
De tarieven voor 2023 worden verhoogd met het indexeringspercentage.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
83
Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het verlenen van diensten, bijvoorbeeld het begraven, en voor het gebruik van voorzieningen op gemeentelijke begraafplaatsen. De lijkbezorgingsrechten mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Met het vaststellen van de Beleidsvisie en beheerplan begraafplaatsen 2019 t/m 2023 wordt voorzien in verzorgde en goed onderhouden begraafplaatsen, een goede begraafplaatsadministratie en voldoende capaciteit voor begraven en as bestemmingen tot 2050 tegen een betaalbaar tarief. In Geldermalsen kon het onderhoud sinds 2012 ook jaarlijks worden betaald. Wie daarvoor heeft gekozen, krijgt van West Betuwe tot het einde van de afgesproken termijn jaarlijks een aanslag voor het onderhoud.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking lijkbezorgingsrechten Directe lasten (inclusief rente)
€
2.408
Directe baten (exclusief heffingen)
€
1.097
Netto lasten
€
1.311
Overhead
€
430
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
8
BTW
€
14
Totale lasten
€
1.763 100%
Opbrengst heffingen
€
-/-
Toe te rekenen lasten:
793
Dekking
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
45%
84
Toelichting: De lijkbezorgingsrechten leiden niet tot een totale kostendekking. Een bedrag van 970.000 euro komt ten laste van de algemene middelen. Dat deze taak niet kostendekkend is komt enerzijds door de in het verleden genomen besluiten uit de voorgaande gemeenten en anderzijds door de besluitvorming bij de vaststelling van het beheerplan Begraafplaatsen op 25 juni 2019. In 2020 is op verzoek van de raad een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van natuur begraven in de gemeente West Betuwe. Uitkomst was dat natuur begraven niet mogelijk was, maar natuurlijk begraven wel. Besloten is de uitbreiding van de begraafplaats in Ophemert in te richten voor natuurlijk begraven. Het gedeelte voor natuurlijk begraven wordt najaar 2022 verder ingericht zodat met ingang van 1 januari 2023 het natuurlijk begraven in West Betuwe mogelijk is.
Marktgeld West Betuwe heft marktgeld voor het innemen van een standplaats op de markt. Ook de geraamde opbrengsten van marktgelden mogen niet hoger dan de geraamde kosten zijn.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking marktgelden Directe lasten (inclusief rente)
€
53
Directe baten (exclusief heffingen)
€
4
Netto lasten
€
49
Overhead
€
17
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
-
BTW
€
7
Totale lasten
€
73 100%
Opbrengst heffingen
€
39
-/-
Toe te rekenen lasten:
Dekking
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
53%
85
Staangelden woonwagens Voor het hebben van een standplaats voor een woonwagen en voor de diensten en het gebruik van voorzieningen die met de standplaats verband houden, wordt staangeld geheven. Er wordt alleen staangeld geheven als er geen privaatrechtelijke huurovereenkomst is afgesloten. De verordening voor woonwachtenrechten is dus een vangnet voor de gevallen waarin geen huurovereenkomst is gesloten. De tarieven worden voor 2023 verhoogd met het indexeringspercentage.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
86
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Doel In de paragraaf over weerstandsvermogen en risicobeheersing geven we aan in hoeverre de gemeente West Betuwe binnen de eigen middelen financiële risico's kan opvangen. En op welke wijze de gemeente risicomanagement inzet voor het beheersen en terugdringen van risico's.
Beleidskaders Op het gebied van weerstandsvermogen en risicobeheersing is de nota Risicomanagement het beleidskader. De gemeenteraad stelde deze nota op 24 november 2020 vast. In de nota beschrijven we hoe we risico's kunnen identificeren en beheersen en welke middelen we rekenen tot de weerstandscapaciteit. Ook geven we in de nota aan hoe we omgaan met incidentele en structurele risico's en hoe we het risicomanagementproces inrichten.
Samenvatting De gemeente West Betuwe acht het wenselijk risico's die van invloed op de bedrijfsvoering zijn, beheersbaar te maken. Inzicht in de risico's stelt de organisatie in staat op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de huidige risico’s en de aan toekomstige investeringen gerelateerde risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen krijgen, is een risico-inventarisatie uitgevoerd en op basis daarvan is het weerstandsvermogen berekend. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
35.690.000 29.628.000
= 1,20
De ratio van 1,20 valt volgens de norm in klasse C. Dit duidt op een voldoende weerstandsvermogen om de risico's te kunnen afdekken.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
87
Financiële kengetallen Kengetallen
Realisatie 2021
1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit
35% 31% 52% 30% 2,3%
130%
Begroting 2022
2023
2024
2025
2026
90% 86% 38% 26% -2,2% 125%
92% 88% 37% 27% -0,3% 136%
85% 81% 39% 25% 2,3%
82% 78% 41% 26% 3,4%
79% 75% 40% 22% -1,4%
137%
138%
139%
1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130 procent als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie A (minst risicovol). 2 Solvabiliteitsratio Dit cijfer drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol). 3 Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee.
Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol).
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
88
4 Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De begroting 2023 is niet structureel sluitend en de score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol). 5 Gemeentelijke belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie C (meest risicovol).
Risicoprofiel Voor het kwantificeren van de risico 's maken we gebruik van bandbreedtes zodat het gebruik van PM wordt voorkomen. In totaal identificeerden we 36 risico's. Voor de leesbaarheid van deze paragraaf beschrijven we in het risicoprofiel alleen de risico's waarvan het financiële effect groot en de kans dat het risico zich voordoet ook groot of zeer groot is. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen rekenen we wel alle risico's door. Dit doen we met behulp van een Monte Carlo simulatie, die we ook gebruiken voor het bepalen van de benodigde risicoreserve voor de grondexploitatie. De uitkomst van de Monte Carlo simulatie voor de risico's, exclusief grondexploitatie, is 18.269.000 euro. Het risicoprofiel van de grondexploitatie is 11.359.000 euro, waardoor het totale risicoprofiel van de gemeente 29.628.000 euro bedraagt. Ontwikkelingen met mogelijke risico's waarvan het effect nog niet goed is in te schatten Op dit moment spelen in de wereld en in de maatschappij grote zaken die bedreigend kunnen zijn voor de economie en het menselijk welbevinden. Denk aan de Oekraïne oorlog en klimaatontwikkeling en de maatschappelijke en economische onrust die daardoor ontstaat. Ook zijn de lange termijn effecten van de Coronacrisis nog onvoldoende duidelijk. Er is een tekort aan woningen dat maatschappelijke onrust voedt.
Dichtbij voelen bedrijven en gezinnen de effecten van de hoge energieprijzen. De onrust kan leiden tot een toename van financiële en psychische problemen. De omvang van deze risico's kunnen we nog niet goed duiden, maar dat er gevolgen zijn voor de gemeentelijke financiën is zeer aannemelijk.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
89
Geïdentificeerde grote risico's Programma Bedrijfsvoering
Doel adequaat personeelsbestand
Duurzaamheid en milieu Duurzaamheid en milieu
Gemeentelijke zorgplicht Bodemsanering Spijk milieu Gemeentelijke zorgplicht Meld Misdaad Anoniem milieu grondexploitatie bedrijventerreinen
Economie
Proces/ project Werving personeel
Risicogebeurtenis Niet kunnen invullen openstaande vacatures bij de gemeente en de bedrijfsvoeringsorganisatie Sanering komt voor rekening gemeente Ontdekken van drugslabs en hennepkwekerijen verzamelde risico's na Monte Carlo simulatie Hogere lasten als gevolg van te betalen Vennootschapsbelasting
Kans 90%
Financieel effect groot 250.000 - 500.000
zie toelichting 90% Absoluut
gemiddeld 100.000 250.000 2.914.000
50%
groot 250.000 - 500.000
Financiering
Een financieel gezonde Bepalen Vennootschaps- belasting gemeente over grondexploitatie
Financiering
Een financieel gezonde Invordering belastingen, leges en gemeente naheffingen Vergoeding kosten gymnastiekonderwijs Grip op de uitgaven voor Programma Bouwen aan sociale Jeugd en Wmo kracht
Bedragen worden niet betaald
50%
groot 250.000 - 500.000
Nabetaling klokurenvergoeding 2019 - 2021 Niet volledig of vertraagd realiseren structurele taakstelling en effecten van vertraagde inkoopproces
90% 70%
gemiddeld 100.000 250.000 zeer groot, 1.100.000
Voor inwoners die Zorgverlening door externe partijen ondersteuning nodig hebben, organiseren we de juiste zorg op de juiste plek
Wachtlijsten door personeelstekorten bij zorgaanbieders en gecertificeerde Instellingen
90%
zeer groot, 800.000
Invoering Wet kwaliteitsborging bouw Derving legesopbrengsten die op 1 juli 2021 mogelijk niet geheel gecompenseerd wordt door het rijk
50%
groot 250.000 - 500.000
Onderwijs Sociaal domein
Sociaal domein
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
90
Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Diversen
Diversen
Doel
Proces/ project
Risicogebeurtenis
Kans
Financieel effect
grondexploitatie woningbouwprojecten
verzamelde risico's na Monte Carlo simulatie
Absoluut
8.445.000
Totaal van de risico's van verbonden De bedragen zijn gebaseerd op de partijen niet afgedekte risico's uit de analyse van BWB, AVRI, GGD en VRGZ Totaal van de overige risico's met een gering bedrag of een lage kans van optreden
Wisselend per verbonden partij
zeer groot, 750.000 tot 1.750.000
1.950.000 - 4.800.000
Toelichting risico's Niet kunnen invullen openstaande vacatures: Door de krapte op de arbeidsmarkt voor werkgevers blijven vacatures (langdurig) openstaan. Dit veroorzaakt regelmatig de nodige inzet van inhuurpersoneel. Daar waar ook inhuur niet beschikbaar is leidt dit tot een hogere belasting van collega’s met als gevolg een risico op verzuim en niet uitgevoerde werkzaamheden. De kans is zeer groot dat dit risico zich voordoet. Momenteel en de komende jaren blijft de arbeidsmarkt voor werkgevers erg moeilijk. Indien er gemiddeld 4 vacatures niet of langdurig niet ingevuld kunnen worden dient rekening te worden gehouden met dubbele loonkosten (het beschikbare vacaturegeld is reeds begroot). Mocht als gevolg van de niet ingevulde vacatures verzuim bij eigen personeel ontstaan door verhoogde werkdruk zal het verzuimpercentage stijgen. Het totale risico loopt op tot 500.000 euro. Sanering komt voor rekening van gemeente: Bij de milieusanering in Spijk is er een risico dat de gemeente probleemeigenaar wordt. De kosten voor het uitvoeren van de sanering kunnen hoog zijn. Dat heeft impact op het weerstandsvermogen van de gemeente. De omvang van het risico is niet openbaar. Het college zet samen met de eigenaar actief stappen om het risico te verminderen.
Ontdekken van drugslabs of hennepkwekerijen: wanneer een drugslab of hennepkwekerij ontdekt wordt, heeft de gemeente een zorgplicht bij het opruimen hiervan. Deze kosten kunnen vaak niet verhaald worden op de dader. Wij schatten het risico op gemiddeld in, tussen 100.000 en 250.000 met een hoge kans van optreden, gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren. Hogere lasten als gevolg van te betalen Vennootschapsbelasting: de versnelling van de woningbouw heeft een positief effect op de grondexploitaties, maar kent ook een ongewenst neveneffect door te betalen Vennootschapsbelasting (Vpb). Door de systematiek van bepalen van te betalen Vpb is het zo dat ook
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
91
grondexploitaties met een verliesvoorziening voor de Vpb winstgevend kunnen zijn en we dus deze belasting moeten betalen. Het risico signaleren we nu voor de Plantage, we ramen het groot met een waarde tussen 250.000 en 500.000 euro met een gemiddelde kans dat het risico zich voordoet. Gemeentelijke vorderingen worden niet betaald: in de afgelopen jaren heeft de invordering van gemeentelijke leges, belastingen en naheffingen niet altijd de volle aandacht gehad, waardoor een aantal vorderingen inmiddels langere tijd open staan. Ook zien we in deze tijd van hoge energieprijzen en andere prijsstijgingen dat meer mensen financiële problemen krijgen. We schatten het risico op groot met een waarde tussen 250.000 en 500.000 euro met een gemiddelde kans dat het risico zich voordoet. Nabetaling klokuren gymnastiekonderwijs tot en met 2022: Veel scholen maken voor het gymnastiekonderwijs gebruik van de gymzalen in de dorpshuizen. Voor het gebruik ontvangen de dorpshuizen een klokuurvergoeding gymnastiek dat gebaseerd is op de Verordening Huisvestingsvoorzieningen onderwijs gemeente West Betuwe. Het harmoniseren van de systematiek heeft enige tijd in beslag genomen. Daarnaast is de vergoeding over de periode 2019-2022 gedeeltelijk of niet aan de dorpshuizen betaalbaar gesteld.
Het is verstandig om over de jaren 2019 tot en met 2022 de methode te hanteren die in de drie voormalige gemeenten werd toegepast. De beheerders van de betreffende accommodaties kan niet verweten worden dat de drie voormalige gemeenten een bepaalde rekenmethode hanteerden. We brengen nu de omvang in beeld, het risico ramen we op gemiddeld, tussen 100.000 en 250.000 met een zeer grote kans dat het risico zich voordoet. Niet volledig of vertraagd realiseren taakstelling sociaal domein: In het programma Sociaal Domein en Volksgezondheid hebben we te maken met een taakstelling. We zetten maatregelen in om meer grip op de uitgaven in het sociaal domein te creëren. Deze maatregelen zijn verwerkt in het Uitvoeringsprogramma Bouwen aan Sociale Kracht. Ze moeten leiden tot een structurele bezuiniging van 3,5 miljoen eind 2024. Dit jaar realiseren we daarvan conform afspraak 700.000 euro. Tegelijkertijd hebben we de afgelopen jaren te maken met een stijging van de zorgkosten. Het is een risico dat de taakstellig niet gehele gerealiseerd wordt. De MKBA analyse laat zien dat op termijn, binnen 2 tot 4 jaar, en potentiële besparing van 1,5 miljoen euro haalbaar is.
Daarbij is de nieuwe regionale inkoop van zorg met meer aansluiting op de lokale doelen en gericht op een financieel houdbare uitvoering van het sociaal domein, waarmee we naar verwachting 1 miljoen euro zouden kunnen besparen uitgesteld tot medio 2023. We vernieuwen de regionale inkoop van jeugdzorg en wmo. Per 1 januari zou de vernieuwde inkoop ingaan. De planning van de aanbesteding van de regionale inkoop van jeugdzorg en wmo is echter aangepast ten gevolge van een ingediende klacht. Om de afhandeling van de klacht en het vervolg van de aanbesteding zorgvuldig uit te voeren is een langere doorlooptijd nodig van minimaal een half jaar. De verlenging van de projectorganisatie en de juridische kosten voor afhandeling van de klacht leidt tot meerkosten van mogelijk 90.000 euro. In 2022 verwachten we van de structurele bezuiniging van 3,5 miljoen eind 2024, ca 1 miljoen niet haalbaar. De gevolgen zijn groot. Om die reden dient er bijsturing plaats te vinden waarbij ook versoberingskeuzes niet uitgesloten zijn. Het gaat hierbij om de volgende bedragen 2022 0,7 miljoen- verwachte realisatie 0,7 miljoen 2023 2,5 miljoen - verwachte realisatie 1,5 miljoen 2024 3,5 miljoen - verwachte realisatie 2,5 miljoen
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
92
Wachtlijsten door personeelstekorten bij zorgaanbieders: De krapte op de arbeidsmarkt is een landelijk probleem dat zich ook voordoet bij zorgaanbieders en Gecertificeerde instellingen. Met wachtlijsten tot gevolg. Waardoor òf de gemeente de zorg gaat verlenen en extra kosten ontstaan òf de problematiek verergerd en er zwaardere zorg nodig is. Derving legesinkomsten door invoering Wet kwaliteitsborging bouw: Op 1 juli 2022 treedt (gekoppeld aan de Omgevingswet) de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) in werking. Deze Wkb heeft tot gevolg dat gemeenten (of uitvoeringsdiensten) voor omgevingsvergunningsaanvragen in gevolgklasse 1 de bouwtechnische toets niet meer uitvoeren, wat leidt tot minder verhaalbare legeskosten. Uit berekeningen (op basis van huidige hoeveelheid aanvragen) blijkt dat dit leidt tot een structurele derving van 450.000 euro per jaar. Omdat de wet op 1 juli 2022 in werking treedt, wordt voor het jaar 2022 een bedrag van 225.000 euro ingeschat. Mogelijk wordt (een deel van) de derving van de leges door de Wkb door het Rijk gecompenseerd. Dat wordt een half jaar voor inwerkingtreding van de wet bekendgemaakt. Totaal van de overige risico's: Er zijn nog 23 andere risico's geïdentificeerd, waarvan de kans van optreden als klein of zeer klein is ingeschat of het bedrag klein is. Het totaalbedrag van deze risico's bedraagt 1.950.000 tot 4.800.000 euro.
In de berekening van het gewogen risicobedrag is het aandeel van deze risico's 1.331.000 euro. Risico' s grondexploitatie Naast de risico’s in de tabel is voor de grondexploitatie berekend welke risicoreserve nodig is. Deze berekening is gemaakt op basis van een zogenoemde Monte Carlo simulatie, waarbij de risico's veelvuldig worden doorgerekend. Op de uitkomst van die berekening passen we geen weging meer toe. In het meerjarenprogramma grondexploitatie (MPG) is hiervoor een bedrag berekend van in totaal 11.359.000 euro. Hiervan is een bedrag van 2.914.000 euro nodig voor de risico's van voornamelijk bedrijventerrein Hondsgemet noord. Voor 8.445.000 zijn er risico's bij de woningbouwprojecten. Er is een algemene reserve grondexploitatie om de risico’s in de grondexploitatie te kunnen opvangen.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
93
Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente West Betuwe bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken.
Tabel : Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand
Startcapaciteit
Algemene reserve
€ 20.166.000
Algemene reserve grondexploitatie
€ 15.524.000
Totale weerstandscapaciteit
€ 35.690.000
Relatie tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen enerzijds de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en anderzijds de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt in de figuur hieronder weergegeven.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
94
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
€ 35.690.000 € 29.628.000
= 1,20
De normtabel is in samenwerking met de Universiteit Twente ontwikkeld en biedt een waardering van de berekende ratio.
Tabel : Weerstandsnorm Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
De ratio van de gemeente West Betuwe valt in klasse C . Dit duidt op een voldoende weerstandsvermogen.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
95
Risicobeheersing Wij gaan in 2023 door met het tijdig identificeren van risico's en het inzetten van beheersingsmaatregelen. Er zijn vier vormen van beheersingsmaatregelen: vermijden, beheersen, overdragen of accepteren. Per risico zal bewust worden afgewogen welke beheersingsmaatregel het best passend is. We gaan vervolgens de maatregelen uitvoeren. De maatregelen zorgen ervoor dat het mogelijke effect van de risico’s verlaagd wordt. Van een bruto risico kom je tot een netto risico. Als het gaat om een financieel risico, dan blijft voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit alleen het netto risico over. In 2023 hebben we extra aandacht voor de risico's in de processen, dit gaat dan ook om risico's op het gebied van tijd en kwaliteit. Vanaf 2023 beschikken we over een risicomanagementsysteem, waarin de risico's en de beheersingsmaatregelen beter vastgelegd kunnen worden. In de planning & control documenten en projectrapportages rapporteren we over de financiële risico’s, alleen het netto risico telt hierbij mee in de inventarisatie van de benodigde weerstandscapaciteit.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
96
3.3. Kapitaalgoederen Algemeen Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een van de kerntaken van onze gemeente. Een functionele en goed onderhouden infrastructuur draagt aan het welzijn en de veiligheid van de bevolking bij en is daarnaast van groot economisch belang. Zo’n infrastructuur draagt ertoe bij dat West Betuwe een aantrekkelijke gemeente is om te wonen, te recreëren, te werken en te investeren. Inzicht in en een visie op de openbare ruimte is onmisbaar voor het beheer ervan. Actuele gegevens over het areaal en de kwaliteit zijn de basis voor dat inzicht. De kaders voor de aanleg en het onderhoud van de openbare ruimte zijn voor West Betuwe in de zogenoemde Koepelnota openbare ruimte vastgelegd (in 2019 vastgesteld door de raad). Deze nota overkoepelt alle afzonderlijk beheerplannen en wordt eens in de vijf jaar geactualiseerd. Er staan niet alleen kwaliteitsuitgangspunten in, maar ook de kaders voor bijvoorbeeld duurzaamheid en bewonersparticipatie. Op basis van de Koepelnota worden beheerplannen opgesteld of geactualiseerd. inmiddels is een omvangrijke beleids-/beheerplannen geharmoniseerd en vastgesteld. Het water- en rioleringsbeleidsplan (WRP) en het Beleid- en beheerplan begraafplaatsen in 2019.
In 2020 het beleids-/beheerplan voor de disciplines groen en wegen en in 2021 het beleids-/beheerplan watergangen en tevens het beheerplan gemeentelijke gebouwen. De overige beheerplannen (openbare verlichting in '22/'23, civiele kunstwerken in '22/'23, bomenbeleidsplan in '23 en schoonhouden verhardingen, nnb) zullen in de komende 1 à 2 jaar een harmonisatieslag ondergaan. Tot die tijd worden de uitvoeringsprogramma’s van de verschillende beheerdisciplines opgesteld, op basis van de huidige beheerplannen van de voormalige 3 gemeenten. Het actueel beleidskader, het areaal, het budget voor het lopende jaar (jaarschijf van te nemen maatregelen exclusief uren) en de maatregelen voor het lopende jaar zijn in het overzicht hieronder per beheerplan op hoofdlijnen weergegeven. Wat de maatregelen betreft zijn alleen de bijzondere of grotere maatregelen genoemd, tenzij die voornamelijk uit jaarlijks terugkerend cyclisch onderhoud bestaan.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
97
Infrastructuur en gebouwen Beheerplan Civiele kunstwerken
Openbare verlichting
Beleidskader Geldermalsen: Beleids- en beheerplan Kunstwerken 20112014, looptijd verlengd naar 2021 Lingewaal: Geen apart beleidsplan: onderdeel van wegbeheer Neerijnen: Geen beleidsplan aanwezig. West Betuwe: Nieuw beleidsplan vanaf 2022 Geldermalsen: Beleids- en beheerplan 2017-2021. Lingewaal: Beheerplan openbare verlichting 2009-2018 Neerijnen: Beleid- en beheerplan openbare verlichting 2014-2023 West Betuwe: Nieuw beleidsplan vanaf 2023.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
Areaal 93 stuks
Onderhoudsniveau West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
Budget € 56.850
Maatregelen Uitvoeren onderhoudsmaatregelen aan de hand van uitgevoerde inspecties. En opstellen beheerplan, e.e.a. afhankelijk van personele capaciteit.
12.500 stuks
West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
€ 828.000
Uitvoering vervanging van lichtarmaturen voor ledverlichting voormalige gemeente Geldermalsen. Onderhoud Openbare Verlichting volgens onderhoudscontract 2021-2024. Opstellen en vaststellen beleiden beheerplan 2023-2027 t.l.v. de reserve openbare verlichting
98
Schoonhouden verharding
Geldermalsen: Beleids- en beheerplan Schoonhouden van verhardingen 20162020. Lingewaal: Geen apart beleidsplan: wordt uitgevoerd binnen het groenbeleidsplan. Neerijnen: Geen apart beleidsplan, wordt uitgevoerd binnen het DVO-product Wegen waarvoor het ‘Beleid- en beheerplan onderhoud wegen, 2014 – 2018’ de norm is. West Betuwe: Beeldkwaliteit voor uitvoering is geharmoniseerd voor West Betuwe. Nieuw Beleids- en beheerplan moet nog opgesteld worden. Budget voor ledigen afvalbakken is ook op deze post onder gebracht.
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
1.100.000 m2 781 st afvalbakken
West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
- Straatvegen € 251.000 - Onkruidbestrijding op verhardingen: € 318.900 - Bladruimen, bladkorven en ledigen afvalbakken: € 397.000.
Geïntegreerde uitvoering van vegen van wegen en onkruid vrijhouden van verharding. Incl. bladruimen/bladkorven en ledigen afvalbakken. Dit is voor geheel West Betuwe opgenomen in de Dienstverleningsovereenkomst Ibor bij Avri.
99
Wegen
Beheerplan Wegen 2021-2025.
4.700.000 m2
Asfaltverhardingen op niveau Basis en elementenverhardingen voor wat betreft rijbanen en parkeren niveau Laag. Fiets- en voetpaden op niveau Basis.
€ 4.358.000 voor planmatig onderhoud. Over de periode 20212025 voor € 15.200.000 vervangen van wegen en € 4.400.000 voor aanleg duurzame bermverharding
Iedere 2 jaar wordt een weginspectie uitgevoerd op basis waarvan het noodzakelijke groot onderhoud en vervanging van wegen wordt bepaald. Na een raakvlakkenanalyse met o.a. de disciplines Verkeer, Riolering, Water, Groen, wordt een maatregelenplan met te realiseren groot onderhoud en te vervangen wegen opgesteld. Voor de realisatie worden, met toepassing van de communicatie- en participatiewijzer, integrale ontwerpen gemaakt. Met aandacht voor verkeersveiligheid, klimaatrobuustheid, duurzaamheid en kwaliteit.
Gebouwen
Beheerplan Gebouwen 2021 t/m 2030
106 gebouwen
NEN 2767, conditiescore 4 (matige conditie)
€ 1.024.000
Conform de beheerplan wordt het onderhoud uitgevoerd aan de gebouwen. De grootste projecten zijn: • Gymzaal Leliestraat en Oranje Nassaustraat sanitair vervangen € 99.753 • 4 peuterspeellocaties diverse herstel en vervangingswerkzaamheden € 112.113
Programmabegroting 2023 - Gemeente West Betuwe
100